Маънӣ , биҳишти ҷои аҳл савобасту маънии дӯзахи ҷои аҳл уқобаст .

معنی ، بهشت جای اهل ثواب است و معنی دوزخ جای اهل عقاب است .

Ва худои таъолии мари биҳиштро битозӣ чанд ҷой ёд кард бҷнаҳ ,у дӯзахро нор хонд . Ва ҷинат бӯстонӣ бошад ороста ба дарахтони борвару аспри ғамҳои хушу оби равон ва ҷойҳои бо роҳату покиза , чунонк ҳисро андарон роҳат бошад .

و خدای تعالی مر بهشت را بتازی چند جای یاد کرد بجنه ، و دوزخ را نار خواند. و جنت بوستانی باشد آراسته به درختان بارور و اسپر غمهای خوش و آب روان و جایهای با راحت و پاکیزه ، چنانک حس را اندران راحت باشد .

Пас гўӣим ки чун дуруст кардем азин пеши савоб илмӣаст на ҳиссӣ , бибояд донистан ки Фоӣдҳои ақлӣ ки он шинохт лтоӣФаст ки ҷумлагии ороишу роҳату лиззат ки андарин олам ҳаме ояд аз онҷо ҳаме ояд , бӯстони нафаси сухан гӯйаст гуҳи мари онрои бгФтор ва андеша натавон ёфтан . Ва он оростааст пеши равони дайн ки эшон дарахтони он бӯстонанд . Ва бгштни андари он бӯстон ва нигаристан бичишам басирати андари он мари нафаси нотиқаро лиззати броҳту шодӣ ва осонӣ бошад . Ва локини илми илоҳии андарин олами блФзҳо ва мислҳо баста бошад ва ҷудо нашавад аз он то бидон вақт ки эзади таъолии мари онро тақдир кардааст . Ва чун вақти он фароз ояд он ҳикматҳо аз миёни мислҳо ва рамзҳо берун ояд бар некӯтар ороишӣ ки чашми чунон надидааст , ва на ҳеҷ гӯши сифат он шунӯдаст , ва на бар дили ҳеҷ мардуми он гузаштааст . Ва он вақт низ дил аз он сард нашавад ; ва ёбанда он аз он малул нашавад , ва аз нигоҳи доштани он пардохта нашавад . Ва пеш аз он ҳамеи малули гашт чун андари пӯсти мислҳо ва рамзҳо буду ҳаме нигоҳ боист доштани мари онрои нбштну дарс кардан , бидон сабаб ки андари тирагии лафзҳо ва мислҳо буд , ҳаме бидон ки ғизоҳо ки мари ҷисмро шояду қавоми зиндагӣ ҷисм бидонаст , чун андар бӯстон бошад бо боғози пӯсту хошок ва хор бошаду пеш аз вақт расӣдан пинҳон бошад андари миёни баргу шох ва киштҳои хеш , чун вақт он бошад ки ҷасад зу ҳаме зиндагӣ хоҳад пазируфтан он касофатҳоро бияфканад ,у талхӣу турширо ба ширинӣу хушӣ бадал кунад ва берун ояд бар некӯтар ороишии бадӣдор ва хуштар ваҷҳе аз маза ва бо роҳаттар ҷоҳӣ аз буи ва аз миёни куштану баргу шохи беруни орандаш . Ва низ ҷасад аз чашеданаш ранҷа нашавад ва аз буи ӯ броҳт расад ,у нигоҳбон ӯ аз нигоҳи доштан ӯ руста шавад . – ин мисли биҳиштаст ки мрўрои худои таъолӣ бӯстон хонд ки Фўоӣд ӯ баробар карда шуд андари боби нафсонӣ бо Фўоӣди бӯстони андари боби ҷисмонии як як .

پس گوئیم که چون درست کردیم ازین پیش ثواب علمی است نه حسی ، بباید دانستن که فائدهای عقلی که آن شناخت لطائف است که جملگی آرایش و راحت و لذت که اندرین عالم همی آید از آنجا همی آید ، بوستان نفس سخن گوی است گه مر آنرا بگفتار و اندیشه نتوان یافتن . و آن آراسته است پیش روان دین که ایشان درختان آن بوستان اند . و بگشتن اندر آن بوستان و نگریستن بچشم بصیرت اندر آن مر نفس ناطقه را لذت براحت و شادی و آسانی باشد . و لکن علم الهی اندرین عالم بلفظها و مثلها بسته باشد و جدا نشود از آن تا بدان وقت که ایزد تعالی مر آن را تقدیر کرده است . و چون وقت آن فراز آید آن حکمتها از میان مثلها و رمزها بیرون آید بر نیکوتر آرایشی که چشم چنان ندیده است ، و نه هیچ گوش صفت آن شنودست ، و نه بر دل هیچ مردم آن گذشته است . و آن وقت نیز دل از آن سرد نشود ؛ و یابنده آن از آن ملول نشود ، و از نگاه داشتن آن پرداخته نشود . و پیش از آن همی ملول گشت چون اندر پوست مثلها و رمزها بود و همی نگاه بایست داشتن مر آنرا نبشتن و درس کردن ، بدان سبب که اندر تیرگی لفظها و مثلها بود ، همی بدان که غذاها که مر جسم را شاید و قوام زندگی جسم بدان است ، چون اندر بوستان باشد با بآغاز پوست و خاشاک و خار باشد و پیش از وقت رسیدن پنهان باشد اندر میان برگ و شاخ و کشتهای خویش ، چون وقت آن باشد که جسد زو همی زندگی خواهد پذیرفتن آن کثافتها را بیفکند ، و تلخی و ترشی را به شیرینی و خوشی بدل کند و بیرون آید بر نیکوتر آرایشی بدیدار و خوشتر وجهی از مزه و با راحت تر جاهی از بوی و از میان کشتن و برگ و شاخ بیرون آرندش . و نیز جسد از چشیدنش رنجه نشود و از بوی او براحت رسد ، و نگاهبان او از نگاه داشتن او رسته شود . – این مثل بهشت است که مرورا خدای تعالی بوستان خواند که فوائد او برابر کرده شد اندر باب نفسانی با فوائد بوستان اندر باب جسمانی یک یک .

Ва аммо оташ ки он ҷои гуноҳ коронаст мисли дӯзах бидон аз баҳр онаст ки оташ бакор ояд андари салоҳи ҷасад аз баҳр пухтан чизҳои хом . Ва низ оташ моҳ кунад мари сӯратҳои ҷасадонеи табииро , чунонк сӯрати табоҳи он чиз нопидо кунаду маҷҳӯли грдондш . Ҳамчунин шариъатҳои паёмбарон мисласт бар оташ ки ошкоро шудан он бакори салоҳи зоҳири оламроу қавоми халқ ҷисмонӣ бидон бошад . Магар он бошад ки машғӯл бидон табоҳ кунад сӯратҳои латифро андари шабаҳат ва бимонад андари пӯшиши мислҳо ва рамзҳо . Ва сӯрати латиф чун андари зоҳири маҳзи аўФтди хештанро андари ғояти бадбахти расонаду бҷмлаҳи аламри оташи шариатии мари сӯратҳои латифи нафсониро ҳамчунон зиён дорад ки оташи табиии мари сӯратҳои касифи ҷасадонеро зиён дорад . Вмсли зоҳири шариъати андари зиёну суд ӯ бо сӯрат латиф чунонаст чун мисли заҳри қотил ки табоиъи мрўро берун додааст андари олам аз баҳри салоҳи халқи бўқтӣ ки бидон ҳоҷатманд шаванд мар шикастан беморӣҳои саъбро , аммо агар касе ки дуруст бошадгар азу бихӯрад дар вақти бимирад . Ҳамчунин касе ки мислҳои шариатиро сӯрати бандад бе ҳақиқати тоўили зиндагонӣ ӯ табоҳ шавад , ва боз монад аз лиззатҳои он олам бар мисоли бози мондани онкас ки заҳр бихӯрад аз зиндагонӣ ва лиззатҳои ин олам . Ва ҳар куҷо бӯстон аст бирав муваккиласт ки бедастурӣ , худовандаш андар натавон шудан . Ва маънӣ оташ онаст ки шариъатҳои бетоўил ки салоҳи халқи андарин олам бидонаст чун оташи баҳри ҷой мавҷӯдаст ,у бӯстон ки мисли о « бълм тоўиласт ва бирав муваккиласт баҳр ҷое нест . Ва илми илоҳиро хазонаи дорону мўклоннд бедастурӣ андарон натавон шуд . Инаст сабаб монандаи кардани ҷой некбахт бабўсатону ҷои бадбахт бо оташ . Аммо аз рӯй ҳақиқати он роҳатро ки андар биҳиштаст андари олами ҷисмонӣ монандаи ӣӣ нест ва на марони душвориро ки андар дӯзахаст монанда ҳаст аз душвории ҷасадоне . Дўркноди худои моро аз он бмнаҳу ҷўдаҳи вассалом

و اما آتش که آن جای گناه کاران است مثل دوزخ بدان از بهر آنست که آتش بکار آید اندر صلاح جسد از بهر پختن چیزهای خام . و نیز آتش ماه کند مر صورتهای جسدانی طبیعی را ، چنانک صورت تباه آن چیز ناپیدا کند و مجهول گرداندش . همچنین شریعتهای پیامبران مثل است بر آتش که آشکارا شدن آن بکار صلاح ظاهر عالم را و قوام خلق جسمانی بدان باشد . مگر آن باشد که مشغول بدان تباه کند صورتهای لطیف را اندر شبهت و بماند اندر پوشش مثلها و رمزها . و صورت لطیف چون اندر ظاهر محض اوفتد خویشتن را اندر غایت بدبخت رساند و بجمله الامر آتش شریعتی مر صورتهای لطیف نفسانی را همچنان زیان دارد که آتش طبیعی مر صورتهای کثیف جسدانی را زیان دارد . ومثل ظاهر شریعت اندر زیان و سود او با صورت لطیف چنانست چون مثل زهر قاتل که طبایع مرورا بیرون داده است اندر عالم از بهر صلاح خلق بوقتی که بدان حاجتمند شوند مر شکستن بیماریهای صعب را ، اما اگر کسی که درست باشد گر ازو بخورد در وقت بمیرد . همچنین کسی که مثلهای شریعتی را صورت بندد بی حقیقت تاویل زندگانی او تباه شود، و باز ماند از لذتهای آن عالم بر مثال باز ماندن آنکس که زهر بخورد از زندگانی و لذتهای این عالم . و هر کجا بوستان است برو موکل است که بی دستوری ، خداوندش اندر نتوان شدن . و معنی آتش آنست که شریعت های بی تاویل که صلاح خلق اندرین عالم بدان است چون آتش بهر جای موجود است ، و بوستان که مثل آ« بعلم تاویل است و برو موکل است بهر جایی نیست . و علم الهی را خزانه داران و موکلانند بی دستوری اندران نتوان شد . اینست سبب ماننده کردن جای نیکبخت ببوستان و جای بدبخت با آتش . اما از روی حقیقت آن راحت را که اندر بهشت است اندر عالم جسمانی ماننده یی نیست و نه مران دشواری را که اندر دوزخ است ماننده هست از دشواری جسدانی. دورکناد خدای ما را از آن بمنه و جوده والسلام