Ранҷу роҳати нафасро имрӯз ки ба табиат пайвастааст бсбби мувофиқат ӯ расад ки биафтад мрўроро чизе ё бсбби мухолифатӣ ки мрўро бошад бо чизе чунонк нафасро бо ақл мувофиқатаст ва бо ҷаҳл мухолифат дорад . Лоҷарам аз донистан шодмона шавад ва броҳт бирасад ва аз нодонистан ғамгин шавад ва ранҷа гардад . Ва ба ҷумлагии роҳатҳо мари нафаси мардумро андарин олам аз донишасту ҳамаи ранҷҳо Марвро аз нодонӣаст , аз баҳри онк чун бемор шавад ранҷа шавад агар бидонад ки раҳояш ӯ аз он беморӣ андар чист , ва он чиз чигуна бадаст ояд , ҳамон соъат броҳт расад , ва он ранҷиши броҳт бадал шавад , ва гар надонад ки чаҳ бояд кардани андари он ранҷ бимонад , ва ҳар ҳоле ки он на ростӣ бошад нафаси андарин олам аз он ранҷа шавад , чун аз сармое каз ҳад берун бошад ва чун аз гармои сахт ва чун аз овозҳои бенизом каз ҳади эътидол берун бошад , чун овози раъду ҷузи он , ва чун дидан сӯратҳои зишт ки мари нафасро ки он нописандаст андари ҳоли зооҳр , аз баҳри онк ӯро аз баҳри некӯтар сӯратӣ офарӣдаанд ва он сӯрат ба олам рӯҳонӣаст . Ва роҳатҳои нафаси андарин олам аз дидан сӯратҳои некӯаст ва аз шунидани овозҳои рост ва ба назм ва хӯрдан чизҳои муътадил ва бӯдани андари ҳавоҳои ки на сардаст ва на гарм . Пас мари нафасро хушии андари олам рӯҳонӣ бидон баҳра бошад ки андарин олами бадв расида бошад аз калимаи бории субҳона , то чун бидон вақт каз табиат ҷудо шавад ва бидон асли хеш боз расад мувофиқ бошад мари он аслро , ва броҳт расад бсбби мувофиқати хеш бо ончи бадв боз гардад , вагар андарин олам ба илму амали мари ҷои хешро иморат накарда бошад , андари он чизҳо ки ӯро фармӯда бошанд андарин олам , ва он фармонро хор дошта бошад асл ӯ мрўро мухолиф бошад , бдончи асл ӯ ки нафас куласт мутӣъаст мари мубдиъи ҳақро , ва чун ин нафаси ҷузе аз мутӣъи куллӣ ранҷа шавад ба ҳукми мухолифат ки ӯ дорад , ранҷаи шуданӣ ки ҳеҷ гӯяндаи сифати он ранҷи натавонади гуфтан ,у зи он андари азоб ҷовидӣ расад , вагар бо асли хеш мувофиқ бошад ба тоъати мубдиъи ҳақи андари савоб абадӣ расад ,у ассалом .

رنج و راحت نفس را امروز که به طبیعت پیوسته است بسبب موافقت او رسد که بیفتد مرورا را چیزی یا بسبب مخالفتی که مرورا باشد با چیزی چنانک نفس را با عقل موافقت است و با جهل مخالفت دارد . لاجرم از دانستن شادمانه شود و براحت برسد و از نادانستن غمگین شود و رنجه گردد . و به جملگی راحتها مر نفس مردم را اندرین عالم از دانش است و همه رنجها مرو را از نادانی است ، از بهر آنک چون بیمار شود رنجه شود اگر بداند که رهایش او از آن بیماری اندر چیست ، و آن چیز چگونه بدست آید ، همان ساعت براحت رسد ، و آن رنجش براحت بدل شود ، و گر نداند که چه باید کردن اندر آن رنج بماند ، و هر حالی که آن نه راستی باشد نفس اندرین عالم از آن رنجه شود ، چون از سرمایی کز حد بیرون باشد و چون از گرمای سخت و چون از آوازهای بی نظام کز حد اعتدال بیرون باشد ، چون آواز رعد و جز آن ، و چون دیدن صورتهای زشت که مر نفس را که آن ناپسند است اندر حال ظااهر ، از بهر آنک او را از بهر نیکوتر صورتی آفریده اند و آن صورت به عالم روحانیست . و راحتهای نفس اندرین عالم از دیدن صورتهای نیکوست و از شنودن آوازهای راست و به نظم و خوردن چیزهای معتدل و بودن اندر هواهای که نه سرد است و نه گرم . پس مر نفس را خوشی اندر عالم روحانی بدان بهره باشد که اندرین عالم بدو رسیده باشد از کلمه باری سبحانه ، تا چون بدان وقت کز طبیعت جدا شود و بدان اصل خویش باز رسد موافق باشد مر آن اصل را ، و براحت رسد بسبب موافقت خویش با آنچ بدو باز گردد ، و گر اندرین عالم به علم و عمل مر جای خویش را عمارت نکرده باشد ، اندر آن چیزها که او را فرموده باشند اندرین عالم ، و آن فرمان را خوار داشته باشد اصل او مرورا مخالف باشد ، بدانچ اصل او که نفس کل است مطیع است مر مبدع حق را ، و چون این نفس جزیی از مطیع کلی رنجه شود به حکم مخالفت که او دارد ، رنجه شدنی که هیچ گوینده صفت آن رنج نتواند گفتن ، و ز آن اندر عذاب جاویدی رسد ، و گر با اصل خویش موافق باشد به طاعت مبدع حق اندر ثواب ابدی رسد ، و السلام .