Панҷуми муҳаррами санаи тсъаҳ ва сулсину арбъмоиаҳи ҳлолиаҳ ба қудс раседем . Шарҳи Маккау ҳаҷи ин ҷо зикр накардам то ба ҳаҷи охирин ба шарҳ бигӯям .

پنجم محرم سنه تسعه و ثلثین و اربعمایه هلالیه به قدس رسیدیم. شرح مکه و حج این جا ذکر نکردم تا به حج آخرین به شرح بگویم.

Тарсоёнро ба байти алмуқаддас килисоеаст ки онро байъа алқмомаҳ гӯйанд ва он роъзим бузург доранд . Ва ҳар сол аз рӯми халқ бисёр он ҷо оянд ба зиёрату малики алрўм низ наоне биёмад чунон ки кас надонад . Ва ба рӯзгорӣ ки азизи мсролҳокми бомроллаҳ буд қайсари рӯми он ҷои омада буд . Ҳоким аз он хабар дошт ркобдорӣ аз он худ наздик ӯ фиристоду нишон додкаҳ бидон ҳаляту сӯрати мардӣ дар ҷомеъи байт алмуқаддас нишастааст наздики вай рӯ бигӯ ки ҳокими марои наздики ту фиристодааст ва мегуяд то занн набарӣ ки ман аз ту хабар надорам аммо эмин бош ки ба ту ҳеҷ қасд нахоҳам кард . Ва ҳам ҳоким фармуд то он килисоро ғорат карданд ва бикунаданд ва хароб карданд вмдтии хароб буд . Баъд аз он қайсар расӯлон фиристоду ҳадоёи вхдмтҳои бисёр кард , ва сулҳ талабед ва шафоат кард то иҷозати иморат килисо доданду боз иморат карданд , ва ин килисо ҷое васеъаст чунон ки ҳашт ҳазор одамиро дар он ҷо бошад . Ҳама ба такаллуф бисёр сохта аз рухоми рангину наққошӣу тасвир . Ва килисоро аз андарун ба дебоҳои рӯмии пероста ва мусаввир карда ва бисёр зари тилло бар он ҷо ба кори бардау сӯрати исои алайҳи ассалом чанд ҷои сохта ки бар харӣ нишастау сӯрати дигари анбиё чун иброҳӣму Исмоилу асҳқу ёқӯбу фарзандон ӯ алайҳими ассалом бар он ҷо карда ва ба равғани сндрўс ба даҳан карда ва ба андоза ҳар сӯратии обгинае рафиқи сохта ва бар рӯй сӯратҳо ниҳодаи азими шаффофи чунон ки ҳеҷ ҳиҷоби сӯрат нашудааст ва онро ҷиҳати гирд ва ғубор кардаанд то бар сӯрат нанишинад ва ҳар рӯзи он обгинаҳоро ходимон пок кунанд . Ва ҷузи ин чанд мавзе дигараст ҳама ба такаллуфи чунон ки агар шарҳи он навишта шавад ба ттўили анҷомад . Дар ин килисо музиъӣаст ба ду қисм ки бар сифати биҳишту дӯзах сохтаанд як нима аз он васфи биҳиштён ва биҳиштаст ва як нима аз он сӯрати дӯзахёну дӯзах ва ончӣ бидон монад ва он ҷоеаст ки ҳамоно дар ҷаҳони чунон ҷой дигар набошад . Ва дар ин килисои басои қиддӣсон ва роҳибон нишаста бошанд ва Инҷил хонанду намози бикунанду шабу рӯз ба ибодат машғӯл бошанд .

ترسایان را به بیت المقدس کلیسایی است که آن را بیعة القمامه گویند و آن راعظیم بزرگ دارند. و هر سال از روم خلق بسیار آن جا آیند به زیارت و ملک الروم نیز نهانی بیامد چنان که کس نداند. و به روزگاری که عزیز مصرالحاکم بامرالله بود قیصر روم آن جا آمده بود. حاکم از آن خبر داشت رکابداری از آن خود نزدیک او فرستاد و نشان دادکه بدان حلیت و صورت مردی در جامع بیت المقدس نشسته است نزدیک وی رو بگو که حاکم مرا نزدیک تو فرستاده است و می‌گوید تا ظن نبری که من از تو خبر ندارم اما ایمن باش که به تو هیچ قصد نخواهم کرد. و هم حاکم فرمود تا آن کلیسا را غارت کردند و بکندند و خراب کردند ومدتی خراب بود. بعد از آن قیصر رسولان فرستاد و هدایا وخدمت های بسیار کرد، و صلح طلبید و شفاعت کرد تا اجازت عمارت کلیسا دادند و باز عمارت کردند، و این کلیسا جایی وسیع است چنان که هشت هزار آدمی را در آن جا باشد. همه به تکلف بسیار ساخته از رخام رنگین و نقاشی و تصویر. و کلیسا را از اندرون به دیباهای رومی پیراسته و مصور کرده و بسیار زر طلا بر آن جا به کار برده و صورت عیسی علیه السلام چند جا ساخته که بر خری نشسته و صورت دیگر انبیا چون ابراهیم و اسماعیل و اسحق و یعقوب و فرزندان او علیهم السلام بر آن جا کرده و به روغن سندروس به دهن کرده و به اندازه هر صورتی آبگینه ای رفیق ساخته و بر روی صورت‌ها نهاده عظیم شفاف چنان که هیچ حجاب صورت نشده است و آن را جهت گرد و غبار کرده‌اند تا بر صورت ننشیند و هر روز آن آبگینه‌ها را خادمان پاک کنند. و جز این چند موضع دیگر است همه به تکلف چنان که اگر شرح آن نوشته شود به تطویل انجامد. در این کلیسا موضعی است به دو قسم که بر صفت بهشت و دوزخ ساخته‌اند یک نیمه از آن وصف بهشتیان و بهشت است و یک نیمه از آن صورت دوزخیان و دوزخ و آنچه بدان ماند و آن جایی است که همانا در جهان چنان جای دیگر نباشد. و در این کلیسا بسا قدیسان و راهبان نشسته باشند و انجیل خوانند و نماز بکنند و شب و روز به عبادت مشغول باشند.