Сифати шаҳри Мисру вилояташ : оби нили азмёни ҷануб ва мағриб меояд ва ба Миср мегузарад ва ба дарёӣ рӯм меравад . Оби нил чун зиёдат мешавад ду бор чандон мешавад ки Ҷайҳун ба Тирмиз . Ва ин об аз вилоят навба мегузарад ва ба Миср меояду вилояти навба кӯҳистонаст ва чун ба саҳро расад вилоят Мисрасту сарҳадаш ки аввали он ҷо расад асўон мегӯйанд . То он ҷои сесад фарсанг бошад . Ва бар лаби оби ҳамаи шаҳрҳоу вилоятҳост . Ва он вилоятро съид алоълӣ мегӯйанд . Ва чун киштӣ ба шаҳр асўон расад аз он ҷо барнагзарад чаҳ об аз дарҳои танг берун меояд ва тез меравад . Ва аз он болотар сӯии ҷануби вилоят навбаасту подшоҳи он замини дигросту мардуми он ҷои сиёҳи пӯсти бошндўи дайни эшон тарсоӣ бошад . Бозаргонони он ҷои раванду муҳрау шона ва басад баранд ва аз он ҷо барда оваранд . Ва ба Мисри барда ё нўбӣ бошад ё рӯмӣ . Дидам ки аз навбаи гандум ва арзан оварда буданд ҳар дўсёҳу бад . Ва гӯйанд натавонистаанд ки манбаи оби нилро ба ҳақиқат бидонанд ва шунидам ки султони Миср кас фиристод то як солаи роҳи барканори нили рафта ва тафаҳҳус карданд ҳеҷ каси ҳақиқат он надонист алои он ки гуфтанд ки аз ҷануб аз кӯҳӣ меояд ки онро ҷабал алқмр гӯйанд . Ва чун офтоб ба сар саратон равад оби нили зиёдат шудан гирад аз он ҷо ки ба зимистон ки қарор дорад бист араш боло гирад чунон ки ба тадриҷи рӯз ба рӯз меафзоед .

صفت شهر مصر و ولایتش : آب نیل ازمیان جنوب و مغرب می‌آید و به مصر می‌گذرد و به دریای روم می‌رود. آب نیل چون زیادت می‌شود دو بار چندان می‌شود که جیحون به ترمذ. و این آب از ولایت نوبه می‌گذرد و به مصر می‌آید و ولایت نوبه کوهستان است و چون به صحرا رسد ولایت مصر است و سرحدش که اول آن جا رسد اسوان می‌گویند. تا آن جا سیصد فرسنگ باشد. و بر لب آب همه شهر‌ها و ولایت هاست. و آن ولایت را صعید الاعلی می‌گویند. و چون کشتی به شهر اسوان رسد از آن جا برنگذرد چه آب از درهای تنگ بیرون می‌آید و تیز می‌رود. و از آن بالاتر سوی جنوب ولایت نوبه است و پادشاه آن زمین دیگراست و مردم آن جا سیاه پوست باشندو دین ایشان ترسای باشد. بازرگانان آن جا روند و مهره و شانه و بسد برند و از آن جا برده آورند. و به مصر برده یا نوبی باشد یا رومی. دیدم که از نوبه گندم و ارزن آورده بودند هر دوسیاه و بد. و گویند نتوانسته‌اند که منبع آب نیل را به حقیقت بدانند و شنیدم که سلطان مصر کس فرستاد تا یک ساله راه برکنار نیل رفته و تفحص کردند هیچ کس حقیقت آن ندانست الا آن که گفتند که از جنوب از کوهی می‌آید که آن را جبل القمر گویند. و چون آفتاب به سر سرطان رود آب نیل زیادت شدن گیرد از آن جا که به زمستان که قرار دارد بیست ارش بالا گیرد چنان که به تدریج روز به روز می‌افزاید.

Ба шаҳри Мисри миқёсҳоу нишонҳо сохтаанд ва омилӣ бошад ба ҳазор динори маишат ки ҳофиз он бошад ки чанд меафзоед ва аз он рӯз ки зиёдат шудан гирад мунодӣон ба шаҳри андари Фрстдкаҳи эзади субҳонау таъолии имрӯз дар нили чандин зиёдат гардонид ва ҳар рӯзи чандини асбъи зиёдати шдў чун як гази тамом ӣам шавад он вақт бишорат мезананд ва шодӣ мекунанд то ҳаждаҳ араш барояду ани ҳаждаҳ араш маъҳудаст яъне ҳар вақт ки аз ин камтар буд нуқсон гӯйанд всдқот диҳанд внзрҳои кнндўи андӯҳ ва ғам хуранд чун ин миқдор беш шавад шодӣ ҳо кунанду хуррамиҳо намоянду тоҳҷдаҳи газ боло наравад хароҷи султон бар раият наниҳанд . Ва аз нили ҷӯйҳо бисёр бурӣдаанд ва ба атрофи ронда ва аз он ҷои ҷӯйҳо ӣ кучак баргирифтаанд яъне аз он анҳор . Ва бар он дияҳоу вилоятҳост . Ва дулобҳо сохтаанд чандон ки ҳасру қиёси он душвор бошад ҳамаи дияҳои вилояти Миср бар сарбаландиҳоу тел ҳо бошад ва ба вақти зиёдати нили ҳамаи он вилоят дар зер об бошад дияҳо аз ин сабаб бар баландиҳо сохтаанд то ғарқ нашавад , ва аз ҳар дияӣ ба дияии дигар ба заврақии раванд . Ва аз сари вилоят то охираши скрӣ сохтаанд аз хок ки мардум аз сари он скри раванд яъне аз ҷанби нил . Ва ҳар соли даҳ ҳазор динори мағрибӣ аз хазонаи султон ба дасти омилии муътамади бифиристад то он иморат тоза кунанд . Ва мардуми он вилояти ҳамаи ишғоли зарурии худро тартиб карда бошанд он чаҳор моҳ ки замини эшон дар зер об бошад . Ва дар саводи он ҷоу рўстоҳош ҳар каси чандон нони пазад ки чаҳор моҳи кафоф вай бошад ва хушк кунанд то зиён нашавад . Ва қоидаи об чунонаст ки аз рӯзи ибтидои чиҳил рӯз меафзоед то ҳаждаҳ араш боло гираду баъд аз он чиҳил рӯзи дигар барқарор бимонад ҳеҷ зиёд ва кам нашаваду баъд аз он ба тадриҷ рӯй ба нуқсон наад ба чиҳил рӯзи дигар то он мақом расад ки зимистон бӯда бошад . Ва чун об кам омадан гирад мардум бар паии он май раванду ончӣ хушк мешавад зироатӣ ки хоҳанд мекунанд . Ва ҳамаи заръи эшон сиФӣу штўӣ бар он кеш бошад ва ҳеҷ об дигар нахоҳад . Шаҳри Мисри миёни нил ва дарёст . Ва нил аз ҷануб меояд ва рӯй ба шимол меравад ва дар дарё май резад .

به شهر مصر مقیاس‌ها و نشان‌ها ساخته‌اند و عاملی باشد به هزار دینار معیشت که حافظ آن باشد که چند می‌افزاید و از آن روز که زیادت شدن گیرد منادیان به شهر اندر فرستدکه ایزد سبحانه و تعالی امروز در نیل چندین زیادت گردانید و هر روز چندین اسبع زیادت شدو چون یک گز تمام یم شود آن وقت بشارت می‌زنند و شادی می‌کنند تا هجده ارش برآید و ان هجده ارش معهود است یعنی هر وقت که از این کم تر بود نقصان گویند وصدقات دهند ونذرها کنندو اندوه و غم خورند چون این مقدار بیش شود شادی‌ها کنند و خرمی‌ها نمایند و تاهجده گز بالا نرود خراج سلطان بر رعیت ننهند. و از نیل جوی‌ها بسیار بریده‌اند و به اطراف رانده و از آن جا جوی‌ها ی کوچک برگرفته‌اند یعنی از آن انهار. و بر آن دیه‌ها و ولایت هاست. و دولاب‌ها ساخته‌اند چندان که حصر و قیاس آن دشوار باشد همه دیه‌های ولایت مصر بر سربلندی‌ها و تل‌ها باشد و به وقت زیادت نیل همه آن ولایت در زیر آب باشد دیه‌ها از این سبب بر بلندی‌ها ساخته‌اند تا غرق نشود، و از هر دیهی به دیهی دیگر به زورقی روند. و از سر ولایت تا آخرش سکری ساخته‌اند از خاک که مردم از سر آن سکر روند یعنی از جنب نیل. و هر سال ده هزار دینار مغربی از خزانه سلطان به دست عاملی معتمد بفرستد تا آن عمارت تازه کنند. و مردم آن ولایت همه اشغال ضروری خود را ترتیب کرده باشند آن چهار ماه که زمین ایشان در زیر آب باشد. و در سواد آن جا و روستاهاش هر کس چندان نان پزد که چهار ماه کفاف وی باشد و خشک کنند تا زیان نشود. و قاعده آب چنان است که از روز ابتدا چهل روز می‌افزاید تا هجده ارش بالا گیرد و بعد از آن چهل روز دیگر برقرار بماند هیچ زیاد و کم نشود و بعد از آن به تدریج روی به نقصان نهد به چهل روز دیگر تا آن مقام رسد که زمستان بوده باشد. و چون آب کم آمدن گیرد مردم بر پی آن می‌روند و آنچه خشک می‌شود زراعتی که خواهند می‌کنند. و همه زرع ایشان صیفی و شتوی بر آن کیش باشد و هیچ آب دیگر نخواهد. شهر مصر میان نیل و دریاست. و نیل از جنوب می‌آید و روی به شمال می‌رود و در دریا می‌ریزد.