Аз он ҷо бирафтем ҳаштуми сифри санаи арбъу арбаъӣну арбъи моӣаҳ буд ки ба шаҳр Исфаҳон раседем . Аз Басра то Исфаҳони сад ва ҳаштод фарсанг бошад . Шаҳрӣаст бар ҳомӯни ниҳода , обу ҳавоӣ хуш дорад ва ҳарҷо ки даҳ гази чоҳ фурӯ баранд обии сарди хуш берун ояду шаҳри девории ҳсин баланд дораду дарвозаҳоу ҷанги гоҳҳо сохта ва бар ҳамаи борӯу конгресси сохта ва дар шаҳри ҷӯйҳои оби равон ва банноҳои некӯу муртафаъ ва дар миёни шаҳри масҷиди одинаи бузурги некӯ ва борӯй шаҳрро гуфтанд се фарсанг ва нимасту андаруни шаҳри ҳамаи ободон ки ҳеҷ аз вай хароб надидам ва бозорҳои бисёр , ва бозорӣ дидам аз он саррофон ки андар ӯ дивист марди сарроф буд ва ҳар бозориро дарбандӣу дарвозаеу ҳамаи маҳалатҳоу кӯчаҳоро ҳамчунин дарбандҳоу дарвозаҳои муҳкам ва корвонсароҳои покиза буду кӯчае буд ки онро кўтроз мегуфтанд ва дар он кӯчаи панҷоҳ корвонсарои некӯ ва дар ҳар як бёъону ҳуҷраи дорон бисёр нишаста ва ин корвон ки мо бо эшон ҳамроҳ будем як ҳазор ва сесад харвор бор доштанд ки дар он шаҳр рафтем ҳеҷ боздид наомад ки чигуна фурӯ омаданд ки ҳеҷ ҷои танагӣ мавзе набӯд ва на таазури мақому улӯфа . Ва чун султони туғрули бики Абӯтолиби мҳмдбни Микоили бен салҷуқи раҳмаи аллоҳи алайҳи он шаҳри гирифта буд мардии ҷавони он ҷо гумошта буд Найшобӯрӣ , дабирии нек бо хати некӯ , мардии оҳиста , некӯи лақо ва ӯро хоҷа амид мегуфтанд , фазли дӯст буду хуши сухану Карим . Ва султони фармӯда буд ки се сол аз мардуми ҳеҷ чиз нахоҳанд ва ӯ бар он мерафту парокандагони ҳама рӯй ба ватан ниҳода буданд воин мард аз дабирон сӯрӣ бӯда буду пеш аз расӣдан мо қаҳтии азими афтода буд аммо чун мо он ҷо раседем ҷӯ май дрўиднд ва як ман ва ним нони гандум ба як дирами адл ва се ман нони ҷӯин ҳаму мардуми он ҷо мегуфтанд ҳаргизи бад-ӣни шаҳри ҳашт ман нон камтар ба як дирами кас надидааст , ва ман дар ҳамаи замини порсии гӯйони шаҳрии некӯтару ҷомеътару ободонтар аз Исфаҳон надидам , ва гуфтанд агар гандуму ҷӯу дигари ҳубуби бист сол ниҳанд табоҳ нашавад ва баъзе гуфтанд пеш аз
Инки борӯ набӯд ҳавои шаҳри хуштар аз ин буд ва чун борӯ сохтанд мтғиир шуд чунонкии
Баъзе чизҳо ба зиён меояд аммо рӯсто ҳамчунонаст ки буд , ва ба сабаби он ки корвони дайртар ба роҳ меафтод бист рӯз дар Исфаҳон бимонадам .

از آن جا برفتیم هشتم صفر سنه اربع و اربعین و اربع مائه بود که به شهر اصفهان رسیدیم. از بصره تا اصفهان صد و هشتاد فرسنگ باشد. شهری است بر هامون نهاده، آب و هوایی خوش دارد و هرجا که ده گز چاه فرو برند آبی سرد خوش بیرون آید و شهر دیواری حصین بلند دارد و دروازه‌ها و جنگ گاه‌ها ساخته و بر همه بارو و کنگره ساخته و در شهر جوی های آب روان و بناهای نیکو و مرتفع و در میان شهر مسجد آدینه بزرگ نیکو و باروی شهر را گفتند سه فرسنگ و نیم است و اندرون شهر همه آبادان که هیچ از وی خراب ندیدم و بازارهای بسیار، و بازاری دیدم از آن صرافان که اندر او دویست مرد صراف بود و هر بازاری را دربندی و دروازه ای و همه محلت‌ها و کوچه‌ها را همچنین دربندها و دروازه های محکم و کاروانسراهای پاکیزه بود و کوچه ای بود که آن را کوطراز می‌گفتند و در آن کوچه پنجاه کاروانسرای نیکو و در هر یک بیاعان و حجره داران بسیار نشسته و این کاروان که ما با ایشان همراه بودیم یک هزار و سیصد خروار بار داشتند که در آن شهر رفتیم هیچ بازدید نیامد که چگونه فرو آمدند که هیچ جا تنگی موضع نبود و نه تعذر مُقام و علوفه. و چون سلطان طغرل بیک ابوطالب محمدبن میکائیل بن سلجوق رحمة الله علیه آن شهر گرفته بود مردی جوان آن جا گماشته بود نیشابوری، دبیری نیک با خط نیکو، مردی آهسته، نیکو لقا و او را خواجه عمید می‌گفتند، فضل دوست بود و خوش سخن و کریم. و سلطان فرموده بود که سه سال از مردم هیچ چیز نخواهند و او بر آن می‌رفت و پراکندگان همه روی به وطن نهاده بودند واین مرد از دبیران سوری بوده بود و پیش از رسیدن ما قحطی عظیم افتاده بود اما چون ما آن جا رسیدیم جو می‌درویدند و یک من و نیم نان گندم به یک درم عدل و سه من نان جوین هم و مردم آن جا می‌گفتند هرگز بدین شهر هشت من نان کم تر به یک درم کس ندیده است، و من در همه زمین پارسی گویان شهری نیکوتر و جامع تر و آبادان تر از اصفهان ندیدم، و گفتند اگر گندم و جو و دیگر حبوب بیست سال نهند تباه نشود و بعضی گفتند پیش از