Огоҳии диҳеми ҷуиндагони сари номутаноҳиро онкии эзади таъолии мардумро аз барои биму умед офарӣдааст онгоҳи мурӯрро ба биҳишт умедвор кардаасту бдўзх бтрсонидаҳаст пас гӯям ки андари нафаси мардуми бим аз дӯзах нишонасту умеди андар аз биҳишт асараст .

آگاهی دهیم جویندگان سر نامتناهی را آنکه ایزد تعالی مردم را از برای بیم و امید آفریده است آنگاه مرور را به بهشت امیدوار کرده است و بدوزخ بترسانیده است پس گویم که اندر نفس مردم بیم از دوزخ نشانست و امید اندر از بهشت اثر است.

Ва ин ду чиз ки андари офариниши мардум пӯшидааст далел кунад бар бими куллӣ ки он дӯзахаст ва бар умеди куллӣ ки он биҳиштасту расӯли Муҳамади Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силами мари халқро сӯй худо хонд , ҳамин ду ҳол ки андари офариниши халқ буд бФрмони худои таъолии пеш эшон оварад яке умед ки он мояи давлату раҳмату осоишу бақои ду ҷаҳонӣ буд ва яке шамшер ки он мояи биму қаттолу фанои ду ҷаҳонӣ буд ва яке дигари шариъат ки дасти боздоштан буд аз эшону гузоштани мари аишонрои баҳоли зиндагӣ ки он нишони амну бақои ин ҷаҳонӣ буд . Пас ҳар ки ба шамшер ӯ алайҳи ассалом кушта шуд бадви ҷаҳони фонии гашт ва ҳар ки фармон ӯ бомед пазируфти бадви ҷаҳон бақо ёфт ва ҳар ки ӯ дайн аз бими шамшери пазируфти бад-ӣни ҷаҳон бақо ёфту ббқоӣ онҷҳон нарасед ва чун бақои гузаранда аз бими шамшер пазируфта шавад ки ӯ моя қаттоласт он бқоӣӣ бошад ки иллат ӯ фано бошад ва ҳар чизро бози гашти баъиллати хеш бошад .

و این دو چیز که اندر آفرینش مردم پوشیده است دلیل کند بر بیم کلی که آن دوزخست و بر امید کلی که آن بهشتست و رسول محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم مر خلق را سوی خدا خواند، همین دو حال که اندر آفرینش خلق بود بفرمان خدای تعالی پیش ایشان آورد یکی امید که آن مایه دولت و رحمت و آسایش و بقای دو جهانی بود و یکی شمشیر که آن مایه بیم و قتال و فنای دو جهانی بود و یکی دیگر شریعت که دست بازداشتن بود از ایشان و گذاشتن مر ایشانرا بحال زندگی که آن نشان امن و بقای این جهانی بود. پس هر که به شمشیر او علیه السلام کشته شد بدو جهان فانی گشت و هر که فرمان او بامید پذیرفت بدو جهان بقا یافت و هر که او دین از بیم شمشیر پذیرفت بدین جهان بقا یافت و ببقای آنجهان نرسید و چون بقای گذرنده از بیم شمشیر پذیرفته شود که او مایه قتال است آن بقائی باشد که علت او فنا باشد و هر چیز را باز گشت بعلت خویش باشد.

Пас дуруст шуд ки ҳар ки мусулмонӣ аз бими шамшери пазируфт аз умед бенасибу бақоӣ ҷовидӣ наёфт ва ҳар ки дайн бомед бақои ҷовидии пазируфти иллати бақои фонӣ ӯ бақои ҷовидӣ буду мрўрои бақои ҷовидон бҳосл ояд ҳамчун иллати бақои хешу ҳаркии кор аз бими кор Фрмоӣӣ кунад кор ӯ бедонаш бошаду кор ӯ кори наҳифи расидагон бебасират , ва ҳар ки кор бомед никўӣӣ кунад ки бадв хоҳад расӣдани кораши кор хирадмандон бошад бҳқиқт , ва чун бештар халқ нодонанду мардуми нодони сӯии фасод моил бошанд ва аз фасоди подоши ҷуз бим набошад .

پس درست شد که هر که مسلمانی از بیم شمشیر پذیرفت از امید بی نصیب و بقای جاویدی نیافت و هر که دین بامید بقای جاویدی پذیرفت علت بقای فانی او بقای جاویدی بود و مرورا بقای جاویدان بحاصل آید همچون علت بقای خویش و هرکه کار از بیم کار فرمائی کند کار او بیدانش باشد و کار او کار نهیب رسیدگان بی بصیرت، و هر که کار بامید نیکوئی کند که بدو خواهد رسیدن کارش کار خردمندان باشد بحقیقت، و چون بیشتر خلق نادانند و مردم نادان سوی فساد مایل باشند و از فساد پاداش جز بیم نباشد.

Ва бештар аз халқи дайн аз бими шамшер пзизФтаҳанд лоҷарами бештар аз халқ онаст ки ҳаме ндонанд ки дайн ислом чист балки мари онро аз бими пазируфтау нодониста ҳаме варзанд аз бими шамшери Амиралмӯъминини алии алайҳи ассаломи бФрмони расӯл ки дар дили падарони эшон афтода бӯдаасту фарзандон аз падарони бади он бим зодаанд ва ҳаме ндонанд ва аз доноён ҳаме наҷӯянд то аз бим ки нишон дӯзах аст барраанд ва бомед ки нишон биҳишт аст расанду бнъмт ҷовидӣ пайванданд .

و بیشتر از خلق دین از بیم شمشیر پذیزفته اند لاجرم بیشتر از خلق آنست که همی ندانند که دین اسلام چیست بلکه مر آنرا از بیم پذیرفته و نادانسته همی ورزند از بیم شمشیر امیرالمومنین علی علیه السلام بفرمان رسول که در دل پدران ایشان افتاده بوده است و فرزندان از پدران بد آن بیم زاده اند و همی ندانند و از دانایان همی نجویند تا از بیم که نشان دوزخ است برهند و بامید که نشان بهشت است رسند و بنعمت جاویدی پیوندند.

Ва бибояд донистан ки дар дайни ҷаҳони дӯзахи бим шамшерасту кори бедонаш кардани ҷазои он дӯзахасту биҳишти андарин ҷаҳон умедасту кор кардани бълм ки ҷазои он биҳиштаст ва иттифоқаст миёни аҳли ислом ки чун гунаҳи кори ҷазоӣ гунаҳ бибинад ба биҳишт расаду бнъмти ҷовидӣ пайвандад онаст ки бештари мардум аз бими шамшер бебасират ва бе дониши дайн пазируфтаанд он дайни барояшон бидъат бошад ва чун донишро биомузанду бълм кор кунанд аз дӯзахи руста ва ба биҳишт расида бошанд ҳам бад-ӣни ҷаҳони андари ҳади қӯт ва ҳам бдони ҷаҳони андари ҳади феъл .

و بباید دانستن که در دین جهان دوزخ بیم شمشیر است و کار بیدانش کردن جزای آن دوزخ است و بهشت اندرین جهان امید است و کار کردن بعلم که جزای آن بهشت است و اتفاق است میان اهل اسلام که چون گنه کار جزای گنه ببیند به بهشت رسد و بنعمت جاویدی پیوندد آنست که بیشتر مردم از بیم شمشیر بی بصیرت و بی دانش دین پذیرفته اند آن دین برایشان بدعت باشد و چون دانش را بیاموزند و بعلم کار کنند از دوزخ رسته و به بهشت رسیده باشند هم بدین جهان اندر حد قوت و هم بدآن جهان اندر حد فعل.

Ва чун хирадманд андеша кунад бидонад ки ҳар кор кунӣ ки кор нодониста кунад андарин олами он кор бар ӯ товон кунанд ва муздаш ндиҳанд ва ҳар ки кор бадонаш кунад аз товони барраад ва музд биёбад . Пас воҷибаст бар ҳар хирадмандӣ ки маънии шариъати Муҳамади Мустафои слии аллоҳи алайҳ ва ?ала биҷӯед онгоҳи шариъати бълми кори бандад то сазовори музди кор хеш шавад ки он биҳиштаст ва аз бими товон ки он дӯзахаст барраад .

و چون خردمند اندیشه کند بداند که هر کار کنی که کار نادانسته کند اندرین عالم آن کار بر او تاوان کنند و مزدش ندهند و هر که کار بدانش کند از تاوان برهد و مزد بیابد. پس واجب است بر هر خردمندی که معنی شریعت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله بجوید آنگاه شریعت بعلم کار بندد تا سزاوار مزد کار خویش شود که آن بهشت است و از بیم تاوان که آن دوزخ است برهد.

Ва чун дар мусулмонии ин буд ки ёд кардем воҷиби дидем бар хештани ин китобро таълиф кардан бар шарҳи бунёдҳои шариъат аз шаҳодату таҳорату намозу рӯзау зкўаҳу ҳаҷу ҷиҳоду вилояту амр ва наҳй ва ном ниҳодем мари ин ктобро рӯй дайн аз баҳри онкии ҳамаи чизҳоро мардум бар рӯй тавон шинохту хрдмндикаҳи ин ктобро бихонад дайнро бишносаду бршнохтаҳ кор кунаду мздкорро сазовор шавад бхўшнўдии эзади таъолӣ .

و چون در مسلمانی این بود که یاد کردیم واجب دیدیم بر خویشتن این کتاب را تالیف کردن بر شرح بنیادهای شریعت از شهادت و طهارت و نماز و روزه و زکوه و حج و جهاد و ولایت و امر و نهی و نام نهادیم مر این کتابرا روی دین از بهر آنکه همه چیز ها را مردم بر روی توان شناخت و خردمندیکه این کتابرا بخواند دین را بشناسد و برشناخته کار کند و مزدکار را سزاوار شود بخوشنودی ایزد تعالی.

Ва баннои гуфторҳои ин ктобро бар панҷоҳ ва як гуфтор ниҳодем баъдади ркъоти намоз ки андари шбонрўзӣ бар мардум воҷибаст то бълму амал андар шариъатасту тоўили нафаси мардум руста шаваду феҳристи ин ктобро бар сари ин китоб ниҳодем то бозҷстн ҳар яке бар хонанда осон шаваду биллоҳи алтўФиқ .

و بنای گفتارهای این کتابرا بر پنجاه و یک گفتار نهادیم بعدد رکعات نماز که اندر شبانروزی بر مردم واجبست تا بعلم و عمل اندر شریعتست و تاویل نفس مردم رسته شود و فهرست این کتابرا بر سر این کتاب نهادیم تا بازجستن هر یکی بر خواننده آسان شود و بالله التوفیق.

Гуфтори аввал : андари исботи ҳуҷҷати хдоитъолӣ

گفتار اول: اندر اثبات حجت خدایتعالی

Гуфтори дуюм : андари пайдо кардани худованди ҳақ аз ҷумлаи даъвӣ кунандагон

گفتار دویم: اندر پیدا کردن خداوند حق از جمله دعوی کنندگان

Гуфтор сӯем : андари исбот кардани илм яъне дониш чаҳ чиз аст

گفتار سویم: اندر اثبات کردن علم یعنی دانش چه چیز است

Гуфтори чаҳорум : андари сифати олами рӯҳонии латиф ва ҳастӣ он

گفتار چهارم: اندر صفت عالم روحانی لطیف و هستی آن

Гуфтори панҷум : андари биҳишт ва дар ӯу калид дар ӯ

گفتار پنجم: اندر بهشت و در او و کلید در او

Гуфтори шашум : андари иллати олами касиф

گفتار ششم : اندر علت عالم کثیف

Гуфтори ҳафтум : андари дӯзаху калид дар ӯ

گفتار هفتم :اندر دوزخ و کلید در او

Гуфтори ҳаштум : андари воҷибӣ фиристодани пайғамбарону адади эшон

گفتار هشتم : اندر واجبی فرستادن پیغمبران و عدد ایشان

Гуфтори нуҳум : андари сифати қуръону тоўили он

گفتار نهم :اندر صفت قرآن و تاویل آن

Гуфтори даҳум : андари исботи зоҳиру ботини китобу шариъат

گفتار دهم : اندر اثبات ظاهر و باطن کتاب و شریعت

Гуфтори ёздаҳум : андари калимаи ихлосу баёни шаҳодат ӯ

گفتار یازدهم : اندر کلمه اخلاص و بیان شهادت او

Гуфтори давоздаҳум : андари сӯраи ихлосу баёни он

گفتار دوازدهم: اندر سوره اخلاص و بیان آن

Гуфтори сездаҳум : андари тоўили аъўзи биллоҳи ман алшитони алрҷим

گفتار سیزدهم: اندر تاویل اعوذ بالله من الشیطان الرجیم

Гуфтори чаҳордаҳум : андари тоўили бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим

گفتار چهاردهم :اندر تاویل بسم الله الرحمن الرحیم

Гуфтори понздаҳум : андари тоўили обдст ва одобҳои он

گفتار پانزدهم : اندر تاویل آبدست و آدابهای آن

Гуфтори ҳафдаҳум : андари тоўили таяммум кардани бхок

گفتار هفدهم: اندر تاویل تیمم کردن بخاک

Гуфтори ҳаждаҳам : андари тоўили банки намоз

گفتار هژدهم: اندر تاویل بانک نماز

Гуфтори нӯздаҳум : андари тоўили китоби слўаҳ ва он Фслҳост

گفتار نوزدهم: اندر تاویل کتاب صلوه و آن فصلهاست

Гуфтори бистум : андари тоўили панҷ вақти намозу адади ркъот ӯ

گفتار بیستم: اندر تاویل پنج وقت نماز و عدد رکعات او

Гуфтори бист ва якум : андари тоўили панҷ намозу ихтилоф ки миён уммат аст

گفتار بیست و یکم: اندر تاویل پنج نماز و اختلاف که میان امت است

Гуфтори бисту дуюм : андари тоўили намози одина

گفتار بیست و دویم : اندر تاویل نماز آدینه

Гуфтори бист ва сӯем : андари тоўили идҳои ду гона

گفتار بیست و سویم : اندر تاویل عیدهای دو گانه

Гуфтори бисту чаҳорум : андари тоўили иди гӯсфандон

گفتار بیست و چهارم :اندر تاویل عید گوسفندان

Гуфтори бисту панҷум : андари тоўили намози кусуфу чигунагии он

گفتار بیست و پنجم : اندر تاویل نماز کسوف و چگونگی آن

Гуфтори бист вшшм : андари тоўили намози ҷиноза

گفتار بیست وششم :اندر تاویل نماز جنازه

Гуфтори бисту ҳафтум : андари тоўили рукӯъу суҷуд

گفتار بیست و هفتم : اندر تاویل رکوع و سجود

Гуфтори бисту ҳаштум : андари зкўаҳу тоўили он лафз ки чист

گفتار بیست و هشتم : اندر زکوه و تاویل آن لفظ که چیست

Гуфтори бисту нуҳум : андари зкўаҳи зару симу тоўили он

گفتار بیست و نهم : اندر زکوه زر و سیم و تاویل آن

Гуфтор сӣам : андари зкўаҳи сутурону тоўили он

گفتار سی ام:اندر زکوه ستوران و تاویل آن

Гуфтори сӣ ва якум : андари зкўаҳи растанӣу тоўили он

گفتار سی و یکم :اندر زکوه رستنی و تاویل آن

Гуфтори сӣу дуюм : андари зкўаҳи Фитру тоўили он

گفتار سی و دویم : اندر زکوه فطر و تاویل آن

Гуфтори сӣ ва сӯем : андари воҷиби рӯзаи доштан

گفتار سی و سویم : اندر واجب روزه داشتن

Гуфтори сӣу чаҳорум : андари воҷиби ҳаҷ кардану маънии лафз

گفتار سی و چهارم :اندر واجب حج کردن و معنی لفظ

Гуфтори сӣу панҷум : андари воҷиби ҷиҳод кардану тоўили он

گفتار سی و پنجم : اندر واجب جهاد کردن و تاویل آن

Гуфтори сӣу шашум : андари тоўили воҷиби итоати эмоми замон

گفتار سی و ششم :اندر تاویل واجب اطاعت امام زمان

Гуфтори сӣу ҳафтум : андари тоўил донистани ҳайзи занон

گفتار سی و هفتم : اندر تاویل دانستن حیض زنان

Гуфтори сӣу ҳаштум : андари ҳақиқати астброу тоўили он

گفتار سی و هشتم : اندر حقیقت استبرا و تاویل آن

Гуфтори сӣу нуҳум : андари тоўили онкии намози чроншоид бо зарринау абри ишминаҳ

گفتار سی و نهم : اندر تاویل آنکه نماز چرانشاید با زرینه و ابر یشمینه

Гуфтори чиҳилум : андари ҳад задани рҷм знонро нишоеду тоўили он

گفتار چهلم : اندر حد زدن رجم زنانرا نشاید و تاویل آن

Гуфтори чл ва якум : андари воҷиб кардани рҷм бар сҳоқаҳу ливота

گفتار چل و یکم : اندر واجب کردن رجم بر سحاقه و لواطه

Гуфтори члу дуюм : андари куштани хатоу дят бар оқилу оқила

گفتار چل و دویم : اندر کشتن خطا و دیت بر عاقل و عاقله

Гуфтори чл ва сӯем : андари шарҳи гуноҳони кбоир ки чанд аст

گفتار چل و سویم : اندر شرح گناهان کبایر که چند است

Гуфтори члу чорам : андари ончӣ аз гӯсфандони ҳаром (аст ) чун хӯн

گفتار چل و چارم :اندر آنچه از گوسفندان حرام (است) چون خون

Гуфтори члу пнчм : андари исботи даҷолу фитнаи ону тоўили он

گفتار چل و پنچم : اندر اثبات دجال و فتنه آن و تاویل آن

Гуфтори члу шашум : андари никоҳу саффоҳу тоўили он

گفتار چل و ششم : اندر نکاح و سفاح و تاویل آن

Гуфтори члу ҳафтум : андари газят бар аҳли китобу тоўили он

گفتار چل و هفتم : اندر گزیت بر اهل کتاب و تاویل آن

Гуфтои члу ҳаштум : андари ҳақи воҷибот бар муъминон

گفتا چل و هشتم : اندر حق واجبات بر مومنان

Гуфтори члу нуҳум : андари тоўили қолўи аноллаҳу анои илайҳи роҷъўн

گفتار چل و نهم : اندر تاویل قالو انالله و انا الیه راجعون

Гуфтори панҷоҳум : андари воҷиби слўоаҳ бар расӯлу олаш

گفتار پنجاهم : اندر واجب صلواه بر رسول و آلش

Гуфтори панҷоҳ ва якум : андари тоўили лоҳўли влои қувваи алои биллоҳи алълии алъзим

گفتار پنجاه و یکم : اندر تاویل لاحول ولا قوه الا بالله العلی العظیم