Ва иди рӯзаи гушойон далеласт бар асос аз баҳри онкии баъӣди мардумон аз таому шароб нохӯрдан ва аз заъифии брстнд ва қӯт гирифтанд ҳамчунин бососи муъминон аз заъифии илми брстнд ва қӯт бигирифтанд чун танзил ёфтанду рӯзаи дор далеласт бар хомӯш бошандау рӯзаи гушоянда далеласт бар гӯяндаи пас ин хомӯшон гӯянда шуданд бълми ҳамчинонкии баъӣди рӯзаи дорони таом хор шуданд ва бидонча нотиқ бифармуд бурузи иди рӯзаи доронрои пас аз онкии сӣ рӯз рӯза дошта бошанд ҷамъ шудану шодӣ кардан ишоратаст мари мўмнонро ки ин сӣ ҳадро ки он ҳафт нотиқаст ва ҳафт асос ва ҳафт эмому бобу ҳуҷҷату доъӣу мозўн ва панҷ ҳади алавӣ чун ақлу нафасу ҷаду фатҳу хаёл устувор дошта буданду тоўил асос бишносанд ва бо якдигар бар он шодӣ кунанд ва чун аз асоси бҷон муъминон расед аз баҳр тоўил биравӣ ки мисли он шодӣ буд воҷибаст шодӣ кардану рӯзи иди рӯзаи гушойонро Фитр хонанду номи асоси се ҳарфаст ҳамчинонкии Фитри се ҳарфаст ва низ рӯзаи доштан ( далеласт ) бар пазируфтани зоҳири нотиқ ки маънии он моро воҷибаст ҷустан ва он монанди рӯза доштанаст ва он сӣ рӯзи се даҳ бошад ва ( дар ) боз ҷустан он ( се ) мартабати нотиқи ҳамеи намояд ки марои се мартабатаст аз ду рӯй яке онкии мари ду аслро сеюмаст боз расӣдан аз он бълму дигари онкӣ ӯ се аслро аз дайни андари олам нахустинаст чун нотиқу асосу эмом ва ин се мартабат далел барисӣ рӯзи рӯзаи доштан ва сӣ ҳади ҷисмонӣ ки зоҳир мисл аст барисӣ рӯз ки пайдост ва барисӣ шаб ки андрў чизҳо натавон дидану рӯзи ид ки мардум аз рӯзаи доштан бар ҳинд далеласт бар асос ки бадв аз нодонистан ин сӣ ҳад барраанду намози идро бонги намоз ва қомат нест аз баҳри онкии бонги намоз далеласт бар даъвати зоҳиру мари асосро даъват зоҳир несту қомат далеласт бар ботину тоўили асосро тоўил несту рӯзи идро намозаши пеш аз хутбаасту хутба далеласт ( бар ) сухани брўҳонёну мухотаба бо эшон пас намози пеш аз хутба далеласт бар асос ки нахуст бар шариъати нотиқу сухани ҷисмонии парварда шуда онгаҳ мрўро аз таъйиди рӯҳонӣони баҳра манд кард чун хатиби нахуст намоз кунаду рӯи сӯй мағриб кунад онгаҳ бар минбар бар ояду рӯи сӯй машриқ кунад ва хутба кунад ҳамеи намояд ки чун асоси бшриъти нотиқ тамом шуд онгаҳ рӯи сӯй ақл тавонист кард ки машриқи нур тавҳидаст инаст тоўили иди рӯзаи гушойон .

و عید روزه گشایان دلیل است بر اساس از بهر آنکه بعید مردمان از طعام و شراب ناخوردن و از ضعیفی برستند و قوت گرفتند همچنین باساس مومنان از ضعیفی علم برستند و قوت بگرفتند چون تنزیل یافتند و روزه دار دلیل است بر خاموش باشنده و روزه گشاینده دلیل است بر گوینده پس این خاموشان گوینده شدند بعلم همچنانکه بعید روزه داران طعام خوار شدند و بدانچه ناطق بفرمود بروز عید روزه دارانرا پس از آنکه سی روز روزه داشته باشند جمع شدن و شادی کردن اشارتست مر مومنانرا که این سی حد را که آن هفت ناطق است و هفت اساس و هفت امام و باب و حجت و داعی و ماذون و پنج حد علوی چون عقل و نفس و جد و فتح و خیال استوار داشته بودند و تاویل اساس بشناسند و با یکدیگر بر آن شادی کنند و چون از اساس بجان مومنان رسید از بهر تاویل بروی که مثل آن شادی بود واجب است شادی کردن و روز عید روزه گشایان را فطر خوانند و نام اساس سه حرف است همچنانکه فطر سه حرف است و نیز روزه داشتن (دلیل است) بر پذیرفتن ظاهر ناطق که معنی آن ما را واجب است جستن و آن مانند روزه داشتن است و آن سی روز سه ده باشد و (در) باز جستن آن (سه) مرتبت ناطق همی نماید که مرا سه مرتبت است از دو روی یکی آنکه مر دو اصل را سومست باز رسیدن از آن بعلم و دیگر آنکه او سه اصل را از دین اندر عالم نخستین است چون ناطق و اساس و امام و این سه مرتبت دلیل برسی روز روزه داشتن و سی حد جسمانی که ظاهر مثل است برسی روز که پیداست و برسی شب که اندرو چیزها نتوان دیدن و روز عید که مردم از روزه داشتن بر هند دلیل است بر اساس که بدو از نادانستن این سی حد برهند و نماز عید را بانگ نماز و قامت نیست از بهر آنکه بانگ نماز دلیل است بر دعوت ظاهر و مر اساس را دعوت ظاهر نیست و قامت دلیل است بر باطن و تاویل اساس را تاویل نیست و روز عید را نمازش پیش از خطبه است و خطبه دلیل است (بر) سخن بروحانیان و مخاطبه با ایشان پس نماز پیش از خطبه دلیل است بر اساس که نخست بر شریعت ناطق و سخن جسمانی پرورده شده آنگه مرورا از تایید روحانیان بهره مند کرد چون خطیب نخست نماز کند و رو سوی مغرب کند آنگه بر منبر بر آید و رو سوی مشرق کند و خطبه کند همی نماید که چون اساس بشریعت ناطق تمام شد آنگه رو سوی عقل توانست کرد که مشرق نور توحید است این است تاویل عید روزه گشایان.