Гўӣими бтўФиқи эзади субҳонау таъолӣ ки бар се навъи ҳайвони зкўаҳ воҷибаст чун уштуру гову гӯсфанд ва ин се навъи ҳайвон далеласт бар се ҳади бузурги андари дайн чун нотиқу асосу эмом ки ин се навъи тан аз халқи зиндаи гаштанд ва бидон зиндагӣ аз рӯҳи алқудс баҳра ёфтанд ва ҳаргиз намиранд ва мо баёни ин се навъи сидқоти бигӯеми андари садақа уштур гӯйем ки уштур далеласт бар нотиқи алайҳи ассалом ки кашад уштури борҳои гарони бсФрҳои давру дарозу сафарӣ ки давртар ва дарозтар аз он нест миёни ду оламаст аз рӯҳонӣу ҷисмонӣ ва низ бории гаронтар аз сухан худоӣ нест ки бори он нотиқи ҳмикшди чунонкӣ хдоитъолӣ гуфт қавлаи таъолӣ : анои снлқии алейк қўлои сқилогФти мо сари анҷом бар ту аФгними гуфтори гарону мари уштурро нахуст нхраҳ кунанд ва он шикофтани сари дил ӯ бошад ва онгаҳ забҳ кунандаш ва он бсмл кардан бошад нхраҳ кардан далеласт бар аҳд гирифтан ки маъҳуди нахусти бълм ҳақиқат расад ва чун бсмл кунанд срозтни ҷдокннд далел онаст ки чун муъмини аҳд ботин бигирад аз солорони дайни ботил ҷудо шавад ки эшон сар ӯ буданд андари зоҳиру нхраҳ кардан далеласт бар аҳд гирифтани мардум ки он бар ҳудӯд ҷисмонӣ гиранд то мари аишонро бар ҳудӯди рӯҳонӣ воқиф гардонанду ҷокўл яъне баланди грдонндшу бнхраҳ кардани хӯн аз дил баравад яъне ки бъҳди мардум чун бар ҳудӯди рӯҳонӣ воқиф шаванд шакҳоу шабаҳатҳо аз дили мстҷиб берун шавад ( ва он ) покиза кардан ӯ бошад пас гўӣим ки мари уштурро нахуст сина бишкофанд ва онгаҳ сари бибаранд ва ин далеласт бдонкаҳи нотиқи нахусти бҳдўди рӯҳонӣ пайваста шаваду шабаҳат аз дил ӯ берун шавад онгоҳ аз ҳамаи халқ ҷудо шавад бар мисоли бсмл кардани уштури пас аз нхраҳ кардану мари гову гӯсфандро нахусти сари бибаранд ва онгаҳ бар дилаши корд андар зананд то он хӯн азу баравад мъниш онаст ки мари асосу эмомро бояд ки нахуст аз зидон ҷудо шаванд онгаҳ аҳд гиранд то бидон бнотқ пайванданд ва онгаҳ бар ҳади сонӣ воқиф кунанд ва итлоқ кунандаш яъне бигузорандаш брдъўт кардан ки чун бишнохт ҳудӯди рӯҳониро дил ӯ пок шуда бошад чунонкии андаруни гову гӯсфанди кушта пок шавад аз хӯни пас аз сар баридан бидонча дилаш бишкофанду уштури боз пас мезаду нутфа пеш афганду бўл далеласт бар шаку шабаҳатро сӯй зоҳирён афганду тоўилро казу зойиш нафсонӣаст басӯи асос афганд ки ҷуфт нафсонӣ ӯсту уштурро чри бӯ бар пушт ҷамъ шавад ва он кӯҳон ӯсту пуштро битозӣ зуҳр гӯйанд мъниш онаст ки нотиқи ҳикматро андари зоҳири шариъат ҷамъ кунаду уштурро шер несту гови кўсФндро ҳаст мъниш онаст ки нотиқи ҳикматро андари зоҳир ҳуҷҷат нагӯяд яъне далел ва мнозът накунаду ҳуҷҷатро асос ва эмом гӯйанд ки гову гӯсфанди далел бар эшонаст ва ҳар касе ки панҷ уштур зиҳӣ надорад бирав зкўаҳ нест ва он далеласт бар ду асл ва се фаръи рӯҳонӣ ки бадишони қасди хеши наёбади андари нутқ .

گوئیم بتوفیق ایزد سبحانه و تعالی که بر سه نوع حیوان زکوه واجب است چون اشتر و گاو و گوسفند و این سه نوع حیوان دلیل است بر سه حد بزرگ اندر دین چون ناطق و اساس و امام که این سه نوع تن از خلق زنده گشتند و بدان زندگی از روح القدس بهره یافتند و هرگز نمیرند و ما بیان این سه نوع صدقات بگوییم اندر صدقه اشتر گوییم که اشتر دلیل است بر ناطق علیه السلام که کشد اشتر بارهای گران بسفرهای دور و دراز و سفری که دورتر و درازتر از آن نیست میان دو عالم است از روحانی و جسمانی و نیز باری گران تر از سخن خدای نیست که بار آن ناطق همیکشد چنانکه خدایتعالی گفت قوله تعالی:انا سنلقی علیک قولا ثقیلاگفت ما سر انجام بر تو افگنیم گفتار گران و مر اشتر را نخست نخره کنند و آن شکافتن سر دل او باشد و آنگه ذبح کنندش و آن بسمل کردن باشد نخره کردن دلیل است بر عهد گرفتن که معهود نخست بعلم حقیقت رسد و چون بسمل کنند سرازتن جداکنند دلیل آنست که چون مومن عهد باطن بگیرد از سالاران دین باطل جدا شود که ایشان سر او بودند اندر ظاهر و نخره کردن دلیل است بر عهد گرفتن مردم که آن بر حدود جسمانی گیرند تا مر ایشانرا بر حدود روحانی واقف گردانند و جاکول یعنی بلند گردانندش و بنخره کردن خون از دل برود یعنی که بعهد مردم چون بر حدود روحانی واقف شوند شکها و شبهت ها از دل مستجیب بیرون شود (و آن) پاکیزه کردن او باشد پس گوئیم که مر اشتر را نخست سینه بشکافند و آنگه سر ببرند و این دلیل است بدانکه ناطق نخست بحدود روحانی پیوسته شود و شبهت از دل او بیرون شود آنگاه از همه خلق جدا شود بر مثال بسمل کردن اشتر پس از نخره کردن و مر گاو و گوسفند را نخست سر ببرند و آنگه بر دلش کارد اندر زنند تا آن خون ازو برود معنیش آنست که مر اساس و امام را باید که نخست از ضدان جدا شوند آنگه عهد گیرند تا بدان بناطق پیوندند و آنگه بر حد ثانی واقف کنند و اطلاق کنندش یعنی بگذارندش بردعوت کردن که چون بشناخت حدود روحانی را دل او پاک شده باشد چنانکه اندرون گاو و گوسفند کشته پاک شود از خون پس از سر بریدن بدانچه دلش بشکافند و اشتر باز پس میزد و نطفه پیش افگند و بول دلیل است بر شک و شبهت را سوی ظاهریان افگند و تاویل را کزو زایش نفسانیست بسوی اساس افگند که جفت نفسانی اوست و اشتر را چر بو بر پشت جمع شود و آن کوهان اوست و پشت را بتازی ظهر گویند معنیش آنست که ناطق حکمت را اندر ظاهر شریعت جمع کند و اشتر را شیر نیست و گاو کوسفند را هست معنیش آنست که ناطق حکمت را اندر ظاهر حجت نگوید یعنی دلیل و منازعت نکند و حجت را اساس و امام گویند که گاو و گوسفند دلیل بر ایشانست و هر کسی که پنج اشتر زهی ندارد برو زکوه نیست و آن دلیل است بر دو اصل و سه فرع روحانی که بدیشان قصد خویش نیابد اندر نطق.

Ва чун панҷ уштур зиҳӣ дорад бирав садақа воҷиб шавад як гӯсфанд ва бар ҳар панҷӣ ки зиёдат мешавад гӯсфандӣ зиёдат мешавад то чун уштур ба бист ва панҷ шавад онгаҳ уштури бача воҷиб шавад ки андар шикам бошаду онрои араби бинт алмхоз хонанду тоўили ин чаҳор гӯсфанд ки бар бист уштур воҷиб шавад далел бар чаҳор ҳадаст чун ҳуҷҷату доъӣу мозўну мстҷиб яъне чун нотиқи бмртбт пайғамбарӣ ояд ва аз панҷ ҳади алавии насиб хеш биёбад чорикии мари аҳли даъватро берун кунад .

و چون پنج اشتر زهی دارد برو صدقه واجب شود یک گوسفند و بر هر پنجی که زیادت میشود گوسفندی زیادت میشود تا چون اشتر به بیست و پنج شود آنگه اشتر بچه واجب شود که اندر شکم باشد و آنرا عرب بنت المخاض خوانند و تاویل این چهار گوسفند که بر بیست اشتر واجب شود دلیل بر چهار حد است چون حجت و داعی و ماذون و مستجیب یعنی چون ناطق بمرتبت پیغمبری آید و از پنج حد علوی نصیب خویش بیابد چاریکی مر اهل دعوت را بیرون کند.

Ва чун уштури бист ва панҷ шавад уштури бачаи андари шикам воҷиб шаваду шикам далеласт бар даъвати ботину уштури бача далеласт бар эмоми норасида то чун тамом расида шавад даъват мрўро бошад .

و چون اشتر بیست و پنج شود اشتر بچه اندر شکم واجب شود و شکم دلیل است بر دعوت باطن و اشتر بچه دلیل است بر امام نارسیده تا چون تمام رسیده شود دعوت مرورا باشد.

Ва боз чун даҳ дигари биафзояди сӣ ва панҷ уштур дошта бошад уштури бачаи шери хора воҷиб шавад ва он далел эмомаст ки аз асоси фоида ҳаме гирад ки модар нафсонӣ ӯсту шери далел тоўиласт .

و باز چون ده دیگر بیفزاید سی و پنج اشتر داشته باشد اشتر بچه شیر خواره واجب شود و آن دلیل امامست که از اساس فایده همی گیرد که مادر نفسانی اوست و شیر دلیل تاویل است .

Ва чун уштури чиҳил ва панҷ шавад уштурӣ ки араби онро ҳуққа хонанд воҷиб шавад ва он уштурӣ бошад ки бабор кашӣдан расида бошад ( ва ) мода бошад ки боркашӣ битавонад пазируфтан ва инчунин уштур далеласт бар асос аз баҳри онкӣ ӯ тавонад бори шариъат нотиқ кашӣдану бори нотқонро ӯ бардораду бадастӯрии нотиқи бори зоҳир аз уммат ба баёни тоўил сабк кунаду гардани аишонро аз банди ғули тақлид озод кунаду маънӣ бар он дараҷа бошад ки касе дигараши натавонад пазируфтан онаст ки ӯ тоқат дорад ва мислҳо ва рамзҳои нотиқро ки брўисти андари зойиши нафсонии бипазирад .

و چون اشتر چهل و پنج شود اشتری که عرب آنرا حقه خوانند واجب شود و آن اشتری باشد که ببار کشیدن رسیده باشد (و) ماده باشد که بارکشی بتواند پذیرفتن و اینچنین اشتر دلیل است بر اساس از بهر آنکه او تواند بار شریعت ناطق کشیدن و بار ناطقانرا او بردارد و بدستوری ناطق بار ظاهر از امت به بیان تاویل سبک کند و گردن ایشانرا از بند غل تقلید آزاد کند و معنی بر آن درجه باشد که کسی دیگرش نتواند پذیرفتن آنست که او طاقت دارد و مثلها و رمزهای ناطق را که برویست اندر زایش نفسانی بپذیرد.

Ва онгаҳ чун понздаҳи дигари биафзояду адади уштур бшст расад уштурӣ воҷиб шавад икдндон ва он мартабат шашумаст каз он бартари андари ҷисмонӣон мартабатӣ нест аз баҳри онкии нахусти мартабат аз ҷисмонӣони мартабаи мозўнсту дуюми доъӣ ва сӯем ҳуҷҷату чаҳоруми эмому панҷуми асосу шашуми нотиқ ва шаст шаш ақдаст далел бар шаш нотиқ ки ҳар яке аз эшон аз ҳудӯди шашум мартабатанду бшсти шаш ақд бошад яъне Муҳамади алайҳи ассалом шашумаст мари шаш нотиқроу андари садақа бартар азин уштури икдндон ки ӯро араб ҷзъаҳ гӯйанд чизе нест яъне ки бартари азин мартабатӣ нест ки мари нотиқро (аст ) андарин олами мартабатӣу тоўили онкии ҳамеи зкўаҳи гӯсфанд воҷиб шавад аз уштури панҷагони панҷагон то бчҳори гӯсфанд ва чун бахш ба уштур расед даҳ гони даҳ гони ҳаме зиёдат боист то бчҳор расад онаст ки гӯсфанд дигар навъасту уштури дигар ( ва ) ҳамчинонкӣ аз гӯсфанди чаҳор адад буд то ба уштур расад ҳамчунин аз уштур низ бчҳори гӯна воҷиб ояд чун уштури андари шикам ки ӯро бинт алмхос гӯйанд битозӣ ва чун бинти аллбўн ( ки ) шер хора бошад ва чун ҳуққа ( ки ) боркаш шуда бошад ва чун ҷзъаҳ ки ӯ ( икдндон ) боркаш шуда бошад ва ин чаҳор мартабаи уштур далеласт бар нотиқу асосу эмому ҳуҷҷат ки аишонро аз таъйид баҳрааст ва ин се ки фурӯд аз нотиқанд бмёнҷӣ ӯ аз таъйид насиб ёбанд ва он чаҳор гӯсфанд ки аз уштур бнўъ ҷудост далеласт бар чаҳор ҳудӯд чун доъӣ ва ду мозўну мстҷиб ки эшон аз он гуруҳе нестанд ки аз таъйид насиб доранд ва он чаҳор ҳудӯди мўидоннду тоўили онкӣ чун гӯсфанди ҳаме воҷиб шавад панҷагони ҳаме бояд афзудан ( ва ) чун уштур воҷиб шавад даҳ гон бояд афзудан маънӣ онаст ки чаҳор ҳадро ки чаҳор гӯнаи уштури далел бар мартабат эшонаст чун нотиқу асосу эмому ҳуҷҷати мари ин ҳудӯди мазкӯрро ҳам таъйидаст ва ҳам тоўил ки ду мартабатаст чунонкии даҳ ду панҷаст ва марин ҳудӯдро ки гӯсфанд бар мартабати эшон воҷиб шавад чун доъӣ ва ду мозўну мстҷибу мартабати тоўил беш несту онҳам аз мартабати худованди тоўил ва таъйид бошад аз онаст ки чун гӯсфанд ( воҷиб ояд ) бзёдти панҷагон ва чун уштур воҷиб ояд бзёдти даҳ гону тоўили онкӣ чун ( понздаҳи шутури дигари биафзояд ки се панҷ бошад ) уштурии икдндон воҷиб шавад онаст ки уштури икдндони далел нотиқасту нотиқро се мартабатаст чун таъйиду тоўилу танзил .

و آنگه چون پانزده دیگر بیفزاید و عدد اشتر بشصت رسد اشتری واجب شود یکدندان و آن مرتبت ششم است کز آن برتر اندر جسمانیان مرتبتی نیست از بهر آنکه نخست مرتبت از جسمانیان مرتبه ماذونست و دویم داعی و سویم حجت و چهارم امام و پنجم اساس و ششم ناطق و شصت شش عقد است دلیل بر شش ناطق که هر یکی از ایشان از حدود ششم مرتبت اند و بشصت شش عقد باشد یعنی محمد علیه السلام ششم است مر شش ناطق را و اندر صدقه بر تر ازین اشتر یکدندان که او را عرب جذعه گویند چیزی نیست یعنی که برتر ازین مرتبتی نیست که مر ناطق را (است) اندرین عالم مرتبتی و تاویل آنکه همی زکوه گوسفند واجب شود از اشتر پنجگان پنجگان تا بچهار گوسفند و چون بخش به اشتر رسید ده گان ده گان همی زیادت بایست تا بچهار رسد آنست که گوسفند دیگر نوعست و اشتر دیگر (و) همچنانکه از گوسفند چهار عدد بود تا به اشتر رسد همچنین از اشتر نیز بچهار گونه واجب آید چون اشتر اندر شکم که او را بنت المخاص گویند بتازی و چون بنت اللبون (که) شیر خواره باشد و چون حقه (که) بارکش شده باشد و چون جذعه که او (یکدندان) بارکش شده باشد و این چهار مرتبه اشتر دلیل است بر ناطق و اساس و امام و حجت که ایشانرا از تایید بهره است و این سه که فرود از ناطق اند بمیانجی او از تایید نصیب یابند و آن چهار گوسفند که از اشتر بنوع جداست دلیل است بر چهار حدود چون داعی و دو ماذون و مستجیب که ایشان از آن گروهی نیستند که از تایید نصیب دارند و آن چهار حدود مویدانند و تاویل آنکه چون گوسفند همی واجب شود پنجگان همی باید افزودن (و) چون اشتر واجب شود ده گان باید افزودن معنی آنست که چهار حد را که چهار گونه اشتر دلیل بر مرتبت ایشانست چون ناطق و اساس و امام و حجت مر این حدود مذکور را هم تایید است و هم تاویل که دو مرتبت است چنانکه ده دو پنج است و مرین حدود را که گوسفند بر مرتبت ایشان واجب شود چون داعی و دو ماذون و مستجیب و مرتبت تاویل بیش نیست و آنهم از مرتبت خداوند تاویل و تایید باشد از آنست که چون گوسفند(واجب آید) بزیادت پنجگان و چون اشتر واجب آید بزیادت ده گان و تاویل آنکه چون (پانزده شتر دیگر بیفزاید که سه پنج باشد) اشتری یکدندان واجب شود آنست که اشتر یکدندان دلیل ناطق است و ناطق را سه مرتبت است چون تایید و تاویل و تنزیل.

Онгаҳ чун понздаҳи дигари биафзояди андари ададу уштури ҳФтодў панҷ шавад ду уштури бачаи шери хора воҷиб шавад он ду далеласт бар эмому ҳуҷҷат яъне даъвати бомомон ҳафтгона расад ва аз панҷ ҳади алавии таъйид пайваста шавад далели ҳФтодўи панҷ уштур бошад андар ҳар замонӣ ки эмому ҳуҷҷатӣ бпоӣ шавад ки аишонрои далели он ду уштур бачааст .

آنگه چون پانزده دیگر بیفزاید اندر عدد و اشتر هفتادو پنج شود دو اشتر بچه شیر خواره واجب شود آن دو دلیل است بر امام و حجت یعنی دعوت بامامان هفتگانه رسد و از پنج حد علوی تایید پیوسته شود دلیل هفتادو پنج اشتر باشد اندر هر زمانی که امام و حجتی بپای شود که ایشانرا دلیل آن دو اشتر بچه است.

Ва чун адади уштур ба навад ва яке бирасад ду уштур ( ки ) бабор кашӣдан расида бошад воҷиб шавад ва он далеласт бар мартаба ( нотиқ ва ) асос ки эшон битавонанд бор даъват кашӣдан ва навад на ақдаст далеласт бар ҳафт эмому нотиқу асос .

و چون عدد اشتر به نود و یکی برسد دو اشتر (که) ببار کشیدن رسیده باشد واجب شود و آن دلیل است بر مرتبه (ناطق و ) اساس که ایشان بتوانند بار دعوت کشیدن و نود نه عقد است دلیل است بر هفت امام و ناطق و اساس.

Чун адади уштури бсдў бист расад ( ва ) яке зиёдат шавад андар ҳар панҷоҳӣ уштурӣ бабор кашӣдан воҷиб шаваду андар ҳар чиҳил уштури бачаи шери хора воҷиб шаваду сдўи бист ду бор шаст бошад ва шаст далеласт бар нотиқи чунонкии гуфтеми бмртбт шашумаст ва ду шаст далеласт бар ҷуфт шудани асос бова ва чун бойен адад расад бар ( ҳар ) чиҳил уштури уштурии яксола воҷиб шавад ва он чиҳил далеласт бар панҷ ҳади рӯҳонӣу нотиқу асос ва ҳафт эмом ва бист ва чаҳор ҳаҷатони рӯзу шабу доъӣу мозўн ( ки ) тамомӣ чиҳиланд ва он уштури бачаи шери хора далеласт бар ҳӣ яъне зиндаи тоўили зкўаҳ уштур бидон қадари хирадмандро кифоят бошад .

چون عدد اشتر بصدو بیست رسد (و) یکی زیادت شود اندر هر پنجاهی اشتری ببار کشیدن واجب شود و اندر هر چهل اشتر بچه شیر خواره واجب شود و صدو بیست دو بار شصت باشد و شصت دلیل است بر ناطق چنانکه گفتیم بمرتبت ششم است و دو شصت دلیل است بر جفت شدن اساس باو و چون باین عدد رسد بر (هر) چهل اشتر اشتری یکساله واجب شود و آن چهل دلیل است بر پنج حد روحانی و ناطق و اساس و هفت امام و بیست و چهار حجتان روز و شب و داعی و ماذون (که ) تمامی چهل اند و آن اشتر بچه شیر خواره دلیل است بر حی یعنی زنده تاویل زکوه اشتر بدان قدر خردمند را کفایت باشد .

Тоўили садақаи гов

تاویل صدقه گاو

Гўӣим ҳар хирадмандии бидонад ки андргоўи сахт ва бисёр салоҳаст андари дунё ва бисёр шудани мардуми андар бисёре говаст аз баҳри онкии нахустин зойиш каз хоки бзоиди набот буду дигари зойиш каз набот зояд падару модар буд ( ва ) чун зойиши нахустин ки наботаст камтар шавад зойиши мардум ки бар ангехт аз наботаст камтар шавад ( аз ) ончии кишту заръи ҳама бо гов мебошад ва ӯ кор азимасту бадв тавонгар гирданду дигари онкии мардумро зиндагӣ бар ду чизаст яке ҷисму дигари нафас ва чун парвариши ҷисмҳоро ки ёридиҳандау ангезандаи гов буд яъне ғизоӣ ӯ бар говаст ва онаст ки мисли парваришдиҳанда нафасҳоро ки ғизо азуаст бгоў заданд ва он мисли бар асосасту говро битозӣ бақар гӯйанд ва чун шикамаш боз кунанд битозӣ гӯйанд бқрбтнаҳ чун бад-ӣн рӯй асоси бозкунанда шиками зоҳири китоб ва шариъатасту берун кунандааст мрҳкмтроу тоўилро азуу Муҳамади боқирро алайҳи ассаломи бад-ӣн рӯй боқир гӯйанд аз баҳри онкии тоўилро пас аз онкии ҷаҳон аз торикии зоҳир чун шаб гашта буд ӯ берун оварад .

گوئیم هر خردمندی بداند که اندرگاو سخت و بسیار صلاح است اندر دنیا و بسیار شدن مردم اندر بسیاری گاو است از بهر آنکه نخستین زایش کز خاک بزاید نبات بود و دیگر زایش کز نبات زاید پدر و مادر بود (و) چون زایش نخستین که نباتست کمتر شود زایش مردم که بر انگیخت از نباتست کمتر شود (از ) آنچه کشت و زرع همه با گاو میباشد و او کار عظیم است و بدو توانگر گردند و دیگر آنکه مردم را زندگی بر دو چیز است یکی جسم و دیگر نفس و چون پرورش جسمها را که یاری دهنده و انگیزنده گاو بود یعنی غذای او بر گاو است و آنست که مثل پرورش دهنده نفسها را که غذا ازوست بگاو زدند و آن مثل بر اساس است و گاو را بتازی بقر گویند و چون شکمش باز کنند بتازی گویند بقربطنه چون بدین روی اساس باز کننده شکم ظاهر کتاب و شریعت است و بیرون کننده است مرحکمت را و تاویل را ازو و محمد باقر را علیه السلام بدین روی باقر گویند از بهر آنکه تاویل را پس از آنکه جهان از تاریکی ظاهر چون شب گشته بود او بیرون آورد .

Пас гўӣими андари қурбони модаи говӣ аз ҳафт тан басанда бошаду уштури азиктн беш раво набошад ва он далеласт бар онкии нотиқи икҳд бпоӣ кард ва он асос буду асоси ҳафт ҳад бпоӣ кард ва он ҳафт эмом буд ки эзади таъолии тоўилу даъвати бадишони супурду модаи гов далеласт бар асос ва чун бпоӣ карда ӯ ҳафт эмом буданд аз баҳри он андари зоҳири шариъати қурбони модаи гов аз ҳафт тани басанда буд то хирадмандон аз зоҳир бар ботин далел гиранд ва ҳамчунин гӯсфандии қурбон аз иктн равонӣаст мъниш онаст ки гӯсфанд далеласт бар эмом ва ҳар эмоми биҷои хеши иктн бпоӣ кунад ки даъват бирав сипораду мўмнонрои бадв бишорат кунанд ва хабараст аз расӯли алайҳи ассалом ки гуфт : алсўри иҷзии ани воҳиду албқраҳи ан сабъа гуфт барзаи гови андари қурбон аз иктн беш раво набошаду модаи гов аз ҳафт тан раво бошад мъниш онаст ки асосро андари дайн аз нотиқи хеши манзалат модагӣаст ва чун модаи гов ки ӯ далел бар асосаст барзаи гов ки ҷуфт ӯст далел бар нотиқаст ва яке аз баҳр онаст ки нотиқи икҳд бпоӣ кард чунонкии гуфтему гӯшти гӯсфанди гўорндаҳтар аз гӯшт уштураст яъне илми эмоми бшнўдни осонтар аз онаст ки илми нотиқ аз баҳри онкии сухани нотиқи бдрҷаҳ бартараст аз сухани эмом ва мисли ва рамзаст ва ҳар чанд бҳдўди суфло бештар гузарад мари онрои латиф тар кунаду бнФси пазирндаи наздик тар гирданд то онкӣ бмстҷиб расад бмсли банир мешер гашта бошад ки аз пистони модар берун ояд ва ҳар чанд мстҷиби қавӣ тар шавад баёни қавитар шнўонндш бар мисоли кӯдаки хирад ҳар чанд қавӣ тар шавад таоми ғализ тар тавонад хӯрд .

پس گوئیم اندر قربان ماده گاوی از هفت تن بسنده باشد و اشتر ازیکتن بیش روا نباشد و آن دلیل است بر آنکه ناطق یکحد بپای کرد و آن اساس بود و اساس هفت حد بپای کرد و آن هفت امام بود که ایزد تعالی تاویل و دعوت بدیشان سپرد و ماده گاو دلیل است بر اساس و چون بپای کرده او هفت امام بودند از بهر آن اندر ظاهر شریعت قربان ماده گاو از هفت تن بسنده بود تا خردمندان از ظاهر بر باطن دلیل گیرند و همچنین گوسفندی قربان از یکتن روانیست معنیش آنست که گوسفند دلیل است بر امام و هر امام بجای خویش یکتن بپای کند که دعوت برو سپارد و مومنانرا بدو بشارت کنند و خبر است از رسول علیه السلام که گفت:الثور یجزی عن واحد و البقره عن سبعه گفت برزه گاو اندر قربان از یکتن بیش روا نباشد و ماده گاو از هفت تن روا باشد معنیش آنست که اساس را اندر دین از ناطق خویش منزلت مادگی است و چون ماده گاو که او دلیل بر اساس است برزه گاو که جفت اوست دلیل بر ناطق است و یکی از بهر آنست که ناطق یکحد بپای کرد چنانکه گفتیم و گوشت گوسفند گوارنده تر از گوشت اشتر است یعنی علم امام بشنودن آسانتر از آنست که علم ناطق از بهر آنکه سخن ناطق بدرجه برتر است از سخن امام و مثل و رمز است و هر چند بحدود سفلی بیشتر گذرد مر آنرا لطیف تر کند و بنفس پذیرنده نزدیک تر گرداند تا آنکه بمستجیب رسد بمثل بنر می شیر گشته باشد که از پستان مادر بیرون آید و هر چند مستجیب قوی تر شود بیان قوی تر شنوانندش بر مثال کودک خرد هر چند قوی تر شود طعام غلیظ تر تواند خورد.

Пас гўӣими андари баёни зкўаҳи гов ки чун гов сӣ шавад бирав зкўаҳ воҷиб шавад гӯсола ки бо модар равад ва сӣ далеласт бар ҳади асоси чунонкии шарҳи он андари зкўаҳ уштур гуфта шуд ва чиҳил далеласт бар ҳади нотиқу гӯсола ки бо модар равад далеласт бар доъӣ яъне ки чун асоси андари ҳад ҳуҷҷатӣ бошад бовели доъӣ бар пой кунад бФрмони нотиқи андари даъват ва чун адади гов бчҳл расад ва он ҳад нотиқаст модаи говии тамом воҷиб шавад ва он далеласт бар ҳуҷҷату далел бар онкии чиҳил ҳад нотиқаст андари даъвати қавли хдоист ки ҳмигўиди қавлаи таъолӣ : ҳатто азои блғи ашдаҳу блғи арбъбни санаи пас чун асоси бдрҷаҳ лоҳқӣ бошад доъӣ бпо кунад аз онаст ки сӣ говро як гӯсола зкўаҳаст ва чун бдрҷаҳ хеш бирасад ки бнотқ пайваста шавад ҳуҷҷат бпоӣ кунад аз онаст ки аз чиҳил гови як гови модаи тамом зкўаҳаст ва чун адади гов ба шаст шавад ду гӯсола воҷиб шавад шаст далеласт бар шаш эмом ва ду гӯсола далеласт бар ҳуҷҷату доъӣ ва чун адади гов бнўд расад зкўаҳи се модаи гов воҷиб шавад ва навад далеласт бар нотиқу аўнҳм ҳадаст аз ҳафт эмому асоси хеши се модаи гов далеласт бар асосу эмому ҳуҷҷат ки фурӯд нотиқанд ва чун гови бсдў бист расад аз ҳар чиҳил гови модаи як гов бар тамом бибояд додан ё аз ҳар сӣ як гӯсола ки бо модар буду бартар аз он ( ҳамин ) ҳисоб бошад ҳар чанд шаваду сдўи бист се бор чиҳил бошад ва чиҳил ҳад эмомасту модаи гов далеласт ( бар ) ҳуҷҷату гӯсола далеласт бар доъӣ ва чиҳил далеласт бар ҳади имомӣ ва сӣ далеласт бар ҳади ҳуҷҷатӣу гӯсола далеласт бар доъӣ ва чун адади эмом бтмом расад ки он чиҳиласт модаи гов воҷиб шавад ки далел ҳуҷҷатаст чунонкии эмоми ҳуҷҷат бар пой кард ва агар ъддҳҷт тамом шавад ки он сӣаст гӯсола воҷиб шавад ки он ҳади доъист чно наки ҳуҷҷати доъӣ бпоӣ кард инаст ҳикмати андари садақаи гов ки ёд карда бошад муъмини баҳақро .

پس گوئیم اندر بیان زکوه گاو که چون گاو سی شود برو زکوه واجب شود گوساله که با مادر رود و سی دلیل است بر حد اساس چنانکه شرح آن اندر زکوه اشتر گفته شد و چهل دلیل است بر حد ناطق و گوساله که با مادر رود دلیل است بر داعی یعنی که چون اساس اندر حد حجتی باشد باول داعی بر پای کند بفرمان ناطق اندر دعوت و چون عدد گاو بچهل رسد و آن حد ناطق است ماده گاوی تمام واجب شود و آن دلیل است بر حجت و دلیل بر آنکه چهل حد ناطق است اندر دعوت قول خدایست که همیگوید قوله تعالی:حتی اذا بلغ اشده و بلغ اربعبن سنه پس چون اساس بدرجه لاحقی باشد داعی بپا کند از آنست که سی گاو را یک گوساله زکوه است و چون بدرجه خویش برسد که بناطق پیوسته شود حجت بپای کند از آنست که از چهل گاو یک گاو ماده تمام زکوه است و چون عدد گاو به شصت شود دو گوساله واجب شود شصت دلیل است بر شش امام و دو گوساله دلیل است بر حجت و داعی و چون عدد گاو بنود رسد زکوه سه ماده گاو واجب شود و نود دلیل است بر ناطق و اونهم حد است از هفت امام و اساس خویش سه ماده گاو دلیل است بر اساس و امام و حجت که فرود ناطق اند و چون گاو بصدو بیست رسد از هر چهل گاو ماده یک گاو بر تمام بباید دادن یا از هر سی یک گوساله که با مادر بود و برتر از آن (همین ) حساب باشد هر چند شود و صدو بیست سه بار چهل باشد و چهل حد امامست و ماده گاو دلیل است (بر) حجت و گوساله دلیل است بر داعی و چهل دلیل است بر حد امامی و سی دلیل است بر حد حجتی و گوساله دلیل است بر داعی و چون عدد امام بتمام رسد که آن چهل است ماده گاو واجب شود که دلیل حجت است چنانکه امام حجت بر پای کرد و اگر عددحجت تمام شود که آن سی است گوساله واجب شود که آن حد داعیست چنا نکه حجت داعی بپای کرد این است حکمت اندر صدقه گاو که یاد کرده باشد مومن بحق را.

Тоўили садақаи гӯсфанд

تاویل صدقه گوسفند

Гўӣими гӯсфанд далеласт бар эмом чун гӯсфанд чиҳил шавад бирав як гӯсфанд воҷиб шавад ва чиҳил далеласт бар панҷ ҳади рӯҳонӣ яъне ақлу нафасу ҷаду фатҳу хаёлу нотиқу асос ва ҳафт эмом ва бист ва чаҳор ҳаҷатони рӯзу шабу доъӣу мозўн ва як гӯсфанди садақа далеласт бар доъӣ ки амри худованд ҷазоир бирав бошад яъне чун ҳудӯди тамоми гашти соҳиби ҷазира падед омад ва он садақа бошад аз чиҳил ҳади мари халқро монанди як гӯсфанд аз чиҳил гӯсфанду гӯсфанд то чиҳил набошад бирав садақа нест яъне ки то эмоми бмнзлт хеш нарасад ки мартабат ӯ адад чиҳиласт ҳуҷҷат берун накунад бҷзирт онгаҳ чун аз чиҳил бугзарад ( ва ) адади гӯсфанд ба сдў бист бирасад як гӯсфанд беш воҷиб несту сдўи бист се бор чиҳиласт ва он се чиҳил далеласт бар нотиқу асосу эмом ва як гӯсфанди садақа далеласт бар ҳуҷҷат яъне ки чун ин се чиҳил ҷамъ шаванд онгаҳ ҳуҷҷат берун кунанд бдъўти мари халқро ва чун аз сад ва бист бугзарад ( ва ) дивист бишавади андар ва ду гӯсфанд воҷиб шавад ва дивист далеласт бар ду асл ва ду гӯсфанд далеласт бар асос мъниш онаст ки таъйид аз ду асласт мари асосро ва чун аз дивист бугзарад бар ҳар садӣ гӯсфандӣ воҷиб шавад то ҳар чанд ки мешавад ва ду сад далеласт бар мартабати сонӣ ва як гӯсфанд далеласт бар мартабати эмом мъниш онаст ки таъйид аз сонӣаст андар ҳар замонӣ то бохри давру гӯсфанди хирад далеласт бар ҳаддии камтар ва бузургтар далеласт бар ҳади бартар ва низ бар ҳудӯдӣ ки аишонрои тоўил беш нест .

گوئیم گوسفند دلیل است بر امام چون گوسفند چهل شود برو یک گوسفند واجب شود و چهل دلیل است بر پنج حد روحانی یعنی عقل و نفس و جد و فتح و خیال و ناطق و اساس و هفت امام و بیست و چهار حجتان روز و شب و داعی و ماذون و یک گوسفند صدقه دلیل است بر داعی که امر خداوند جزایر برو باشد یعنی چون حدود تمام گشت صاحب جزیره پدید آمد و آن صدقه باشد از چهل حد مر خلق را مانند یک گوسفند از چهل گوسفند و گوسفند تا چهل نباشد برو صدقه نیست یعنی که تا امام بمنزلت خویش نرسد که مرتبت او عدد چهل است حجت بیرون نکند بجزیرت آنگه چون از چهل بگذرد (و ) عدد گوسفند به صدو بیست برسد یک گوسفند بیش واجب نیست و صدو بیست سه بار چهل است و آن سه چهل دلیل است بر ناطق و اساس و امام و یک گوسفند صدقه دلیل است بر حجت یعنی که چون این سه چهل جمع شوند آنگه حجت بیرون کنند بدعوت مر خلق را و چون از صد و بیست بگذرد(و) دویست بشود اندر و دو گوسفند واجب شود و دویست دلیل است بر دو اصل و دو گوسفند دلیل است بر اساس معنیش آنست که تایید از دو اصل است مر اساس را و چون از دویست بگذرد بر هر صدی گوسفندی واجب شود تا هر چند که میشود و دو صد دلیل است بر مرتبت ثانی و یک گوسفند دلیل است بر مرتبت امام معنیش آنست که تایید از ثانی است اندر هر زمانی تا بآخر دور و گوسفند خرد دلیل است بر حدی کمتر و بزرگتر دلیل است بر حد برتر و نیز بر حدودی که ایشانرا تاویل بیش نیست .

Ва нарав модаи гӯсфанд аз баҳри садақа бибояд шимурд яъне мӯеду номўиди онҳамаи андари даъвати ҳақи биҷой хешанду ҳаргизи андари садақаи гӯсфанди як чашм нишоед яъне даъват касеро нарасад ки ӯ накӯ надидаасту ноқис буд басӯии аҳли даъвати гӯсфанд низ ноқис нишоед яъне доъӣ онкас нишоед каз ду аслу насли рӯҳонӣ бидӯниа пайвандади чунонкӣ аз мардуми писару гӯсфанд бар насли ҷисмонӣ на пайвандаду садақаи гӣрандаи рамаи гӯсфандро ду бахш кунаду бахши беҳтари бхдоўнди рама гӯсфанд диҳаду бахши фурӯтарро бахуд бигираду тоўил ӣнҳол онаст ки ( аз ) он ду бахши бештар далеласт бар аҳли зоҳир ( ва ) камтар далеласт бар аҳли ботину онкӣ садақа гирад далеласт бар асосу худованди гӯсфанди рама далеласт бар нотиқ яъне ки асоси марин ду гуруҳро аз якдигар ҷудо кунаду аҳли ботинро ки камтаранд бхўиштн гираду нимаи бештар ки аҳл зоҳиранд бнотқ мансӯбанд ва ин ду фурқати ҳам зоҳирӣ ва ҳам ботинии андари шариъат нотиқанд ёд карда шуд аз тоўили садақаи чаҳор поёни ончӣ кифоятаст бандаи ҳақро .

و نرو ماده گوسفند از بهر صدقه بباید شمرد یعنی موید و ناموید آنهمه اندر دعوت حق بجای خویش اند و هرگز اندر صدقه گوسفند یک چشم نشاید یعنی دعوت کسی را نرسد که او نکو ندیده است و ناقص بود بسوی اهل دعوت گوسفند نیز ناقص نشاید یعنی داعی آنکس نشاید کز دو اصل و نسل روحانی بدونه پیوندد چنانکه از مردم پسر و گوسفند بر نسل جسمانی نه پیوندد و صدقه گیرنده رمه گوسفند را دو بخش کند و بخش بهتر بخداوند رمه گوسفند دهد و بخش فروتر را بخود بگیرد و تاویل اینحال آنست که (از) آن دو بخش بیشتر دلیل است بر اهل ظاهر (و) کمتر دلیل است بر اهل باطن و آنکه صدقه گیرد دلیل است بر اساس و خداوند گوسفند رمه دلیل است بر ناطق یعنی که اساس مرین دو گروه را از یکدیگر جدا کند و اهل باطن را که کمترند بخویشتن گیرد و نیمه بیشتر که اهل ظاهرند بناطق منسوبند و این دو فرقت هم ظاهری و هم باطنی اندر شریعت ناطق اند یاد کرده شد از تاویل صدقه چهار پایان آنچه کفایت است بنده حق را.