Гўӣими бтўФиқи хдоитъолӣ ки рўиндаҳ онаст ки зиёдати пазирад ва аз мардуми ҳам бҷсми зиёдат пазираст ва ҳам бнФсу хдоитъолӣ бидонча зиёдат ҷисм азуаст даҳ як воҷиб кардааст то он далел бошад мари муъминро бар он даҳ ҳад ки нафасро зёдтӣ аз эшонаст ва ҳар ки ин тартибро бидонади парвариши ҷисму нафас ӯ баростӣ ҳақ бошад пас гўӣими он даҳ ҳад ки парвариш нафас азуаст панҷ азу рӯҳонӣаст чун қаламу лавҳу исрофилу Микоилу ҷброӣил ва панҷ азу ҷисмонӣаст чун расӯлу васӣу эмому ҳуҷҷату доъӣу ҷисмонӣони олотро кор банданд андари фоида додани мари фурӯи дастони хешро бар андозаи тавонои хешу рӯҳонӣони бҷсм ҳоҷатманд нестанд андари фоида додани мари фурудастони хешро магари бўҳӣу таъйид ва ин ҳадҳо андар мураттабҳоанд бартар ва фурӯтар ҳамчинонкии баргҳо ва донҳои дарахтон бар фурӯд омадан ки ғизои ҷисм аз онасту ҳамчинонкии андар ҳар донаи бғзо додани мари ҷисмро бар андозаи он дона қӯтӣаст инчунин мар ҳар ҳдирои азин даҳ ҳад бар андозаи мартабати хеши қўтисти андари парвариши нафасҳо чаҳ рӯҳонӣ ва чаҳ ҷисмонӣу андари ҳамаи донҳо ки ҷисмро зиёдат кунад шарифтар гандумаст ва он мисласт мар ҳар ҳдирои азин даҳ ҳад бар он ҳад казу бартараст чунонкии мари асосро нотиқ бмнзлт гандумасту мари эмомро асос бмнзлт гандумаст ва ҳам барин тартиб ҳар ҳаддии барин мари ҳади фарвардинро гандумаст пас воҷибаст бар доъӣ ки ӯ мисласт бар худованди кишту дона мисласт бар мстҷиб ки Марвро андар нафас бихоҳад рӯйонед ки бхўондши сӯии ҳаддии азин даҳ ҳад ки ёд карда бошад то бидон ҳади хондану огаҳ кардани эътиқод ӯро дуруст кунад андари дайн ва чун ин як ҳадро маълум мстҷиб кард бидон андоза ки ӯ сазовори аўбўди доъии даҳ як берун кард аз он киштҳо ки дошт ва покиза шуд бълм ӯу хуши гашт ва даҳ як аз ончӣ бирӯяд аз замин бар ҳамаи кас воҷибаст ки ӯро киштҳо ва заръаст андак ва бисёр яъне ки ин даҳ ҳад ки ёд кардем бмртбт аз якдигар бартаранд ва ҳар яке аз онкӣ бартар азуаст пазирндааст бдонкаҳ фурӯтар азуаст диҳанда бошад то ҳар яке аз он ҳадҳо ки андар миёнаанд ҳам диҳанда бошанд ва ҳам стонндаҳи магари он ҳади барин ки ӯ аз амр борӣаст субҳонау таъолӣ диҳандааст бҳқиқт ва стонндаҳ нест ва он фарвардини ҳад ки мстҷибаст стонндаҳ ҳақиқатаст ва диҳанда нест то охири олами дайн монандаи шудааст бовели хеш ва доира гаштааст .

گوئیم بتوفیق خدایتعالی که روینده آنست که زیادت پذیرد و از مردم هم بجسم زیادت پذیر است و هم بنفس و خدایتعالی بدانچه زیادت جسم ازوست ده یک واجب کرده است تا آن دلیل باشد مر مومن را بر آن ده حد که نفس را زیادتی از ایشانست و هر که این ترتیب را بداند پرورش جسم و نفس او براستی حق باشد پس گوئیم آن ده حد که پرورش نفس ازوست پنج ازو روحانیست چون قلم و لوح و اسرافیل و میکائیل و جبرائیل و پنج ازو جسمانی است چون رسول و وصی و امام و حجت و داعی و جسمانیان آلاترا کار بندند اندر فایده دادن مر فرو دستان خویش را بر اندازه توانایی خویش و روحانیان بجسم حاجتمند نیستند اندر فایده دادن مر فرودستان خویش را مگر بوحی و تایید و این حد ها اندر مرتبها اند برتر و فروتر همچنانکه برگها و دانهای درختان بر فرود آمدن که غذای جسم از آنست و همچنانکه اندر هر دانه بغذا دادن مر جسم را بر اندازه آن دانه قوتی است اینچنین مر هر حدیرا ازین ده حد بر اندازه مرتبت خویش قوتیست اندر پرورش نفسها چه روحانی و چه جسمانی و اندر همه دانها که جسم را زیادت کند شریفتر گندمست و آن مثل است مر هر حدیرا ازین ده حد بر آن حد کزو برتر است چنانکه مر اساس را ناطق بمنزلت گندمست و مر امام را اساس بمنزلت گندمست و هم برین ترتیب هر حدی برین مر حد فروردین را گندمست پس واجب است بر داعی که او مثل است بر خداوند کشت و دانه مثل است بر مستجیب که مرو را اندر نفس بخواهد رویانید که بخواندش سوی حدی ازین ده حد که یاد کرده باشد تا بدان حد خواندن و آگه کردن اعتقاد او را درست کند اندر دین و چون این یک حد را معلوم مستجیب کرد بدان اندازه که او سزاوار اوبود داعی ده یک بیرون کرد از آن کشتها که داشت و پاکیزه شد بعلم او و خوش گشت و ده یک از آنچه بروید از زمین بر همه کس واجب است که او را کشتها و زرعست اندک و بسیار یعنی که این ده حد که یاد کردیم بمرتبت از یکدیگر برترند و هر یکی از آنکه برتر ازوست پذیرنده است بدانکه فروتر ازوست دهنده باشد تا هر یکی از آن حدها که اندر میانه اند هم دهنده باشند و هم ستاننده مگر آن حد برین که او از امر باریست سبحانه و تعالی دهنده است بحقیقت و ستاننده نیست و آن فروردین حد که مستجیب است ستاننده حقیقت است و دهنده نیست تا آخر عالم دین ماننده شده است باول خویش و دایره گشته است.

Ва чун баён кардем ки бар ҳар тавонгарӣ воҷибаст даҳ як гузордан гӯйем бар он киштҳо ки об аз осмон хӯрд ва аз ҷӯйҳо даҳ як воҷибаст ва бар онкии об аз дулоб хӯрд бист якеу тоўили онкии об аз осмон хӯрд ва аз ҷӯйҳо мисл ҳудӯданд ки аишонрои таъйиду тоўил ҳар дуаст чун нотиқу асосу эмому ҳуҷҷат ва мисли ончии ним даҳ як воҷиб шавад он ҳудӯдаст ки аишонро аз таъйид баҳра нест чун доъӣу мозўну мстҷибу аишонро тоўиласту нимаи мўидоннду ончии мўидоннд аз ҳудӯди алавӣ хабар диҳанд ва қӯт фиристанд яъне ксоникаҳ таъйид ёфта бошанду соҳиби файз шуда бошанд мари фурӯди ёнрои аздаҳ яке бошанду ончии нимаи мўидоннди мари фурӯд ё наро аз ҳудӯди ҷисмонӣ сухан гӯйанд нимаи мўидоннди андари ҳади тоўили ин бист як бошаду тоўили онкии намоз бар ҳар касе ( ки ) аз грўидгонст воҷибасту зкўаҳ бар тавонгарон воҷибаст ва бар даравишон нест онаст ки намоз кардани хешро пок карданаст ва бар ҳар касе лозимаст бпокии хештани кўшидну зкўаҳ додани пок кардани дигрист ва то касе худ пок набошад касе дигарро натавонади пок кардан ва то касе илм надонад касеро натавонади илми омухтани пас намозкунандагон мисланд бар ҳамаи уммату зкўаҳ диҳандагон мисланд бар ҳудӯди дайн .

و چون بیان کردیم که بر هر توانگری واجب است ده یک گزاردن گوییم بر آن کشتها که آب از آسمان خورد و از جویها ده یک واجب است و بر آنکه آب از دولاب خورد بیست یکی و تاویل آنکه آب از آسمان خورد و از جویها مثل حدودند که ایشانرا تایید و تاویل هر دو است چون ناطق و اساس و امام و حجت و مثل آنچه نیم ده یک واجب شود آن حدود است که ایشانرا از تایید بهره نیست چون داعی و ماذون و مستجیب و ایشانرا تاویل است و نیمه مویدانند و آنچه مویدانند از حدود علوی خبر دهند و قوت فرستند یعنی کسانیکه تایید یافته باشند و صاحب فیض شده باشند مر فرود یانرا ازده یکی باشند و آنچه نیمه مویدانند مر فرود یا نرا از حدود جسمانی سخن گویند نیمه مویدانند اندر حد تاویل این بیست یک باشد و تاویل آنکه نماز بر هر کسی (که) از گرویدگانست واجب است و زکوه بر توانگران واجب است و بر درویشان نیست آنست که نماز کردن خویش را پاک کردنست و بر هر کسی لازمست بپاکی خویشتن کوشیدن و زکوه دادن پاک کردن دیگریست و تا کسی خود پاک نباشد کسی دیگر را نتواند پاک کردن و تا کسی علم نداند کسی را نتواند علم آموختن پس نماز کنندگان مثل اند بر همه امت و زکوه دهندگان مثل اند بر حدود دین.

Андари тоўили хумс

اندر تاویل خمس

Ва тоўили онкӣ азу пнҷик бояд додан онаст ки аввал ( аз ) ғанимат ки аз кофарон ёфта бошанд пнҷик воҷиб шавад бқўли хдоитъолӣ ки ҳмигўиди қавлаи таъолӣ :у аълмўои анмои ғнмтми ман шайъи ?фони ллаҳи хумсау ллрсўлу лзии алқрбӣу алитомӣу алмсокину ибн алсбил гуфт бидонед ончӣ шумо биёбед аз ғанимати чизеи бдрстикаҳи хдоирост аз он панҷ яку мари пайғамбарроу мари хешовандони пайғамбарроу мари ятемонроу даравишони дармондароу мари мискинонроу фарзандони сиблатро ва аз ганҷи ниҳода ки касе биёбад ва аз кони гавҳари пнҷик бибояд додан марин панҷгонароу хдоитъолии пнҷик падед кардау нахусти хештанро гуфт пас гӯйем ончии хдоитъолии хештанро гуфт расӯли рости андар ҳар замонӣу эмоми рости андар ҳар рӯзгорӣ ки эшон муҳимотгузорон худоанд ва аз онаст ки эмомро аз ғанимати ду баҳра бояд гирифтан ва он расм рафтааст андари лашкарҳо мари солорони лашкарро ки эшон хештанро биҷои эмом ниҳодаанд маънӣ ин онаст ки расӯли худоро ду манзалатаст аз тоўилу танзилу бхўишоўндони мари асосро мехоҳад ки ӯ бадв рӯй хеши нотиқ буд ва ба ятемони мар амомонро хоҳад ки аишонрои андари олами ҷисмонии падар ва модар набошаду парвариши эшон бтоиидаст аз олами алавӣу бмскинони мар ҳҷтонро хоҳад ки бар баёну тоўилу шарҳи эшон дилҳо ва нафасҳои мўмнонро сукӯнасту бФрзнди сиблати мрдоъиро хоҳад ки ӯст андари роҳи худоӣ то гмроҳонро бароа овараду ғанимат аз кофарон ёфта шавад аз моли эшон бомату бзоҳрён брсидаҳасту мўмнонрои ғанимати гашт ва ин панҷ ҳудӯди мар онро гирифтанду дигарро бомат бахшиданд аз муъминон ки эшон зери дастон эшон буданду ганҷ мисласт бар ақли аввал ки ӯ ганҷи хдоист ки ҳмигўидқўлаҳи таъолӣ : ӯ илқии илайҳ канз гуфт кофарон гуфтанд ки чаҳ будӣ ки агар брпиғмбри ганҷи аФгндндӣ агар ӯ пайғамбар будӣ пас тоўили онкӣ ҳар кас ганҷ ёбад аз он панҷ як бибоядаш додан онаст ки онкас ки ӯ ганҷ ёфт нотиқ буд каз ақли кул таъйид ёфт лоҷарами як ҳад бпоӣ кард ки панҷ ҳадро таъйиди азу буд ва он ҳади асос буд ки зер ӯ эмом ӯсту ҳуҷҷату доъӣу мозўну мстҷибу кони гавҳар далеласт бар ҳудӯд алавӣ набинӣ ки ончӣ аз кон берун ояд аз гавҳари онро бибояд полудан ва аз олоиши пок кардан то мардумони мар онро писанданд ҳамчинонкии ончии нотиқ аз ҳудӯди алавии пазируфти мрўро бо лаффози муҳаззаб яъне ороста карда берун оварад ва ба асоси супурду асоси мари онро ( дар ) оташи хотири хеши бгдохт ва мислҳо ва рамзҳо казу бмнзлти олоиш буд иксўкрду бтоўил бомом доду бози эмоми мари онрои дигари бораи бгдохт ва нуқра гардонид то заъифони умматро ки даравишон буданд бстдн осон бошаду ончӣ душвор бошад аз ва ҷудо карду бҳҷт хеш дод ва ҳар ҳаддӣ аз он латофати насиби хеш тасарруф карданд то чун бмстҷиб расед ки ӯ дарвеш буд мари онро бе ҳеҷ кроҳитии бастад ва тамом шуд тоўили зкўаҳ растанӣ биҷӯад хдоитъолӣу ассалом .

و تاویل آنکه از و پنجیک باید دادن آنست که اول (از) غنیمت که از کافران یافته باشند پنجیک واجب شود بقول خدایتعالی که همیگوید قوله تعالی:و اعلموا انما غنمتم من شی فان لله خمسه و للرسول و لذی القربی و الیتامی و المساکین و ابن السبیل گفت بدانید آنچه شما بیابید از غنیمت چیزی بدرستیکه خدایراست از آن پنج یک و مر پیغمبر را و مر خویشاوندان پیغمبر را و مر یتیمان را و درویشان درمانده را و مر مسکینان را و فرزندان سبیل را و از گنج نهاده که کسی بیابد و از کان گوهر پنجیک بباید دادن مرین پنجگانه را و خدایتعالی پنجیک پدید کرده و نخست خویشتن را گفت پس گوییم آنچه خدایتعالی خویشتن را گفت رسول راست اندر هر زمانی و امام راست اندر هر روزگاری که ایشان مهمات گذاران خدا اند و از آنست که امام را از غنیمت دو بهره باید گرفتن و آن رسم رفته است اندر لشکرها مر سالاران لشکر را که ایشان خویشتن را بجای امام نهاده اند معنی این آنست که رسول خدا را دو منزلت است از تاویل و تنزیل و بخویشاوندان مر اساس را میخواهد که او بدو روی خویش ناطق بود و به یتیمان مر امامانرا خواهد که ایشانرا اندر عالم جسمانی پدر و مادر نباشد و پرورش ایشان بتایید است از عالم علوی و بمسکینان مر حجتانرا خواهد که بر بیان و تاویل و شرح ایشان دلها و نفسهای مومنانرا سکونست و بفرزند سبیل مرداعی را خواهد که اوست اندر راه خدای تا گمراهانرا براه آورد و غنیمت از کافران یافته شود از مال ایشان بامت و بظاهریان برسیده است و مومنانرا غنیمت گشت و این پنج حدود مر آنرا گرفتند و دیگر را بامت بخشیدند از مومنان که ایشان زیر دستان ایشان بودند و گنج مثل است بر عقل اول که او گنج خدایست که همیگویدقوله تعالی:او یلقی الیه کنز گفت کافران گفتند که چه بودی که اگر برپیغمبر گنج افگندندی اگر او پیغمبر بودی پس تاویل آنکه هر کس گنج یابد از آن پنج یک ببایدش دادن آنست که آنکس که او گنج یافت ناطق بود کز عقل کل تایید یافت لاجرم یک حد بپای کرد که پنج حد را تایید ازو بود و آن حد اساس بود که زیر او امام اوست و حجت و داعی و ماذون و مستجیب و کان گوهر دلیل است بر حدود علوی نبینی که آنچه از کان بیرون آید از گوهر آنرا بباید پالودن و از آلایش پاک کردن تا مردمان مر آنرا پسندند همچنانکه آنچه ناطق از حدود علوی پذیرفت مرورا با لفاظ مهذب یعنی آراسته کرده بیرون آورد و به اساس سپرد و اساس مر آنرا (در) آتش خاطر خویش بگداخت و مثلها و رمزها کزو بمنزلت آلایش بود یکسوکرد و بتاویل بامام داد و باز امام مر آنرا دیگر باره بگداخت و نقره گردانید تا ضعیفان امت را که درویشان بودند بستدن آسان باشد و آنچه دشوار باشد از و جدا کرد و بحجت خویش داد و هر حدی از آن لطافت نصیب خویش تصرف کردند تا چون بمستجیب رسید که او درویش بود مر آن را بی هیچ کراهیتی بستد و تمام شد تاویل زکوه رستنی بجود خدایتعالی و السلام.