Гўӣими бтўФиқи хдоитъолӣ ки ҳаҷ кардани қасд карданаст басӯии чизе бар басират на бар газофу байтулҳаром он масҷидаст ки намозкунандагон рӯй сӯй ӯ кунанд буқат намоз гузордану намозкунандагон бар ду гӯнаанд яке ононанд ки наздик хонаанду рӯи сӯии он хона кунанд ки намоз аз чаҳор сӯй ӯ ҳаме кунанд ё ононанд ки аз он хона давранду рӯи сӯии миҳроб ҳаме кунанду мари онро бидон хона рост кардаанду намоз раво нест магар ки бзёрт кардан он ва давидани мари онро ки рӯи сӯии масҷид улҳаром дораду ҳаҷ кардани чиз дигар нест магари зиёрати он хона ва дидани мари онрои пас бад-ӣн рӯй ки гуфтеми миёни намозу ҳаҷ пайвастагӣасту намозкунандаро намоз равост агар хонаро бинад ё набинаду ҳаҷ кардан раво набошад то хонаи каъбаро набинаду андари хабар омадааст ки хонаи каъбаи баробар (аст ) бо байти алмъмўр ки босмонсту гирди хонаи каъбаи фарзандони одам тавоф кунанду гирди байти алмъмўри Фариштагон тавоф кунанду ҳаҷ фаризааст бар ҳар ки тавоф кунад ва роҳ ёбад сӯии он хонаи баҳр рӯй ки бошад чаҳ аззоду роҳилау тавоноӣ бар ҷасаду ҷузи он мари онро хона худо гуфтанду худоӣ таъолӣ гуфт масҷидҳо мараст валикини масҷидҳо мар хдоироаст бар сиблат маликасту хонаи каъбаи зои ихтисос бидонча хона ӯст эзади таъолии вҳдаҳу тоўили ин зоҳирҳо ки гуфта шуд инаст ки намоз пайвастанаст бахонаи каъбау пайванд ҳосил нашавад муъминро ҷузи бомом ё касе ки сӯй эмом хонд бФрмон ӯу эмоми ҳамеи масҷид улҳаромасту доъии миҳроб онасту миҳроб рӯй бмсҷдолҳром дораду доъӣ рӯй ба эмом дораду фоида аз эмоми ҳамеи пазирад бар мисоли миҳроб ки рӯй сӯй каъба дораду мстҷибон аз доъии ҳаме фоида пазиранд бидонча доъӣ аз эмоми фоидаи пазирад бар мисоли намозкунандагон ки рӯй бмҳроб доранду миҳроб рӯй бкъбаҳ дорад ва ҳар ки бкъбаҳ биафтад рӯй бмҳроб кардан ӯро нишоед ва ҳамчунин ҳар ки бмртбтӣ расед ки эмоми мрўро илм шинаванд итоати ҳаҷатону доъёни азуи биФтоду каъба баробараст бо байти алмъмўр ки бар осмонаст тоўил онаст ки осмони мартабат эмомаст ки ҳамаи нуфуси халқ зер ӯст чунонкии ҳамаи аҷсом зер осмонасту байти алмъмўри хонаи ободон абад бошад ва он хона эмомаст ( ки ) вадиати худои андрўсти чунонкии моли мардумони андари хона ҳо бошад ва он моли илм ҳақиқатаст ки андрў мастураст ва роҳ ёфтан басӯии каъба бзодасту роҳилау тоўили зоди илму тоўили роҳила ҳуҷҷатасту доъӣ ва манзилҳои роҳи Макка далеласт бар манозили илмӣ ки муъмини баҳри яке аз он қиём кунад андари амал кардану омухтани илм ва рафтани ҳоҷӣ аз манзилҳо далеласт бар дасти бози доштани мстҷиби мари мазҳаби мухолифонро то онкии бтриқ ҳақ расад ва он эмом замонаст ки ӯ хона илм худост ва чун ҳоҷӣ бмиқот расад эҳром гираду миқот чаҳораст мари ҳоҷиро ва он далеласт бар чаҳор ҳуҷҷат ки эшон ҳаргиз аз ҳазрати эмом ҷудо набошанду илм аз эмом гиранд ва бхлқ расонанд ва ҳар касе бидон дараҷа нарасад каз эмом суханӣ тавонад пазируфтани магари бмёнҷии яке аз он чаҳор ҳуҷҷати ҳамчинонкӣ ҳар ки бкъбаҳ хоҳад расӣдан як миқотш бояд гузаштану эҳром гирифтан онаст ки ҷомаҳои дӯхтаи фарои печаду сар бараҳна кунад ва бизан наздикӣ накунад ва он далеласт бар онкӣ чун муъмин бомом расад бояд ки мар касеро сухан нагӯяд ки он далел маҷомеъатасту сар бараҳна кунад (у ҷомаҳои дӯхтаи фарои печад ва он далеласт бар онкӣ пӯшида надорад ) эътиқоди худро аз ҳуҷҷати пеш аз онкӣ назд эмом расад то азуи чизе пӯшида намонад ҳам чунонкии муҳаррами ҷомаҳои берун кунад аз ончӣ колбуд мисоласт мари нафасро ва сӯратҳоу шаклҳои колбуд мисласт мари эътиқодҳои нафасро ва колбудҳо зери ҷома пӯшида бошад чун ҷома фаро напечӣ танро битавон дидану уратро бояд ки бипушад ва он далеласт бар пӯшида кардан ончӣ карда бӯдааст андари ҳол варзидани зоҳиру ибтидои ботин аз корҳои нодонистау муҳаррами об бар хештани фурӯи резад яъне ки илми баёнро бипазираду ҷони хешро бидон бишӯяд пас ду ракаат намоз кунад ва он мисласт бар иқрори муъмини бҳди эмому ҳуҷҷати пас лаббайк занад мари онро тлбиаҳ гӯйанд яъне ки иҷобат кунад мари далели хешро бидонча Марвро сӯй эмом хонд ва бар муҳаррам ҳаром шавад сайд кардану куштани чизеу ҷимоъ кардану дарахт баридан ва нохун бардоштану хештани хоридну шипиши куштан ва тоўилш онаст ки ҳар онкас ки бомом расад ҳаром шавад аҳд гирифтану баёни гуфтану каср кардан ва аз хуишони безорӣ ҷустан ва бо касе доварӣ кардан барои вале хешу мар касеро қаҳр кардани бмнозраҳу гирди Маккаи бист ва чаҳор майласт ва он далеласт бар дувоздаҳ ҳуҷҷати рӯз ва бар дувоздаҳ ҳуҷҷати шабу андар шудани бмсҷд аз дарӣ беташбеҳ мисласт бар мақар омадани муъмин ки натавон бомом расӣдани магар аз роҳи итоати лоҳқ ва омадани сӯии ҳаҷари алосўд мисласт бар иқрори муъмин бар ҳади асос ва се рукни хона пӯшидаасту ҳаҷари алосўд на пӯшидааст далеласт бар онкии асоси баён кунандааст аз се асл ки ӯ чаҳорум бурҷ эшонасту тавоф кардан бигард хонаи ҳафт бори далел бар иқрор муъминаст бҳди ҳафт эмом ва чун ҳамеи гирди хонаи бигардади ҳамаи хонаро бибинад чаҳор рукн ва он мисласт бар дидани муъмини мари чаҳор ҳуҷҷатро то бидон бишнохт эмом расад онгаҳ ду ракаати намози бикунади пас мақоми иброҳӣм ва он далеласт бар иқрори муъмини пеши эмоми бҳди аслин онгаҳ бсФо равад рӯи сӯй каъба кунад ва дуо кунад пас сафо мисли бар ло ҳақасту рӯ мисли бар ҳад асосасту каъба ( мисли ) бар ҳад нотиқаст онгаҳ аз онҷо бмрўаҳ равад ва боистад рӯй басӯии каъбау бози бсФо боз шавад ҳамчунин ҳафт бори бигардад аз сафои бмрўаҳ ва аз Марваи бсФо ва он далеласт бар гаштани муъмини миёни лоҳқону мқрбўдни бмёнҷии эшон бҳди имомони ҳафт гона ва давидани андари миёни ду майли сафоу Марва нишонаст бар ҷаҳд кардани муъмини бигушода кардани хеши андари ҳади фаръин онгаҳ сари бипушад ва он далеласт бар онкӣ чун муъмини бгзорд ончӣ бираваст пайдо кунад Марвро худованди замони ҳади хештану бФрмоидши ҳад ӯро пинҳони доштан аз нои сазоворон онгаҳ аз эҳром берун ояд ва ҳалол шавад мрўро ( ончии ҳаром шуда буд ) аз корҳо яъне ки чун муъмини бгзорд ончӣ бирав воҷиб бошад Марвро фармон диҳад бдъўт кардани сӯии фаръин онгаҳ бидон ҷома боз шавад ки худ дошта буд яъне фармон диҳандаш ки ҳамон зоҳиру ботинро ки нигоҳ дошта буд нигоҳ дораду онгоҳ қурбон кунад ва аз он бихӯрад ва бдрўишон диҳад яъне ҷаҳд кунад то мхолФонро қаҳр кунаду сӯии ҳақиқати хеши орадаш то мрўро хӯрда бошад ва он хӯрдан нафсонӣ бошад мрўроу дигари мстҷибонро баҳра манд кунад бидонча эътиқоди ин мухолиф (ро ) ҳамчун эътиқод хеш гирданд ва эшон низ азу хӯрда бошанд бхўрдни нафсонӣ боз гуфта шуд аз воҷиби ҳаҷ кардану маънии лафз ӯу шарти он бик бик биҷӯад хдоитъолӣ .

گوئیم بتوفیق خدایتعالی که حج کردن قصد کردن است بسوی چیزی بر بصیرت نه بر گزاف و بیت الحرام آن مسجد است که نماز کنندگان روی سوی او کنند بوقت نماز گزاردن و نماز کنندگان بر دو گونه اند یکی آنانند که نزدیک خانه اند و رو سوی آن خانه کنند که نماز از چهار سوی او همی کنند یا آنانند که از آن خانه دورند و رو سوی محراب همی کنند و مر آن را بدان خانه راست کرده اند و نماز روا نیست مگر که بزیارت کردن آن و دویدن مر آن را که رو سوی مسجد الحرام دارد و حج کردن چیز دیگر نیست مگر زیارت آن خانه و دیدن مر آنرا پس بدین روی که گفتیم میان نماز و حج پیوستگی است و نماز کننده را نماز رواست اگر خانه را بیند یا نبیند و حج کردن روا نباشد تا خانه کعبه را نبیند و اندر خبر آمده است که خانه کعبه برابر (است) با بیت المعمور که بآسمانست و گرد خانه کعبه فرزندان آدم طواف کنند و گرد بیت المعمور فرشتگان طواف کنند و حج فریضه است بر هر که طواف کند و راه یابد سوی آن خانه بهر روی که باشد چه اززاد و راحله و توانایی بر جسد و جز آن مر آن را خانه خدا گفتند و خدای تعالی گفت مسجدها مر است ولیکن مسجد ها مر خدایرا است بر سبیل ملکست و خانه کعبه زا اختصاص بدانچه خانه اوست ایزد تعالی وحده و تاویل این ظاهر ها که گفته شد اینست که نماز پیوستن است بخانه کعبه و پیوند حاصل نشود مومن را جز بامام یا کسی که سوی امام خواند بفرمان او و امام همی مسجد الحرام است و داعی محراب آن است و محراب روی بمسجدالحرام دارد و داعی روی به امام دارد و فایده از امام همی پذیرد بر مثال محراب که روی سوی کعبه دارد و مستجیبان از داعی همی فایده پذیرند بدانچه داعی از امام فایده پذیرد بر مثال نماز کنندگان که روی بمحراب دارند و محراب روی بکعبه دارد و هر که بکعبه بیفتد روی بمحراب کردن او را نشاید و همچنین هر که بمرتبتی رسید که امام مرورا علم شنواند اطاعت حجتان و داعیان ازو بیفتاد و کعبه برابر است با بیت المعمور که بر آسمانست تاویل آنست که آسمان مرتبت امام است که همه نفوس خلق زیر اوست چنانکه همه اجسام زیر آسمانست و بیت المعمور خانه آبادان ابد باشد و آن خانه امام است (که) ودیعت خدای اندروست چنانکه مال مردمان اندر خانه ها باشد و آن مال علم حقیقت است که اندرو مستور است و راه یافتن بسوی کعبه بزاد است و راحله و تاویل زاد علم و تاویل راحله حجت است و داعی و منزلهای راه مکه دلیل است بر منازل علمی که مومن بهر یکی از آن قیام کند اندر عمل کردن و آموختن علم و رفتن حاجی از منزلها دلیل است بر دست باز داشتن مستجیب مر مذهب مخالفان را تا آنکه بطریق حق رسد و آن امام زمان است که او خانه علم خداست و چون حاجی بمیقات رسد احرام گیرد و میقات چهار است مر حاجی را و آن دلیل است بر چهار حجت که ایشان هرگز از حضرت امام جدا نباشند و علم از امام گیرند و بخلق رسانند و هر کسی بدان درجه نرسد کز امام سخنی تواند پذیرفتن مگر بمیانجی یکی از آن چهار حجت همچنانکه هر که بکعبه خواهد رسیدن یک میقاتش باید گذشتن و احرام گرفتن آنست که جامه های دوخته فرا پیچد و سر برهنه کند و بزن نزدیکی نکند و آن دلیل است بر آنکه چون مومن بامام رسد باید که مر کسی را سخن نگوید که آن دلیل مجامعت است و سر برهنه کند ( و جامه های دوخته فرا پیچد و آن دلیل است بر آنکه پوشیده ندارد) اعتقاد خود را از حجت پیش از آنکه نزد امام رسد تا ازو چیزی پوشیده نماند هم چنانکه محرم جامه های بیرون کند از آنچه کالبد مثالست مر نفس را و صورتها و شکل های کالبد مثل است مر اعتقاد های نفس را و کالبدها زیر جامه پوشیده باشد چون جامه فرا نپیچی تن را بتوان دیدن و عورت را باید که بپوشد و آن دلیل است بر پوشیده کردن آنچه کرده بوده است اندر حال ورزیدن ظاهر و ابتدای باطن از کارهای نادانسته و محرم آب بر خویشتن فرو ریزد یعنی که علم بیان را بپذیرد و جان خویش را بدان بشوید پس دو رکعت نماز کند و آن مثل است بر اقرار مومن بحد امام و حجت پس لبیک زند مر آنرا تلبیه گویند یعنی که اجابت کند مر دلیل خویش را بدانچه مرو را سوی امام خواند و بر محرم حرام شود صید کردن و کشتن چیزی و جماع کردن و درخت بریدن و ناخن برداشتن و خویشتن خاریدن و شپش کشتن و تاویلش آنست که هر آنکس که بامام رسد حرام شود عهد گرفتن و بیان گفتن و کسر کردن و از خویشان بیزاری جستن و با کسی داوری کردن برای ولی خویش و مر کسی را قهر کردن بمناظره و گرد مکه بیست و چهار میل است و آن دلیل است بر دوازده حجت روز و بر دوازده حجت شب و اندر شدن بمسجد از دری بی تشبیه مثل است بر مقر آمدن مومن که نتوان بامام رسیدن مگر از راه اطاعت لاحق و آمدن سوی حجر الاسود مثل است بر اقرار مومن بر حد اساس و سه رکن خانه پوشیده است و حجر الاسود نه پوشیده است دلیل است بر آنکه اساس بیان کننده است از سه اصل که او چهارم برج ایشانست و طواف کردن بگرد خانه هفت بار دلیل بر اقرار مومن است بحد هفت امام و چون همی گرد خانه بگردد همه خانه را ببیند چهار رکن و آن مثل است بر دیدن مومن مر چهار حجت را تا بدان بشناخت امام رسد آنگه دو رکعت نماز بکند پس مقام ابراهیم و آن دلیل است بر اقرار مومن پیش امام بحد اصلین آنگه بصفا رود رو سوی کعبه کند و دعا کند پس صفا مثل بر لا حق است و رو مثل بر حد اساس است و کعبه (مثل ) بر حد ناطق است آنگه از آنجا بمروه رود و بایستد روی بسوی کعبه و باز بصفا باز شود همچنین هفت بار بگردد از صفا بمروه و از مروه بصفا و آن دلیل است بر گشتن مومن میان لاحقان و مقربودن بمیانجی ایشان بحد امامان هفت گانه و دویدن اندر میان دو میل صفا و مروه نشان است بر جهد کردن مومن بگشاده کردن خویش اندر حد فرعین آنگه سر بپوشد و آن دلیل است بر آنکه چون مومن بگزارد آنچه بروست پیدا کند مرو را خداوند زمان حد خویشتن و بفرمایدش حد او را پنهان داشتن از نا سزاواران آنگه از احرام بیرون آید و حلال شود مرورا ( آنچه حرام شده بود) از کارها یعنی که چون مومن بگزارد آنچه برو واجب باشد مرو را فرمان دهد بدعوت کردن سوی فرعین آنگه بدان جامه باز شود که خود داشته بود یعنی فرمان دهندش که همان ظاهر و باطن را که نگاه داشته بود نگاه دارد و آنگاه قربان کند و از آن بخورد و بدرویشان دهد یعنی جهد کند تا مخالفانرا قهر کند و سوی حقیقت خویش آردش تا مرورا خورده باشد و آن خوردن نفسانی باشد مرورا و دیگر مستجیبان را بهره مند کند بدانچه اعتقاد این مخالف (را) همچون اعتقاد خویش گرداند و ایشان نیز ازو خورده باشند بخوردن نفسانی باز گفته شد از واجب حج کردن و معنی لفظ او و شرط آن بیک بیک بجود خدایتعالی.