Гўӣими бтўФиқи хдоитъолӣ ки мардуми гўҳристи латиф бар сохта бар гавҳари касиф ва мураккабаст аз ду олами маҳсусу маъқӯли яке ҷисми мардум ки дӣданӣу шнўднисту дигари нафаси мардум ки дӣданӣ ва шуниданӣ несту ҷисми мардум ки дӣданӣ ва шуниданӣаст ҳаме сохта нашавад магари бмёнҷии ду ҳамҷинс ки ӯ сеюм эшонаст ки он падар ва модар ӯст пас лозим ( ояд ) ки он гавҳари латиф ки бо ин гавҳари касиф ҷуфтаст андарин колбуди ороста ва сохта нашавад магари бадви ҳамҷинсӣ ки ӯ сеюм эшонаст чун ҷисмро тамомии андари он буд ки бхўршҳои ин ҷаҳонӣ бирасад аз лаззоти ҷисмонии бмёнҷии падару модари гуфтем ки тамомии нафас низ андар он бошад ки ӯ блзоти олам рӯҳонӣ бирасад бмёнҷии падару модари нафсонии пас бҳкми зарурат исбот шуд мари нафаси мардумро аз падарӣу модарии ҳамчинонкии ҷисми мардумро аз падару модар чора нест ва чун падари ҷисмонии мардум фоида диҳанд буду модараши фоидаи пазирнда буд гуфтем ки падари рӯҳонӣ низ фоида диҳанда бошаду модари нафсонии фоида пазирнда бошад пас гуфтем ки он падари динӣ ки ӯро мари нафаси муъминро бмҳл падар аст расӯласт слии аллоҳи алайҳи волаҳу силам ва он модари динӣ ки ӯ мари нафаси муъминро бмҳл модараст васӣ ӯсту танзили нотиқи мари сӯрати нафсонии муъминро бмртбаҳи нутфа падарасту тоўили васии мари онсўрти нафсониро бмртбти нутфа модарасту бФроз омадан ҳар ду нутфаи рӯҳонии сӯратӣ падед ояд оростаи мари олами рӯҳониро ҳамчинонкии бФроз омадан ду нутфаи ҷисмонӣ бар оростаи сӯратӣ падед ояд мари олами ҷисмониро ва гувоҳӣ диҳад бар дурустии ӣнҳоли гуфтори расӯли алайҳи ассалом ки гуфт : аноу анат ё алии абӯ ваам алмўмнин гуфт ё алии ман ва ту падару модари мўмноним ва устувор кард мари ин хабарро қавли хдоитъолӣ ки гуфт : алнабӣ аввалӣ бо алмўмнини ман анФсҳму азўоҷаҳи амҳо таҳам гуфт пайғамбар сазовортараст бгрўидгон аз нафасҳои эшон бадишону занон ӯ модарон эшонанд ва чун занони пайғамбарони модар муъминон бошанд пайғамбари падар эшон бошад чунонкии расӯли алайҳ ассалом гуфт : аларзи эмекаму ҳаии бкми барра яъне замин модар шумост ва ӯ бшмои некӯ кирдораст пас бҳкми ин ҳадис дуруст шуд ки расӯл осмонаст ва ӯ падараст муъминонро аз баҳри онкии занони пайғамбарро хдоитъолии модар муъминон гуфт ва пайғамбар гуфт модари шумо заминаст пас дуруст шуд ки расӯл осмонаст ва падарасту занон ӯ мисли базминанду модари мўмноннд аз некуӣ ки бошанду некуии ҷуз аз хирадмандон наёяд ва агар бияёд мари онрои некӯи нгўинду осмони мари заминро моя диҳанда бошад баборону тобиши ситорагону замини мари онрои бипазирад ва бирасонад бгўҳрҳои конӣу чизҳои растанӣу анвоъи ҳайвоноту хдоитъолии ҳмигўиди қавлаи таъолӣ : ватарӣ аларзи ҳомдаҳи Фозои анзлнои алайҳои алмои аҳтзту рабату анбтти ман кули завҷ бҳиҷ гуфт бибинед замини мурдаро пас чун фурӯ фиристодем бирав мар обро биҷунбед биФзўду брўёнид аз ( ҳар ) ҷуфти некӯу тоўили ин оят онаст ки тоўилро пойдорӣ ва ҳастӣ ва танзиласту нотиқро маҳал осмонаст чунонкӣ баён намудем пас танзили бмҳл борон бошад ва чун васиро манзалатаст тоўил (ро ) манзалати он чизҳо бошад ки бмодти осмонӣ падед ояду нотиқи тадбиргар ҷумлагии олам дайнасту марги бадви боз баста нест балки бадви зиндагии боз бастааст ва ҳаме гуяд эзади таъолӣу анзлнои ман алсмои мо тҳўро ( лнҳиӣ ба балада мето ) яъне ки чун обро фурӯ фиристодем замини мурда зинда шуд пас гӯйем ки танзил бар мисол ҷасадасту тоўил бар мисол рӯҳаст мрўроу марги ҷасадро бҷдо шудан рӯҳ бошад аз ҷасаду зоҳири шариъати ҳам бар мисоли колбдҳости бахудии хешу тоўил бар мисол рӯҳаст бахудии хешу мари заминро манзалат тоўиласт чунонкии гуфтему осмонро манзалат танзиласт бад-ӣни сабаб буд ки маргро бар замин боз хонд ва ( зиндагиро ) босмон боз хонд ва чун дуруст шуд ки зойишҳои олами ҷисмониро аз замину осмон чора нест лозим ояд ки падару модари нафсонии андар ҳар замонӣ ёфта бошад мари мўмнонрои пас бояд ки падару модари нафасони хешро бишносанд тобӣ насиб намонанду расӯли алайҳ ассалом гуфт : ман моту лами иърФи эмоми замона мот метаҳ ҷоҳлиаҳу алҷоҳли фӣ алнор гуфт ҳар ки бимираду эмоми замони худро нашносад марг ӯ марг ҷоҳилон бошаду андари марг ( ҷоҳилон ) касе бимирад ки ӯро пайғамбар набошаду онкаси андар оташ бошад пас ҳар ки эмомро бишнохт бирав воҷиб шавад итоати эмом агар бҳзрт эмом бошад ва агар бҳзрт эмом набошад бирав воҷиб шавад итоати онкас ки эмом ӯро бпоӣ карда бошад бидон ҷазира ки ӯст ва ҳеҷ гуруҳе нест аз кешҳоу мазоҳиби мухталиф ки эшон мункир бошанд имомиро магари маъатталони вдҳрён ки эшон худ илм надоранду илмро мункиранд ва гӯйанд илм худ нест албата ҳеҷ мазҳабӣ нест ки андрўи донотару нодон тар несту доноёни мари нодононро аммоманд магар онаст ки гуруҳе даъвӣ кунанд ки эмом ҳақ онаст ки мо тобеъи аўӣими пас ҳамаи халқи андари ном имомат мухталифанд вондри маънӣ имомат муътақиданд пас воҷибаст бар муъмини бшнохтни эмоми замони хешро то лозим ояд итоати доштани мари эмомро пас бингарем то эмоми мари дайнро бояд ё мари дунёро ё ҳар дуро .

گوئیم بتوفیق خدایتعالی که مردم گوهریست لطیف بر ساخته بر گوهر کثیف و مرکب است از دو عالم محسوس و معقول یکی جسم مردم که دیدنی و شنودنیست و دیگر نفس مردم که دیدنی و شنودنی نیست و جسم مردم که دیدنی و شنودنی است همی ساخته نشود مگر بمیانجی دو همجنس که او سوم ایشان است که آن پدر و مادر اوست پس لازم (آید) که آن گوهر لطیف که با این گوهر کثیف جفت است اندرین کالبد آراسته و ساخته نشود مگر بدو همجنسی که او سوم ایشان است چون جسم را تمامی اندر آن بود که بخورشهای این جهانی برسد از لذات جسمانی بمیانجی پدر و مادر گفتیم که تمامی نفس نیز اندر آن باشد که او بلذات عالم روحانی برسد بمیانجی پدر و مادر نفسانی پس بحکم ضرورت اثبات شد مر نفس مردم را از پدری و مادری همچنانکه جسم مردم را از پدر و مادر چاره نیست و چون پدر جسمانی مردم فایده دهند بود و مادرش فایده پذیرنده بود گفتیم که پدر روحانی نیز فایده دهنده باشد و مادر نفسانی فایده پذیرنده باشد پس گفتیم که آن پدر دینی که او را مر نفس مومن را بمحل پدر است رسولست صلی الله علیه وآله و سلم و آن مادر دینی که او مر نفس مومن را بمحل مادر است وصی اوست و تنزیل ناطق مر صورت نفسانی مومن را بمرتبه نطفه پدر است و تاویل وصی مر آنصورت نفسانی را بمرتبت نطفه مادر است و بفراز آمدن هر دو نطفه روحانی صورتی پدید آید آراسته مر عالم روحانی را همچنانکه بفراز آمدن دو نطفه جسمانی بر آراسته صورتی پدید آید مر عالم جسمانی را و گواهی دهد بر درستی اینحال گفتار رسول علیه السلام که گفت:انا و انت یا علی ابو و ام المومنین گفت یا علی من و تو پدر و مادر مومنانیم و استوار کرد مر این خبر را قول خدایتعالی که گفت:النبی اولی با المومنین من انفسهم و ازواجه امها تهم گفت پیغمبر سزاوارتر است بگرویدگان از نفسهای ایشان بدیشان و زنان او مادران ایشانند و چون زنان پیغمبران مادر مومنان باشند پیغمبر پدر ایشان باشد چنانکه رسول علیه السلام گفت:الارض امکم و هی بکم بره یعنی زمین مادر شماست و او بشما نیکو کردار است پس بحکم این حدیث درست شد که رسول آسمانست و او پدر است مومنان را از بهر آنکه زنان پیغمبر را خدایتعالی مادر مومنان گفت و پیغمبر گفت مادر شما زمین است پس درست شد که رسول آسمان است و پدر است و زنان او مثل بزمین اند و مادر مومنانند از نیکویی که باشند و نیکویی جز از خردمندان نیاید و اگر بیاید مر آنرا نیکو نگویند و آسمان مر زمین را مایه دهنده باشد بباران و تابش ستارگان و زمین مر آنرا بپذیرد و برساند بگوهر های کانی و چیز های رستنی و انواع حیوانات و خدایتعالی همیگوید قوله تعالی : و تری الارض هامده فاذا انزلنا علیها الما اهتزت و ربت و انبتت من کل زوج بهیج گفت ببینید زمین مرده را پس چون فرو فرستادیم برو مر آبرا بجنبید بیفزود و برویانید از (هر) جفت نیکو و تاویل این آیت آنست که تاویل را پایداری و هستی و تنزیل است و ناطق را محل آسمان است چنانکه بیان نمودیم پس تنزیل بمحل باران باشد و چون وصی را منزلت است تاویل (را) منزلت آن چیزها باشد که بمادت آسمانی پدید آید و ناطق تدبیر گر جملگی عالم دین است و مرگ بدو باز بسته نیست بلکه بدو زندگی باز بسته است و همی گوید ایزد تعالی و انزلنا من السما ما طهورا (لنحیی به بلده میتا)یعنی که چون آبرا فرو فرستادیم زمین مرده زنده شد پس گوییم که تنزیل بر مثال جسد است و تاویل بر مثال روح است مرورا و مرگ جسد را بجدا شدن روح باشد از جسد و ظاهر شریعت هم بر مثال کالبدهاست بخودی خویش و تاویل بر مثال روح است بخودی خویش و مر زمین را منزلت تاویل است چنانکه گفتیم و آسمان را منزلت تنزیل است بدین سبب بود که مرگ را بر زمین باز خواند و (زندگی را) باسمان باز خواند و چون درست شد که زایشهای عالم جسمانی را از زمین و آسمان چاره نیست لازم آید که پدر و مادر نفسانی اندر هر زمانی یافته باشد مر مومنانرا پس باید که پدر و مادر نفسان خویش را بشناسند تابی نصیب نمانند و رسول علیه السلام گفت :من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه و الجاهل فی النار گفت هر که بمیرد و امام زمان خود را نشناسد مرگ او مرگ جاهلان باشد و اندر مرگ (جاهلان) کسی بمیرد که او را پیغمبر نباشد و آنکس اندر آتش باشد پس هر که امام را بشناخت برو واجب شود اطاعت امام اگر بحضرت امام باشد و اگر بحضرت امام نباشد برو واجب شود اطاعت آنکس که امام او را بپای کرده باشد بدان جزیره که اوست و هیچ گروهی نیست از کیش ها و مذاهب مختلف که ایشان منکر باشند امامی را مگر معطلان ودهریان که ایشان خود علم ندارند و علم را منکرند و گویند علم خود نیست البته هیچ مذهبی نیست که اندرو داناتر و نادان تر نیست و دانایان مر نادانانرا امامند مگر آنست که گروهی دعوی کنند که امام حق آنست که ما تابع اوئیم پس همه خلق اندر نام امامت مختلفند واندر معنی امامت معتقدند پس واجب است بر مومن بشناختن امام زمان خویش را تا لازم آید اطاعت داشتن مر امام را پس بنگریم تا امام مر دین را باید یا مر دنیا را یا هر دو را.

Гўӣим агар эмоми мари дунёро боистӣ бе дайни пас дайни бекор будӣ ва бесолору хдоитъолии бузургтар ( аз ) онаст ки чизеро бекор кунад хоссаи мари дайнро ки ӯ шарифтар аз ҳамаи чизҳост ва агар эмоми мардинро боистӣ бе дунёи сиёсати дунёи ботил будӣу маҳол будӣ ки эзади таъолии мари эмомро бар шарифтар чизе меҳтар кардӣу хасистар чизе аз ӯ боз доштӣ пас дониста шуд ки эмоми ҳам дайнро боистӣ ва ҳам дунёро воҷибаст пас бнгристими андари ҷазои кори эмом ки аз баҳри оёти маҳкамаро мебоистӣ ё аз баҳри оёти муташобиҳроу муҳками худ бениёзаст аз онкӣ дошт ва густардаасту эмом аз баҳри оёти муташобиҳро боист аз баҳри онкии илми муташобиҳро касе андар ёфт натавонист бостдлоли магари худованди тоўил ва наёфтем андари уммат касеро ки ӯ даъват кунанда бошад бгшодни оёти муташобиҳро магари гуруҳе аз аҳли байти расӯли пас оҳанг бадишон кардему наздик эшон ёфтем илми муташобиҳи қронроу шариъатроу бдонстим ки эшонанд худовандони амри хдоитъолӣу итоати эшон бар мо воҷибаст кардан бар ин ояти қавлаи таъолӣ : ё аиҳо аллазӣнаи омнўои атиъўои аллоҳу атиъўо алрасулу аввалии аламри мнкм яъне эй ксоникаҳ имон овардаед итоат доред хдоироу расӯлроу итоати худовандон фармон доред ки азу дар миён шумоанд пас гўӣим ки ӯро ҳафт чиз бибояд то имомат ӯро бошад нахусти ишорати бспрдни эмоми гузашта ки ӯро бо момт насб кунаду дигари нисбати шариф бояд ки аз аҳли байт расӯл бошад то ӯ аз дуои иброҳӣми баҳра манд бошад ва се дигари илми дайн боядаш ки бидон баланд шавад дарахти имомату чаҳорум бояд ки парҳезгор бошад чунонкӣ хдоитъолӣ гуфт қавлаи таъолӣ : ан акрмкм ъанд аллоҳ атқикм гуфт гиромитарин шумо наздики хдоитъолии муттақетарин шумоаст панҷум бояд ки ҷиҳод кунанда бошад бадаст бо кофарону бзбон бо мунофиқони шашуми хислатҳои некӯ бояд ши ҷузи имомати чунонкии андари пайғамбар буд ҷузи набувват аз хуии нек то хдоитъолӣ мрўро гуфт :у анки лаълии халқи азими ҳафтуми он бояд ки ӯ бениёз бошад аз даъвӣ кардани мари хештан аз имомат аз баҳри онкӣ чун ӯ даъвӣ кунад хасм гардад зери ҳукм ҳоким ояд онгоҳ чун ӯ хасм буд ҳокими натавонад бӯдан он ӯро гуноҳ бошад чун эшон даъвӣ кунад ёд кардем аз баёни аслҳо ва фаръҳо андарин китоби ӣнқадар басанда бошад мстҷиби оқилро .

گوئیم اگر امام مر دنیا را بایستی بی دین پس دین بیکار بودی و بی سالار و خدایتعالی بزرگتر (از) آنست که چیزی را بیکار کند خاصه مر دین را که او شریفتر از همه چیزهاست و اگر امام مردین را بایستی بی دنیا سیاست دنیا باطل بودی و محال بودی که ایزد تعالی مر امام را بر شریفتر چیزی مهتر کردی و خسیس تر چیزی از او باز داشتی پس دانسته شد که امام هم دین را بایستی و هم دنیا را واجب است پس بنگریستیم اندر جزای کار امام که از بهر آیات محکمه را می بایستی یا از بهر آیات متشابه را و محکم خود بی نیاز است از آنکه داشت و گسترده است و امام از بهر آیات متشابه را بایست از بهر آنکه علم متشابه را کسی اندر یافت نتوانست باستدلال مگر خداوند تاویل و نیافتیم اندر امت کسی را که او دعوت کننده باشد بگشادن آیات متشابه را مگر گروهی از اهل بیت رسول پس آهنگ بدیشان کردیم و نزدیک ایشان یافتیم علم متشابه قرآنرا و شریعت را و بدانستیم که ایشانند خداوندان امر خدایتعالی و اطاعت ایشان بر ما واجب است کردن بر این آیت قوله تعالی :یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم یعنی ای کسانیکه ایمان آورده اید اطاعت دارید خدایرا و رسول را و اطاعت خداوندان فرمان دارید که ازو در میان شما اند پس گوئیم که او را هفت چیز بباید تا امامت او را باشد نخست اشارت بسپردن امام گذشته که او را با مامت نصب کند و دیگر نسبت شریف باید که از اهل بیت رسول باشد تا او از دعای ابراهیم بهره مند باشد و سه دیگر علم دین بایدش که بدان بلند شود درخت امامت و چهارم باید که پرهیزگار باشد چنانکه خدایتعالی گفت قوله تعالی:ان اکرمکم عند الله اتقیکم گفت گرامی ترین شما نزدیک خدایتعالی متقی ترین شما است پنجم باید که جهاد کننده باشد بدست با کافران و بزبان با منافقان ششم خصلت های نیکو باید ش جز امامت چنانکه اندر پیغمبر بود جز نبوت از خوی نیک تا خدایتعالی مرورا گفت:و انک لعلی خلق عظیم هفتم آن باید که او بی نیاز باشد از دعوی کردن مر خویشتن از امامت از بهر آنکه چون او دعوی کند خصم گردد زیر حکم حاکم آید آنگاه چون او خصم بود حاکم نتواند بودن آن او را گناه باشد چون ایشان دعوی کند یاد کردیم از بیان اصلها و فرعها اندرین کتاب اینقدر بسنده باشد مستجیب عاقل را.

Ва он ҳафт сутуни мусулмониро ки бунёди дайн бар онаст баён кунем ва он барин ҳафт ҳад далеласт чунин ки ёд карда шуд нахусти шаҳодат ва он далеласт бар собиқ каз ҷиҳат ӯ дуруст шуд тавҳиди мари нотиқро бидонча эзади таъолӣ бартараст бо сифат ва бесифат ва беҷуфту намоз далеласт бар сонӣ ки шариъати нотиқро битавонаст таълиф кардани бмодти хеш ки ӯ монанди буд мари таркиби оламро каз нафас падед ояду зкўаҳ далеласт бар нотиқ ки бпоӣ кард мари асосро аз баҳри даъват кардани сӯии илми ҳақиқат ки андрўсти покӣҳои нафасҳо аз плидиҳои ширку нифоқу ҳаҷ кардан далеласт бар асос ки бадв тамом шавад хонаи дайн ки чаҳорум рукн ӯст мари дайнроу бчори рукни хона тамом шаваду рӯзаи моҳи рамазон далеласт бар эмом аз баҳри онкии Марвро корӣ маълум нест чунонкии мари асли дайнро маълум буд магари мрўро нигоҳ дошт амонатаст пас боситоди эмоми андари ҳади рӯзаи доштан яъне хомӯш бӯдан зеро ки эмомро баён кардан несту ҷиҳод кардан далеласт бар ҳуҷҷат ки ҳуҷҷат наёсоед аз даъват кардан балки ҳамеша ҷиҳод ҳаме кунад ва натарсад аз маломату итоати аввалии аламр далеласт бар доъӣ аз баҳри онкии итоат эмом бидон воҷиб шавад бар муъмин ки доъӣ мрўро бидон ҳарис кунаду бнмоидши ончизӣ ки андар итоат эмомаст акнӯн гўӣими андари баёни чизҳо ки муъминро аз донистан он чора нест то нафаси роҳи ҷӯёни бҷстни он покиза шаваду ассалом .

و آن هفت ستون مسلمانی را که بنیاد دین بر آنست بیان کنیم و آن برین هفت حد دلیل است چنین که یاد کرده شد نخست شهادت و آن دلیل است بر سابق کز جهت او درست شد توحید مر ناطق را بدانچه ایزد تعالی برتر است با صفت و بی صفت و بی جفت و نماز دلیل است بر ثانی که شریعت ناطق را بتوانست تالیف کردن بمادت خویش که او مانند بود مر ترکیب عالم را کز نفس پدید آید و زکوه دلیل است بر ناطق که بپای کرد مر اساس را از بهر دعوت کردن سوی علم حقیقت که اندروست پاکیهای نفسها از پلیدیهای شرک و نفاق و حج کردن دلیل است بر اساس که بدو تمام شود خانه دین که چهارم رکن اوست مر دین را و بچار رکن خانه تمام شود و روزه ماه رمضان دلیل است بر امام از بهر آنکه مرو را کاری معلوم نیست چنانکه مر اصل دین را معلوم بود مگر مرورا نگاه داشت امانت است پس باستاد امام اندر حد روزه داشتن یعنی خاموش بودن زیرا که امام را بیان کردن نیست و جهاد کردن دلیل است بر حجت که حجت نیاساید از دعوت کردن بلکه همیشه جهاد همی کند و نترسد از ملامت و اطاعت اولی الامر دلیل است بر داعی از بهر آنکه اطاعت امام بدان واجب شود بر مومن که داعی مرورا بدان حریص کند و بنمایدش آنچیزی که اندر اطاعت امامست اکنون گوئیم اندر بیان چیزها که مومن را از دانستن آن چاره نیست تا نفس راه جویان بجستن آن پاکیزه شود و السلام.