Гўӣими бтўФиқи хдоитъолӣу нури худованди шариъати алайҳи ассалом ки куштан хато онаст ки марди шикории сайд ҳаме хоҳад задану тир ӯ бар касе дигар ояд ки ҳалок ҳаме шаваду эзади таъолии дят кушта бифармуд бмондгони куштаи расонӣдан чунонкӣ гуфт қавлаи таъолӣ : ва ман қатли мўмнои хатои Фтҳрири рқбаҳи муъминау дияи мусалламаи ило аҳла гуфт ҳарки бикушт муъминиро бхто бирав воҷиб шавад бардаи озод кардан ки муъмин бошад он бардау супурдани дяти он марди куштаи бмондгони он кушта ва ин ҳама аз фармонҳои муҷмаласт ки муфассали он вобастааст бснти расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам аз баҳри онкии андари китоби хдоитъолӣ пайдо нест ки дяти марди муъмин чандаст ва агар кушандаро ки ӯро бхто кушта бошад мол набошад ин дят аз куҷо бояд додану суннати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам бзоҳр онаст ки дяти марди муъмини ҳазор мисқоли зар покаст чунонкӣ ( ҳазор ) мисқол аз дувоздаҳ ҳазор дирами санги сим покаст азуу дят задан ним дят мард бошад чунонкии занро ним насиб мардаст . Ва чун касе муъминиро бхтои бикашади дяти он куштаи бъоқлу оқила ( кушандааст ) ки мондагони кушта аз эшон бустонанду оқилу оқилаи кушандаи бародарону писарон ъаму хуишон ( ӯ ) бошанд аз касе ки ӯ бхто бикушт чизеи нстоннд ва он дятро аз писарон ъам он кушандаи баса дафъа ситонанд на бикбору бмондгон кушта диҳанд то фармони хдоитъолӣу суннати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам биҷой оварда бошанд . Ва агар на он будӣ ки зери ҳукм ӯ алайҳи ассаломи ҳикмати азим будӣ лозим наомадӣ ки он ( кас ки кор ) кор ӯст даст азу бози доштану хуишони бигноаҳ ӯро гирифтану дят аз эшон стдн ва ҳар ки тоўил ин надонад ин ҳукми сӯй ӯ маҳоли намояди валикини мурод аз мавзӯи шариъат ки бунёд ӯ бар ҷисмонӣот фонӣ аст онаст ки то маънии андари рӯҳонӣот боқӣ бошаду андари ҷисмонии он фармони чунон намояд ки бар қоида адласт чун ҳоли андари рӯҳонӣ бар қоида адл бошад аз баҳри онкии ҷисми бъдл сазовор нест ва агар касе мари ҷисмро адл ҷӯяд маҳол ҷуста бошад бар нафас аз баҳри онкӣ ҳар ки гуяд нафас набояд бимирад хоста бошад ки нафас ҳамеша на биҷой хеш бошад ва ситамаст чизеро на биҷои хеш хостану доштани пас гўӣим ки андари тоўил инаст ки куштани бхтои андари ботин он бошад ки доъӣ ки мисли бшкорӣ ӯст ( мстҷибро ) ҳамчунон сухан андозад ки ӯро бидон каср кунад бар мисол тирӣ бошад ( ки ) аз баҳр шикор андозад пас андари он сухани мстҷиби маъҳуд ( ки ) муъминаст мутаҳайир шаваду нафас ӯ аз тариқ ҳақ биафтад ва он кушта шудан ӯ бошад бхто аз баҳри онкии ин сухани Марвро накбати он доъӣаст валикини баради борӣ онаст ки он мстҷиби зиндагии рӯҳонӣ аз он доъии бози наёбад аз баҳри онкӣ чун аз он сухан ки аз ва башнавад бидон аз ҳақи биФтод низ аз ӯ сухани натавонади шунидану писар ъам ин доъӣ ки хато кард доъии соҳиби ҷазира дигараст аз баҳри онкии соҳиби ҷзиртони ҳрдўоздаҳ бародарон якдигаранд аз падарии эмоми замон ва аз модарии боб ӯ пас доъёни соҳиби ҷзиртони мари якдигарро ъам зодагон бошанд бҳқиқти андари нисбати нафсонӣ ва ҳамчунин мозўнони он доъии мари мозўнони дигари доъиро наберагон ъам бошанд барин нисбат аз баҳри онкии доъёни писарон ъам соҳиб ҷазираанд пас бояд доъии дигари соҳиби ҷазираи марин куштаи нафсониро сухан гуяду ҳақиқати он ҳоли Марвро бози намояд каз он доъӣ боз афтод то дил ӯ бидон қарор гираду бъҳд боз ояду дигари тариқи ҳақи пазирад ва он зинда шудан ӯ бошаду стдни дяти он кушта бадаласт аз зинда кардани куштау тоўили онкии он дят аз писарон ъам он кушандаи бхтои басаи дафъату баса қисмат ситонанд онаст ки доъии зиндакунанда бояд муъмини мстҷиби бхтои куштаро бинмоед мартабати нотиқ ва мислиҳоу рамзҳои китобу шариъат ки бар чаҳ тариқаасту бози мартабати асоси андари тоўили муҷаррад ӯро бнмоидкаҳ чигунаасту бози мартабати эмом ки ӯ сеюм худованд таъйидаст бнмоидкаҳ ӯ ҷамъкунанда ин се мартабатаст то мурдаро ( рӯҳ ) ҳақиқати азин се мартабати ҳаме бҳосл ояду бмсли сухани нотиқ чун колбуд муҷаррадасту сухани асос чун ҷон муҷаррадасту пайвастани эмоми марин ду мартабатро бикдигр чун фароз омадан танаст бҷон ки ҳар ду бҷмлгии мардманд то он мардум бишнохт ин се мартабати брўҳи боқӣ боз оянд ва ин тоўили он се қисм бошад ки дят аз куштани бхтои чунон раво бошад стдн на бикбор бошад ва ин баёнаст аз офтоби равшантар касеро ки чашми дил равшанаст .

گوئیم بتوفیق خدایتعالی و نور خداوند شریعت علیه السلام که کشتن خطا آنست که مرد شکاری صید همی خواهد زدن و تیر او بر کسی دیگر آید که هلاک همی شود و ایزد تعالی دیت کشته بفرمود بماندگان کشته رسانیدن چنانکه گفت قوله تعالی: و من قتل مومنا خطا فتحریر رقبه مومنه و دیه مسلمه الی اهله گفت هرکه بکشت مومنی را بخطا برو واجب شود برده آزاد کردن که مومن باشد آن برده و سپردن دیت آن مرد کشته بماندگان آن کشته و این همه از فرمانهای مجمل است که مفصل آن وابسته است بسنت رسول صلی الله علیه و آله و سلم از بهر آنکه اندر کتاب خدایتعالی پیدا نیست که دیت مرد مومن چند است و اگر کشنده را که او را بخطا کشته باشد مال نباشد این دیت از کجا باید دادن و سنت رسول صلی الله علیه و آله و سلم بظاهر آنست که دیت مرد مومن هزار مثقال زر پاک است چنانکه (هزار) مثقال از دوازده هزار درم سنگ سیم پاک است ازو و دیت زدن نیم دیت مرد باشد چنانکه زن را نیم نصیب مرد است. و چون کسی مومنی را بخطا بکشد دیت آن کشته بعاقل و عاقله ( کشنده است) که ماندگان کشته از ایشان بستانند و عاقل و عاقله کشنده برادران و پسران عم و خویشان (او) باشند از کسی که او بخطا بکشت چیزی نستانند و آن دیت را از پسران عم آن کشنده بسه دفعه ستانند نه بیکبار و بماندگان کشته دهند تا فرمان خدایتعالی و سنت رسول صلی الله علیه و آله و سلم بجای آورده باشند . و اگر نه آن بودی که زیر حکم او علیه السلام حکمت عظیم بودی لازم نیامدی که آن (کس که کار ) کار اوست دست از و باز داشتن و خویشان بیگناه او را گرفتن و دیت از ایشان ستدن و هر که تاویل این نداند این حکم سوی او محال نماید ولیکن مراد از موضوع شریعت که بنیاد او بر جسمانیات فانی است آنست که تا معنی اندر روحانیات باقی باشد و اندر جسمانی آن فرمان چنان نماید که بر قاعده عدل است چون حال اندر روحانی بر قاعده عدل باشد از بهر آنکه جسم بعدل سزاوار نیست و اگر کسی مر جسم را عدل جوید محال جسته باشد بر نفس از بهر آنکه هر که گوید نفس نباید بمیرد خواسته باشد که نفس همیشه نه بجای خویش باشد و ستم است چیزی را نه بجای خویش خواستن و داشتن پس گوئیم که اندر تاویل این است که کشتن بخطا اندر باطن آن باشد که داعی که مثل بشکاری اوست (مستجیب را) همچنان سخن اندازد که او را بدان کسر کند بر مثال تیری باشد (که) از بهر شکار اندازد پس اندر آن سخن مستجیب معهود (که) مومن است متحیر شود و نفس او از طریق حق بیفتد و آن کشته شدن او باشد بخطا از بهر آنکه این سخن مرو را نکبت آن داعی است ولیکن برد باری آن است که آن مستجیب زندگی روحانی از آن داعی باز نیابد از بهر آنکه چون از آن سخن که از و بشنود بدان از حق بیفتاد نیز از او سخن نتواند شنیدن و پسر عم این داعی که خطا کرد داعی صاحب جزیره دیگر است از بهر آنکه صاحب جزیرتان هردوازده برادران یکدیگرند از پدری امام زمان و از مادری باب او پس داعیان صاحب جزیرتان مر یکدیگر را عم زادگان باشند بحقیقت اندر نسبت نفسانی و همچنین ماذونان آن داعی مر ماذونان دیگر داعی را نبیرگان عم باشند برین نسبت از بهر آنکه داعیان پسران عم صاحب جزیره اند پس باید داعی دیگر صاحب جزیره مرین کشته نفسانی را سخن گوید و حقیقت آن حال مرو را باز نماید کز آن داعی باز افتاد تا دل او بدان قرار گیرد و بعهد باز آید و دیگر طریق حق پذیرد و آن زنده شدن او باشد و ستدن دیت آن کشته بدل است از زنده کردن کشته و تاویل آنکه آن دیت از پسران عم آن کشنده بخطا بسه دفعت و بسه قسمت ستانند آنست که داعی زنده کننده باید مومن مستجیب بخطا کشته را بنماید مرتبت ناطق و مثل ها و رمز های کتاب و شریعت که بر چه طریقه است و باز مرتبت اساس اندر تاویل مجرد او را بنمایدکه چگونه است و باز مرتبت امام که او سوم خداوند تایید است بنمایدکه او جمع کننده این سه مرتبت است تا مرده را (روح) حقیقت ازین سه مرتبت همی بحاصل آید و بمثل سخن ناطق چون کالبد مجرد است و سخن اساس چون جان مجرد است و پیوستن امام مرین دو مرتبت را بیکدیگر چون فراز آمدن تن است بجان که هر دو بجملگی مردمند تا آن مردم بشناخت این سه مرتبت بروح باقی باز آیند و این تاویل آن سه قسم باشد که دیت از کشتن بخطا چنان روا باشد ستدن نه بیکبار باشد و این بیان است از آفتاب روشن تر کسی را که چشم دل روشن است .

Ва тоўили онкии дяти мардро ҳазор динор зараст ва дувоздаҳ ҳазор дирам нуқра онаст ки ҳазор мартабат эмомаст ки ӯ ниҳоят ҳисобаст ҳамчинонкии эмоми ниҳоят умматаст визри мартабат нотиқаст андари замони хешу мисқоли зарро дувоздаҳ дирами санг нуқра баҳосту нуқра ки симаст мисласт бар мартабати асоси андари замони хеш ва бар мартабати ҳуҷҷати андар ҳар рӯзгорӣ ва ӯ нишонаст бар онкии дувоздаҳ тоўил эмомаст андари ҳуҷҷати ҳамчинонкии ивази куштаи ҷисмонӣ ё ҳазор мисқол зараст ё дувоздаҳ ҳазор дирами санги нуқра инаст ки баён кардему ассалом .

و تاویل آنکه دیت مرد را هزار دینار زر است و دوازده هزار درم نقره آنست که هزار مرتبت امام است که او نهایت حسابست همچنانکه امام نهایت امت است وزر مرتبت ناطق است اندر زمان خویش و مثقال زر را دوازده درم سنگ نقره بهاست و نقره که سیم است مثل است بر مرتبت اساس اندر زمان خویش و بر مرتبت حجت اندر هر روزگاری و او نشانست بر آنکه دوازده تاویل امام است اندر حجت همچنانکه عوض کشته جسمانی یا هزار مثقال زر است یا دوازده هزار درم سنگ نقره این است که بیان کردیم و السلام.