Бипурсед дигари зиздони параст

بپرسید دیگر زیزدان پرست

Ки эй мард бо дониши неки даст

که ای مرد با دانش نیک دست

Чаҳ чизаст дигар ба ҳар кор ӯ

چه چیز است دیگر به هر کار او

Хирад ранҷа гардад равони тираи рӯ

خرد رنجه گردد روان تیره رو

Бадв гуфт каз кору кирдори дев

بدو گفت کز کار و کردار دیو

Равон тира гардад хиради пари ғарив

روان تیره گردد خرد پر غریو

Кадомаст гуфташ ки деви палид

کدامست گفتش که دیو پلید

Азуи ранҷу сахтӣ бибояд кашид

ازو رنج و سختی بباید کشید

Чунин дод посух ки даҳ деви зишт

چنین داد پاسخ که ده دیو زشت

Ки шан дӯзах омад ниҳоду сиришт

که شان دوزخ آمد نهاد و سرشت

Аз эшон нахусти озмандӣ буд

از ایشان نخست آزمندی بود

Ки ҳаргизи зи бешӣ ҳаме нағунуд

که هرگز ز بیشی همی نغنود

Ки ҳарчаши диҳии бештар боядаш

که هرچش دهی بیشتر بایدش

Дамии сирӣ аз хостаи ноидш

دمی سیری از خواسته نایدش

Ҳама рӯза бошад пар аз дарду кин

همه روزه باشد پر از درد و کین

Гуҳӣ назд ону гуҳӣ назд ин

گهی نزد آن و گهی نزد این

На оромиши рӯз ва на хоби шаб

نه آرامش روز و نه خواب شب

Збҳри дирами солу ма дар талаб

زبهر درم سال و مه در طلب

На аз ганҷи худ ҳеҷ осоишӣ

نه از گنج خود هیچ آسایشی

На касро бадв низ оромишӣ

نه کس را بدو نیز آرامشی

Набинад дарин гетӣ аз ранҷ бар

نبیند درین گیتی از رنج بر

Ба нодонии оради замона ба сар

به نادانی آرد زمانه به سر

Дувуми дев дижхим бошад ниёз

دوم دیو دژخیم باشد نیاز

Ки бар чиз мардум ояд фароз

که بر چیز مردم آید فراز 

На бахшоиши орад на раҳм оварад

نه بخشایش آرد نه رحم آورد

Агар худ бародар буд нанигарад

اگر خود برادر بود ننگرد

Раво дорад аз баҳри як донги сим

روا دارد از بهر یک دانگ سیم

Сирриро баридан ба бетарсу бим

سری را بریدن به بی ترس و بیم

Сим дев хашмаст бо дору барад

سیم دیو خشمست با دار و برد

Ки ӯ мард беном ва бдком кард

که او مرد بی نام و بدکام کرد

Чу ӯ асб дар зер зин оварад

چو او اسب در زیر زین آورد

Ту гӯйӣ ки бо чарх кин оварад

تو گویی که با چرخ کین آورد

На ором донад на ҳушу диранг

نه آرام داند نه هوش و درنگ

Шитоб оварад кӣнаи каш чун паланг

شتاب آورد کینه کش چون پلنگ

На некии шиносад на пайдо кунад

نه نیکی شناسد نه پیدا کند

Чу оташи зи бод дмон нағунуд

چو آتش ز باد دمان نغنود

Ҳар он чиз коедаш дар пеши даст

هر آن چیز کایدش در پیش دست

Ба ҳам бар занад ҳамчуи девонаи маст

به هم بر زند همچو دیوانه مست

Пас аз карда худ пушаймон шавад

پس از کرده خود پشیمان شود

Накӯҳиш кунандаш ғаривон шавад

نکوهش کنندش غریوان شود

Чаҳорум буд деви дижхими кин

چهارم بود دیو دژخیم کین

Ки овози оради ниҳон дар замин

که آواز آرد نهان در زمین

Бар он дорад ӯ солу маи мард ро

بر آن دارد او سال و مه مرد را

Ки дар дил кунад бо ғаму дард ро

که در دل کند با غم و درد را

Ки то зинда бошад зи ғами тнгдл

که تا زنده باشد ز غم تنگدل

Надонад касе рози он сангдил

نداند کسی راز آن سنگدل

Гуҳи инро ба бади ном расво кунад

گه این را به بد نام رسوا کند

Гуҳи онро ба зиштӣ таманно кунад

گه آن را به زشتی تمنا کند

На бо мардумаши як замони мардумӣ

نه با مردمش یک زمان مردمی

На аз кори хешаши дамии хуррамӣ

نه از کار خویشش دمی خرمی

Бидонадяшу бекору бдхў буд

بداندیش و بیکار و بدخو بود

Бидон шӯр ва он кин на некӯ буд

بدان شور و آن کین نه نیکو بود

Дигар панҷумин аҳрӣмани ношинос

دگر پنجمین اهریمن ناشناس

Бтар зини ҳамаи хеши комии шинос

بتر زین همه خویش کامی شناس

Ки некӣ надонад чу пандаши диҳӣ

که نیکی نداند چو پندش دهی

Чу девона бошад ки бандаш наҳй

چو دیوانه باشد که بندش نهی

Кунад бади гумонаш ки некӯ буд

کند بد گمانش که نیکو بود

Чаҳ некӣ кунад ҳаркии бдхў буд

چه نیکی کند هرکه بدخو بود

Надонад баду нек ва на гарму сард

نداند بد و نیک و نه گرم و سرد

На зиштӣу хӯбӣ на дармону дард

نه زشتی و خوبی نه درمان و درد

Аз он хеши комии саранҷоми кор

از آن خویش کامی سرانجام کار

Ба ком аду бошадаш рӯзгор

به کام عدو باشدش روزگار

Шашуми девро рашки дон эй писар

ششم دیو را رشک دان ای پسر

Ки пайвастаи пар дард дорад ҷигар

که پیوسته پر درد دارد جگر

Ба ҳар чизи кӯро дарафтоди чашм

به هر چیز کو را درافتاد چشم

Дароради ҳаме дар даруни кину хашм

درآرد همی در درون کین و خشم

Ба дил гуяд он чизи кони марди рост

به دل گوید آن چیز کان مرد راست

Чаро ман надорам варо носазост

چرا من ندارم ورا ناسزاست

Шабу рӯз аз ин гӯна бошад ба ҷанг

شب و روز از این گونه باشد به جنگ

Ҷаҳони брдл хештан карда танг

جهان بردل خویشتن کرده تنگ

Саранҷом аз ин ошкору ниҳон

سرانجام از این آشکار و نهان

Набинад зи худ камтари андари ҷаҳон

نبیند ز خود کمتر اندر جهان

з дод худованд хушнӯд нест

ز داد خداوند خشنود نیست

Касе кӯи ҳасади ҷуст бар суд нест

کسی کو حسد جست بر سود نیست

Буд деви бадноми ҳафтуми дурӯғ

بود دیو بدنام هفتم دروغ

Ба назд хирад набӯд ӯро фурӯғ

به نزد خرد نبود او را فروغ

Ба гуфтори чарбии намояди нахуст

به گفتار چربی نماید نخست

Бидон сон ки гӯйии магар хеш туаст

بدان سان که گویی مگر خویش توست

Кунад лобау пўиаҳу риюу ранг

کند لابه و پویه و ریو و رنگ

Ки то коми хеш аз ту орад ба чанг

که تا کام خویش از تو آرد به چنگ

Туро як замон шод дорад ба дил

تو را یک زمان شاد دارد به دل

Ту огаҳ на аз кори он дили гусал

تو آگه نه از کار آن دل گسل

Чу коми худ аз ту براردи тамом

چو کام خود از تو برآرد تمام

Аз он пас нагӯяд туро ҳеҷ ном

از آن پس نگوید تو را هیچ نام

Дигар деви ҳаштуми сухан чинӣ аст

دگر دیو هشتم سخن چینی است

Куҷои он ҳамаи рой бддинӣ аст

کجا آن همه رای بددینی است

Сухани чин бдгў мабод аз буна

سخن چین بدگو مباد از بنه

Ки он бдргу баддили як тана

که آن بدرگ و بددل یک تنه

Ба гуфтори худ тира бошад чунон

به گفتار خود تیره باشد چنان

Ки гуяд чу ман нест андари замон

که گوید چو من نیست اندر زمان

Аз онҷои ҳадисӣ ба онҷои барад

از آنجا حدیثی به آنجا برد

Чўгўид ҳамон башнавад бугзарад

چوگوید همان بشنود بگذرد

Харобӣ падед ояд аз кор ӯ

خرابی پدید آید از کار او

Парешон кунад халқ аз гуфтугӯ

پریشان کند خلق از گفتگو

Варои зини сухани ҳеҷ мақсӯд на

ورا زین سخن هیچ مقصود نه

Биҷузи ранҷи азуи ҳеҷ мавҷӯд на

بجز رنج ازو هیچ موجود نه

Нуҳуми деви дижхими дони коҳилӣ

نهم دیو دژخیم دان کاهلی

Макун коҳилигар ту худ ҷоҳилӣ

مکن کاهلی گر تو خود جاهلی

Куҷои коҳилии асл бекомӣ аст

کجا کاهلی اصل بی کامی است

Дарави ранҷу хорӣ бадномӣ аст

درو رنج و خواری بدنامی است

Зкоҳл чаҳ ояд биҷуз хӯрду хоб

زکاهل چه آید بجز خورد و خواب

Таниши хоксору дили андари шитоб

تنش خاکسار و دل اندر شتاب

Ҳамеша зи умеди худ нои умед

همیشه ز امید خود نا امید

Дилаши тирау дидагонаши сифед

دلش تیره و دیدگانش سفید

Фитода чу хок аз бар роҳи хор

فتاده چو خاک از بر راه خوار

Чу бедасту пои мардуми сӯгвор

چو بی دست و پا مردم سوگوار

Даҳуми девро носипосӣ буд

دهم دیو را ناسپاسی بود

Ки он аз раҳи ношиносӣ буд

که آن از ره ناشناسی بود

Набошад варои ҳеҷ андари ҷаҳон

نباشد ورا هیچ اندر جهان

Ба ҷустан буд ошкору ниҳон

به جستن بود آشکار و نهان

зи ногуҳ фароз оядаш хоста

ز ناگه فراز آیدش خواسته

Шавад кораш аз ҳеҷ ороста

شود کارش از هیچ آراسته

Фромш кунад офаринанда ро

فرامش کند آفریننده را

Кунад кӯри чашмони бинанда ро

کند کور چشمان بیننده را

зи динори андари дили оради ҳарос

ز دینار اندر دل آرد هراس

Ба яздон шавад ногаҳони носипос

به یزدان شود ناگهان ناسپاس

Бимонад ҳамаи сола дар тирагӣ

بماند همه ساله در تیرگی

Равон дар парешон ва ҳам хирагӣ

روان در پریشان و هم خیرگی

Бидон сар наёрад зи дониши барад

بدان سر نیارد ز دانش برد

зи яздон ҳамоно парешон шавад

ز یزدان همانا پریشان شود