Сияҳи деви пӯён ва тозон бирафт
سیه دیو پویان و تازان برفت
Хиромони сӯй кӯҳ тозед тафт
خرامان سوی کوه تازید تفت
зи тоҷу зи тахту з дару гуҳар
ز تاج و ز تخت و ز در و گهر
Ғулому фиристандау симу зар
غلام و فرستنده و سیم و زر
Ҳам аз асб ва аз уштуру гӯсфанд
هم از اسب و از اشتر و گوسفند
зи говон ки бар кӯҳ ва дар май раванд
ز گاوان که بر کوه و در می روند
Биоварад чандон ки ҳаркас ки дид
بیاورد چندان که هرکس که دید
Сарангушти ҳайрат ба дандон гузид
سرانگشت حیرت به دندان گزید
Сипаҳбад бидон ганҷ хира бимонад
سپهبد بدان گنج خیره بماند
Наоне ҳамаи ном яздон бихонад
نهانی همه نام یزدان بخواند
Бипурсед аз деви кини хоста
بپرسید از دیو کین خواسته
Казу рӯй кишвар шуд ороста
کزو روی کشور شد آراسته
Бигӯе ки чун гирд кардӣ ҳама
بگویی که چون گرد کردی همه
Чунин гӯсфандону асбу рама
چنین گوسفندان و اسب و رمه
Сияҳ дев гуфт эй ҷаҳони паҳлавон
سیه دیو گفت ای جهان پهلوان
зи ҳангоми заҳҳок то ин замон
ز هنگام ضحاک تا این زمان
Бад-ӣни кӯҳ ва ин дашт дорам нишаст
بدین کوه و این دشت دارم نشست
Ҷаҳонам чу як муҳраи бади зери даст
جهانم چو یک مهره بد زیر دست
Бад-ӣни кӯҳи сар ҳар шаб оташ кунам
بدین کوه سر هر شب آتش کنم
Дили гмрҳонро бад-ӣн хуш кунам
دل گمرهان را بدین خوش کنم
зи наздик ва аз даври ҳаркас ки дид
ز نزدیک و از دور هرکس که دید
Ки оташ ба гардун забона кашид
که آتش به گردون زبانه کشید
Набошанд огаҳи зи наздики ман
نباشند آگه ز نزدیک من
зи теғу синону зи оҳанги тан
ز تیغ و سنان و ز آهنگ تن
Биёянди наздики ман бе гумон
بیایند نزدیک من بی گمان
Агар лашкарӣ бошад ар корвон
اگر لشکری باشد ار کاروان
Ба якборашони пок беҷон кунам
به یکبارشان پاک بی جان کنم
Дилу дидаи шани зор ва печон кунам
دل و دیده شان زار و پیچان کنم
Ҳамаи чорпоу ҳамаи хоста
همه چارپا و همه خواسته
Нмонм ки мӯе шавад коста
نمانم که مویی شود کاسته
Биорам нуҳум аз бар кӯҳсор
بیارم نهم از بر کوهسار
Ту ин кӯҳро хори мояи мадор
تو این کوه را خوار مایه مدار
Ки имрӯз агар то ба сад солиён
که امروز اگر تا به صد سالیان
Бибинанди ин кӯҳи кишонён
ببینند این کوه کیشانیان
Биёбанд аз ин кӯҳи динору ганҷ
بیابند از این کوه دینار و گنج
Шаванд аз кашӣдан саросар ба ранҷ
شوند از کشیدن سراسر به رنج
зи динору ганҷами худ андоза нест
ز دینار و گنجم خود اندازه نیست
Ҳамон гавҳару лаъл аз ӣнҷо басӣаст
همان گوهر و لعل از اینجا بسیست
Фаромарз аз он монад андари шигифт
فرامرز از آن ماند اندر شگفت
зи гуфтораш андарзҳо барграфт
ز گفتارش اندرزها برگرفت
Ки ин деви чандини бпимўди оз
که این دیو چندین بپیمود آز
Басӣ мардумон овареда ба коз
بسی مردمان آوریده به کاز
Бифармуд то бор кард он ҳама
بفرمود تا بار کرد آن همه
Ба пеши андари афканди ганҷу рама
به پیش اندر افکند گنج و رمه
Сӯии лашкар хештан кард рӯй
سوی لشکر خویشتن کرد روی
Сияҳи деви пеши андаруни роҳи ҷӯй
سیه دیو پیش اندرون راه جوی
Чу хур аз бар бохтар зад дирафш
چو خور از بر باختر زد درفش
Ҳамеи гашти ранги замонаи бунафш
همی گشت رنگ زمانه بنفش
Сипаҳбад ба лшкргаҳ худ расед
سپهبد به لشکرگه خود رسید
Якояки сарони сипаҳро бидид
یکایک سران سپه را بدید
Ҳама барниҳоданд бар хоки сар
همه برنهادند بر خاک سر
Ба назд ҷаҳондори фирӯз гар
به نزد جهاندار فیروز گر
Ки диданд ӯ хуррам ва тундараст
که دیدند او خرم و تندرست
Набоист рахшон ба хуноби шаст
نبایست رخشان به خوناب شست
Сипаҳбад нишаст аз бар тахти зар
سپهبد نشست از بر تخت زر
Нишастанд гардони бастаи камар
نشستند گردان بسته کمر
Ҳамаи тоза рӯйу ҳамаи шоди дил
همه تازه روی و همه شاد دل
Аз андӯҳ бигузашта озоди дил
از اندوه بگذشته آزاد دل
Яке ҷшнгаҳи сохт он паҳлавон
یکی جشنگه ساخت آن پهلوان
Ки гуфтӣ барафшонад гардуни равон
که گفتی برافشاند گردون روان
з шодӣ бихандед май дар қадаҳ
ز شادی بخندید می در قدح
зи аксаши ҳавои пари зи қавсу қзҳ
ز عکسش هوا پر ز قوس و قزح
Парии чеҳрагони дастаи гул ба даст
پری چهرگان دسته گل به دست
Ба кафи соғар май ҳамаи ним маст
به کف ساغر می همه نیم مست
Рухи лолаи гаван аз арақи пари гулоб
رخ لاله گون از عرق پر گلاب
Чу бар барги насрини чакидаи шароб
چو بر برگ نسرین چکیده شراب
Бинолед абрешими зери зор
بنالید ابریشم زیر زار
зи овоз ӯ маст шуд ҳӯшёр
ز آواز او مست شد هوشیار
Чу аз бода сармаст шуд сарфароз
چو از باده سرمست شد سرفراز
Ба дили андараши меҳри он длнўоз
به دل اندرش مهر آن دلنواز
Шикеб аз дилу ҷонаш даврӣ гузид
شکیب از دل و جانش دوری گزید
Ҳаме ҳар замони лаб ба дандон гузид
همی هر زمان لب به دندان گزید
На бар орзӯ хӯрд ҷомӣ ки хӯрд
نه بر آرزو خورد جامی که خورد
Ҳамеи барзадӣ ҳар нафаси боди сард
همی برزدی هر نفس باد سرد
Бузургони лашкари ҳамаи тан ба тан
بزرگان لشکر همه تن به تن
Якояк бигуфтанд бар анҷуман
یکایک بگفتند بر انجمن
Каёнуши дастури ҷангии тхўор
کیانوش دستور جنگی تخوار
Чу ширўӣу ашкаши яли номдор
چو شیروی و اشکش یل نامدار
Ки ин шери дили меҳтари номвар
که این شیر دل مهتر نامور
Сарафроз ва бо донишу пурҳунар
سرافراز و با دانش و پرهنر
Аз ин гӯна омад кзидр бирафт
از این گونه آمد کزیدر برفت
Ндонем то бар сар ӯ чаҳ рафт
ندانیم تا بر سر او چه رفت
Набинем ранги Рахши тозаи рӯ
نبینیم رنگ رخش تازه رو
Ҳаме баркашад ҳар замони сарди ҳў
همی برکشد هر زمان سرد هو
Аз он номдорон ки бо ӯ баданд
از آن نامداران که با او بدند
Ҳамаи рози дорон дилҷӯ баданд
همه راز داران دلجو بدند
Кушоданд ҷумлаи саросари забон
گشادند جمله سراسر زبان
Бигуфтанд бо номвари паҳлавон
بگفتند با نامور پهلوان
зи кори биёбону оҳӯу гург
ز کار بیابان و آهو و گرگ
Ҳамон оташу кори деви сутург
همان آتش و کار دیو سترگ
Дар он марғзорону оби равон
در آن مرغزاران و آب روان
Вази он рафтани номвари паҳлавон
وز آن رفتن نامور پهلوان
Сӯии чашмасорон ки дар ваии парӣ
سوی چشمه ساران که در وی پری
Нишаста чу бар осмони муштарӣ
نشسته چو بر آسمان مشتری
Бидон моҳи рух паҳлавон шефтаст
بدان ماه رخ پهلوان شیفتست
Ҳамоно каши он дев Бифрефтаст
همانا کش آن دیو بفریفتست
Гӯон чун шуниданд гуфторашон
گوان چون شنیدند گفتارشان
з андеша шуд тези бозорашон
ز اندیشه شد تیز بازارشان
намечанд хӯрданд аз он базмгоҳ
می چند خوردند از آن بزمگاه
Бирафтанд чун ранг шаб шуд сиёҳ
برفتند چون رنگ شب شد سیاه
Ҷаҳони чодари тира бар саркашед
جهان چادر تیره بر سرکشید
Шуд аз тирагии ранги хури нопадид
شد از تیرگی رنگ خور ناپدید
Бирафтанд гардон ба ойини хеш
برفتند گردان به آیین خویش
Сипаҳбади сияҳи девро хонд пеш
سپهبد سیه دیو را خواند پیش
Бипурсед азуи шоҳи Фртўртўш
بپرسید ازو شاه فرطورتوش
Ҳамон шоҳи биноӣ бо ройу ҳуш
همان شاه بینای با رای و هوش
?герат ҳеҷ ҳаст огаҳии бозгуӣ
گرت هیچ هست آگهی بازگوی
Вагар чорҳои низ доне бигӯӣ
وگر چارهای نیز دانی بگوی
Бадв дев гуфт эй гиронмояи мард
بدو دیو گفت ای گرانمایه مرد
Сарафрози ҷангӣ ба рӯзи набард
سرافراز جنگی به روز نبرد
Ба гетӣ нагӯяд касе номи ӯй
به گیتی نگوید کسی نام اوی
Наёрад касе ҷустани ором рӯй
نیارد کسی جستن آرام روی
Ки ӯ бар парии сар ба сари подшост
که او بر پری سر به سر پادشاست
Сипаҳдор ва бо дод ва фармонравост
سپهدار و با داد و فرمانرواست
Ҳамон кргсорони Мозандарон
همان کرگساران مازندران
Ба фармон ӯ аз карон то карон
به فرمان او از کران تا کران
Ҳамин марзи коинҷости моро нишаст
همین مرز کاینجاست ما را نشست
Сари марзи он номвар хусрав аст
سر مرز آن نامور خسرو است
Равон равад чунон то дар бохтар
روان رود چنان تا در باختر
Ҳама баста доранд пешаши камар
همه بسته دارند پیشش کمر
Ҷаҳонии баровардаи зери андарун
جهانی برآورده زیر اندرون
Сипоҳаши зи реги биёбони фузун
سپاهش ز ریگ بیابان فزون
Азидр ки моием то пеш ӯ
ازیدر که ماییم تا پیش او
Ба як моҳ пӯён равад роҳи ҷӯ
به یک ماه پویان رود راه جو
Чу фармони диҳӣ бо савории ҳазор
چو فرمان دهی با سواری هزار
Азидр бабандам камари бандаи вор
ازیدر ببندم کمر بنده وار
Расонам бидон шоҳи фармони ту
رسانم بدان شاه فرمان تو
Аз он ҷо барорам магари коми ту
از آن جا برآرم مگر کام تو
Яке нома банавис бо меҳр ва дод
یکی نامه بنویس با مهر و داد
Чунон чун сазовори мардуми бўод
چنان چون سزاوار مردم بواد
Ба номаи суханҳои бе разми гӯй
به نامه سخن های بی رزم گوی
Ҳамаи гуфтаниҳои бо базми ҷӯй
همه گفتنی های با بزم جوی
Ки ӯ шаҳриёраст ва бо кому рой
که او شهریار است و با کام و رای
Бузургу супурдаи ҷаҳони зери пой
بزرگ و سپرده جهان زیر پای
Ба гуфтори ширину овои нарм
به گفتار شیرین و آوای نرم
Дилаши роми гардони зи меҳру зи шарм
دلش رام گردان ز مهر و ز شرم
Сипаҳбад чу бишунид азуи шоди гашт
سپهبد چو بشنید ازو شاد گشت
зи тимори он дилбари озоди гашт
ز تیمار آن دلبر آزاد گشت
Бихуфту бросўд то рӯзи пок
بخفت و برآسود تا روز پاک
Чу аз шед рхшидаҳ шуд рӯй хок
چو از شید رخشیده شد روی خاک
Яке мӯъҷиз аз зару ёқӯти ноб
یکی معجز از زر و یاقوت ناب
Бгстрд бар рӯй хоки офтоб
بگسترد بر روی خاک آفتاب
Сипаҳдор бинишасту номи оварон
سپهدار بنشست و نام آوران
Саворони гарданкашу меҳтарон
سواران گردنکش و مهتران
Бирафтанд пешаши пурандешаи дил
برفتند پیشش پراندیشه دل
зи андӯҳи он номвари по ба гул
ز اندوه آن نامور پا به گل
Наонишон бидонаст он паҳлавон
نهانشان بدانست آن پهلوان
Ба эшон чунин гуфт к-эии сарварон
به ایشان چنین گفت کای سروران
Ҳамоно ки аз кори ман дар ба дар
همانا که از کار من در به در
Ба гӯши бузургони расидаи хабар
به گوش بزرگان رسیده خبر
Ки дар дил чаҳ дорам ҳамеи орзӯӣ
که در دل چه دارم همی آرزوی
Сазад гар шавандам яке чораи ҷӯй
سزد گر شوندم یکی چاره جوی
Абои он ки ин орзӯ андакӣаст
ابا آن که این آرزو اندکیست
Бакӯшем то дар тану ҷони ргист
بکوشیم تا در تن و جان رگیست
зи деву зи ҷодӯ ва аз аждаҳо
ز دیو و ز جادو و از اژدها
зи дарёии жарфу диж ва аз бало
ز دریای ژرف و دژ و از بلا
Гузаштем з ҳар кишвари гарму сард
گذشتیم ز هر کشور گرم و سرد
Кашидему дидеми тимору дард
کشیدیم و دیدیم تیمار و درد
Сипосами зи додари фирӯзгар
سپاسم ز دادار فیروزگر
Ки моро бидодаст мардӣу фар
که ما را بدادست مردی و فر
Ва дигари казин номдорони ман
و دیگر کزین نامداران من
Яке гум нагаштанд аз он анҷуман
یکی گم نگشتند از آن انجمن
Сипаҳдор агар чанд ном овараст
سپهدار اگر چند نام آورست
зи мардии зи номи оварон бартар аст
ز مردی ز نام آوران برتر است
Яке кори мондстмон бо парӣ
یکی کار ماندستمان با پری
Бсоиими дасти андарин доварӣ
بساییم دست اندرین داوری
Ки ин коми дигар дар ин рӯзгор
که این کام دیگر در این روزگار
Ба фирӯзии додгари кирдигор
به فیروزی دادگر کردگار
Барояд ба мо достонӣ шавад
برآید به ما داستانی شود
Ки ҳаркас ки ин достон башнавад
که هرکس که این داستان بشنود
зи мо меҳр яздон биорад ба ёд
ز ما مهر یزدان بیارد به یاد
Бимонем хуррами дилу бахти шод
بمانیم خرم دل و بخت شاد
Пас аз ҳаркии номӣ буд дар ҷаҳон
پس از هرکه نامی بود در جهان
Ки ҳаргиз ба гетӣ нагардад ниҳон
که هرگز به گیتی نگردد نهان
Ҳамаи паҳлавонони сроФрохтнд
همه پهلوانان سرافراختند
Ҳамаи посухашро биёростанд
همه پاسخش را بیاراستند
Ки бар мо туро ком фармонравост
که بر ما تو را کام فرمانرواست
Муроди ту яксар ҳамаи коми мост
مراد تو یکسر همه کام ماست
Агар кӯҳ ва дарё шавад пари зи теғ
اگر کوه و دریا شود پر ز تیغ
Вагар теғи боради зи борандаи меғ
و گر تیغ بارد ز بارنده میغ
зи баҳри муроди ту эй паҳлавон
ز بهر مراد تو ای پهلوان
Набошад дареғ аз бузургони равон
نباشد دریغ از بزرگان روان
Сипаҳбади зи гуфторашони тозаи гашт
سپهبد ز گفتارشان تازه گشت
Ба дили орзӯҳо бе андозаи гашт
به دل آرزوها بی اندازه گشت