Биоварад сад корвони шутур

بیاورد صد کاروان شتر

зи об ва алаф карда якбораи пар

ز آب و علف کرده یکباره پر

Ба пеши андари афканд ва пӯён бирафт

به پیش اندر افکند و پویان برفت

Бар он реги торик ҷӯён бирафт

بر آن ریگ تاریک جویان برفت

зи гармии ҳамеи сӯхти тан дар силаҳ

ز گرمی همی سوخت تن در سلاح

Набад рӯзи пайкору гоҳи мазоҳ

نبد روز پیکار و گاه مزاح

Забонҳо буруни аўФтодаҳи зи ком

زبان ها برون اوفتاده ز کام

Ҳама ёд кардӣ зи қавму мақом

همه یاد کردی ز قوم و مقام

Тан борагӣ гашта аз хуии пуроб

تن بارگی گشته از خوی پرآب

Бар он дашт бе оби дили пуршитоб

بر آن دشت بی آب دل پرشتاب

Ба яздон бинолед ҳаркас ба дард

به یزدان بنالید هرکس به درد

Аз он роҳи торики пурбору гирд

از آن راه تاریک پربار و گرد

Бад-ӣн гӯна бибаред се рӯзаи роҳ

بدین گونه ببرید سه روزه راه

Миёни ду кӯҳ андар омад сипоҳ

میان دو کوه اندر آمد سپاه

Чу оварад лашкари миёни ду кӯҳ

چو آورد لشکر میان دو کوه

Худу номдорони пас андари гуруҳ

خود و نامداران پس اندر گروه

Саропарда зад бар лаби ҷӯйбор

سراپرده زد بر لب جویبار

Пасу пушт ӯ лашкари номдор

پس و پشت او لشکر نامدار

Шаб омад бихуфтанду дам бар заданд

شب آمد بخفتند و دم بر زدند

Яке бар лаби хушки нам бар заданд

یکی بر لب خشک نم بر زدند

зи ранҷу ғами роҳи давру дароз

ز رنج و غم راه دور و دراز

Бросўди он лашкари разми соз

برآسود آن لشکر رزم ساز

Чу посӣ аз он тира шаб даргузашт

چو پاسی از آن تیره شب درگذشت

зи абри сияҳи осмони тираи гашт

ز ابر سیه آسمان تیره گشت

Баромади яке абр монанди ғор

برآمد یکی ابر مانند غار

Саросари бпиўст бар кӯҳсор

سراسر بپیوست بر کوهسار

Аз он абри торику боди дмон

از آن ابر تاریک و باد دمان

Ҷаҳони гашти пурдоми аҳрӣманон

جهان گشت پردام اهریمنان

Баборед барфӣ ба кирдор ӯ

ببارید برفی به کردار او

Каз он шуд дили номдорони сутӯҳ

کز آن شد دل نامداران ستوه

Баромад ба болои яке тираи барф

برآمد به بالا یکی تیره برف

Пар аз барф шуд кӯҳсори шигарф

پر از برف شد کوهسار شگرف

Сарои пардау хаймаҳо пари зи ях

سراپرده و خیمه‌ها پر ز یخ

Кашида шуд аз барф аз дашти нах

کشیده شد از برف از دشت نخ

Набад дасту бозу касеро ба кор

نبد دست و بازو کسی را به کار

Пар аз барф ва сармо шуд он кӯҳсор

پر از برف و سرما شد آن کوهسار

Чу аз барфу сармо ба бечорагӣ

چو از برف و سرما به بیچارگی

Расиданди лашкар ба якборагӣ

رسیدند لشکر به یکبارگی

Сипаҳбад чунин гуфт бо бхрдон

سپهبد چنین گفت با بخردان

Ки эй номдорону фаррухи радон

که ای نامداران و فرخ ردان

зи бади дасти хоҳиш ба яздон барем

ز بد دست خواهش به یزدان بریم

зи худ бинӣу кибри дили бркним

ز خود بینی و کبر دل برکنیم

Бад-ӣни ранҷи рухи сӯй ӯ оварем

بدین رنج رخ سوی او آوریم

зи чашми оби ҳасрат ба рӯи оварем

ز چشم آب حسرت به رو آوریم

Магармон бубахшад аз ин сахти ҷой

مگرمان ببخشد از این سخت جای

Ки ӯйаст бечораро раҳнамоӣ

که اویست بیچاره را رهنمای

Бузургону гардони лашкари ҳама

بزرگان و گردان لشکر همه

Сипоҳ ончӣ буданд яксар ҳама

سپاه آنچه بودند یکسر همه

Ба зории ҳама даст бардоштанд

به زاری همه دست برداشتند

Зоҳидонаи фарёди бгзоштнд

زاهدانه فریاد بگذاشتند

Ки эй бартар аз донишу ақлу ҷон

که ای برتر از دانش و عقل و جان

Туе офаринандаи инсу ҷон

تویی آفریننده انس و جان

Бад-ӣни ҷой бе дастраси дасти гир

بدین جای بی دسترس دست گیر

Ниёзи ҳамаи бандагон дарпазир

نیاز همه بندگان درپذیر

Чу карданд аз ин гӯнаи зории басӣ

چو کردند از این گونه زاری بسی

з сармо напардохт бо худ касе

ز سرما نپرداخت با خود کسی

Ббхшўд бахшанда доду меҳр

ببخشود بخشنده داد و مهر

Ҳамон гоҳ шуд тоза рӯй сипеҳр

همان گاه شد تازه روی سپهر

Ҳамон гуҳ биёмад яке боди тунд

همان گه بیامد یکی باد تند

Бабрад аз рухи осмон абр кунад

ببرد از رخ آسمان ابر کند

Чу бахшоиш ва дод яздон буд

چو بخشایش و داد یزدان بود

Баҳору дайу тири яксон буд

بهار و دی و تیر یکسان بود

Биёмад дили меҳтарони бози ҷой

بیامد دل مهتران باز جای

Ниёйиши кунони пеши яздон ба пой

نیایش کنان پیش یزدان به پای

Саропардау хаймаи пурбарфу ях

سراپرده و خیمه پربرف و یخ

Фиканданд бртн бар он кӯҳи шх

فکندند برتن بر آن کوه شخ

Чу шуд хушки харгоҳу пардаи сарой

چو شد خشک خرگاه و پرده سرای

Бузургон бирафтанд яксар зи ҷой

بزرگان برفتند یکسر ز جای

Сабк бор карданд чизе ки буд

سبک بار کردند چیزی که بود

Ваз онҷо бирафтанд монанди дӯд

وز آنجا برفتند مانند دود

Се рӯз ва се шаб буд дар роҳи барф

سه روز و سه شب بود در راه برف

Бирафтанд аз он роҳи барфи шигарф

برفتند از آن راه برف شگرف

Чаҳорум чу омад миёни ду кӯҳ

چهارم چو آمد میان دو کوه

Саросари ҳамаи лашкараши бади сутӯҳ

سراسر همه لشکرش بد ستوه

Бидиданд як дашти пуробу гул

بدیدند یک دشت پرآب و گل

Ҳамон ҷои ромиши бад ва раваду мл

همان جای رامش بد و رود و مل

Гирифтанд бар додгари офарин

گرفتند بر دادگر آفرین

Худованди фирӯзи ҷони офарин

خداوند فیروز جان آفرین

Агар чанд бисёр диданди ранҷ

اگر چند بسیار دیدند رنج

Ба ҳар баҳр зон хуррамӣ буд ганҷ

به هر بهر زان خرمی بود گنج

Намонад ба мардуми ғаму ранҷу дард

نماند به مردم غم و رنج و درد

На хӯбӣу осонӣу гарму сард

نه خوبی و آسانی و گرم و سرد

На суду зиён ва на нек ва на бад

نه سود و زیان و نه نیک و نه بد

Хирадманди мардум чаро ғам хӯрд

خردمند مردم چرا غم خورد

Бар он дашти пургул фурӯд омаданд

بر آن دشت پرگل فرود آمدند

Абои ромиш ва ноӣ ва равад омаданд

ابا رامش و نای و رود آمدند

Яке базм хуррам биёростанд

یکی بزم خرم بیاراستند

Ҳамеи ҷоми заррини бпиростнд

همی جام زرین بپیراستند

Чу хӯрданд бо шодмонии се рӯз

چو خوردند با شادمانی سه روز

Чаҳоруми зи гардун чу гетӣ фурӯз

چهارم ز گردون چو گیتی فروز

Баровард рухшандаи заррини дирафш

برآورد رخشنده زرین درفش

Бадаред шаби парниёнии бунафш

بدرید شب پرنیانی بنفش

Далерон ба рафтан сар афрохтанд

دلیران به رفتن سر افراختند

Дил аз ранҷ ва сахтӣ бипардохтанд

دل از رنج و سختی بپرداختند

Ҳаме рафт пеши андаруни паҳлавон

همی رفت پیش اندرون پهلوان

Сияҳи деви ҳамроҳ ӯ бо радон

سیه دیو همراه او با ردان

Дигар бораи он паҳлавони бузург

دگر باره آن پهلوان بزرگ

Бипурсед аз нараҳ деви сутург

بپرسید از نره دیو سترگ

Ки дигари шигифтӣ чаҳ байнам ба роҳ

که دیگر شگفتی چه بینم به راه

Якояк бигӯ эй гӯи неки хоҳ

یکایک بگو ای گو نیک خواه

Бадв гуфт каз каргадани дев зуаш

بدو گفت کز کرگدن دیو زوش

Ҳам акнӯн ба гӯш оядат як хурӯш

هم اکنون به گوش آیدت یک خروش

Каз он гӯнаи патёраи деви жён

کز آن گونه پتیاره دیو ژیان

Надидааст ҳаргизи каси андари ҷаҳон

ندیده است هرگز کس اندر جهان

Бадаради зи овоз ӯ кӯҳу санг

بدرد ز آواز او کوه و سنگ

Бхоиди зи бимаши жёни ширчнг

بخاید ز بیمش ژیان شیرچنگ

Тан пел дорад сари каргадан

تن پیل دارد سر کرگدن

Срўн бар сараш чун дарахти гшн

سرون بر سرش چون درخت گشن

Ба так бодро зер пай биспурад

به تک باد را زیر پی بسپرد

Ба дандон чу пели жёни бишиканад

به دندان چو پیل ژیان بشکند

Сару пои пели жён бар занад

سر و پای پیل ژیان بر زند

Чу бодаши з рӯй замин барканд

چو بادش ز روی زمین برکند

Набошад мар ӯро яке пашшаи санг

نباشد مر او را یکی پشه سنگ

Азуи кӯҳ печон шавад рӯзи ҷанг

ازو کوه پیچان شود روز جنگ

Фаромарз фармуд то разми соз

فرامرز فرمود تا رزم ساز

Биоранд дар пеши он сарфароз

بیارند در پیش آن سرفراز

зи баҳри набарди ончии бади ногузир

ز بهر نبرد آنچه بد ناگزیر

зи теғу зи гурзу камону зи тир

ز تیغ و ز گرز و کمان و ز تیر

Бапушед яксар ҳамон сози ҷанг

بپوشید یکسر همان ساز جنگ

Буруни тохт монанди шеру паланг

برون تاخت مانند شیر و پلنگ

Сипаҳ рафт ва худ монад пеши андарун

سپه رفت و خود ماند پیش اندرون

Ту гуфтӣ равон шуд ки бесутун

تو گفتی روان شد که بیستون

Чу хуршед аз бохтар кард рӯй

چو خورشید از باختر کرد روی

Ба манзил расед он гӯи номҷўӣ

به منزل رسید آن گو نامجوی

Ба дасти андаруни ханҷар дад фикан

به دست اندرون خنجر دد فکن

Чу донист маъвои он каргадан

چو دانست ماوای آن کرگدن

Яке наъра зад паҳлавони далер

یکی نعره زد پهلوان دلیر

Ки аз наъра ӯ билразед шер

که از نعره او بلرزید شیر

Чу бишунид он дад барошуфт сахт

چو بشنید آن دد برآشفت سخت

Ки аз наъраи гирд бо зебу бахт

که از نعره گرد با زیب و بخت

Биёмад буриши каргадани дев зуаш

بیامد برش کرگدن دیو زوش

Баровард бар чархи гардуни хурӯш

برآورد بر چرخ گردون خروش

Дамандаи зи абр андар оварад сар

دمنده ز ابر اندر آورد سر

Шуд аз ҳайбаташи кӯҳи зеру зибр

شد از هیبتش کوه زیر و زبر

Чу аз давр дидаш набарда савор

چو از دور دیدش نبرده سوار

Буғурред монанди шери шикор

بغرید مانند شیر شکار

Баборед бар ваии зи тири хаданг

ببارید بر وی ز تیر خدنگ

зи пайкон бар вай ҷаҳон кард танг

ز پیکان بر وی جهان کرد تنگ

Дади тез дандон биёмад чу бод

دد تیز دندان بیامد چو باد

Ба пои саманди ҷавон дар фитод

به پای سمند جوان در فتاد

Срўнии бузад бар зҳори саманд

سرونی بزد بر زهار سمند

Ба як захм бар тира хокаш фиканд

به یک زخم بر تیره خاکش فکند

Сипаҳбад биҷуст аз бар бодпоӣ

سپهبد بجست از بر بادپای

Чу пели дмон андар омад зи ҷой

چو پیل دمان اندر آمد ز جای

Пиёдаи дроўихт бо каргадан

پیاده درآویخت با کرگدن

Яке теғ дар чанги он пели тан

یکی تیغ در چنگ آن پیل تن

Бузад бар миёни сараши теғи тез

بزد بر میان سرش تیغ تیز

Ба мардӣ баровард аз ӯ растхез

به مردی برآورد از او رستخیز

Ба ду нима шуд пел вааш пайкараш

به دو نیمه شد پیل وش پیکرش

Ба хоки андари афканди ёлу буриш

به خاک اندر افکند یال و برش

Биёмад хурушон ба пеши худоӣ

بیامد خروشان به پیش خدای

Худованди нирўдаҳи раҳнамоӣ

خداوند نیروده رهنمای

Хурӯшед бисёр ва кард офарин

خروشید بسیار و کرد آفرین

Бимолиди рухсорҳо бар замин

بمالید رخسارها بر زمین

Ҳамон гоҳи деви сияҳ дар расед

همان گاه دیو سیه در رسید

Мар ӯро ба ҷой парастиш бидид

مر او را به جای پرستش بدید

Фитода ба наздик ӯ каргадан

فتاده به نزدیک او کرگدن

Ба ханҷар ба ду нима гаштаст тан

به خنجر به دو نیمه گشته‌ست تن

Бадв офарин хонд деви далер

بدو آفرین خواند دیو دلیر

Абри бозуӣ номвар нараҳ шер

ابر بازوی نامور نره شیر

Сипаҳ низ омад зи роҳи дароз

سپه نیز آمد ز راه دراز

Ббрднди як як бар ӯ намоз

ببردند یک یک بر او نماز

Басӣ офарин кард ҳар кас бар ӯ

بسی آفرین کرد هر کس بر او

Ки ҷовиди бодои яли номҷўӣ

که جاوید بادا یل نامجوی

Ҳамон ҷо бар сабза харгаҳ заданд

همان جا بر سبزه خرگه زدند

Саропардаи наздикӣ раҳ заданд

سراپرده نزدیکی ره زدند

Ба ромиш нишастанд ва ме хостанд

به رامش نشستند و می خواستند

Дил аз хуррамиҳо броростнд

دل از خرمی ها برآراستند

Чу шуд масти ҳаркаси сӯии хобгоҳ

چو شد مست هرکس سوی خوابگاه

Бирафтанд осӯда яксар сипоҳ

برفتند آسوده یکسر سپاه

Дигар рӯз чун гашти хуршеди зард

دگر روز چون گشت خورشید زرد

Бгстрди зроб бар лоҷувард

بگسترد زرآب بر لاجورد

Брорости роҳи он яли паҳлавон

برآراست راه آن یل پهلوان

Сари номдорони равшани равон

سر نامداران روشن روان

Дигар бора бо он сияҳ дев гуфт

دگر باره با آن سیه دیو گفت

Ки дар кор дониш макун дар наҳуфт

که در کار دانش مکن در نهفت

Чаҳ байнам дигар бора аз деву дад

چه بینم دگر باره از دیو و دد

Дар ин раҳ чаҳ пеш оядам неку бад

در این ره چه پیش آیدم نیک و بد

Дигар гуфт бо ӯ сияҳи деви гирд

دگر گفت با او سیه دیو گرد

Ки эй мард бо донишу дастбурд

که ای مرد با دانش و دستبرد

Яке дигарат кор монадасту бас

یکی دیگرت کار ماندست و بس

Каз он саҳмгин тар надидаст кас

کز آن سهمگین تر ندیدست کس

Чу зин бигузарӣ ҳеҷ ранҷат намонад

چو زین بگذری هیچ رنجت نماند

Биҷузи кишвару тоҷ вгнҷт намонад

بجز کشور و تاج وگنجت نماند

Яке аждаҳоаст бар раҳгузар

یکی اژدها است بر رهگذر

Казу чарх гарданда ҷӯяд ҳазар

کزو چرخ گردنده جوید حذر

Чу кӯҳӣ ба тан бошаду туфу тоб

چو کوهی به تن باشد و تف و تاب

Гурезади азу бар сипеҳри офтоб

گریزد ازو بر سپهر آفتاب

Ду чашмаш чу ду тоси ҳам пари зи хӯн

دو چشمش چو دو طاس هم پر ز خون

зи кому дамаш оташ ояд бурун

ز کام و دمش آتش آید برون

Нафас ҳамчу сӯзанда озргшсб

نفس همچو سوزنده آذرگشسب

зи майлӣ ба дам дар кашад пелу асб

ز میلی به دم در کشد پیل و اسب

Ба сар бар ду шохаш буд тири сахт

به سر بر دو شاخش بود تیر سخت

Ситабрии фузунтар зи шохи дарахт

ستبری فزون تر ز شاخ درخت

Ҳамеи даст ва по дораду ёл ва бар

همی دست و پا دارد و یال و بر

Ба чангол монандаи шери нар

به چنگال ماننده شیر نر

Гроидўн ки ӯро нигун оварӣ

گرایدون که او را نگون آوری

Ба мардии тан ӯ ба хӯн оварӣ

به مردی تن او به خون آوری

Чунон дон ки донандаи хубу зишт

چنان دان که داننده خوب و زشت

Ба номи ту маншур мардӣ навишт

به نام تو منشور مردی نوشت

Сияҳи девро гуфт шери жён

سیه دیو را گفت شیر ژیان

Ки эй марди донои ширини забон

که ای مرد دانای شیرین زبان

Басӣ дидаам зини нишони аждаҳо

بسی دیده ام زین نشان اژدها

Азин сахттар гоҳи кину бало

ازین سخت تر گاه کین و بلا

Ки ҳаргиз напечидаам сари зи ҷанг

که هرگز نپیچیده ام سر ز جنگ

На дар разм ҷустан намудем диранг

نه در رزم جستن نمودم درنگ

Ба зӯри ҷаҳондори азин аждаҳо

به زور جهاندار ازین اژدها

Барорам дамору наёбади раҳо

برآرم دمار و نیابد رها

Бигуфт ину бргстўон бар сиёҳ

بگفت این و برگستوان بر سیاه

Барафканад он паҳлуи рзмхўоаҳ

برافکند آن پهلو رزمخواه