Тоҷи султонӣ ки тарки аввалаши тарк сар аст

تاج سلطانی که ترک اولش ترک سر است

Ҳар ки савдояши з сар биниҳод доим сарвар аст

هر که سودایش ز سر بنهاد دایم سرور است

Фақр , султонӣаст , аз дасти тиҳӣ афғон макун

فقر، سلطانی است، از دست تهی افغان مکن

Зонка аҳли фақрро вайронаи қаср қайсар аст

زانکه اهل فقر را ویرانه قصر قیصر است

Аз матоъи оламат гар ҳаст нақдӣ сарф кун

از متاع عالمت گر هست نقدی صرف کن

Зонка ҷамъи моли кори нокасон абтар аст

زانکه جمع مال کار ناکسان ابتر است

Ҳимматӣ бояд ки бошад мардро на ҳирси мол

همتی باید که باشد مرد را نه حرص مال

Моли сартосари ғубору умри бод сарсар аст

مال سرتاسر غبار و عمر باد صرصر است

Ҳамчу меҳмонанд халқон , ин ҷаҳон меҳмон сарост

همچو مهمانند خلقان، این جهان مهمان سراست

Марг , ин меҳмони сароро ҳамчуи ҳалқа бар дар аст

مرگ، این مهمان سرا را همچو حلقه بر در است

Гар гадои вари шоҳ аз ин дарвоза май бояд гузашт

گر گدا ور شاه از این دروازه می باید گذشت

Ҳамчуи маймуни ҷумларо охири гузар бар чанбар аст

همچو میمون جمله را آخر گذر بر چنبر است

То з ҳамроҳон наМонӣ рӯи сбкбории талаб

تا ز همراهان نمانی رو سبکباری طلب

Зон ки дуздон дар камӣну водӣ эй бас мункир аст

زان که دزدان در کمین و وادی ای بس منکر است

Мункирони марги дунболи заранд аз ғофилӣ

منکران مرگ دنبال زرند از غافلی

Фикри дунё ҳар куҷо бошад ғами дайн камтар аст

فکر دنیا هر کجا باشد غم دین کمتر است

эй дил ! зи майхонаи ваҳдат талаб кун ҷуръа Эй

ای دل! ز میخانه وحدت طلب کن جرعه ای

Кин қадаҳи дарвешро ойӣна Искандар аст

کاین قدح درویش را آیینه اسکندر است

Хешро бишнос то аз сари ҳақи огаҳи шӯй

خویش را بشناس تا از سر حق آگه شوی

Ҳарки ӯ бишнохт худро Ҷабраилаш чокар аст

هرکه او بشناخت خود را جبرئیلش چاکر است

Ҳаст инсони мазҳари зоти ҳақиқат бе гумон

هست انسان مظهر ذات حقیقت بی گمان

Ин ҳақиқатро ки гуфтам канти кнзо мухбир аст

این حقیقت را که گفتم کنت کنزا مخبر است

Ҷисми инсон чун тилисмии дону ганҷаши зоти ҳақ

جسم انسان چون طلسمی دان و گنجش ذات حق

Ҳаркии худро ин чунин дид аз млоик бартар аст

هرکه خود را این چنین دید از ملایک برتر است

Ҷумлаи зарротро аз партави як нури дон

جمله ذرات را از پرتو یک نور دان

Об аз як баҳр , гуҳи борон ва гоҳе гавҳар аст

آب از یک بحر، گه باران و گاهی گوهر است

Сад ҳазорон нахл аз як наҳр менӯшанд об

صد هزاران نخل از یک نهر می نوشند آب

Миваи ҳаряк ки май бинӣ ба ранг дигар аст

میوه هریک که می بینی به رنگ دیگر است

Зоти ҳақи аввал яке бӯдаасту охири ҳам яке

ذات حق اول یکی بوده است و آخر هم یکی

Рӯҳи ту нури худоу ақли ту пайғамбар аст

روح تو نور خدا و عقل تو پیغمبر است

Ҳастӣ инсони зи зот кибриё дорад вуҷӯд

هستی انسان ز ذات کبریا دارد وجود

Ҳаркии ин маънӣ намедонад зи ҳайвон камтар аст

هرکه این معنی نمی داند ز حیوان کمتر است

Илми маънӣ боядат дар илми сӯрат ҷон макун

علم معنی بایدت در علم صورت جان مکن

Зон ки илми сӯратӣ ҳамчун ниҳол бебар аст

زان که علم صورتی همچون نهال بی بر است

Мо ба ҳақи бинои шудем эй хоҷа ! айб мо макун

ما به حق بینا شدیم ای خواجه! عیب ما مکن

Дилбари мо беҳиҷобу ҳасан ӯ парда дар аст

دلبر ما بی حجاب و حسن او پرده در است

Ихтилоф аз сӯратаст аммо ҳамаи маънӣ яке аст

اختلاف از صورت است اما همه معنی یکی است

Гар ту худбини нестии ин достонат бовар аст

گر تو خودبین نیستی این داستانت باور است

Пӯстро бигзор чун дар даст ту афтод мағз

پوست را بگذار چون در دست تو افتاد مغز

Мағзро чун мағзи дигар дар намемзмр аст

مغز را چون مغز دیگر در میانش مضمر است

Худшиносии ҳақ шиносӣ шуд ба қавли Муртазо

خودشناسی حق شناسی شد به قول مرتضی

Дар шиносоӣ нафаст « ман урф » чун раҳбар аст

در شناسایی نفست «من عرف » چون رهبر است

Равшанаст ин маърифат , аз худ чаҳ май хоҳии далел

روشن است این معرفت، از خود چه می خواهی دلیل

Ҷумлаи заррот аз онру офтоб анвар аст

جمله ذرات از آنرو آفتاب انور است

Ҳаст дар вайронаи ҷисми ту ганҷи маърифат

هست در ویرانه جسم تو گنج معرفت

Ҷон макун аз баҳри он ганҷӣ ки бим аждар аст

جان مکن از بهر آن گنجی که بیم اژدر است

Бошад аз санҷобу нуқраи тахти шоҳонро асос

باشد از سنجاب و نقره تخت شاهان را اساس

Тахти зари девонагонро тӯда хокистар аст

تخت زر دیوانگان را توده خاکستر است

Ҳарки бар рӯй ҳарираш ҷон барояд мушкил аст

هرکه بر روی حریرش جان برآید مشکل است

Ваон ки ҷон бар хок ва хоро медиҳад осон тар аст

وان که جان بر خاک و خارا می دهد آسان تر است

Гар никуии хоҳӣ аз эзад , никуӣ пеша кун

گر نکویی خواهی از ایزد، نکویی پیشه کن

Нафй кӣ бинад ҳрони мардӣ ки покаш гавҳар аст

نفی کی بیند هرآن مردی که پاکش گوهر است

Ҳарчӣ он бо худ писандат нест бо мардум макун

هرچه آن با خود پسندت نیست با مردم مکن

Рӯи ҳамон ингор кун рӯзи ту рӯз маҳшар аст

رو همان انگار کن روز تو روز محشر است

Мол бе ҳади талхӣ ҷон канданат афзӯн кунад

مال بی حد تلخی جان کندنت افزون کند

Ҳаст охири заҳр агар аввал чу шаҳд ва шукр аст

هست آخر زهر اگر اول چو شهد و شکر است

Чун ба ъзроӣил кор уфтад туро аз зар чаҳ суд ?

چون به عزرائیل کار افتد تو را از زر چه سود؟

Нақди ҷон таслим кун онҷо ки на ҷой зар аст

نقد جان تسلیم کن آنجا که نه جای زر است

Мол агар инаст чоҳ аз ҷоҳи беҳтар дар ҷаҳон

مال اگر این است چاه از جاه بهتر در جهان

Ҷоҳ ҷонкоҳаст лекини об чаҳ ҷон парвар аст

جاه جانکاه است لیکن آب چه جان پرور است

Ҳар кро шуд тоири ҳиммати халос аз доми ҳирс

هر کرا شد طایر همت خلاص از دام حرص

Ҳафт чархиши ҳамчуи мурғи сидраи зер шҳпр аст

هفت چرخش همچو مرغ سدره زیر شهپر است

Аблаҳ аз тани парварӣ омос карда ҳамчуи гов

ابله از تن پروری آماس کرده همچو گاو

Хурдаи дони пайваста ҳамчун асби тозӣ лоғар аст

خرده دان پیوسته همچون اسب تازی لاغر است

Моили дунёии дун чун Тифл аз пистони даҳр

مایل دنیای دون چون طفل از پستان دهر

намехӯрд мурдору пиндорад ки шер модар аст

می خورد مردار و پندارد که شیر مادر است

Аҳли дилро барнаме ояд дамӣ бе ёди ҳақ

اهل دل را برنمی آید دمی بی یاد حق

Вой бар он кас ки дар андешаи суд ва зар аст

وای بر آن کس که در اندیشه سود و زر است

Аҳли дунёро гарон гардӣда гӯш аз бори зар

اهل دنیا را گران گردیده گوش از بار زر

Панди воъизи роҳ дар гӯшаш надорад чун кар аст

پند واعظ راه در گوشش ندارد چون کر است

Аз сари ғифлати тамоми умри сарф мол кард

از سر غفلت تمام عمر صرف مال کرد

Вақти мурдани пеши ъзроӣил аз онру музтар аст

وقت مردن پیش عزرائیل از آنرو مضطر است

Хоҷаро дар тани фитодаи хори хори ҳирси мол

خواجه را در تن فتاده خار خار حرص مال

Хораши дунё дар ӯ афтодаи пиндорад гар аст

خارش دنیا در او افتاده پندارد گر است

Ворисон хоҳанд доими марги хоҷаи баҳри мол

وارثان خواهند دایم مرگ خواجه بهر مال

Чун сегӣ кандар дил ӯ ҳасрати марг хар аст

چون سگی کاندر دل او حسرت مرگ خر است

Золи даҳр аз зебу зинат май фиребади халқ ро

زال دهر از زیب و زینت می فریبد خلق را

Дил манеҳ бар ишваи он пери золии кӯ ғур аст

دل منه بر عشوه آن پیر زالی کو غر است

Ҳар замон шӯе кунад дар ҳар нафас шӯе кашад

هر زمان شویی کند در هر نفس شویی کشد

Як каф ӯ бонигору дайгарӣ бо ханҷар аст

یک کف او با نگار و دیگری با خنجر است

Дил ба дастонаши мада аз худ агар дории хабар

دل به دستانش مده از خود اگر داری خبر

Кин арӯс бе ҳаёи дунболи қатл шавҳар аст

کاین عروس بی حیا دنبال قتل شوهر است

Ҳар замон аз шӯхи чашмии шева Эй дорад аҷаб

هر زمان از شوخ چشمی شیوه ای دارد عجب

Бо фиреб ӯ Марв аз раҳ ки бас бозигар аст

با فریب او مرو از ره که بس بازیگر است

Гар барояд ҷони туро аз дасти дарвешии манол

گر برآید جان ترا از دست درویشی منال

Фахр май орад ба дарвешӣ агар пайғамбар аст

فخر می آرد به درویشی اگر پیغمبر است

Меҳри ҳақ бо меҳри зар дар дил нагунҷад эй азиз !

مهر حق با مهر زر در دل نگنجد ای عزیز!

Мамлакат кӣ бошад эмин чун ду шаҳ дар кишвар аст

مملکت کی باشد ایمن چون دو شه در کشور است

Гар шаробӣ боядат ғайр аз меваҳдат махоҳ

گر شرابی بایدت غیر از می وحدت مخواه

Каз шароби сӯратии ҷони ту дар бим шар аст

کز شراب صورتی جان تو در بیم شر است

Зишту зебо ҳарчӣ бинии дасти рад бар вай манеҳ

زشت و زیبا هرچه بینی دست رد بر وی منه

Айби санъат ҳарки гуяд ғайбат санъатгар аст

عیب صنعت هرکه گوید غیبت صنعتگر است

Мардумон дар кори худ машғӯлу аблаҳи ъибҷўӣ

مردمان در کار خود مشغول و ابله عیبجوی

Айб кӣ бинад ҳрони мардӣ ки покаш гавҳар аст

عیب کی بیند هرآن مردی که پاکش گوهر است

Оҳану фӯлод аз як кон бурун ояд вале

آهن و فولاد از یک کان برون آید ولی

Он яке ойӣна ва он дайгарии наъл хар аст

آن یکی آیینه و آن دیگری نعل خر است

Чашми айб аз мардумон бурдору айб худ бибин

چشم عیب از مردمان بردار و عیب خود ببین

Ҳаркии айб хеш бинад аз ҳама бинотар аст

هرکه عیب خویش بیند از همه بیناتر است

Кард аз субҳи дили ман матлаъи дигари тулӯъ

کرد از صبح دل من مطلع دیگر طلوع

Васфи он шоҳӣ ки хуршедаши камина чокар аст

وصف آن شاهی که خورشیدش کمینه چاکر است