Боз субҳасту баромади офтоб
باز صبح است و برآمد آفتاب
Хоҷа то кӣ бар нмихизии зи хоб
خواجه تا کی بر نمیخیزی ز خواب
На асар аз ақли дорӣ на зи ишқ
نه اثر از عقل داری نه ز عشق
На гузар дар Кӯфаи дорӣ на димишқ
نه گذر در کوفه داری نه دمشق
Мункири ишқии ту яъне оқилӣ
منکر عشقی تو یعنی عاقلی
Пас чаро ингуна аз худ ғофилӣ
پس چرا اینگونه از خود غافلی
Ишқ агар куфраст агар девонагӣаст
عشق اگر کفر است اگر دیوانگیست
Хоҷаро бо ақл ҳам бегонагӣаст
خواجه را با عقل هم بیگانگیست
Гар ту худ оқил нау ошиқ на Эй
گر تو خود عاقل نه و عاشق نهای
Бози гӯ эй хоҷаи охири пас чаҳ Эй
باز گو ای خواجه آخر پس چهای
Ишқро бигзоргар зон ту нест
عشق را بگذار گر زان تو نیست
Дархури ин мавҳибати ҷон ту нест
درخور این موهبت جان تو نیست
Даври шӯ аз ваҳми худ хоҷаи дамӣ
دور شو از وهم خود خواجه دمی
То сухан ронем аз дониши ҳаме
تا سخن رانیم از دانش همی
Назд ҳар кӯи оқилу доностӣ
نزد هر کو عاقل و داناستی
Аз каҷӣ беҳтар набошад ростӣ
از کجی بهتر نباشد راستی
Онкӣ ҷонаш ёфт аз дониши фурӯғ
آنکه جانش یافت از دانش فروغ
Сидқро беҳтари шуморад ё дурӯғ
صدق را بهتر شمارد یا دروغ
Бухли хуштар назд оқил ё карам
بخل خوشتر نزد عاقل یا کرم
Адли беҳтари пеши доно ё ситам
عدل بهتر پیش دانا یا ستم
Тоъат аз банда ва ё исён накӯаст
طاعت از بنده و یا عصیان نکوست
Хоҷаи шукри хоҷа ё куфрон накӯаст
خواجه شکر خواجه یا کفران نکوست
Чустӣ аз чокари накӯ ё коҳилӣ
چستی از چاکر نکو یا کاهلی
Огаҳии хуштар буд ё ғофилӣ
آگهی خوشتر بود یا غافلی
Хоҷагон донанд кори бандагӣ
خواجگان دانند کار بندگی
Саркашӣ ба ё ки сари афкандагӣ
سرکشی به یا که سر افکندگی
Бо чунин кирдор агар шарманда нест
با چنین کردار اگر شرمنده نیست
Хоҷа оқил нест ё худ банда нест
خواجه عاقل نیست یا خود بنده نیست
Ту магӯ ҳам оқил ва ҳам банда ам
تو مگو هم عاقل و هم بندهام
Бандаам вази бандагӣ шарманда ам
بندهام وز بندگی شرمندهام
Бар карӣмии худои дил баста ам
بر کریمی خدا دل بستهام
Фориғу осӯда дил бинишаста ам
فارغ و آسوده دل بنشستهام
Хоҷаи оқили нестии пас ғофилӣ
خواجه عاقل نیستی پس غافلی
Ҳоши ллаҳ кӣ карамро қобилӣ
حاشلله کی کرم را قابلی
Кирдигори мо Каримасту раҳим
کردگار ما کریم است و رحیم
Раҳм ӯ бар бандагони расмии қадим
رحم او بر بندگان رسمی قدیم
Абр бошад дар карам , ореи смр
ابر باشد در کرم، آری سمر
Лек аз ҷӯи гандуми орад кӣ мтр
لیک از جو گندم آرد کی مطر
Май баборади рӯзу шаб бар тарафи дашт
میببارد روز و شب بر طرف دشت
Лек гандум кӣ бирӯяд ҷузи зи кишт
لیک گندم کی بروید جز ز کشت
Ҳам ба хоки шӯраи боради солу моҳ
هم به خاک شوره بارد سال و ماه
Ҳеҷ дидаи сетии брўёнди гиёҳ
هیچ دیدهستی برویاند گیاه
Гар карам бошад раво бе эҳтисоб
گر کرم باشد روا بی احتساب
Бўлҳбро фарқи кӯ бо Бутуроб
بولهب را فرق کو با بوتراب
Ман гумонами ин ки хоҷа оқил аст
من گمانم این که خواجه عاقل است
Лек дар хобаст ва аз худ ғофил аст
لیک در خوابست و از خود غافل است
Чашми тани бедору чашми ҷон ба хоб
چشم تن بیدار و چشم جان به خواب
Хуфта ӯ то бар сари оради офтоб
خفته او تا بر سر آرد آفتاب
Шарти аввал ҳар ки марди ин раҳ аст
شرط اول هر که مرد این ره است
Чист доне ӯ тқўмўолаҳ аст
چیست دانی او تقومواله است
Хоҷа бояд то ки бархонад касе
خواجه باید تا که برخواند کسی
Ҳам бимолад ҳам биҷунбанд басӣ
هم بمالد هم بجنباند بسی
Инчунин кин хоҷаи хобаш барда аст
اینچنین کاین خواجه خوابش برده است
Зинда бошад ҳоши ллаҳ мурда аст
زنده باشد حاشلله مرده است
Марги тани пайдоу марги ҷони ниҳон
مرگ تن پیدا و مرگ جان نهان
Мурда бошад лек не аз тани зи ҷон
مرده باشد لیک نی از تن ز جان
Хоҷаи тарсам ранҷа гардад зини хитоб
خواجه ترسم رنجه گردد زین خطاب
Не ғалат гуфтам на маргаст ин на хоб
نی غلط گفتم نه مرگ است این نه خواب
Мурда он бошад ки рӯзии зинда буд
مرده آن باشد که روزی زنده بود
Буд бедори онкӣ гўиндш ғунуд
بود بیدار آنکه گویندش غنود
Мурдаи ҳаргизи хокро кӣ гуфта кас
مرده هرگز خاک را کی گفته کس
Сангро ҳаргиз нагӯяд гуфта кас
سنگ را هرگز نگوید گفته کس
Аз намо бошад ҷамодиро ҳаёт
از نما باشد جمادی را حیات
Ҳам зи ҳайвонӣ буд зиндаи набот
هم ز حیوانی بود زنده نبات
Зиндаи ҳайвонӣ ба инсонӣу боз
زنده حیوانی به انسانی و باز
Дорад инсонӣ ба яздонеи ниёз
دارد انسانی به یزدانی نیاز
Ман гирифтам ҷон инсоният ҳаст
من گرفتم جان انسانیت هست
Гӯши кории ҷони яздоне ба даст
گوش کاری جان یزدانی به دست
Гар на аз ин чашмаи ҷомии хӯрда Эй
گر نه از این چشمه جامی خوردهای
Зинда бошӣ ҳоши ллаҳи мурда Эй
زنده باشی حاشلله مردهای
Нисбати табъи ҷамодӣ бо набот
نسبت طبع جمادی با نبات
Нисбати табъ наботасту ҳаёт
نسبت طبع نبات است و حیات
Нафаси номӣ каз ҷамодаш пайкар аст
نفس نامی کز جمادش پیکر است
Пайкар ҷонӣаст каз вай бартар аст
پیکر جانیست کز وی برتر است
Ҷони ҳайвони қолаби ҷони башар
جان حیوان قالب جان بشر
Ҷони инсони пайкари ҷон дигар
جان انسان پیکر جان دگر
Онкӣ ҷон мебахшад аз ҷони ҳама
آنکه جان میبخشد از جان همه
Ҳам шубон ва ҳам худованди рама
هم شبان و هم خداوند رمه
Аблаҳонро ҷон инсонӣ набӯд
ابلهان را جان انسانی نبود
Ғофилонро ҷон яздоне набӯд
غافلان را جان یزدانی نبود
Ғофилӣ гарчи ба сӯрати аблаҳии сет
غافلی گرچه به صورت ابلهیست
Хоб бо марг арча дар сӯрати яке сет
خواب با مرگ ارچه در صورت یکیست
Хобро бо марги раҳ бе мунтаҳост
خواب را با مرگ ره بی منتهاست
ҒоФиро зи аблаҳии баси Фрқҳост
غافی را ز ابلهی بس فرقهاست
Хоб он бошад ки бедоряш ҳаст
خواب آن باشد که بیداریش هست
Ғофил он бошад ки ҳушёряш ҳаст
غافل آن باشد که هشیاریش هست
Хоҷаро тарсам набошад зиндаи ҷон
خواجه را ترسم نباشد زنده جان
Варна аз хобаш раҳондан метавон
ورنه از خوابش رهاندن میتوان
Гар надорад ҷони асири аблаҳӣ
گر ندارد جان اسیر ابلهی
Ғофилӣ табдил гирад зи огаҳӣ
غافلی تبدیل گیرد ز آگهی
Хоби ғифлат беалоҷ ва чора нест
خواب غفلت بی علاج و چاره نیست
Бе давои марг ва бтар зон аҳмқист
بی دوا مرگ و بتر زان احمقیست
Чора напазирад балои аҳмақӣ
چاره نپذیرد بلای احمقی
Ҳамчуи он кӯи гашт дар Фитраи шқӣ
همچو آن کو گشت در فطره شقی
Бар ҳамаи яксони таколифи худо
بر همه یکسان تکالیف خدا
То ки оқил гардад аз аблаҳи ҷудо
تا که عاقل گردد از ابله جدا
Варна аблаҳ то қиёмат аблаҳ аст
ورنه ابله تا قیامت ابله است
Зоблҳии дасти тасарруф кӯтаҳ аст
زابلهی دست تصرف کوته است
Бо азал пайваста шуд силки абад
با ازل پیوسته شد سلک ابد
Бад на некӯ гардаду некӯ на бад
بد نه نیکو گردد و نیکو نه بد
Хоҷаро дар хоб хуш монадем боз
خواجه را در خواب خوش ماندیم باز
Вена сухан хоҳад кашӣдан баси дароз
وین سخن خواهد کشیدن بس دراز
Ишқи кӯ то қиссаҳо кӯтаҳ кунад
عشق کو تا قصهها کوته کند
Оқилонро ғофил ва аблаҳ кунад
عاقلان را غافل و ابله کند
Зогҳии хуштар чаҳ бошад аблаҳӣ
زآگهی خوشتر چه باشد ابلهی
Аблаҳӣ шуд мояи сади огаҳӣ
ابلهی شد مایهٔ سد آگهی
Ақл чун комил шавад огаҳи шӯй
عقل چون کامل شود آگه شوی
Ишқ чун ҳосил шавад аблаҳи шӯй
عشق چون حاصل شود ابله شوی
Ҳаркиро зини аблаҳии ҷон хуррам аст
هرکه را زین ابلهی جان خرم است
Огаҳ аз сари лакӣ лоиълм аст
آگه از سر لکی لایعلم است
Гуфт пайғамбари амири огаҳон
گفت پیغمبر امیر آگهان
Аксари аҳли ҷноннди аблаҳон
اکثر اهل جنانند ابلهان
Огаҳиро офатии зини аблҳист
آگهی را آفتی زین ابلهیست
Аз пас ин аблаҳӣ боз огаҳӣаст
از پس این ابلهی باز آگهیست
Сарсар ишқ оварад ҳар сӯи гузор
صرصر عشق آورد هر سو گذار
Нахли огоҳии фурӯи резади зи бор
نخل آگاهی فرو ریزد ز بار
Дасти ёзд ҳар куҷо бар оқилӣ
دست یازد هر کجا بر عاقلی
Оқилӣ гардад бадал бо ғофилӣ
عاقلی گردد بدل با غافلی
На басар на завқ ва на самъ ва на ламс
نه بصر نه ذوق و نه سمع و نه لمس
На дигар ҳисҳо кони лами иғни вомс
نه دگر حسها کان لم یغن وامس
Ишқ аз аввали душман огоҳӣ аст
عشق از اول دشمن آگاهی است
Ғифлат аз нодонӣ ва гумроҳӣ аст
غفلت از نادانی و گمراهی است
То ки аз нақши парокандаи варақ
تا که از نقش پراکنده ورق
Шӯе ва аз ишқи омӯзии сабақ
شویی و از عشق آموزی سبق
Нафаст омад ҳамчуи мурғӣ дар қиёс
نفست آمد همچو مرغی در قیاس
Болу парвозаш аз идроки ҳавос
بال و پروازش از ادراک حواس
Чун бдом афтод мурғиро гузар
چون بدام افتاد مرغی را گذر
Барканд сайёдаши аввали болу пар
برکند صیادش اول بال و پر
Пас раҳо аз ҳалқа домаш кунад
پس رها از حلقهٔ دامش کند
Андаки андак пас хӯрд ромиш кунад
اندک اندک پس خورد رامش کند
Ҷойгоҳӣ созад андари хона аш
جایگاهی سازد اندر خانهاش
Субҳу шом омода дорад дона аш
صبح و شام آماده دارد دانهاش
Гуҳ ба гуҳи орадгузорӣ бар сараш
گه به گه آرد گذاری بر سرش
Дастӣ аз раҳмат кашад бар пайкараш
دستی از رحمت کشد بر پیکرش
Дорадаш ҳар рӯз бо Лутфӣ дигар
داردش هر روز با لطفی دگر
Бози оради мурғак аз нави болу пар
باز آرد مرغک از نو بال و پر
Пар бар оради бозу раведи болҳо
پر بر آرد باز و روید بالها
Мухталиф бошад вале аҳволҳо
مختلف باشد ولی احوالها
Гарчи ин пари худ ба сӯрати он пар аст
گرچه این پر خود به صورت آن پر است
Қӯти ин пари з ҷое дигар аст
قوت این پر ز جایی دیگر است
Ин ба саҳни хонаи рсстаҳи ти он ба дашт
این به صحن خانه رسستهت آن به دشت
Ин қавӣ аз хона гашта сети он зи гашт
این قوی از خانه گشتهست آن ز گشت