Хоҷа Эй бӯда сет аз пешинагон

خواجه‌ای بوده‌ست از پیشینگان

Бо бузонаши майл ва бо бузинагон

با بزانش میل و با بوزینگان

Бо бизӣ дар хонаи як бузина дошт

با بزی در خانه یک بوزینه داشت

Рӯзӣ аз хонаи қадам берун гузошт

روزی از خانه قدم بیرون گذاشت

Як сабуии мост буд андари фазо

یک سبوی ماست بود اندر فضا

Ваон канизаки хуфта дар кунҷи саро

وان کنیزک خفته در کنج سرا

Дид бузина чу холии хона ро

دید بوزینه چو خالی خانه را

Ҳам сабу пар дид ва ҳам паймона ро

هم سبو پر دید و هم پیمانه را

Нарми нармаки мех худ барканд зуд

نرم نرمک میخ خود برکند زود

Бо сабуи пайваст ва пас хӯрд ончӣ буд

با سبو پیوست و پس خورد آنچه بود

Пас зи бими хоҷа макрӣ даргирифт

پس ز بیم خواجه مکری درگرفت

Андакии зи он мост бар каф барграфт

اندکی ز آن ماست بر کف برگرفت

Бо ҳазорон пӯзиш омад пеши буз

با هزاران پوزش آمد پیش بز

эй дареғ аз пўзаҳ ва аз риши буз

ای دریغ از پوزه و از ریش بز

Мех буз барканду бандаши бргсст

میخ بز برکند و بندش برگسست

Пас ба ҷои хеш муҳкам барнишаст

پس به جای خویش محکم برنشست

Ним хуфтаи он канизаки ним чашм

نیم خفته آن کنیزک نیم چشم

намебидиду ханда будаш ҷои хашм

می‌بدید و خنده بودش جای خشم

Ногуҳ аз дар бо ҳазорон баргу соз

ناگه از در با هزاران برگ و ساز

Боз омад хоҷаи бузинаи боз

باز آمد خواجهٔ بوزینه باز

Дидӣ аспидии сабу дар пўзи буз

دیدی اسپیدی سبو در پوز بز

Шуд ҷаҳон бар ваии сияҳ чун рӯзи буз

شد جهان بر وی سیه چون روز بز

Ҳар куҷо дар хонаи чӯбу санг буд

هر کجا در خانه چوب و سنگ بود

Хоҷаро зон сӯи ҳамеи оҳанг буд

خواجه را زان سو همی آهنگ بود

Бузи зи пеш ва ӯ зи пас ҳар сӯи равон

بز ز پیش و او ز پس هر سو روان

Гоҳи афтони гоҳи хезони гуҳи давон

گاه افتان گاه خیزان گه دوان

Фориғи он бузина аз ин кашмакаш

فارغ آن بوزینه از این کشمکش

Дар канори мех худ бинишаста хуш

در کنار میخ خود بنشسته خوش

Гоҳ механдид ва гуҳ медод тез

گاه میخندید و گه میداد تیز

На ба риши буз ба риши хоҷа низ

نه به ریش بز به ریش خواجه نیز

Ваон канизак ҳамчунон то дайргоҳ

وان کنیزک همچنان تا دیرگاه

Гуҳи кушодаи дида , гуҳи бастаи нигоҳ

گه گشاده دیده، گه بسته نگاه

Ин мисли дар тести шӯи огаҳи зи роз

این مثل در تست شو آگه ز راز

эй ту ҳам бузи боз ва ҳам бузинаи боз

ای تو هم بز باز و هم بوزینه باز

Ақли яздоне чу он бузина буд

عقل یزدانی چو آن بوزینه بود

Нафаст он макораи дерина буд

نفست آن مکارهٔ دیرینه بود

Корфармо дар ту нафас саркаш аст

کارفرما در تو نفس سرکش است

Ту ҳамеи гӯйӣ ки кор дониш аст

تو همی گویی که کار دانش است

Ин суханро гарчи шарҳӣ дархур аст

این سخن را گرچه شرحی درخور است

Лек дар мақсади сухан аўлитр аст

لیک در مقصد سخن اولیتر است

Пас қиёс аз фикрати бузинаи хост

پس قیاس از فکرت بوزینه خواست

То сабуии хоҷа холӣ шуд зи мост

تا سبوی خواجه خالی شد ز ماست

Нутқ агар инаст агар онаст нутқ

نطق اگر اینست اگر آنست نطق

Муштарак дар ҷинс ҳайвонаст нутқ

مشترک در جنس حیوان است نطق

Чун ҳадисӣ гуфта омад аз қиёс

چون حدیثی گفته آمد از قیاس

Дар ниёзи ақл бар феъли ҳавос

در نیاز عقل بر فعل حواس

Ба ки ҳам зини раҳи сурӯдӣ сар кунем

به که هم زین ره سرودی سر کنیم

Лек оҳангӣ аз ин хуштар кунем

لیک آهنگی از این خوشتر کنیم

Орият карда ситам аз огаҳи дилон

عاریت کرده‌ستم از آگه دلان

Ман забон , ту низ рӯи гӯшии ситон

من زبان، تو نیز رو گوشی ستان

То кунӣ фаҳми ин ҳадиси нағз ро

تا کنی فهم این حدیث نغز را

Пӯст бигзорӣ вагирӣ мағз ро

پوست بگذاری و گیری مغز را

Кӯш то судӣ аз ин савдои барӣ

کوش تا سودی از این سودا بری

Кӣ гуҳар беғўс аз ин дарёи барӣ

کی گهر بی غوص از این دریا بری

Гуфта омад андакии зини пештар

گفته آمد اندکی زین پیشتر

Ки буд ҳиси мабдаи дараки башар

که بود حس مبدأ درک بشر

Нафасро ҷузи зоти худгар мдркист

نفس را جز ذات خود گر مدرکیست

Мабдаи идроки он ҳиси бишкии сет

مبدأ ادراک آن حس بیشکی ست

Вончаҳ берунаст аз ҳиси зоти тест

وانچه بیرونست از حس ذات تست

Ваҳму ғифлат низ дар вай раҳ наҷуст

وهم و غفلت نیز در وی ره نجست

Нафас беолат кунад идроки нафас

نفس بی آلت کند ادراک نفس

Ҳиси куҷоу дараки зоти поки нафас

حس کجا و درک ذات پاک نفس

Вончаҳ бо олат шавад маълуми ту

وانچه با آلت شود معلوم تو

Ҳаст маъқӯли ту ё мавҳуми ту

هست معقول تو یا موهوم تو

Лоҷарам нафаст муҳӣт вай шавад

لاجرم نفست محیط وی شود

Варна дар хӯрд тасаввур кӣ шавад

ورنه در خورد تصور کی شود

Шояд ар маҳсусро гӯйӣ ки буд

شاید ار محسوس را گویی که بود

Бе вуҷӯди ҳос дар хориҷи вуҷӯд

بی وجود حاس در خارج وجود

Лек ҳар маъқӯли фаръ оқил аст

لیک هر معقول فرع عاقل است

Зот бе ӯ зоти оқил ботил аст

ذات بی او ذات عاقل باطل است

Ин суханрогар мусаллам доштӣ

این سخن را گر مسلم داشتی

Миннатӣ бар кафати мо бгзоштӣ

منتی بر کِفت ما بگذاشتی

Як замон биншин ва бо мо роз кун

یک زمان بنشین و با ما راز کن

Уқдае дар ришта дорам боз кун

عقده ای در رشته دارم باز کن

Онкиро маъбуд майдонӣ бигӯ

آنکه را معبود میدانی بگو

Ҷуз ту бошад ё ту бошӣ айн ӯ

جز تو باشد یا تو باشی عین او

Гар туе ин худ ҳадис мғлқ аст

گر تویی این خود حدیث مغلق است

Ки ту ҳастӣ фонӣу боқӣ ҳақ аст

که تو هستی فانی و باقی حق است

Ҷузи ту гар бошад муҳоти нафаси тест

جز تو گر باشد محاط نفس تست

Худ яке нақш аз бисоти нафаси тест

خود یکی نقش از بساط نفس تست