Чун баромади зи моҳ то моҳӣ
چون برآمد ز ماه تا ماهی
Номи баҳром дар шаҳаншоҳӣ
نام بهرام در شهنشاهی
Дил қавӣ шуд бузургвори ан ро
دل قوی شد بزرگواران را
Зинда шуд номи номдори ан ро
زنده شد نام نامداران را
Зарди гӯашон ба гӯша ҳо марданд
زردگوشان به گوشهها مردند
Сар ба оби сияҳи фурӯи бурданд
سر به آب سیه فرو بردند
Буд перӣ бузург нарисӣ ном
بود پیری بزرگ نرسی نام
Ҳам лақаб бо бародари баҳром
هم لقب با برادر بهرام
Ҳам қавии рой ва ҳам тамоми андеш
هم قویرای و هم تماماندیش
Корҳоро шинохтаи пасу пеш
کارها را شناخته پس و پیش
Наслаш аз насли шоҳи доро буд
نسلش از نسل شاهدارا بود
Вена на пинҳон ки ошкоро буд
وین نه پنهان که آشکارا بود
Шоҳи азуи як замон набӯдӣ давр
شاه ازو یک زمان نبودی دور
Шоҳро ҳам рафиқ ва ҳам мастур
شاه را هم رفیق و هم دستور
Се писар дошт ӯй ва ҳар писарӣ
سه پسر داشت اوی و هر پسری
Ба сари хеши олами ҳунарӣ
بهسر خویش عالَم هنری
Онкии ма буд аз он се фарзанди ш
آنکه مِه بود ازآن سه فرزندش
Ном карда падари зроўнди ш
نام کرده پدر زراوندش
Шаҳи айёри ши яке ба сад карда
شه عیارش یکی به صد کرده
Мӯбади мӯбадон худ карда
موبد موبدان خود کرده
Ғояти андеш буду роҳи шинос
غایتاندیش بود و راهشناس
Порсо ӣӣ шро набӯд қиёс
پارساییش را نبود قیاس
Ваон дигар мушаррафи мамолик буд
وان دگر مشرف ممالک بود
Боҷи хоҳи ҳамаи масолик буд
باجخواه همه مسالک بود
Карда шоҳ аз дурустии қаламаш
کرده شاه از درستی قلمش
НоФзоломри ҷумлаи аҷамаш
نافذالامر جمله عجمش
Вони се дигар ба шуғли шаҳру сипоҳ
وآن سه دیگر به شغل شهر و سپاه
Нойиби хостар ба ҳазрати шоҳ
نایب خاصتر به حضرت شاه
Шаҳ бар эшон амал раҳо карда
شه بر ایشان عمل رها کرده
Омилон бо амал вафо карда
عاملان با عمل وفا کرده
ӯ ҳамаи шаб ба бодаи базми афрӯз
او همهشب به باده بزمافروز
Омилонаш ба кори худ ҳамаи рӯз
عاملانش به کار خود همه روز
Асияи вори гирди худ май тохт
آسیاوار گرد خود میتاخت
Ҳарчӣ андӯхт боз май андохт
هرچه اندوخت باز میانداخت
Гирд олам шуд ин ҳикояти фош
گِردِ عالم شد این حکایت فاش
Тез шуд тешаҳо зи баҳри тарош
تیز شد تیشهها ز بهر تراش
Гуфт ҳаркас ки маст шуд баҳром
گفت هرکس که مست شد بهرام
Дайн ба динор доду теғ ба ҷом
دین به دینار داد و تیغ به جام
Бо ҳарифон ба май дар афтода аст
با حریفان به می در افتاده است
Ҳосилаши бод ва хӯрданаш бода аст
حاصلش باد و خوردنش باده است
Ҳаркасиро бар он тамаъ бархест
هرکسی را بر آن طمع برخاست
Ки шавад кори малик бар ваии рост
که شود کار مُلک بر وی راست
Хони хонони равонаи гашти зи чин
خان خانان روانه گشت ز چین
То шавад хонаи гири шоҳи замин
تا شود خانهگیرِ شاهِ زمین
Дар рикобаш чу аждаҳо ӣ дмон
در رکابش چو اژدهای دمان
Буд сесад ҳазор сахти камон
بود سیصدهزار سخت کمان
Ситад аз нойибони шоҳ ба қаҳр
ستد از نایبان شاه به قهر
Ҷумлаи малики моўроءи алнҳр
جمله ملک ماوراء النهر
зи оби Ҷайҳуни гузашт ва омад тез
زآب جیحون گذشت و آمد تیز
Дар хуросон фиканд растохез
در خراسان فکند رستاخیز
Шаҳ чу зи он трктоз ёфт хабар
شه چو زآن ترکتاز یافت خبر
Эътимод ӣ надид бар лашгар
اعتمادی ندید بر لشگر
Ҳамаро дид дастпарвар ноз
همه را دید دستپرور ِ ناز
Даст аз ойин ҷанг дошта боз
دست از آیین جنگ داشته باز
Вонк буданд сарварони сипоҳ
وانک بودند سروران سپاه
Икдлӣ шан набӯд дар ҳақи шоҳ
یکدلیشان نبود در حق شاه
Ҳар яке дар наҳуфтҳои навард
هر یکی در نهفتهای نورد
Пешрав карда сӯии хоқони мард
پیشرو کرده سوی خاقان مرد
Табъ бо шоҳи хеш бад карда
طبع با شاه خویش بد کرده
Чораи малику мол худ карда
چارهٔ ملک و مال خود کرده
Гуфта мо бандаи неки хоҳи тўоим
گفته ما بنده نیکخواه توایم
Қасд раҳ кун ки хоки роҳи тўоим
قصد ره کن که خاک راه توایم
Шоҳи олами туе ба мо бхром
شاه عالم تویی به ما بخرام
Подшоҳӣ наёяд аз баҳром
پادشاهی نیاید از بهرام
Теғ агар боядат , дар ӯ орем
تیغ اگر بایدت، در او آریم
Варна бандаш кунем ва бисипорем
ورنه بندش کنیم و بسپاریم
Манеҳӣ ӣӣ зонка нома донад хонд
منهییی زانکه نامه داند خواند
Ин суханро ба самъи шоҳи расонад
این سخن را به سمع شاه رساند
Шоҳ аз эрониёни тамаъи бардошт
شاه از ایرانیان طمع برداشت
Мамлакатро ба нойибони бгзошт
مملکت را به نایبان بگذاشت
Хештан рафт ва рӯй пинҳон кард
خویشتن رفت و روی پنهان کرد
Бо чунон ҳарба ҳарб натавон кард
با چنان حربه حرب نتوان کرد
Дар ҷаҳон гарм шуд ки « шоҳи ҷаҳон
در جهان گرم شد که «شاه جهان
Рӯй кард аз сипоҳу малики ниҳон
روی کرد از سپاه و ملک نهان
Мард хоқон набӯду лашгар ӯ
مرد خاقان نبود و لشگر او
Ба ҳазимат гурехт аз бар ӯ »
به هزیمت گریخت از بر او»
Чун ба хоқон расед пайки дуруд
چون به خاقان رسید پیک درود
Ки шаҳ омад зи тахти хеши фурӯд
که شه آمد ز تخت خویش فرود
Аз кулоҳу камари ту дории бахт
از کلاه و کمر تو داری بخت
Пои дрнаҳ на тоҷи мон ва на тахт
پای درنه نه تاجمان و نه تخت
Хони хонон чу гӯш кард паём
خان خانان چو گوش کرد پیام
Каз ҷаҳон нопадид шуд баҳром
کز جهان ناپدید شد بهرام
Дошт аз теғу теғи бозии даст
داشت از تیغ و تیغبازی دست
Фориғона ба равад ва бода нишаст
فارغانه به رود و باده نشست
Ғам душман нахурд ва май ме хӯрд
غم دشمن نخورد و می میخوَرد
Корҳои накарданӣ ме кард
کارهای نکردنی میکرد
Ончӣ аз хасм хеш напасандед
آنچه از خصم خویش نپسندید
Кард то хасм ӯ бар ӯ хандид
کرد تا خصم او بر او خندید
Шоҳи баҳроми рӯзу шаб ба шикор
شاه بهرام روز و شب به شکار
Қосидонаши равона бар сари кор
قاصدانش روانه بر سر کار
Аз сипаҳдори чини хабар май ҷуст
از سپهدار چین خبر میجست
То хабар дод қосиди ш ба дуруст
تا خبر داد قاصدش به درست
Кови зи шоҳ эминасту фориғи бол
کاو ز شاه ایمن است و فارغ بال
Шоҳро сахт фаррух омад фол
شاه را سخت فرخ آمد فال
зи он ҳамаи лашгараш ба гоҳи бсич
زآنهمه لشگرش به گاه بسیچ
Буд сесад савору дигари ҳеҷ
بود سیصد سوار و دیگر هیچ
Ҳар яке дидау озмуда ба ҷанг
هریکی دیده و آزموده به جنگ
Бар замини аждаҳо дар оби наҳанг
بر زمین اژدها در آب نهنگ
Ҳамаи икдл чу нори сад дона
همه یکدل چو نار صد دانه
Гарчи сад дона аз яке хона
گرچه صد دانه از یکی خانه
Шоҳ бо хасми ҳуққа созӣ кард
شاه با خصم حقه سازی کرد
Муҳраи пинҳону муҳра бозӣ кард
مهره پنهان و مهره بازی کرد
Оташии хости хасм дӯдаш дод
آتشی خواست خصم دودش داد
Хоб харгӯш дод ва зудаш дод
خواب خرگوش داد و زودش داد
Тир хуш кард бар нишона ӯ
تیر خوش کرد بر نشانهٔ او
Ки огаҳӣ дошт аз фасона ӯ
کهآگهی داشت از فسانهٔ او
Бар сараши ногаҳони шабихуни барад
بر سرش ناگهان شبیخون برد
Гирди болои ҳафт гардуни барад
گرد بالای هفت گردون برد
Дар шабии тира каз сияҳи корӣ
در شبی تیره کز سیهکاری
Кард бо чашмҳо сияҳи Марӣ
کرد با چشمها سیهماری
Шабӣ аз пеши баргирифтаи чароғ
شبی از پیش برگرفته چراغ
Кӯҳу саҳрои сияҳтар аз пари зоғ
کوه و صحرا سیهتر از پر زاغ
Гуфтӣ ӣӣ садҳазори зангии маст
گفتییی صدهزار زنگی مست
Сӯ ба сӯ май давиди теғ ба даст
سو به سو میدوید تیغ به دست
Мардум аз бими зангӣ ӣӣ ки давид
مردم از بیم زنگییی که دوید
Чашм бикшод агарчӣ ҳеҷ надид
چشم بگشاد اگرچه هیچ ندید
Чархи равшани дили сиёҳи ҳарир
چرخ روشن دل سیاه حریر
Чун хами зари сараши гирифта ба қӣр
چون خُم زر سرش گرفته به قیر
Дар шабии анбарин бад-ӣни хомӣ
در شبی عنبرین بدین خامی
Кард баҳроми ҷанги баҳромӣ
کرد بهرام جنگ بهرامی
Дар далерони чини кушоди Аннан
در دلیران چین گشاد عنان
Ҳамла бар гуҳ ба теғу гуҳ ба синон
حملهبر گه به تیغ و گه به سنان
Тир бар ҳар куҷо задӣ ҳоле
تیر بر هر کجا زدی حالی
Тири гаштии зи тири хури холӣ
تیر گشتی ز تیر خور خالی
Аз хадангаш ки хораро май сифт
از خدنگش که خاره را میسفت
Чашми парҳез душманон ме хуфт
چشم پرهیز دشمنان میخفت
Захми диданду тири пайдои не
زخم دیدند و تیر پیدا نی
Тири пайдоу захмии онҷои не
تیر پیدا و زخمی آنجا نی
Ҳама гуфтанд кин чаҳ тадбир аст
همه گفتند کاین چه تدبیر است
Тир безахму захм бетир аст
تیر بیزخم و زخم بیتیر است
То чунон шуд ки кас ба як фарсанг
تا چنان شد که کس به یک فرسنگ
Гирди майдон ӯ наомад танг
گرد میدان او نیامد تنگ
ӯ чу абрӣ ба ҳар тараф май гашт
او چو ابری به هر طرف میگشت
Дашти азуи кӯҳу кӯҳи азу шудаи дашт
دشت ازو کوه و کوه ازو شده دشت
Кишти чандон аз он сипоҳ ба тир
کشت چندان از آن سپاه به تیر
Ки замин нарм шуд зи хӯн чу хамир
که زمین نرم شد ز خون چو خمیر
Бар тан ҳарки рафт пайконаш
بر تن هرکه رفت پیکانش
Рахти бардошт аз таниши ҷонаш
رخت برداشت از تنش جانش
Субҳ чун теғ офтоб кашид
صبح چون تیغ آفتاب کشید
Ташт хӯн омад аз сипеҳри падед
تشت خون آمد از سپهر پدید
Теғ бехӯну ташт чун бошад ?
تیغ بیخون و تشت چون باشد؟
Ҳркҷои теғу ташт , хӯн бошад
هرکجا تیغ و تشت، خون باشد
Аз басии хӯн ки хӯни худояши мард
از بسی خون که خون خدایش مرد
Ҷӯй хӯн рафту гӯии сар май барад
جوی خون رفت و گوی سر میبرد
Вази басии тан ки теғ пай ме кард
وز بسی تن که تیغ پی میکرد
Зуҳраи сафроу Зуҳра қӣ ме кард
زهره صفرا و زهره قی میکرد
Тири мори ҷаҳанда дар пайкор
تیر مار جهنده در پیکار
Бад буд чун ҷаҳанда бошад мор
بد بود چون جهنده باشد مار
Шоҳи баҳром дар миёни масоф
شاه بهرام در میان مصاف
Нӯки тираш чу мӯии мӯии шикоф
نوک تیرش چو موی موی شکاف
Теғ агар бар задӣ ба фарқи савор
تیغ اگر بر زدی به فرق سوار
То камари гуҳи шикофтӣ чу хиёр
تا کمرگه شکافتی چو خیار
Вар ба таҳриф теғ додӣ бим
ور به تحریف تیغ دادی بیم
Мардро кардӣ аз камар ба ду ним
مرد را کردی از کمر به دو نیم
Теғ аз ин сону тир аз он сон буд
تیغ از اینسان و تیر از آنسان بود
Шояд ар хасми азуи ҳаросон буд
شاید ار خصم ازو هراسان بود
Тарк аз ин трктози ногуҳ ӯ
ترک از این ترکتاز ناگه او
Вончнони захми сахт бар раҳ ӯ
وآنچنان زخم سخت بر ره او
Ҳамаро дар баҳонаи гоҳи гурез
همه را در بهانه گاه گریز
Теғ ҳо кунад гашт ва такҳо тез
تیغها کند گشت و تکها تیز
Оҳани шаҳ чу сахт ҷӯшӣ кард
آهن شه چو سخت جوشی کرد
Лашгари тарк суст кӯшӣ кард
لشگر ترک سست کوشی کرد
Шаҳи намӯдори фатҳро бишнохт
شه نمودار فتح را بشناخت
Теғ меронаду тир май андохт
تیغ میراند و تیر میانداخت
Дарҳами афкандашон ба садамаи теғ
درهم افکندشان به صدمه تیغ
Гуфтӣ ӯ бод буд ва эшон меғ
گفتی او باد بود و ایشان میغ
Лашгари хешро ба пирӯзӣ
لشگر خویش را به پیروزی
Гуфт ҳони рӯзгору ҳони рӯзӣ
گفت هان روزگار و هان روزی
Боз кушед то сиррӣ бизанем
باز کوشید تا سری بزنیم
Қалби гуҳро з ҷойгаҳ букунем
قلبگه را ز جایگه بکنیم
Ҳамлаи бурданди ҷумлаи пштопшт
حمله بردند جمله پشتاپشت
Шер дар зеру аждаҳо дар мушт
شیر در زیر و اژدها در مشت
Лашгарии бештари зи регу зи хок
لشگری بیشتر ز ریگ و ز خاک
Гашт аз садумҳои хеши ҳалок
گشت از صدمهای خویش هلاک
Маймана рафт ва майсара бигурехт
میمنه رفت و میسره بگریخت
Қалб дар соқаи муқаддамаи рехт
قلب در ساقهٔ مقدمه ریخت
Шоҳро дар зафар қавӣ шуд даст
شاه را در ظفر قوی شد دست
Қалбу дорои қалбро бишикаст
قلب و دارای قلب را بشکست
Сахтии панҷаи сияҳи шерон
سختی پنجهٔ سیهشیران
Кӯфтаи мағзи нарми шамшери ан
کوفته مغز ِ نرمشمشیران
Тир чун мори биўросб шуда
تیر چون مار بیوَراسب شده
Зу савори афтодаи асб шуда
زو سوار افتاده اسب شده
Лашгари таркро зи дашнаи тез
لشگر ترک را ز دشنهٔ تیز
То ба Ҷайҳун расед гирди гурез
تا به جیحون رسید گرد گریز
Шоҳ чандон гирифт гавҳару ганҷ
شاه چندان گرفت گوهر و گنج
Ки дабир омад аз шумор ба ранҷ
که دبیر آمد از شمار به رنج
Гашт бо фатҳ аз он вилояти боз
گشت با فتح ازآن ولایت باز
Бо раият шудаи риояти соз
با رعیت شده رعایت ساز
Бар сар тахт шуд ба пирӯзӣ
بر سر تخت شد به پیروزی
Бар ҷаҳон тоза кард наврӯзӣ
بر جهان تازه کرد نوروزی
Ҳаркасии пеш ӯ замин ме рафт
هرکسی پیش او زمین میرفت
Дар хури фатҳ офарин ме гуфт
در خور فتح آفرین میگفت
Паҳлавӣ хон порсии фарҳанг
پهلوی خوان پارسی فرهنگ
Паҳлавӣ хонд бар навозиши чанг
پهلوی خواند بر نوازش چنگ
Шоирони араб чу дар хўшоб
شاعران عرب چو دُر خوشاب
Шеъри хонданд бар ншиди рубоб
شعر خواندند بر نشید رباب
Шоҳи фарҳанги дони шеъри шинос
شاه فرهنگ دان شعر شناس
Беш аз он додашон ки буд қиёс
بیش از آن دادشان که بود قیاس
Кард аз он ганҷ ва он ғанимати пар
کرد از آن گنج و آن غنیمت پر
Вақфи оташкадаи ҳазор шутур
وقف آتشکده هزار شتر
Дар ба доман фишонду зар ба кулоҳ
دُر به دامن فشاند و زر به کلاه
Бар сари мӯбадони оташгоҳ
بر سر موبدان آتشگاه
Дод чандон зар аз хазонаи хеш
داد چندان زر از خزانهٔ خویش
Ки ба гетӣ намонад каси дарвеш
که به گیتی نماند کس درویش