Чу гиребони кӯҳу домани дашт
چو گریبان کوه و دامن دشت
Аз тарозуии субҳи пари зари гашт
از ترازوی صبح پر زر گشت
Рӯзи якшанбеи он чароғи ҷаҳон
روز یکشنبه آن چراغ جهان
Зер зар шуд чу офтоби ниҳон
زیر زر شد چو آفتابِ نهان
Ҷоми зар бар гирифт чун ҷамшед
جام زر بر گرفت چون جمشید
Тоҷ зар барниҳод чун хуршед
تاج زر برنهاد چون خورشید
Баст чун зарди гул ба раъное
بست چون زرد گل به رعنایی
Каҳрабо бар нигини сафрое
کهربا بر نگین صفرایی
Зар фишонон ба зард гунбад шуд
زر فشانان به زرد گنبد شد
То яке хўшдлиш дар сад шуд
تا یکی خوشدلیش در صد شد
Хуррамиро дар ӯ ниҳоди банно
خرمی را در او نهاد بنا
Ба нишот мева навой Гана
به نشاط می و نوای غنا
Чун шаб омад на шаб ки ҳиҷлаи ноз
چون شب آمد، نه شب که حجله ناز
Пардаи ошиқони хилвати соз
پردهٔ عاشقان خلوتساز
Шаҳ бидон шамъи шукр афшон гуфт
شه بدان شمع شکرافشان گفت
То кунад лаъл бар тбрзди ҷуфт
تا کند لعل بر طبرزد جفت
Хост то созад аз Гана созӣ
خواست تا سازد از غنا سازی
Дар чунон гунбадии хуши овозӣ
در چنان گنبدی خوش آوازی
Чун зи фармони шаҳ гзир набӯд
چون ز فرمان شه گزیر نبود
Узр ё нози дил пазир набӯд
عذر یا ناز دلپذیر نبود
Гуфт рӯмии арӯси чинии ноз
گفت رومیعروسِ چینیناز
К-эии худованди рӯму чину тароз
کای خداوند روم و چین و طراز
Ту шудӣ зиндаи дори ҷони мулӯк
تو شدی زندهدار جان ملوک
Ъзи насраи хдоигони мулӯк
عز نصره خدایگان ملوک
Ҳаркии ҷузи бандагӣат рой кунад
هرکه جز بندگیت رای کند
Сари худро сиблат пой кунад
سر خود را سَبیل پای کند
Чун дуоро гузоришӣ сира кард
چون دعا را گزارشی سره کرد
Дами худро бихӯр миҷмара кард
دَم خود را بخور مجمره کرد
Гуфт шаҳрии зи шаҳрҳои Ироқ
گفت شهری ز شهرهای عراق
Дошт шоҳии зи шаҳриёрони тоқ
داشت شاهی ز شهریاران طاق
Офтобӣ ба олами афрӯзӣ
آفتابی به عالمافروزی
Хуб чун навбаҳори наврӯзӣ
خوب چون نوبهار نوروزی
Аз ҳунар ҳарчӣ дар шумор ояд
از هنر هرچه در شمار آید
Ваон ҳунармандро ба кор ояд
وان هنرمند را به کار آید
Дошт бо он ҳамаи ҳунармандӣ
داشت با آن همه هنرمندی
Дили ниҳод аз ҷаҳон ба хурсандӣ
دل نهاد از جهان به خرسندی
Хонда буд аз ҳисоби толеъи хеш
خوانده بود از حساب طالع خویش
То набошад балоу дарди ширеш
تا نباشد بلا و درد سریش
Ҳамчунон муддатӣ ба танҳоӣ
همچنان مدتی به تنهایی
Сохт бо як танӣу яктое
ساخت با یکتنی و یکتایی
Чора он шуд ки чору ночораш
چاره آن شد که چار و ناچارش
Меҳрбонӣ буд сазовораш
مهربانی بود سزاوارش
Чндгўнаҳи канизи хуби харид
چندگونه کنیز خوب خرید
Хизмати каси сазоӣ хеш надид
خدمت کس سزای خویش ندید
Ҳарякӣ то ба ҳафта кам ва беш
هریکی تا به هفتهای کم و بیش
Пой берун наҳодӣ аз ҳади хеш
پای بیرون نهادی از حد خویش
Сари броФрохтӣ ба хотунӣ
سر برافراختی به خاتونی
Хостии ганҷҳои қорунӣ
خواستی گنجهای قارونی
Буд дар хонаи гўжпштии пер
بود در خانه گوژپشتی پیر
Занӣ аз аблаҳони аблаҳи гир
زنی از ابلهانِ ابلهگیر
Ҳар канизӣ ки шаҳи харидии зуд
هر کنیزی که شه خریدی زود
Пераи зан дар газоф дидӣ суд
پیرهزن در گزاف دیدی سود
Хондӣ он нав харидаро аз ноз
خواندی آن نو خریده را از ناز
Бонӯии рӯму нозанини тароз
بانوی روم و نازنین طراز
Чун канизи он ғурур дидӣ пеш
چون کنیز آن غرور دیدی پیش
Боз монадӣ зи расми хизмати хеш
باز ماندی ز رسم خدمت خویش
эй басои бўолФзўл каз ёрон
ای بسا بوالفضول کز یاران
Оварад кибр дар парасторон
آورَد کبر در پرستاران
Манҷаниқӣ буд ба зевару зеб
منجنیقی بود به زیور و زیب
Хона вайрон кун аёли фиреб
خانهویرانکن عیالفریب
Шоҳи чандон ки ҷаҳд беш намӯд
شاه چندان که جهد بیش نمود
Як канизак ба ҷой хеш набӯд
یک کنیزک به جای خویش نبود
Ҳаркиро ҷомае з меҳр бадухт
هرکه را جامهای ز مهر بدوخت
Чунки бад меҳр дид боз фурухт
چونکه بدمهر دید باز فروخت
Шоҳи бас каз канизакон шуд давр
شاه بس کز کنیزکان شد دور
Ба канизак фуруш шуд машҳур
به کنیزکفروش شد مشهور
Аз бурун ҳар касе ҳисобии сохт
از برون هر کسی حسابی ساخت
Каси даруни ҳисобро нашнохт
کس درون حساب را نشناخت
Шаҳи зи баси ҷустуҷӯӣ тофта шуд
شه ز بس جستجوی تافته شد
БеМуродӣ ки боз ёфта шуд
بی مرادی که باز یافته شد
На з бетолеъӣ ба зан бишитофт
نه ز بیطالعی به زن بشتافت
На канизии чунонкӣ бояд ёфт
نه کنیزی چنانکه باید یافت
Даст аз олӯдаи доманон май шаст
دست از آلودهدامنان میشست
Поки домани Ҷамилае май ҷуст
پاکدامن جمیلهای میجست
То яке рӯзи марди бардаи фуруш
تا یکی روز مرد بردهفروش
Бардаи хари шоҳро расонад ба гӯш
بردهخر شاه را رساند به گوش
Комдаҳи сет аз баҳори хонаи чин
کآمدهست از بهارخانهٔ چین
Хоҷае бо ҳазор ҳўролъин
خواجهای با هزار حورالعین
Дасти нокарда чанд гӯнаи каниз
دست ناکرده چندگونه کنیز
Хлхӣ дораду хтоиӣ низ
خلخی دارد و ختایی نیز
Ҳарякӣ аз чеҳраи олами афрӯз ӣ
هریک از چهره عالمافروزی
Меҳри соз ӣу меҳрбони сӯз ӣ
مِهرسازی و مهربانسوزی
Дар миёнаи канизакӣ чу парӣ
در میانه کنیزکی چو پری
Бардаи нур аз ситораи саҳарӣ
برده نور از ستارهٔ سحری
Суфтаи гӯшӣ чу дар носуфта
سفتهگوشی چو دُر ناسفته
Дар фурушаши баҳо ба ҷон гуфта
در فروشش بها به جان گفته
Лаб чу марҷон валек лؤлؤи банд
لب چو مرجان ولیک لؤلؤبند
Талхи посух валек ширин ханд
تلخپاسخ ولیک شیرینخند
Чун шукри рез ханда бигушоед
چون شکر ریز خنده بگشاید
Хок то солҳо шукр хоед
خاک تا سالها شکر خاید
Гарчи хониши нўолаҳи шукри сет
گرچه خوانش نوالهٔ شکرست
Халқро зу нўолаҳи ҷигари сет
خلق را زو نوالهٔ جگرست
Ман ки ин шуғлро пазира шудам
من که این شغل را پذیره شدم
Зон руху зулфу хол хира шудам
زان رخ و زلف و خال خیره شدم
Гар ту низ он ҷамолу дилбандӣ
گر تو نیز آن جمال و دلبندی
Бенгарӣ фориғам ки бипасандӣ
بنگری، فارغم که بپسندی
Шоҳ фармуд коваради нхос
شاه فرمود کاورَد نخاس
Бардагонро ба шоҳи бардаи шинос
بردگان را به شاه بردهشناس
Рафт ва овараду шоҳ дар ҳама дид
رفت و آورد و شاه در همه دید
Бо фурӯшанда кард гуфт ва шунид
با فروشنده کرد گفت و شنید
Гарчи ҳаряк ба чеҳраи моҳӣ буд
گرچه هریک به چهره ماهی بود
Онкӣ нхос гуфт шоҳӣ буд
آنکه نخاس گفت، شاهی بود
Зончаҳ гӯянда дода буд хабар
زانچه گوینده داده بود خبر
Хубтар буд дар писанди назар
خوبتر بود در پسند نظر
Бо фурӯшанда гуфт шоҳ « бигӯӣ
با فروشنده گفت شاه «بگوی
Кин канизак чигуна дорад хуй ?
کاین کنیزک چگونه دارد خوی؟
Гар бадв рағбатӣ кунад роем
گر بدو رغبتی کند رایم
Ҳарчӣ хоҳӣ баҳо бифзоем »
هرچه خواهی بها بیفزایم»
Хоҷаи чин кушода кард забон
خواجهٔ چین گشاده کرد زبان
Гуфт кин нӯши бахши нӯши лабон
گفت کاین نوشبخشِ نوشلبان
Ҷузи яке хуии зишт ва он на накӯаст
جز یکی خوی زشت و آن نه نکوست
Ки орзӯи хоҳро надорад дӯст
کهآرزو خواه را ندارد دوست
Ҳарчӣ бояд зи дилбарӣу ҷамол
هرچه باید ز دلبری و جمال
Ҳама дорад чунонкии бинии ҳол
همه دارد چنانکه بینی حال
Ҳарки аз ман хирад ба сад нозаш
هرکه از من خرد به صد نازش
Бомдодон ба ман диҳад бозаш
بامدادان به من دهد بازش
Коваради вақти орзӯи хоҳӣ
کاورَد وقت ِ آرزوخواهی
Орзӯи хоҳро ба ҷони коҳӣ
آرزوخواه را به جانکاهی
Вонкаҳ бо ӯ мкос беш кунад
وانکه با او مکاس بیش کند
Зуди қасди ҳалок хеш кунад
زود قصد هلاک خویش کند
Бади писанди омадаи сети хуии каниз
بد پسند آمدهست خوی کنیز
Ту шунидам ки бади писандӣ низ
تو شنیدم که بد پسندی نیز
ӯ чунин ва ту ончунон бигзор
او چنین و تو آنچنان بگذار
Созгории куҷо буд дар кор ?
سازگاری کجا بود در کار؟
Аз ман ӯро харида гир ба ноз
از من او را خریده گیر به ناز
Дода гирам чу дигаронаши боз
داده گیرم چو دیگرانش باز
Ба ки аз байъ ӯ бидорӣ даст
به که از بیع او بداری دست
Бинии он дигарон ки лоиқ ҳаст
بینی آن دیگران که لایق هست
Ҳаркии табъат бадв шавад хушнӯд
هرکه طبعت بدو شود خشنود
Бебаҳо дар ҳарам фиристаш зуд
بیبها در حرم فرستش زود
Шоҳ дар ҳарки дид азон париён
شاه در هرکه دید ازان پریان
Номдши рағбатӣ чу муштарӣон
نامدش رغبتی چو مشتریان
Ҷузи парии чеҳраи он канизи нахуст
جز پریچهره آن کنیز نخست
Дар дилаши ҳеҷ нақш меҳр нараст
در دلش هیچ نقش مهر نرُست
Монад ҳайрон дар онкӣ чун созад
ماند حیران در آنکه چون سازد
Нарад бо хоми даст чун бозад
نرد با خامدست چون بازد
На дилаш мешуд аз канизаки сайр
نه دلش میشد از کنیزک سیر
На зи айбаши ҳамеи хариди далер
نه ز عیبش همیخرید دلیر
Оқибати ишқи сар гароӣ кард
عاقبت عشق سر گرایی کرد
Хок дар чашм кадхудое кард
خاک در چشم کدخدایی کرد
Сим дар пои сим соқ кашид
سیم در پای سیمساق کشید
Гунбади симро ба сими харид
گنبد سیم را به سیم خرید
Дар як орзӯ ба худ дар баст
درِ یک آرزو به خود در بست
Кишти Марии ваз аждаҳое раст
کشت ماری وز اژدهایی رست
Ваон парии рӯ ба зери пардаи шоҳ
وان پریرو به زیر پرده شاه
Хизмати аҳл парда дошт нигоҳ
خدمت اهل پرده داشت نگاه
Буд чун ғунчаи меҳрбон дар пӯст
بود چون غنچه مهربان در پوست
Ошкорои ситезу пинҳони дӯст
آشکارا ستیز و پنهان دوست
Ҷуз дар хуфту хези кони дарбаст
جز درِ خفت و خیز کهآن در بست
Ҳеҷ хизмат раҳо накард аз даст
هیچ خدمت رها نکرد از دست
Хонаи дорӣу эътимоди сарой
خانهداری و اعتماد سرای
Як як оварад мушфиқона ба ҷой
یکیک آورد مشفقانه به جای
Гарчи шоҳаш чу сарв боло дод
گرچه شاهش چو سرو بالا داد
ӯ чу соя ба зер пой афтод
او چو سایه به زیر پای افتاد
Омад он пераи зан ба дам додан
آمد آن پیرهزن به دم دادن
Хомаи хомро ба хам додан
خامهٔ خام را به خم دادن
Бонг бар зад бар он ъаҷузаи хом
بانگ بر زد بر آن عجوزه خام
Каз канизяш нагузаронад ном
کز کنیزیش نگذراند نام
Шоҳ аз он эҳтирози ков ме сохт
شاه از آن احتراز کاو میساخت
Ғӯри дигар канизакон бишнохт
غور دیگر کنیزکان بشناخت
Перзанро зи хона берун кард
پیرزن را ز خانه بیرون کرد
Ба афсунгари нигар чаҳ афсун кард !
به افسونگر نگر چه افسون کرد!
То чунон шуд ба чашми шоҳи азиз
تا چنان شد به چشم شاه عزیز
Ки шуд аз дӯстии ғуломи каниз
که شد از دوستی غلام کنیز
Гарчи зон тарк дид айёрӣ
گرچه زان ترک دید عیاری
Ҳамчунон кард хештани дорӣ
همچنان کرد خویشتنداری
То шабии фурсат ончунон афтод
تا شبی فرصت آنچنان افتاد
Котшӣ дар ду меҳрбон афтод
کاتشی در دو مهربان افتاد
Пои шаҳ дар канори он дилбанд
پای شه در کنار آن دلبند
Дар хазида миён хаз ва паранд
در خزیده میان خز و پرند
Қалъаи он дар об карда ҳисор
قلعه آن در آب کرده حصار
Ва оташи манҷаниқи ин бар кор
وآتش منجنیق این بر کار
Шоҳ чун гарми гашт аз оташи тез
شاه چون گرم گشت از آتش تیز
Гуфт бо он гули гулоби ангез
گفت با آن گل گلابانگیز
К-эии рутаби донаи расидаи ман
کای رطبدانهٔ رسیدهٔ من
Дидаи ҷону ҷони дидаи ман
دیدهٔ جان و جان دیدهٔ من
Сарв бо қоматати гиёҳи Фшӣ
سرو با قامتت گیاهفشی
Ташти ма бо ту офтобаи кашӣ
تشت مه با تو آفتابهکشی
Аз ту як нукта мекунам дархост
از تو یک نکته میکنم درخواست
Кончаҳи пурсам маро бигӯе рост
کانچه پرسم مرا بگویی راست
Гар буд посухи ту рости айёр
گر بود پاسخ تو راست عیار
Рост гардад маро чу қади ту кор
راست گردد مرا چو قد تو کار
Вонгаҳ аз баҳри ин дили ангезӣ
وانگه از بهر این دلانگیزی
Кард бар тозаи гули шикаррезӣ
کرد بر تازه گل شکرریزی
Гуфт вақте чу Зуҳра дар тсдис
گفت وقتی چو زهره در تسدیس
Бо сулаймон нишаста бади билқис
با سلیمان نشسته بُد بلقیس
Будашон аз ҷаҳони яке фарзанд
بودشان از جهان یکی فرزند
Дасту поиши кушода аз пайванд
دست و پایش گشاده از پیوند
Гуфт билқиси к-эии расӯли худоӣ
گفت بلقیس کای رسول خدای
Ман ва ту тундараст сар то пой
من و تو تندرست سر تا پای
Чист фарзанди мо чунин ранҷур
چیست فرزند ما چنین رنجور
Дасту поеи зи тандурустии давр
دست و پایی ز تندرستی دور
Дард ӯро даво шинохтании сет
درد او را دوا شناختنیست
Чун шиносии алоҷ , сохтании сет
چون شناسی علاج، ساختنیست
Ҷабраилат чу оварад пайғом
جبرئیلت چو آورد پیغام
Ин ҳикоят бадв бигӯӣ тамом
این حکایت بدو بگوی تمام
То чу аз ҳазрат ту гардад боз
تا چو از حضرت تو گردد باز
Лавҳи маҳфӯзро биҷӯед роз
لوح محفوظ را بجوید راز
Чорае кови алоҷро шояд
چارهای کاو علاج را شاید
Ба ту он чора соз бинмоед
به تو آن چارهساز بنماید
Магари ин Тифл растгор шавад
مگر این طفل رستگار شود
Ба саломат умедвор шавад
به سلامت امیدوار شود
Шуд сулаймон бидон сухани хўшнўд
شد سلیمان بدان سخن خوشنود
Рўзкӣ чанд мунтазир май буд
روزکی چند منتظر میبود
Чунки ҷбрили гашти ҳам нафасаш
چونکه جبریل گشت همنفسش
Боз гуфт ончӣ буд дар ҳавасаш
باز گفت آنچه بود در هوسش
Рафт ва оварад Ҷабраили дуруд
رفت و آورد جبرئیل درود
Аз ки ? аз кирдигори чархи кабӯд
از که؟ از کردگار چرخ کبود
Гуфт кинро давои ду чиз омад
گفت کاین را دوا دو چیز آمد
Ваон ду андари ҷаҳон азиз омад
وان دو اندر جهان عزیز آمد
Онкӣ чун пеш ту нишинад ҷуфт
آنکه چون پیش تو نشیند جفت
Ҳардуро ростӣ бибояд гуфт
هردو را راستی بباید گفت
Ончунон дон казон ҳикояти рост
آنچنان دان کزان حکایت راست
Ранҷи ин Тифл бар тавонад хост
رنج این طفل بر تواند خاست
Хонд билқисро сулаймони зуд
خواند بلقیس را سلیمان زود
Гуфта Ҷабраил боз намӯд
گفته جبرئیل باز نمود
Гашти билқиси азин сухани шодон
گشت بلقیس ازین سخن شادان
Каз халаф хона мешуд ободон
کز خلف خانه میشد آبادان
Гуфт баргӯӣ то чаҳ хоҳии рост
گفت برگوی تا چه خواهی راست
То бигӯям чунонкӣ аҳд худост
تا بگویم چنانکه عهد خداست
Боз пурседаш он чароғи вуҷӯд
باز پرسیدش آن چراغ وجود
К-эии ҷамоли ту дидаро мақсӯд
کای جمال تو دیده را مقصود
Ҳаргизи андари ҷаҳони з рӯй ҳавас
هرگز اندر جهان ز روی هوس
Ҷуз ба ман рағбати ту буд ба кас ?
جز به من رغبت تو بود به کس؟
Гуфт билқиси чашми бади зи ту давр
گفت بلقیس چشم بد ز تو دور
Зонка равшантарӣ зи чашмаи нур
زانکه روشنتری ز چشمه نور
Ҷузи ҷавонӣу хубят кин ҳаст
جز جوانی و خوبیات کاین هست
Бар ҳамаи поигаҳи ту дории даст
بر همه پایگه تو داری دست
Хуии хуш рӯй хуши навозиши хуш
خوی خوش روی خوش نوازش خوَش
Базми ту равза ва ту ризвони Фш
بزم تو روضه و تو رضوان فش
Малики ту ҷумлаи ошкору ниҳон
ملک تو جمله آشکار و نهان
Меҳри пайғамбаряти ҳрзи ҷаҳон
مهر پیغمبریت حرز جهان
Бо ҳамаи хӯбӣу ҷавонии ту
با همه خوبی و جوانی تو
Подшоҳӣу Комронии ту
پادشاهی و کامرانی تو
Чун бубинами яке ҷавони манзур
چون ببینم یکی جوان منظور
Аз таманноӣ бад набошам давр
از تمنای بد نباشم دور
Тифл бедаст чун шунид ин роз
طفل بیدست چون شنید این راز
Дастҳо сӯй ӯ кашид дароз
دستها سوی او کشید دراز
Гуфт : момо дуруст шуд дастам
گفت: ماما درست شد دستم
Чун гул аз дасти дигарон рустам
چون گل از دست دیگران رستم
Чун парӣ дид дар парии зода
چون پری دید در پریزاده
Дид дастӣ ба ростӣ дода
دید دستی به راستی داده
Гуфт к-эии пешвои деву парӣ
گفت کای پیشوای دیو و پری
Чун ҳунари хуб ва чун хиради ҳунарӣ
چون هنر خوب و چون خرد هنری
Бар сари Тифли нукта Эй бигушоӣ
بر سر طفل نکتهای بگشای
То зи ман даст ва аз ту ёбад пой
تا ز من دست و از تو یابد پای
Як сухани пурсам ар надории ранҷ
یک سخن پرسم ار نداری رنج
Каз ҷаҳон бо чунин хазинау ганҷ
کز جهان با چنین خزینه و گنج
Ҳеҷ бар табъ раҳ занад ҳавасат ?
هیچ بر طبع ره زند هوَسَت؟
Ки таманно буд ба мол каст
که تمنا بود به مال کست؟
Гуфт пайғамбари худои параст
گفت پیغمبر خدایپرست
Кончаҳи касро набӯд моро ҳаст
کانچه کس را نبود ما را هست
Малику моли хазинаи шоҳӣ
ملک و مال، خزینهٔ شاهی
Ҳама дорам зи моҳ то моҳӣ
همه دارم ز ماه تا ماهی
Бо чунин неъматии фароху тамом
با چنین نعمتی فراخ و تمام
Ҳарки ояд ба назд ман ба салом
هرکه آید به نزد من به سلام
Сӯй дасташ кунам наҳуфтаи нигоҳ
سوی دستش کنم نهفته نگاه
То чаҳ оради маро ба тӯҳфаи зи роҳ
تا چه آرد مرا به تحفه ز راه
Тифл кин қисса гуфта омад рост
طفل کاین قصه گفتهآمد راست
Пой бикшод ва аз замин бархест
پای بگشاد و از زمین برخاست
Гуфт бобо равона шуд поем
گفت: بابا روانه شد پایم
Кард рои ту олам ороем
کرد رایِ تو عالمآرایم
Рости гуфтан чу дар ҳарими худоӣ
راست گفتن چو در حریم خدای
Офат аз дасти бараду ранҷ аз пой
آفت از دست برد و رنج از پای
Ба ки мо низ ростӣ созем
به که ما نیز راستی سازیم
Тир бар сайд рост андозем
تیر بر صید، راست اندازیم
Бозгу эй зи меҳрбонони фард
بازگو ای ز مهربانان فرد
Каз чаҳ маънӣ шудаи сети меҳри ту сард
کز چه معنی شدهست مهر تو سرد
Ман гирифтам ки мехӯрам ҷгарӣ
من گرفتم که میخورم جگری
Дар ту аз давр мекунам назарӣ
در تو از دور میکنم نظری
Ту бад-ӣни хӯбӣу парии чеҳрӣ
تو بدین خوبی و پریچهری
Ху чаро кардае ба бади Меҳрӣ ?
خو چرا کردهای به بد مهری؟
Сарви нозиндаи пеши чашмаи об
سرو نازنده پیش چشمهٔ آب
Беҳтар аз ростӣ надид ҷавоб
بهتر از راستی ندید جواب
Гуфт дар насли носутӯдаи мо
گفت در نسل ناستوده ما
Ҳаст як хислати озмудаи мо
هست یک خصلت آزموده ما
Каз занон ҳар ки дил ба марди супурд
کز زنان هر که دل به مرد سپرد
Чун зиҳ зодан расед зод ва бамурд
چون به زادن رسید زاد و بمرد
Мард чун ҳар занӣ ки аз мо зод
مُرد چون هر زنی که از ما زاد
Дил чигуна ба марг шояд дод ?
دل چگونه به مرگ شاید داد؟
Дар сари ком ҷон нишоед кард
در سر کام، جان نشاید کرد
Заҳр дар ангабин нишоед хӯрд
زهر در انگبین نشاید خورد
Бар ман ин ҷон аз он азиз тараст
بر من این جان از آن عزیزترست
Ки сипорам бидонча зу хатараст
که سپارم بدانچه زو خطرست
Ман ки ҷони дӯстам на ҷонони дӯст
من که جاندوستم نه جاناندوست
Бо ту аз айба баргушодам пӯст
با تو از عیبه برگشادم پوست
Чун з хон аўФтоди сарпӯшам
چون ز خوان اوفتاد سرپوشم
Хоҳ бигзор ва хоҳ бифурӯшам
خواه بگذار و خواه بفروشم
Лек ман чун замири ннҳФтм
لیک من چون ضمیر ننهفتم
Бо ту аҳвол хештан гуфтам
با تو احوال خویشتن گفتم
Чашм дорам ки шаҳриёри ҷаҳон
چشم دارم که شهریار جهان
Накунад низ ҳоли хеши ниҳон
نکند نیز حال خویش نهان
Каз канизони офтоби ҷамол
کز کنیزانِ آفتابجمال
Зуди сирӣ чаро кунад ҳамаи сол ?
زود سیری چرا کند همه سال؟
Надиҳади дил ба ҳеҷ дилхоҳӣ
ندهد دل به هیچ دلخواهی
Набард бо касе ба сари моҳӣ
نبرَد با کسی بهسر ماهی
Ҳаркиро чун чароғ бинавозад
هرکه را چون چراغ بنوازد
Боз чун шамъ сар биндозад
باز چون شمع سر بیندازد
Бар кашад бар фалак ба неъмату ноз
بر کشد بر فلک به نعمت و ناز
Бификанад дар замин ба хории боз
بفکنَد در زمین به خواری باز
Шоҳ гуфт аз барои онкӣ касе
شاه گفت از برای آنکه کسی
Бо ман аз меҳр бар назд нафасӣ
با من از مهر بر نزد نفسی
Ҳама дар банди кор худ буданд
همه در بند کار خود بودند
Нек пеш омаданд ва бад буданд
نیک پیش آمدند و بد بودند
Дил чу бо роҳат ошно карданд
دل چو با راحت آشنا کردند
Ранҷи хизматгарӣ раҳо карданд
رنج خدمتگری رها کردند
Ҳар касеро ба қадари худ қадамии сет
هر کسی را به قدر خود قدمیست
Нон медаҳ на қӯт ҳар шикамии сет
نان میده نه قوتِ هر شکمیست
Шикамӣ бояд оҳанӣн чун санг
شکمی باید آهنین چون سنگ
Ки Асияи ш аз хӯриш наёяд танг
کهآسیاش از خورش نیاید تنگ
Зан чу марди кушода рӯ бинад
زن چو مرد گشادهرو بیند
Ҳам бадви ҳам ба худ фурӯ бинад
هم بدو هم به خود فرو بیند
Бар зан эмин мабош зан коҳ аст
بر زن ایمن مباش زن کاه است
Барадаши бод ҳар куҷо роҳ аст
بَرَدش باد هر کجا راه است
Зан чу зар дид чун тарозуии зар
زن چو زر دید چون ترازوی زر
Ба ҷӯй бо ҷӯй дар оради сар
به جوی با جوی در آرد سر
Нор каз нор дона гардад пар
نار کز نار دانه گردد پر
Пухтаи лаъл ва напухта бошад дар
پخته لعل و نپخته باشد در
Зан чу ангуру Тифл бе гунаҳи сет
زن چو انگور و طفل بیگنهست
Хоми сарсабзу пухтаи Рӯсияи сет
خام سرسبز و پخته روسیهست
Модагон дар кодаи кадуи номанд
مادگان در کده کدو نامند
Хомашони пухтаи пухтаи шани хоманд
خامشان پخته پختهشان خامند
Исмати зани ҷамоли шӯй буд
عصمت زن جمال شوی بود
Шаб чу ма ёфт моҳрӯӣ буд
شب چو مه یافت ماهروی بود
Аз парастандагони ман дар кас
از پرستندگان من در کس
Ҷузи худ оростан надидаму бас
جز خود آراستن ندیدم و بس
Дар ту дидам ба шарти хизмати хеш
در تو دیدم به شرط خدمت خویش
Ки замон то замон намӯдӣ беш
که زمان تا زمان نمودی بیش
Лоҷарам гарчи аз ту бе комам
لاجرم گرچه از تو بیکامم
Бе ту як чашм зад нёромм
بی تو یک چشمزد نیارامم
Шоҳ аз ин чанд нуктаҳои шигифт
شاه از این چند نکتههای شگفت
Кард бар кор ва ҳеҷ дар нагирифт
کرد بر کار و هیچ در نگرفت
Шӯхи чашм аз сар баҳона нарафт
شوخچشم از سر بهانه نرفت
Тир бар чашма нишона нарафт
تیر بر چشمه نشانه نرفت
Ҳамчунон зери бори дилтангӣ
همچنان زیر بار دلتنگی
намебурид он гриўаҳи сангӣ
میبرید آن گریوه سنگی
Кард бо тишнагии баробари об
کرد با تشنگی برابر آب
ӯ сабурӣу рӯзгори шитоб
او صبوری و روزگار شتاب
Перзани кони бути ҳумоюнаш
پیرزن کان بت همایونش
Карда буд аз сарои берунаш
کرده بود از سرای بیرونش
Огаҳӣ ёфт аз сабурии шоҳ
آگهی یافت از صبوری شاه
Ки бидон орзӯи наёбади роҳ
که بدان آرزو نیابد راه
Оҷизаш карда нави расидаи занӣ
عاجزش کرده نو رسیده زنی
Аз тании аўФтодаҳи Таҳамтанӣ
از تنی اوفتاده تهمتنی
Гуфт вақтаст агар ба чора гарӣ
گفت وقتاست اگر به چارهگری
Рақси девони бароварам ба парӣ
رقص دیوان برآورم به پری
Рахна дар маҳд офтоб кунам
رخنه در مهد آفتاب کنم
Қалъаи моҳро хароб кунам
قلعه ماه را خراب کنم
То дигар захми ҳеҷ тири занӣ
تا دگر زخم هیچ تیر زنی
Нарасад бар камони перзанӣ
نرسد بر کمان پیرزنی
Бо шаҳи аФсўнгронаҳи хилвати хост
با شه افسونگرانه خلوت خواست
Рафт ва кард он фусун ки бояд рост
رفت و کرد آن فسون که باید راست
Дар мукофоти он ҷаҳони афрӯз
در مکافات آن جهانافروز
Хонд бар шаҳи фусуни пиромўз
خواند بر شه فسون پیرآموز
Гуфт агар боядат ки караи хом
گفت اگر بایدت که کره خام
Зери зини ту зуд гардад ром
زیر زین تو زود گردد رام
Кара ром кардаро ду се бор
کره رام کرده را دو سهبار
Пеш ӯ зин кун ва ба рФқи бухор
پیش او زین کن و به رِفق بخار
Роизонӣ ки кара ром кунанд
رایضانی که کره رام کنند
Тавсанонро чунин лагом кунанд
توسنان را چنین لگام کنند
Шоҳро ин фиреб чуст омад
شاه را این فریب، چست آمد
Хишти ин қолабаш дуруст омад
خشت این قالبش درست آمد
Шӯху раънои хариди нӯши лабӣ
شوخ و رعنا خرید نوشلبی
Муҳра бозӣ кунӣу булъаҷабӣ
مهرهبازیکنی و بوالعجبی
Бардапарвар риёзаташ дода
بردهپرور ریاضتش داده
ӯ худ аз асли нарми сами зода
او خود از اصل نرمسم زاده
Бо шаҳ аз чобукӣу дмсозӣ
با شه از چابکی و دمسازی
Сад муъаллақ задӣ ба ҳар бозӣ
صد معلق زدی به هر بازی
Шоҳ бо ӯ такаллуфӣ дар сохт
شاه با او تکلفی در ساخت
Ба такаллуфи гирифтае май бохт
به تکلف گرفتهای میباخت
Вақти бозӣ дар он фикандӣ шаст
وقت بازی در آن فکندی شست
Вақти ҳоҷат бад-ӣн кашидӣ даст
وقت حاجت بدین کشیدی دست
Ноз бо он намӯд ва бо ин хуфт
ناز با آن نمود و با این خفت
Ҷигари онҷоу гавҳари ӣнҷои сифт
جگر آنجا و گوهر اینجا سفت
Рағбат омад зи рашки он хуфтан
رغبت آمد ز رشک آن خفتن
Дар носуфтаро ба дар сифтан
در ناسفته را به در سفتن
Гарчи аз роҳ рашк дода шоҳ
گرچه از راه رشک داده شاه
Гирд ғайрат нишаст бар рухи моҳ
گرد غیرت نشست بر رخ ماه
Аз раҳу расм бандагӣ нагузашт
از ره و رسم بندگی نگذشت
Як сари мӯӣ аз ончӣ буд нагашт
یک سر موی از آنچه بود نگشت
Дар гумон омадаш ки ин чаҳ фан аст
در گمان آمدش که این چه فن است
Асли тӯфони танур перзан аст
اصل طوفان تنور پیرزن است
Сокинӣ пеша кард ва сабр намӯд
ساکنی پیشه کرد و صبر نمود
Сабр дар ошиқӣ надорад суд
صبر در عاشقی ندارد سود
То шабии хилвати он ҳумоюни чеҳр
تا شبی خلوت آن همایونچهر
Фурсатӣ ёфт бо шаҳ аз сари меҳр
فرصتی یافت با شه از سر مهر
Гуфт к-эии хусрави фириштаи ниҳод
گفت کایخسروِ فرشتهنهاد
Довари мамлакат ба дайн ва ба дод
داور مملکت به دین و به داد
Чун шудӣ ростгӯӣу рости назар
چون شدی راستگوی و راستنظر
Бо ман аз роҳ ростӣ магзар
با من از راه راستی مگذر
Гарчи ҳар рӯзи кони кушояди ком
گرچه هر روز کان گشاید کام
Аввалаш субҳ бошад охири шом
اولش صبح باشد آخر شام
Ту ки рӯзи туро завол мабод
تو که روز ترا زوال مباد
Шаби ту ҷузи шаб висол мабод
شب تو جز شب وصال مباد
Субҳи ворам чу додӣ аввали нӯш
صبحوارم چو دادی اول نوش
Аз чаҳ гаштӣ чу шоми сиркаи фуруш ?
از چه گشتی چو شام سرکهفروش؟
Гирам аз ман нахурда гаштии сайр
گیرم از من نخورده گشتی سیر
Ба чаҳ андохтӣам дар дами шер ?
به چه انداختیام در دَم شیر؟
Доштӣ то зи ғусса ҷон набарам
داشتی تا ز غصه جان نبرم
Аждаҳоеи баробари назарам
اژدهایی برابر نظرم
Куштанамро чаҳ дар хӯрд Марӣ
کشتنم را چه در خورد ماری
Гар кашии ҳам ба теғи худ борӣ
گر کشی هم به تیغ خود باری
Ба чунин раҳ ки раҳнамӯн будат ?
به چنین ره که رهنمون بودت؟
Венаи чунин бозӣ ӣӣ ки фармуд т ?
وین چنین بازییی که فرمودت؟
Хабарами даҳ ки бехабар шуда ам
خبرم ده که بیخبر شدهام
То напарам ки тези пар шуда ам
تا نپرم که تیز پر شدهام
Ба худо ва ба ҷони ту савганд
به خدا و به جان تو سوگند
Ки азин қуфл агар гушойии банд
که ازین قفل اگر گشایی بند
Қуфли ганҷ гуҳар биндозам
قفل گنج گهر بیندازم
Бо ба афтод шоҳ дар созам
با بهافتاد شاه در سازم
Шоҳ аз онҷо ки буд дарбандаш
شاه از آنجا که بود دربندش
Чун ки дид эътимоди савгандаш
چون که دید اعتماد سوگندش
Ҳол аз он моҳ меҳрбон нанаҳуфт
حال از آن ماه مهربان ننهفت
Гуфтанӣ ва нагуфтанӣ ҳама гуфт
گفتنی و نگفتنی همه گفت
Корзўии ту бар фурухт маро
کارزوی تو بر فروخت مرا
Оташӣ дарфиканду сӯхти маро
آتشی درفکند و سوخت مرا
Сахт шуд дардам аз шикебе
سخت شد دردم از شکیبایی
Вази танам давр шуд тавоноӣ
وز تنم دور شد توانایی
То ҳамон перзан даво бишнохт
تا همان پیرزن دوا بشناخت
Перзани ворам аз давои бнўохт
پیرزنوارم از دوا بنواخت
Ба дурӯғам музавварӣ фармуд
به دروغم مزوری فرمود
Дошт нохӯрдаи оши музаввари суд
داشت ناخورده آش مزور سود
Оташ ангехтан ба гармии ту
آتش انگیختن به گرمی تو
Сахтӣ ӣӣ бад барои нармии ту
سختییی بد برای نرمی تو
Нашавад оби ҷуз ба оташи гарм
نشود آب جز به آتش گرم
Ҷуз ба оташ нагардад оҳани нарм
جز به آتش نگردد آهن نرم
Гар на зи онҷо ки бо ту рой манаст
گر نه ز آنجا که با تو رای منست
Дарди ту беҳтарин давоӣ манаст
درد تو بهترین دوای منست
Оташ аз ту буд дар дили ман
آتش از تو بود در دل من
Перзан дар миёнаи дўдоФкн
پیرزن در میانه دودافکن
Чун шудӣ шамъи вор бо ман рост
چون شدی شمعوار با من راست
Дӯди дўдоФкн аз миён бархест
دود دودافکن از میان برخاست
Ки офтоби ман аз ҳамл шуд шод
کهآفتاب من از حمل شد شاد
Кӣ з брдолъҷўзм ояд ёд ?
کی ز بردالعجوزم آید یاد؟
Чанд азин достони табъи навоз
چند ازین داستان طبعنواز
Гуфт ва он нозанин шунид ба ноз
گفت و آن نازنین شنید به ناز
Чун чунон дид тарки тавсани хуй
چون چنان دید ترک توسنخوی
Роҳ додаш ба сарви сӯсани буи
راه دادش به سرو سوسنبوی
Булбулӣ бар сарир ғунча нишаст
بلبلی بر سریر غنچه نشست
Ғунчаи бушковату гашти булбули маст
غنچه بشکفت و گشت بلبل مست
Тӯтӣ ӣӣ дид пари шукри хуоне
طوطییی دید پُر شکر خوانی
Бемагас кард шукри афшонӣ
بیمگس کرد شکر افشانی
Моҳӣ ӣиро дар обгири афканд
ماهییی را در آبگیر افکند
Рутабӣ дар миёни шери афканд
رطبی در میان شیر افکند
Буд ширину чарбӣ ӣӣ аҷабаш
بود شیرین و چربییی عجبش
Кард ширини ҳўолти рутабаш
کرد شیرین حوالت رطبش
Шаҳ чу он нақшро паранд кушод
شه چو آن نقش را پرند گشاد
Қуфли заррини зи дарҷи қанди кушод
قفل زرین ز دُرج قند گشاد
Дид ганҷинае ба зари дархурад
دید گنجینهای به زر درخوَرد
Кардаш аз зебҳои заррини зард
کردش از زیبهای زرین زرد
Зардӣаст онкӣ шодмонӣ азуаст
زردی است آنکه شادمانی ازوست
Завқи ҳалвоӣ заъфаронӣ азуаст
ذوق حلوای زعفرانی ازوست
Он чаҳ бинӣ ки заъфарони зарди сет
آن چه بینی که زعفران زردست
Хандаи байн зонка заъфарон хӯрд ҳи сет
خنده بین زانکه زعفران خوردهست
Нури шамъ аз ниқоб зардӣ тофт
نور شمع از نقاب زردی تافت
Гови Мӯсои баҳо ба зардӣ ёфт
گاو موسی بها به زردی یافت
Зар ки зардаст моя тараб аст
زر که زرد است مایه طرب است
Тини асФри азизи азин сабаб аст
طین اصفر عزیز ازین سبب است
Шаҳ чу ин достон шунид тамом
شه چو این داستان شنید تمام
Дар канораш гирифт ва хуфт ба ком
در کنارش گرفت و خفت بهکام