Чун ба таслиси муштарӣу Зуҳал
چون به تثلیث مشتری و زحل
Шоҳи анҷуми з ҳут шуд ба ҳамл
شاه انجم ز حوت شد به حمل
Сабзаи Хизр вааш ҷавонӣ ёфт
سبزه خضر وش جوانی یافت
Чашмаи об зиндагонӣ ёфт
چشمه، آب زندگانی یافت
Ноф ҳар чашма равад нилӣ шуд
ناف هر چشمه رود نیلی شد
Ҳар сиблатӣ ба слсбилӣ шуд
هر سبیلی به سلسبیلی شد
Машк бар гашти хоки авдии пӯш
مشکبَر گشت خاک ِ عودیپوش
Нофаи хари гашти боди нофаи фуруш
نافهخر گشت باد ِ نافهفروش
Эътидоли ҳавои наврӯзӣ
اعتدال هوای نوروزی
Рост рӯ шуд ба олами афрӯзӣ
راسترو شد به عالمافروزی
Боди наврӯзӣ аз қиболаи нав
باد نوروزی از قبالهٔ نو
Бо раёҳини ниҳоди ҷон ба гарав
با ریاحین نهاد جان به گرو
Растании сар бурун зад аз дили хок
رستنی سر برون زد از دل خاک
Занги хуршеди гашт аз оинаи пок
زنگ خورشید گشت از آینه پاک
Шабнам аз доман асир нишаст
شبنم از دامن اثیر نشست
Гармии андоми змҳрири шикаст
گرمی اندام ِ زمهریر شکست
Барфи кофурӣ аз гриўаҳи кӯҳ
برف کافوری از گریوه کوه
Равадро зи об дида дод шиква
رود را زآب دیده داد شکوه
Сабза гавҳар задуд бениш ро
سبزه گوهر زدود بینش را
Дод сари сабзии офариниш ро
داد سرسبزی آفرینش را
Наргистар ба чашм хоб олуд
نرگس تر به چشم خوابآلود
Ҳар киро чашм буд хоби рабӯд
هر کهرا چشم بود خواب ربود
Боди субҳ аз насими нофаи гушой
باد صبح از نسیم نافهگشای
Бар саводи бунафшаи ғолияи соӣ
بر سواد بنفشه غالیهسای
Сарв каз соя бодбона зада
سرو کز سایه بادبانه زده
Ҷаъди шамшодро ба шона зада
جعد شمشاد را به شانه زده
Чашми нилӯфар аз шиканҷаи хоб
چشم نیلوفر از شکنجهٔ خواب
Ҷон дар андохта ба қалъаи об
جان در انداخته به قلعهٔ آب
Ғунчаҳои нав аз шукуфаи шох
غنچههای نو از شکوفه شاخ
Карда лؤлؤ чу барги лолаи фарох
کرده لؤلؤ چو برگ لاله فراخ
Сӯсан аз баҳри тоҷи наргиси маст
سوسن از بهر تاج نرگس مست
Шӯшаи зари ниҳода бар кафи даст
شوشه زر نهاده بر کف دست
Аз шамоили шмомаҳҳои баҳор
از شمایل شمامههای بهار
Беқиёмат ситора карда нисор
بیقیامت ستاره کرده نثار
Шнблиди сиришк дар дида
شنبلید سرشک در دیده
Заъфарони хӯрдаи бози хандида
زعفران خورده باز خندیده
Котиби алўҳии гул ба оби ҳаёт
کاتب الوحی گل به آب حیات
Бар шақоӣқ ба хӯни навиштаи барот
بر شقایق به خون نوشته برات
Барги насрин ба гавҳари омўдн
برگ نسرین به گوهر آمودن
Шохи сӯсан ба тўтё судан
شاخ سوسن به توتیا سودن
Ҷаъд бар ҷаъди бастаи мрзнгўш
جعد بر جعد بسته مرزنگوش
Дайлам осо фиканда бар сари дӯш
دیلم آسا فکنده بر سر دوش
Гашта ҳам барг ва ҳам гёи розӣ
گشته هم برگ و هم گیا راضی
Ин ба миқрозаи он ба миқрозӣ
این به مقراضه آن به مقراضی
Сунбул аз хӯшаҳои мшги ангез
سنبل از خوشههای مشگ انگیز
Бар қрнФли кушодаи атсаи тез
بر قرنفل گشاده عطسهٔ تیز
Дода хайрӣ ба шарти ҳам аҳдӣ
داده خیری به شرط همعهدی
Ёсуманро хати валиаҳдӣ
یاسمن را خط ولیعهدی
Буии сиснбр аз ҳарорати хеш
بوی سیسنبر از حرارت خویش
Ақраби чархро гудохтаи неш
عقرب چرخ را گداخته نیش
Ғунча бо чашми гови чашм ба ноз
غنچه با چشم گاوچشم بهناز
Мурғ бо гӯши пели гӯш ба роз
مرغ با گوش پیلگوش بهراز
Гули кофури буии машки насим
گل کافور بوی مشک نسیم
Чун биногваши ёр дар зару сим
چون بناگوش یار در زر و سیم
Машки бед аз дарахти авди нишон
مشک بید از درخت عود نشان
Гоҳи кофуру гоҳ машк фишон
گاه کافور و گاه مشک فشان
Арғавону саман баробар дид
ارغوان و سمن برابر دید
Роятӣ баркашида сурху сипед
رایتی برکشیده سرخ و سپید
зи офати беди барги боди хазон
ز آفت بید برگ باد خزان
Шохи пари барги беди дасти газон
شاخ پر برگِ بید دستگزان
Гули камари баста дар шаҳаншоҳӣ
گل کمر بسته در شهنشاهی
Хок чун бод дар ҳавои хоҳӣ
خاک چون باد در هواخواهی
Булбул овоз баркашида чу кӯс
بلبل آواز برکشیده چو کوس
Ҳамаи шаб то ба вақти бонги хурӯс
همه شب تا به وقت بانگ خروس
Сурхи гулро ба сабз майдонӣ
سرخ گل را به سبز میدانی
Панҷ навбати занон ба султонӣ
پنج نوبت زنان به سلطانی
Бар сари сарви бонги фохтагон
بر سر سرو بانگ فاختگان
Чун тараб равад длнўохтгон
چون طرب رود دلنواختگان
Ноӣ қамарӣ ба нолаи саҳарӣ
نای قمری به نالهٔ سحری
Хандаи бардаи зи коми Кебеки дарӣ
خنده برده ز کام کبک دری
Бонги дроҷ бар ҳаволии кишт
بانگ دراج بر حوالی کشت
Карда тақтеъи байтҳои биҳишт
کرده تقطیع بیتهای بهشت
Занад боф аз биҳишт нома занад
زند باف از بهشت نامه زند
Дар шаб оварад ва хонд ҳарфӣ чанд
در شب آورد و خواند حرفی چند
Андалеб аз навой тези оҳанг
عندلیب از نوای تیز آهنگ
Гашта борӣк чун бришми чанг
گشته باریک چون بریشم چنگ
Боғ чун лавҳи Нақшбанд шуда
باغ چون لوح نقشبند شده
Мурғу моҳии нишоти манд шуда
مرغ و ماهی نشاطمند شده
Шоҳи баҳром дар чунин рӯзӣ
شاه بهرام در چنین روزی
Кард шоҳонаи маҷлиси афрӯзӣ
کرد شاهانه مجلس افروزی
Аз намӯдори ҳафт гунбади хеш
از نمودار هفت گنبد خویش
Гунбадии зи осмони Фрохтаҳ беш
گنبدی ز آسمان فراخته بیش
Чорбндӣ расед пайкии чуст
چاربندی رسید پیکی چست
Роҳи шаш тоқи ҳафт гунбади ҷуст
راه شش طاق هفت گنبد جست
Чун даромад дар он биҳиштии кох
چون درآمد در آن بهشتی کاخ
Шуд дилаш чун дар биҳишти фарох
شد دلش چون در بهشت فراخ
Кард бар хусрави офарини дароз
کرد بر خسرو آفرین دراز
Ки офарин карда буд баради намоз
کهآفرین کرده بود برد نماز
Гуфт боз азнигор хонаи чин
گفت باز از نگارخانهٔ چین
Ҷӯш лашгар гирифт рӯй замин
جوش لشگر گرفت روی زمین
Монад паймони шоҳро фағфур
ماند پیمان شاه را فغفور
Шуд дигар раҳи зи неки аҳдии давр
شد دگر ره ز نیک عهدی دور
Чинёнро вафо набошаду аҳд
چینیان را وفا نباشد و عهد
Зҳрноки андаруну беруни шаҳд
زهرناک اندرون و بیرون شهد
Лашгарӣ теғ баркашида ба авҷ
لشگری تیغ برکشیده به اوج
То ба Ҷайҳуни расидаи мавҷ ба мавҷ
تا به جیحون رسیده موج به موج
Силӣ омад гирифт саҳро ӣӣ
سیلی آمد گرفت صحرایی
Ҳар наҳангии дарав чу дарё ӣӣ
هر نهنگی درو چو دریایی
Гар шаҳи ин шуғлро бидорад пос
گر شه این شغل را بدارد پاس
Чинёни хӯн мо хуранд ба тос
چینیان خون ما خورند به طاس
Шаҳ чу аз фитна ёфт огоҳӣ
شه چو از فتنه یافت آگاهی
Дар бало дид офияти хоҳӣ
در بلا دید عافیت خواهی
Пештар зонка дар сроиди дом
پیشتر زانکه در سرآید دام
Доман аз мекашиду даст аз ҷом
دامن از می کشید و دست از جام
Рой он зад ки аз кифояту рой
رای آن زد که از کفایت و رای
Хасмро чун ба сар дар оради пой
خصم را چون به سر درآرد پای
Ҷуз ба ганҷ ва сипаҳ надид паноҳ
جز به گنج و سپه ندید پناه
Ки олат нусратаст ганҷу сипоҳ
کهآلت نصرت است گنج و سپاه
Чун сипаҳи бози ҷуст панҷ надид
چون سپه باز جست پنج ندید
Чун ба ганҷина рафт ганҷ надид
چون به گنجینه رفت گنج ندید
Ҳам тиҳӣ дид ганҷи оканда
هم تهی دید گنج آکنده
Ҳам силеҳу сипаҳи пароканда
هم سلیح و سپه پراکنده
Монад оҷиз чу шер бе дандон
ماند عاجز چو شیر بی دندان
Тавқи занҷиру мамлакати зиндон
طوق زنجیر و مملکت زندان
Шаҳ шунидам ки дошт дастурӣ
شه شنیدم که داشت دستوری
Нохудои тарсӣ аз худои даврӣ
ناخدا ترسی از خدا دوری
Ном худ карда зон ҷарида ки хост
نام خود کرده زان جریده که خواست
Рости равшан вале на равшану рост
راستروشن ولی نه روشن و راست
Равшану ростиаш баси борӣк
روشن و راستیاش بس باریک
Ростии кўжу равшании торик
راستی کوژ و روشنی تاریک
Дода шаҳро ба номи неки ғурур
داده شه را به نام نیک غرور
Ваов зи таълиқи неки номии давр
واو ز تعلیق نیکنامی دور
То вазорат ба ҳукм нарисӣ буд
تا وزارت به حکم نرسی بود
Дар вазорати худои тарсӣ буд
در وزارت خدای ترسی بود
Рости равшан чу зу вазорати барад
راستروشن چو زو وزارت برد
Ростиҳоу равшаниҳо мард
راستیها و روشنیها مرد
Шаҳ чу машғӯл шуд ба нӯш ва ба ноз
شه چو مشغول شد به نوش و به ناز
ӯ ба бедод кард дасти дароз
او به بیداد کرد دست دراز
Фитна ме сохт маслиҳат май сӯхт
فتنه میساخت مصلحت میسوخت
Малик май ҷуст ва мол ме андӯхт
ملک میجست و مال میاندوخت
Нойиби шоҳро ба зар ва ба зеб
نایب شاه را به زر و به زیب
Дод бар кимиёии фитнаи фиреб
داد بر کیمیای فتنه فریب
Гуфт халқи орзӯи талаб шуда анд
گفت خلق آرزو طلب شدهاند
Шӯху густох ва беадаб шуда анд
شوخ و گستاخ و بیادب شدهاند
Неъмати мо зи роҳи сирии шан
نعمت ما ز راه سیریشان
Дода дар кори мо далерии шан
داده در کار ما دلیریشان
Гар нмолимшон ба раъй ва ба ҳуш
گر نمالیمشان به رای و به هوش
Маликро чашм бад бимолад гӯш
ملک را چشم بد بمالد گوش
Мардумоне баданд ва бад гуҳаранд
مردمانی بدند و بد گهرند
Юсуфонеи зи гургу саги бтрнд
یوسفانی ز گرگ و سگ بترند
Гургро гурги банд бояд кард
گرگ را گرگبند باید کرد
Рақси рӯбоҳ чанд бояд кард ?
رقص روباه چند باید کرد؟
Хокӣоне ки зода замӣ анд
خاکیانی که زادهٔ زمیاند
Ддгонӣ ба сӯрат одамӣ анд
ددگانی به صورت آدمیاند
Ддгон бар вафо назар наниҳанд
ددگان بر وفا نظر ننهند
Ҳукмро ҷуз ба теғ сар наниҳанд
حکم را جز به تیغ سر ننهند
Хонда бошӣ зи дарси ғмздгон
خوانده باشی ز درس غمزدگان
Ки Сиёвуш чаҳ дид аз ддгон ?
که سیاوش چه دید از ددگان
Ҷоҳи ҷамшеди хор чун карданд ?
جاه جمشید خوار چون کردند
Сари доро ба дор чун карданд ?
سر دارا به دار چون کردند
Молашон ҳавзааст ва эшон сайр
مالشان حوضه است و ایشان سیر
Гандади об ар ба ҳавз монад дайр
گندد آب ار به حوض مانَد دیر
Об каз хоки тира Фш гардад
آب کز خاک تیرهفش گردد
Ҳам ба тадбири хок хуш гардад
هم به تدبیر خاک خوش گردد
Шоҳ агар маст , хасми ҳушёри сет
شاه اگر مست، خصم هشیارست
Шаҳнагар хуфта , дузди бедори сет
شحنه گر خفته، دزد بیدارست
Чун сиёсати зи ёд шоҳ шавад
چون سیاست ز یاد شاه شود
Подшоҳӣ бирав табоҳ шавад
پادشاهی برو تباه شود
Аз шаҳии кови сиёсати ангезад
از شهی کاو سیاست انگیزد
Душману дев ҳар ду бигурезад
دشمن و دیو هر دو بگریزد
Дев бошад раияти густох
دیو باشد رعیت ِ گستاخ
Чун гузорӣ ниҳанд пои фарох
چون گذاری نهند پای فراخ
Ҷаҳд он кун ки аз сиёсати хеш
جهد آن کن که از سیاست خویش
Нашиканӣ равнақи раёсати хеш
نشکنی رونق ریاست خویش
НФрибӣ ба ошнои кас
نفریبی به آشنایی کس
Каси худ теғи худ шиносӣу бас
کسِ خود تیغِ خود شناسی و بس
Шаҳ ба умеди мости бодаи параст
شه به امید ماست بادهپرست
Ман қалам дорам ва ту теғ ба даст
من قلم دارم و تو تیغ به دست
Аз ту қаҳр ояду зи ман тадбир
از تو قهر آید و ز من تدبیر
Ҳар ки гӯям гирифтанӣ аст бигир
هر که گویم گرفتنی است، بگیر
Муҳташамро ба мол молаш кун
محتشم را به مال مالش کن
Бедирамро ба хӯн сголш кун
بیدرم را به خون سگالش کن
Неку бад ҳар ду ҳаст бар ту ҳалол
نیک و بد هر دو هست بر تو حلال
Аз бидон ҷони ситони зи некони мол
از بدان جان ستان ز نیکان مال
Хор кун халқро ба ҷоҳ ва ба чиз
خوار کن خلق را به جاه و به چیز
То Бамоне ба чашми халқи азиз
تا بمانی به چشم خلق عزیز
Чун раияти забуну хор буд
چون رعیت زبون و خوار بود
Малики пайвастаи барқарор буд
مُلک پیوسته برقرار بود
Нойиби шаҳи з рӯй сармастӣ
نایب شه ز روی سرمستی
Кард бо ӯ ба ҷаври ҳамдастӣ
کرد با او به جور همدستی
Ба ҷафое ки ӯ намӯдаш роҳ
به جفایی که او نمودش راه
Ҷавр мекард бар раияти шоҳ
جور میکرد بر رعیت شاه
То ба ҳаддӣ ки хорӣ аз ҳади барад
تا به حدی که خواری از حد برد
Ҳечкасро ба ҳеҷ кас нашимурд
هیچکس را به هیچ کس نشمرد
Дар стмкоргӣ пай афшурданд
در ستمکارگی پی افشردند
намегирифтанду хона май бурданд
میگرفتند و خانه میبردند
Дар даҳу шаҳри ҷуз нафир набӯд
در ده و شهر جز نفیر نبود
Суханӣ ҷуз гирифт ва гир набӯд
سخنی جز گرفت و گیر نبود
То дар он мамлакат ба андаки сол
تا در آن مملکت به اندک سال
Ҳечкасро на малик монад ва на мол
هیچکس را نه مِلک ماند و نه مال
Ҳамаро рости равшан аз кам ва беш
همه را راستروشن از کم و بیش
Росту равшани ситад ба ришвати хеш
راست و روشن ستد به رشوت خویش
Аз зару гавҳару ғулому каниз
از زر و گوهر و غلام و کنیز
Дар вилоят намонад касро чиз
در ولایت نماند کس را چیز
АўФтод аз камӣ на аз бешӣ
اوفتاد از کمی نه از بیشی
Муҳташамтар касе ба дарвешӣ
محتشمتر کسی به درویشی
Хонаи дорони зи ҷавр хона барон
خانهداران ز جور خانهبران
Хонаи хеши монда бар дгарон
خانه خویش مانده بر دگران
Шаҳрӣу лашгарии зи ҷони бстўаҳ
شهری و لشگری ز جان بستوه
Ҳама овора гашта кӯҳ ба кӯҳ
همه آواره گشته کوه به کوه
Дар навоҳӣ на гов монад ва на кишт
در نواحی نه گاو ماند و نه کشت
Дахлро кас Фзолкӣ нанавишт
دخل را کس فذالکی ننوشت
Чун вилоят хароб шуд ҳоле
چون ولایت خراب شد حالی
Дахли шоҳ аз хазона шуд холӣ
دخل شاه از خزانه شد خالی
Ҷузи вазирӣ ки хона будашу ганҷ
جز وزیری که خانه بودش و گنج
Ҳосил кас набӯд ҷузи ғаму ранҷ
حاصل کس نبود جز غم و رنج
Шоҳро чун ба соз кардани ҷанг
شاه را چون به ساز کردن جنگ
Ганҷ ва лашгар набӯд шуд дилтанг
گنج و لشگر نبود شد دلتنگ
Манеҳёнро якон якон ба дуруст
منهیان را یکان یکان به درست
Як ба як ҳоли он харобии ҷуст
یک به یک حال آن خرابی جست
Каси зи бими вазири олами сӯз
کس ز بیم وزیر عالمسوز
Ончӣ шаб рафт во нагуфт ба рӯз
آنچه شب رفت وا نگفت به روز
Ҳаркасии узрӣ аз дурӯғ ангехт
هرکسی عذری از دروغ انگیخت
Кин тиҳии дасти гашт ва он бигурехт
کاین تهیدست گشت، وآن بگریخت
Бар замини ҳеҷ дахл ва дона намонад
بر زمین هیچ دخل و دانه نماند
Лоҷарами ганҷ дар хазона намонад
لاجرم گنج در خزانه نماند
Шуд з бемксбӣ ва бе молӣ
شد ز بی مکسبی و بی مالی
Малики шаҳ аз муъадиони холӣ
ملک شه از مؤدیان خالی
Шаҳ чу шафқати барад , фароз оянд
شه چو شفْقَت بَرَد، فراز آیند
Бар амалҳои хеш боз оянд
بر عملهای خویش باز آیند
Шоҳро он баҳона сайр накард
شاه را آن بهانه سیر نکرد
Лек бе вақти ҷанг шер накард
لیک بیوقت جنگِ شیر نکرد
Аз бади гунбади ҷафои пеша
از بدِ گنبدِ جفا پیشه
Кард чндонкаҳ бояд андеша
کرد چندانکه باید اندیشه
Раҳ ба сомони кори хеши набард
ره به سامان کار خویش نبرد
Ҷаҳди худ бо замонаи пеши набард
جهد خود با زمانه پیش نبرد