Аввалин шахс гуфт бо баҳром

اولین شخص گفت با بهرام

К-эй шудаи душмани ту душмани ком

کای شده دشمن تو دشمن کام

Рости равшан ба захмҳои дурушт

راست‌روشن به زخم‌های درشت

Дар шиканҷаи бародарамро кишт

در شکنجه برادرم را کشت

Вончаҳ буд аз маошу мураккабу чиз

وانچه بود از معاش و مَرکب و چیز

Ҳамаи бастади ҳаёту ҳишмат низ

همه بستد حیات و حشمت نیز

Ҳаркас аз хӯбӣу ҷавонӣ ӯ

هرکس از خوبی و جوانی او

Сӯхт бар ғабни зиндагонӣ ӯ

سوخت بر غبن زندگانی او

Чун ман ангехтам хурӯшу нафир

چون من انگیختم خروش و نفیر

Зон ҷиноят маро гирифт вазир

زان جنایت مرا گرفت وزیر

Кови ҳавохоҳ душманон бӯда сет

کاو هواخواه دشمنان بوده‌ست

Ту чунинӣ ва ӯ чунон бӯда сет

تو چنینی و او چنان بوده‌ست

Ғӯрӣ ӣӣ тундро ишорат кард

غوری‌یی تند را اشارت کرد

То маро низ хона ғорат кард

تا مرا نیز خانه غارت کرد

Банд бар пои ман ниҳод ба зӯр

بند بر پای من نهاد به زور

Кард бар ман саройро чун гӯр

کرد بر من سرای را چون گور

Он бародар ба ҷаври ҷони барда

آن برادر به جور جان برده

Венаи бародар ба дасту пои мурда

وین برادر به دست و پا مرده

Карда зиндонӣам , кунун солии сет

کرده زندانی‌ام‌، کنون سالی‌ست

Рӯй шоҳами хуҷастатар фолии сет

روی شاهم خجسته‌تر فالی‌ست

Шоҳро чун з гуфт он мазлӯм

شاه را چون ز گفت‌ِ آن مظلوم

Ончӣ дастур кард шуд маълум

آنچه دستور کرد شد معلوم

Ҳар чаҳ дастури азу ба ғорати барад

هر چه دستور ازو به غارت برد

Ҷумла бо хўнбҳо бадв биспурад

جمله با خونبها بدو بسپرد

Кардаш озод ва дилхушӣ додаш

کردش آزاد و دلخوشی دادش

Бар сари шуғл худ фиристодаш

بر سر شغل خود فرستادش

Кард шахси дувуми дуои дароз

کرد شخص دوم دعای دراز

Дар замини бӯси шоҳи бандаи навоз

در زمین بوس شاه بنده‌نواز

Гуфт боғем дар киёе буд

گفت باغیم در کیایی بود

Ки ошноииши равшаноӣ буд

که‌‌آشناییش روشنایی بود

Чун бисоти биҳишти сабзу фарох

چون بساط بهشت سبز و فراخ

Калла бар каллаи миваҳо бар шох

کله بر کله میوه‌ها بر شاخ

Дар хазон дода навбаҳори маро

در خزان داده نوبهار مرا

Вази падари мондаи ёдгори маро

وز پدر مانده یادگار مرا

Рӯзӣ аз роҳи оташини доғӣ

روزی از راه آتشین داغی

Сӯии боғ ман омад он боғӣ

سوی باغ من آمد آن باغی

Миҳмон кардамаш ба мива ва май

میهمان کردمش به میوه و می

Миҳмонии сазои хизмати вай

میهمانی سزای خدمت وی

Ҳар чаҳ дар боғ буд ва дар хона

هر چه در باغ بود و در خانه

Пеш ӯ рехтам ба шукрона

پیش او ریختم به شکرانه

Хӯрд ва хандид ва хуфт ва оромед

خورد و خندید و خفت و آرامید

Вази шароби ончӣ хост ошомед

وز شراب آنچه خواست آشامید

Чун замонӣ ба гирди боғи бгшт

چون زمانی به گرد باغ بگشت

Хост каз ишқ боғ гирад дашт

خواست کز عشق باغ گیرد دشت

Гуфт бар ман фуруши боғат ро

گفت بر من فروش باغت را

То даҳуми равшании чароғат ро

تا دهم روشنی چراغت را

Гуфтам ин боғро ки ҷон манаст

گفتم این باغ را که جان منست

Чун фурушам ? ки айш дон манаст

چون فروشم‌؟ که عیش‌دان منست

Ҳаркасиро дар оташии доғии сет

هرکسی را در آتشی داغی‌ست

Ман бечораро ҳамин боғии сет

من بیچاره را همین باغی‌ست

Боғи пиндор кон туаст мудом

باغْ پندار کان‌ِ توست مدام

Ман туро боғбон на , балки ғулом

من تو‌را باغبان نه‌، بلکه غلام

Ҳар гуҳии коФтдт ба боғи шитоб

هر گهی کافتدت به باغ شتاب

Миваи хури бодаи нӯш бар лаби об

میوه خور باده نوش بر لب آب

Ва ончии хезади зи матбах чу манӣ

و آنچه خیزد ز مطبخ چو منی

Пешати орм ба дасти сими танӣ

پیشت آرم به دست سیم‌تنی

Гуфт азин дар гузари баҳонаи мсоз

گفت ازین در گذر بهانه مساز

Боғ бифурӯшу рахти вои пардоз

باغ بفروش و رَخت وا پرداز

Ҷаҳд бисёр шуд ба шӯр ва ба шар

جهد بسیار شد به شور و به شر

Боғи нФрўхтм ба зӯр ва ба зар

باغ نفروختم به زور و به زر

Оқибат чун з кӣна шуд сармаст

عاقبت چون ز کینه شد سرمست

Тӯҳматӣ аз дурӯғ бар ман баст

تهمتی از دروغ بر من بست

То бидон ҷурм аз ҷинояти хеш

تا بدان جرم از جنایت خویش

Боғро бастад аз ман дарвеш

باغ را بستد از من درویش

Вази паии он ки дар тазаллуми гоҳ

وز پی آن که در تظلم گاه

Ин тазаллум наёварам бар шоҳ

این تظلم نیاورم بر شاه

Кард зиндонӣам ба ранҷу вабол

کرد زندانی‌ام به رنج و وبال

Венаи суханро камина рафт ду сол

وین سخن را کمینه رفت دو سال

Шаҳи бадв боғ доду гашти обод

شه بدو باغ داد و گشت آباد

Хона ва боғ дод чун Бағдод

خانه و باغ داد چون بغداد

Гуфт зиндонии сеюм бо шоҳ

گفت زندانی سوم با شاه

К-эии турои сӯй ҳарчӣ хоҳии роҳ !

کای ترا سوی هرچه خواهی راه!

Бандаи бозоргони дарё буд

بنده بازارگان دریا بود

Рӯзӣам зон сафари муҳайё буд

روزی‌ام زان سفر مهیّا بود

РФтмии гуҳи гуҳӣ ба дарёи бор

رفتمی گه‌گهی به دریا‌بار

Судҳо дидамӣ дар он бисёр

سودها دیدمی در آن بسیار

Чун шносо шудам ба доноӣ

چون شناسا شدم به دانایی

Дар баду нек дар дарёӣ

در بد و نیک دُر دریایی

Лؤлؤ ӣӣ чандам аўФтод ба чанг

لؤلؤ‌یی چندم اوفتاد به چنگ

Шаби чароғи саҳар ба равнақу ранг

شب‌ْچراغ‌ِ سَحر به رونق و رنگ

Омадами сӯии шаҳри ҳавсилаи пар

آمدم سوی شهر حوصله پُر

Чашм равшан бидон алоқа дар

چشم روشن بدان علاقهٔ دُر

Хостами кон алоқа бифурӯшам

خواستم کان علاقه بفروشم

Вази баҳо гуҳ хӯрам гуҳии пӯшам

وز بها گه خورم گهی پوشم

Чун вазири малик хабар бишунид

چون وزیر ملک خبر بشنید

Ки он ман буд ақди марворид

که‌‌آن‌ِ من بود عقد مروارید

Хонд ва аз ман харид бо сад шарм

خواند و از من خرید با صد شرم

Дар баҳои доштами басии озарм

در بها داشتم بسی آزرم

Чунки вақт баҳо расед фароз

چونکه وقت بها رسید فراز

Гӯнаи гӯна баҳона кард оғоз

گونه گونه بهانه کرد آغاز

Ман баҳои хостам ба ғуссау дард

من بها خواستم به غصه و درد

ӯ наёвард ҷузи баҳонаи сард

او نیاورد جز بهانهٔ سرد

Рўзкӣ чандам аз сиёҳу сипед

روزکی چندم از سیاه و سپید

Ишва бар ишва дод ва ман ба умед

عشوه بر عشوه داد و من به امید

Вохр аламр хонд пинҳонам

واخر الامر خواند پنهانم

Кард бо хӯнён ба зиндонам

کرد با خونیان به زندانم

Бар гуноҳами яке баҳонаи шимурд

بر گناهم یکی بهانه شمرد

Кони баҳоро бидон баҳонаи бабрад

کان بها را بدان بهانه ببرد

Ивази ақди ман ки барад аз даст

عوض عِقد من که برد از دست

Даст ва поем ба уқдаҳо дар баст

دست و پایم به عقده‌ها در بست

ӯ зи ман гавҳар овареда ба чанг

او ز من گوهر آوریده به چنگ

Ман азу дар шиканҷаи монда чу санг

من ازو در شکنجه مانده چو سنگ

ӯ дар оварда дар шиканҷи кулоҳ

او دُر آورده در شکنج‌ِ کلاه

Ман садафи вори монда дар бен чоҳ

من صدف‌وار مانده در بن چاه

Шуд се соли ин замон ки дар бандам

شد سه سال این زمان که در بندم

Рӯй шаҳ дида дид ва хурсандам

روی شه دیده دید و خرسندم

Шаҳи зи ганҷи вазири бади гавҳар

شه ز گنج وزیر‌ِ بد‌گوهر

Гавҳараш боз доду зар бар сар

گوهرش باز داد و زر بر سر

Чаҳорумин шахс бо ҳазор ҳарос

چهارمین شخص با هزار هراس

Гуфт к-эии дархури ҳазор сипос

گفت کای درخور هزار سپاس

Мутрибии ошиқами ғарибу ҷавон

مطربی عاشقم غریب و جوان

Барбатии хуши занам чу оби равон

بربطی خوش زنم چو آب روان

Меҳрбони доштами нўоиинӣ

مهربان داشتم نوآیینی

Чинӣ ӣӣ , балки дард бар чинӣ

چینی‌یی‌، بلکه درد بر‌چینی

Меҳраш аз моҳи равшании барда

مهرش از ماه روشنی برده

Рӯз чун шаби баробараши мурда

روز چون شب برابرش مرده

Ҳеҷро ном карда кин даҳан аст

هیچ را نام کرده کاین دهن است

Нӯш дар ханда кин шукр шикан аст

نوش در خنده کاین شکر‌شکن است

Хӯбиаш аз баҳори зебо рӯй

خوبی‌اش از بهار زیبا‌روی

Хонау боғи бардаи рӯёрӯӣ

خانه و باغ برده رویاروی

Гилаи гӣлии кашон ба домонаш

گُلِه گیلی کشان به دامانش

Сарвро лавҳ дар дабистонаш

سرو را لوح در دبستانش

Дар вилоят дирам харида ман

در ولایت درم‌خریدهٔ من

Вази влинъмтони дидаи ман

وز ولینعمتان دیده من

Бардаи равнақ ба тези бозорӣ

برده رونق به تیز بازاری

Тори зулфаши зи машки тоторӣ

تار زلفش ز مشک تاتاری

Аз ман омӯхта тараннуми соз

از من آموخته ترنم ساز

Заданаши длФрибу рӯҳи навоз

زدنش دلفریب و روح نواز

Ҳар ду бо якдигар ба як хона

هر دو با یکدیگر به یک خانه

Гарми суҳбат чу шамъу парвона

گرم صحبت چو شمع و پروانه

Ман бадви зиндаи дил чу шаб ба чароғ

من بدو زنده‌دل چو شب به چراغ

ӯ ба ман шодмон чу сабза ба боғ

او به من شادمان چو سبزه به باغ

Равшану рости ҳамчуи шамъ аз нур

روشن و راست همچو شمع از نور

Рости равшани з банда кардаш давр

راست‌روشن ز بنده کردش دور

Шамъро дар сарой хеш афрӯхт

شمع را در سرای خویش افروخت

Дили парвонаро ба оташи сӯхт

دل پروانه را به آتش سوخت

Чун бар ошуфтам аз ҷудоӣ ӯ

چون بر آشفتم از جدایی او

Роҳи ҷустам ба равшаноӣ ӯ

راه جستم به روشنایی او

Банд бар ман ниҳоди хндохнд

بند بر من نهاد خنداخند

Яъне ошуфтаро бибояд банд

یعنی آشفته را بباید بند

ӯ арӯси марои гирифта ба ноз

او عروس مرا گرفته به ناز

Ман ба зиндон ба сад ҳазор ниёз

من به زندان به صد هزار نیاز

Чор соласт каз стмгорӣ

چار سال است کز ستمگاری

Дорадам бе гунаҳи бад-ӣни хорӣ

داردم بی‌گنه بدین خواری

Шоҳи ҳолеи бадви супурди каниз

شاه حالی بدو سپرد کنیز

На тиҳӣ балки бо фаровони чиз

نه تهی بلکه با فراوان چیز

Бар арӯсяш дод шери баҳо

بر عروسیش داد شیر‌بها

Бо арӯсаши з банд кард раҳо

با عروسش ز بند کرد رها

Шахси панҷум ба шоҳ анҷум гуфт

شخص پنجم به شاه انجم گفت

К-эии фалак бо чаҳор тоқи ту ҷуфт

کای فلک با چهار طاق تو جفت

Ман раиси фалони расади гоҳам

من رئیس فلان رصد‌گاهم

Каз мутӣъони давлати шоҳам

کز مطیعان دولت شاهم

Шудаи шуғлам ба кишвари ороӣ

شده شغلم به کشور آرایی

Ҳалқа дар гӯши ман ба мавлое

حلقه در گوش من به مولایی

Дода буд эзадам ба давлати шоҳ

داده بود ایزدم به دولت شاه

Неъмату ҳишматии зи молу зи ҷоҳ

نعمت و حشمتی ز مال و ز جاه

Аз паии ҷони дарозии шаҳи шарқ

از پی جان درازی شه شرق

Кардам офоқро ба шодии ғарқ

کردم آفاق را به شادی غرق

Аз дуои зод роҳ ме кардам

از دعا زاد راه می‌کردم

Хайрӣ аз баҳр шоҳ ме кардам

خیری از بهر شاه می‌کردم

Хурраму тоза , шаҳру кӯй ба ман

خرم و تازه‌، شهر و کوی به من

Аҳли дониши ниҳода рӯй ба ман

اهل دانش نهاده روی به من

Додам аз мамлакат фурӯзӣ хеш

دادم از مملکت‌فروزی‌ِ خویش

Ҳар касеро бароти рӯзии хеш

هر کسی را برات روزی خویش

Тангдастони зи ман фарохи дирам

تنگدستان ز من فراخ درم

Бевагони сайру беваи зодони ҳам

بیوگان سیر و بیوه زادان هم

Ҳар ки зари хост зарпазир шудам

هر که زر خواست زرپذیر شدم

Ва онкӣ афтод дастгир шудам

و آنکه افتاد دستگیر شدم

Ҳеҷ дармонда дар намонад ба банд

هیچ درمانده در نماند به بند

То раҳои ндодмши зи газанд

تا رهایی ندادمش ز گزند

Ҳар чаҳ омад зи дахли деҳқонон

هر چه آمد ز دخل دهقانان

Сарф мешуд ба харҷи меҳмонон

صرف می‌شد به خرج مهمانان

Дахлу харҷии чунонкӣ бояд буд

دخل و خرجی چنانکه باید بود

Халқи розии зи ман , худои хушнӯд

خلق راضی ز من‌، خدا خشنود

Чун вазири ин сухан ба гӯш оварад

چون وزیر این سخن به گوش آورد

Деги бедодро ба ҷӯш оварад

دیگ بیداد را به جوش آورد

Кадхудоеамро зи дасти кушод

کدخدایی‌ام را ز دست گشاد

Даст бар молу малики бандаи ниҳод

دست بر مال و ملک بنده نهاد

Гуфт кин моли дасти ранҷ ту нест

گفت کاین مال دست رنج تو نیست

Бахшиши ту ба қадари ганҷ ту нест

بخشش تو به قدر گنج تو نیست

ё ба эксири кӯраи тофта Эй

یا به اکسیر کوره تافته‌ای

ё ба харвор ганҷ ёфта Эй

یا به خروار گنج یافته‌ای

Қисмати ман чунонкӣ бояд дод

قسمت من چنانکه باید داد

Бидиҳ арнаҳи сарати даҳум бар бод

بده ارنه سرت دهم بر باد

Ҳар маишат ки банда дошт тамом

هر معیشت که بنده داشت تمام

Ҳамаи бастади бад-ӣни баҳонаи хом

همه بستد بدین بهانهٔ خام

Ва охири кор дардмандам кард

و آخر کار دردمندم کرد

Банда худ бидам , ба бандам кард

بندهٔ خود بُدم‌، به بندم کرد

Панҷ соласт то дар ин зиндон

پنج سال است تا در این زندان

Даврам аз хонимону фарзандон

دورم از خانمان و فرزندان

Шоҳ фармуд то ба неъмату ноз

شاه فرمود تا به نعمت و ناز

Бар сари малик хештан шуд боз

بر سر ملک خویشتن شد باز

Чун ба шахс шашум расед шумор

چون به شخص ششم رسید شمار

Дар сари бахти худ шикасти хумор

در سر بخت خود شکست خمار

Кард бар шаҳи дуои пирӯзӣ

کرد بر شه دعای پیروزی

К-эии зи халқи ту халқро рӯзӣ

کای ز خلق تو خلق را روزی

Ман яке кард зода лашгарӣ ам

من یکی کُرد‌زاده لشگری‌ام

Каз ниёгони хеш гавҳарӣ ам

کز نیاگان خویش گوهری‌ام

Банда ҳаст аз сипоҳёни сипоҳ

بنده هست از سپاهیان سپاه

Падарам буд низ бандаи шоҳ

پدرم بود نیز بنده شاه

Хизмат шоҳ мекунам ба дуруст

خدمت شاه می‌کنم به درست

Падарам низ карда буд нахуст

پدرم نیز کرده بود نخست

Аз паии душманони шаҳи пайваст

از پی دشمنان شه پیوست

Май дувуми ҷону теғ бар кафи даст

می‌دوم جان و تیغ بر کف دست

Шоҳи нони порае ба миннати хеш

شاه نان پاره‌ای به منّت خویش

Бандаро дода бади зи неъмати хеш

بنده را داده بُد ز نعمت خویش

Бандаи он нон ба офият ме хӯрд

بنده آن نان به عافیت می‌خوَرد

Бар дар шоҳ бандагӣ ме кард

بر در شاه بندگی می‌کرد

Хос кардаш вазири ҷоФии рой

خاص کردش وزیر جافی رای

Бо ҷафо ҳечкас надорад пой

با جفا هیچکس ندارد پای

Бандаи соҳиби аёл ва мол надошт

بنده صاحب عیال و مال نداشت

Биҷузи он мазраъа манол надошт

بجز آن مزرعه منال نداشت

Чанд раҳи пеш ӯ шудам ба нафир

چند ره پیش او شدم به نفیر

Каз барои худои дастами гир

کز برای خدای دستم گیر

То айёрӣ ба адл бинмоед

تا عیاری به عدل بنماید

Бар аёлон ман бибахшоед

بر عیالان‌ِ من ببخشاید

ё чу итлоқён бе нонам

یا چو اطلاقیان بی‌نانم

Рӯзӣ ӣӣ нав кунад зи девонам

روزی‌یی نو کند ز دیوانم

Бонги барзад ба ман ки хомаш бош

بانگ برزد به من که خامش باش

Ранги хеш аз хаданги хеши тарош

رنگ خویش از خدنگ خویش تراش

Шоҳро нест бо каси озорӣ

شاه را نیست با کس آزاری

То кунад ваҳшатӣу пайкорӣ

تا کند وحشتی و پیکاری

Душманӣ бар дараш наомад танг

دشمنی بر درش نیامد تنگ

То ба лашгар ниёз бошаду ҷанг

تا به لشگر نیاز باشد و جنگ

Пешаи коҳилони мгир ба даст

پیشهٔ کاهلان مگیر به‌دست

Кор гул кун ки тандурустӣ ҳаст

کار گِل کن که تندرستی هست

Тӯша гар нест , бар зиёда макуш

توشه گر نیست‌، بر زیاده مکوش

Асбу зину силаҳро бифурӯш

اسب و زین و سلاح را بفروش

Гуфтам аз табъи дев рой битарс

گفتم از طبع دیو رای بترس

Аҷзи ман байн ва аз худоӣ битарс

عجز من بین و از خدای بترس

Манимоӣ аз камӣ ва кам рахтӣ

منمای از کمی و کم رختی

Ман сахтии расидаро сахтӣ

من‌ِ سختی‌رسیده را سختی

Ту ҳама шаб кашида пой ба ноз

تو همه شب کشیده پای به ناز

Ман ба шамшер карда дасти дароз

من به شمشیر کرده دست دراز

Гар ту дар малик май зании қаламӣ

گر تو در ملک می‌زنی قلمی

Ман ба шамшер май занами қадамӣ

من به شمشیر می‌زنم قدمی

Ту қалам май занӣ ба хӯни сипоҳ

تو قلم می‌زنی به خون سپاه

Ман занами теғ бо мухолифи шоҳ

من زنم تیغ با مخالف شاه

Мисатон аз ман ончӣ шаҳ фармуд

مسِتان از من آنچه شه فرمود

Гарна фитрок шаҳ бигирам зуд

گرنه فتراک شه بگیرم زود

Гарм шуд каз ман ин хитоб шунид

گرم شد کز من این خطاب شنید

Бар ман беқалам дуот кашид

بر من‌ِ بی‌قلم دوات کشید

Гуфт каз аблаҳӣу нодонӣ

گفت کز ابلهی و نادانی

Чун кулӯхам ба оби тарсоне

چون کلوخم به آب ترسانی

Гуҳ ба зарқам ҳаме кунӣ тақлид

گه به زرقم همی‌کنی تقلید

Гуҳ ба шоҳами ҳамеи диҳии таҳдид

گه به شاهم همی‌دهی تهدید

Шоҳро ман нишондаам бар гоҳ

شاه را من نشانده‌ام بر گاه

Нест бе хати ман сипеду сиёҳ

نیست بی خط من سپید و سیاه

Сари шоҳон ба зер пой манаст

سر شاهان به زیر پای منست

Ҳамаро зиндагӣ барои манаст

همه را زندگی برای منست

Гар тавалло ба ман накардандӣ

گر تولا به من نکردندی

Каркасони мағзашони бхўрдндӣ

کرکسان مغزشان بخوردندی

Ин бигуфт ва дуот бар ман зад

این بگفت و دوات بر من زد

Асбу созу силеҳи ман бастад

اسب و ساز و سلیح من بستد

Пас ба дижхим хӯнён додам

پس به دژخیم خونیان دادم

Сӯии зиндон худ фиристодам

سوی زندان خود فرستادم

Қурби шаш сол ҳаст балки фузун

قرب شش سال هست بلکه فزون

То дилами пар ғамасту ҷони пари хӯн

تا دلم پر غم است و جان پر خون

Шоҳи бнўохтш ба халъату соз

شاه بنواختش به خلعت و ساز

Ҷовдони боди шоҳи бандаи навоз

جاودان باد شاه بنده‌نواز

Чун лабашро ба лутф хандон кард

چون لبش را به لطف خندان کرد

Расми иқтоъ ӯ ду чандон кард

رسم اقطاع او دو چندان کرد

Ҳафтумин шахс чун расед фароз

هفتمین شخص چون رسید فراز

Бар лаб аз шукр шаҳ кашид тароз

بر لب از شکر شه کشید طراز

Гуфт ман ки аз ҷаҳон кашидам даст

گفت من‌که از جهان کشیدم دست

Зоҳид ӣ раҳрави ми худои параст

زاهد‌ی رهرو‌م خدای‌پرست

Тангдастии фарохи дида чу шамъ

تنگدستی فراخ‌دیده چو شمع

Хештани сӯхтаи баробари ҷамъ

خویشتن سوخته برابر جمع

Оқибатро ҷарида бар хонда

عاقبت را جریده بر خوانده

Даст бар шуғли гетии афшонда

دست بر شغل گیتی افشانده

Аз ҳама хӯрду хоб бе баҳрам

از همه خورد و خواب بی بهرم

Қоими аллилу соӣми алдҳрм

قائم اللیل و صائم الدهرم

Рӯзи нохӯрда , коб ва нонам нест

روز ناخورده‌، کاب و نانم نیست

Шаб нахуфта , ки хон ва монам нест

شب نخفته‌، که خان و مانم نیست

Дар парастиши гуҳии гирифтаи қарор

در پرستش‌گهی گرفته قرار

Нестам ҷузи худопарастии кор

نیستم جز خداپرستی کار

Ҳар киро бингарам , ризо ҷӯям

هر که را بنگرم‌، رضا جویم

Ҳар ки ёди ормаш дуо гӯям

هر که یاد آرمش دعا گویم

Кас фиристод сӯии ман дастур

کس فرستاد سوی من دستور

Хонд ва рафтам марои нишонд аз давр

خواند و رفتم مرا نشاند از دور

Гуфт бар ту марои гумон бад аст

گفت بر تو مرا گمان بد است

Гар азобат кунам биҷой худ аст

گر عذابت کنم بجای خوَد است

Гуфтам эй Сайидӣ ! гумон ту чист ?

گفتم ای سیّدی‌! گمان تو چیست‌؟

То ба тартиби ту тавонам зист

تا به ترتیب تو توانم زیست‌

Гуфт : « май тарсам аз дуои бадат

گفت‌: «‌می‌ترسم از دعای بدت

Марг мехоҳам аз худои худат

مرگ می‌خواهم از خدای خودت

Каз сари кини варӣу бдхўиӣ

کز سر کین‌وری و بدخویی

Дар ҳақи ман дуои бади гӯйӣ

در حق من دعای بد گویی

Зон дуои шабонаи шбгирӣ

زان دعای شبانه شبگیری

Тарсам уфтад бад-ӣни ҳадафи тирӣ

ترسم افتد بدین هدف تیری

Пештар зон каз оташи кинат

پیشتر زان کز آتش کینت

Дар ман уфтад шарори нафринат

در من افتد شرار نفرینت

Дасти ту бандам аз дуо кардан

دست تو بندم از دعا کردن

Даст танҳо на , даст бо гардан »

دست تنها نه‌، دست با گردن‌»

Зер бандам кашид ва бок надошт

زیر بندم کشید و باک نداشت

Ғами ин ҷон дарднок надошт

غم این جان دردناک نداشت

Ҳафт солими дарин хроси афканд

هفت سالم درین خراس افکند

Дар ду поем калиду доси афканд

در دو پایم کلید و داس افکند

Банд бар дасти ман каманд зада

بند بر دست من کمند زده

Ман бар афлоки даст банд зада

من بر افلاک دست بند زده

ӯ фурӯи баста аз дуои дастам

او فرو بسته از دعا دستم

Ман бар ӯ дасти мамлакати бастам

من بر او دست مملکت بستم

ӯ маро дар ҳисор карда ба фан

او مرا در حصار کرده به فن

Ман бар айвон ӯ ҳисори шикан

من بر ایوان او حصار شکن

Чун худоем ба рФқи шоҳи расонад

چون خدایم به رفق شاه رساند

Хўшдлиро дигар баҳона намонад

خوشدلی را دگر بهانه نماند

Шоҳ дар бар гирифт зоҳид ро

شاه در بر گرفت زاهد را

Шери кофари каши муҷоҳид ро

شیر کافر‌کُش‌ِ مجاهد را

Гуфт ҷузи нуктае ки тарс худост

گفت‌ جز نکته‌ای که ترس خداست

Рост равшан нагуфт чизеи рост

راست‌روشن نگفت چیزی راست

Лек дафъи дуо чунон накунанд

لیک دفع دعا چنان نکنند

Ҳукми зоҳид чу раҳзанон накунанд

حکم زاهد چو رهزنان نکنند

Он ки он бад ба ҷой худ ме кард

آن‌که آن بد به جای خود می‌کرد

Хештанро дуоӣ бад ме кард

خویشتن را دعای بد می‌کرد

То дуои бадаш ба охири кор

تا دعای بدش به آخر کار

Ҳам сар аз тани рабӯд ва ҳам дастор

هم سر از تن ربود و هم دستار

Азтару хушк ҳар чаҳ дошт вазир

از تر و خشک هر چه داشت وزیر

Гуфт бо зоҳид он туаст бигир

گفت با زاهد آنِ توست بگیر

Зоҳиди он фарш додаро бинвишт

زاهد آن فرش داده را بنوَشت

Зад яке чарху чархи вори бгшт

زد یکی چرخ و چرخ‌وار بگشت

Гуфт аз ин нақдҳо ки озодам

گفت از این نقدها که آزادم

Беҳтарами даҳ ки беҳтарат додам

بهترم دِه که بهترت دادم

Рақси бардошт бе мақтаи соз

رقص برداشت بی‌مقطّع ساز

Он чунон шуд ки кас надидаш боз

آن‌چنان‌شد که کس ندیدش باز

Раҳравон онгаҳ ончунон буданд

رهروان آنگه آنچنان بودند

Каз замини сар бар осмон суданд

کز زمین سر بر آسمان سودند

Ин гуруҳ ар чаҳ одамӣ насабанд

این گروه ار چه آدمی نسبند

Ҳамаи девон одамӣ лақабанд

همه دیوان آدمی لقبند

То мепухта ёфтан дар ҷом

تا مِی‌ پخته یافتن در جام

Дид бояд ҳазор ғӯраи хом

دید باید هزار غورهٔ خام

Пухта онаст каз чунин хомон

پخته آنست کز چنین خامان

Баркашад ҷайбу дркшди домон

برکشد جیب و درکشد دامان