Чун ишорат расед пинҳонӣ
چون اشارت رسید پنهانی
Аз сарои пардаи сулаймонӣ
از سراپردهٔ سلیمانی
Пар гирифтам чу мурғи боли гушой
پر گرفتم چو مرغ بالگشای
То кунам бар дар сулаймони ҷой
تا کنم بر در سلیمان جای
Дар ишорат чунон намӯд бурид
در اشارت چنان نمود برید
Ки ҳилолии баровар аз шаби ид
که هلالی برآور از شب عید
Он чунон каз ҳиҷоби торикӣ
آنچنان کز حجاب تاریکی
Кас набинад дар ӯ зи борикӣ
کس نبیند در او ز باریکی
То кунад сайди сҳрсозии ту
تا کند صید سحرسازی تو
Ҷовдонро хаёли бозии ту
جاودان را خیال بازی تو
Плплӣ чандро бар оташи рез
پلپلی چند را بر آتش ریز
Ғулғулӣ дар фикан ба оташи тез
غلغلی در فکن به آتش تیز
Мумии афсурдаро дар ин гармӣ
مومی افسرده را در این گرمی
Нарми гардони зи баҳри дили нармӣ
نرم گردان ز بهر دلنرمی
Маҳди беруни ҷаҳони азин раҳи танг
مهد بیرون جهان ازین ره تنگ
Пои кӯбӣ басаст бар хари ланг
پای کوبی بس است بر خر لنگ
Атсае даҳ зи калаки нофаи гшо ӣ
عطسهای ده ز کلک نافهگشای
То шавад боди субҳи ғолияи соӣ
تا شود باد صبح غالیه سای
Боди гӯи рақс бар абир кунад
باد گو رقص بر عبیر کند
Сабзаро машк дар ҳарир кунад
سبزه را مشک در حریر کند
Ранҷ бар , вақти ранҷ бурдан туаст
رنج بر، وقت ِ رنج بردن توست
Ганҷи шаҳ дар варақ шумурдан туаст
گنج شه در ورق شمردن توست
Ранҷи баради ту раҳ ба ганҷи барад
رنجبُردِ تو ره به گنج بَرَد
Бабради ганҷ ҳар ки ранҷи барад
ببَرَد گنج هر که رنج بَرَد
Токи ангур то нигаред зор
تاک انگور تا نگرید زار
Ханда хуш наёрад охири кор
خندهٔ خوش نیارد آخِر کار
Мағз беустихон надид касе
مغز بیاستخوان ندید کسی
Ангабинӣ куҷост бемагасӣ ?
انگبینی کجاست بیمگسی؟
Абр беоб чанд бошӣ чанд ?
ابرِ بیآب چند باشی چند؟
Гарми дории танури нон дар банд ?
گرم داری تنور نان در بند؟
Парда бар банд ва чобукӣ бинмоӣ
پرده بر بند و چابکی بنمای
Рӯй бикри ан пардагӣ бигушоӣ
روی بکران پردگی بگشای
Чун бурид аз ман ин ғарази дархост
چون برید از من این غرض درخواست
Шодмонӣ нишаст ва ғам бархест
شادمانی نشست و غم برخاست
Ҷустам аз номаҳои нағзи навард
جستم از نامههای نغز نورد
Ончии дилро кушода донад кард
آنچه دل را گشاده داند کرد
Ҳарчӣ таърихи шаҳриёри ан буд
هرچه تاریخ شهریاران بود
Дар яке номаи ихтиёри он буд
در یکی نامه اختیار آن بود
Чобуки андешае расидаи нахуст
چابک اندیشهای رسیده نخست
Ҳамаро назм дода буд дуруст
همه را نظم داده بود درست
Монда зон лаъли резаи лухтии гирд
مانده زان لعل ریزهلختی گرد
Ҳар яке зон қуроза чизе кард
هر یکی زان قراضه چیزی کرد
Ман аз он хурда чу гуҳар санҷӣ
من از آن خرده چو گهر سنجی
Бар трошидми ин чунин ганҷӣ
بر تراشیدم این چنین گنجی
То бузургон чу нақд кор кунанд
تا بزرگان چو نقد کار کنند
Аз ҳамаи нақди ш ихтиёр кунанд
از همه نقدش اختیار کنند
Ончи азу ним гуфта бад , гуфтам
آنچ ازو نیمگفته بُد، گفتم
Гавҳари ним суфтаро сифтам
گوهر نیمسفته را سفتم
Вонч дидам ки рост буду дуруст
وانچ دیدم که راست بود و درست
Мондамаш ҳам барони қарори нахуст
ماندمش هم برآن قرار نخست
Ҷаҳд кардам ки дар чунин таркиб
جهد کردم که در چنین ترکیب
Бошад ороишии зи нақши ғариб
باشد آرایشی ز نقش غریب
Бозҷстми зи номаҳои ниҳон
بازجستم ز نامههای نهان
Ки пароканда буд гирди ҷаҳон
که پراکنده بود گرد جهان
Зон суханҳо ки тозии сету дарӣ
زان سخنها که تازیست و دری
Дар саводи бухорӣу табарӣ
در سواد بخاری و طبری
Ваз дигар нусхаҳо пароканда
وز دگر نسخهها پراکنده
Ҳар дарӣ дар дФинии оканда
هر دُری در دفینی آکنده
Ҳар варақ ки аўФтод дар дастам
هر ورق کهاوفتاد در دستم
Ҳамаро дар харитае бастам
همه را در خریطهای بستم
Чун аз он ҷумла дар саводи қалам
چون از آن جمله در سواد قلم
Гашти сар ҷумлаам гузида ба ҳам
گشت سر جملهام گزیده بههم
Гуфтамаш гуфтанӣ ки бипасанданд
گفتمش گفتنی که بپسندند
На ки худ зиракон бар ӯ хнднд
نه که خود زیرکان بر او خندند
Дайри ин номаро чу занад маҷус
دیر این نامه را چو زندِ مجوس
Ҷилва зон додаам ба ҳафт арӯс
جلوه زان دادهام به هفت عروس
То арӯсони чарх агар як роҳ
تا عروسان چرخ اگر یک راه
Дар арӯсон ман кунанд нигоҳ
در عروسان من کنند نگاه
Аз ҳам ороишӣ ва ҳам корӣ
از هم آرایشی و هم کاری
Ҳар якеро яке кунад ёрӣ
هر یکی را یکی کند یاری
Охир аз ҳафт хат ки ёр шавад
آخر از هفت خط که یار شود
Нуқтае бар нишон кор шавад
نقطهای بر نشان کار شود
Нақши банд арча нақш даҳ дорад
نقشبند ارچه نقش دَه دارد
Сари як риштаро нигаҳ дорад
سر یک رشته را نگه دارد
Як сари риштагар з хат гардад
یک سر رشته گر ز خط گردد
Ҳамаи сари риштаҳо ғалат гардад
همه سررشتهها غلط گردد
Каси барин ришта гарчи рост нарафт
کس برین رشته گرچه راست نرفت
Ростӣ дар миён мост нарафт
راستی در میان ماست نرفت
Ман чу рассоми риштаи паймо ӣам
من چو رسام رشته پیمایم
Аз сар ришта нагзарад поем
از سر رشته نگذرد پایم
Риштаи яктои сети тарсам аз хатари ш
رشته یکتاست ترسم از خطرش
Хоссаи зи андоза бардаам гуҳари ш
خاصه ز اندازه بردهام گهرش
Дар ҳазор оби ғусл бояд кард
در هزار آب غسل باید کرد
То ба обии рисӣ ки шояд хӯрд
تا به آبی رسی که شاید خورد
Обӣ андохтанд ва мардум шуд
آبی انداختند و مردم شد
Об андохта басӣ гум шуд
آب انداخته بسی گم شد
Ман ки зон об дар кунам чу садаф
من کهزان آب دُر کنم چو صدف
Арзами охир ба муштии обу алаф
ارزم آخر به مشتی آب و علف
Сухании хуштар аз нўолаҳи нӯш
سخنی خوشتر از نوالهٔ نوش
Кӣ сахои сӯй ман надорад гӯш ?
کی سخا سوی من ندارد گوش؟
Дар сахоу сухан чаҳ май печам ?
در سخا و سخن چه میپیچم؟
Кор бар толеъаст ва ман ҳеҷам
کار بر طالع است و من هیچم
Нисбат ақрабӣаст бо қавсӣ
نسبت عقربی است با قوسی
Бухли Маҳмӯди базли Фирдавсӣ
بخل محمود بذل فردوسی
Асадиро ки бўдлФи бнўохт
اسدی را که بودلَف بنواخت
Толеъу толеъӣ ба ҳам дар сохт
طالع و طالعی بههم در ساخت
Ман чаҳ мегӯям ин чаҳ гуфт ман аст
من چه میگویم این چه گفت من است
Ки обам аз абру дирам аз адан аст
کهآبم از ابر و دُرم از عدن است
Садаф аз абргар сахо бинад
صدف از ابر گر سخا بیند
Абр низ аз садаф вафо бинад
ابر نیز از صدف وفا بیند
Ки абри онч аз ҳаво нисор кунад
کهابر آنچ از هوا نثار کند
Садафаш дар шоҳвор кунад
صدفش دُر شاهوار کند
Ин суханро ки ҷоҳ ме хоҳам
این سخن را که جاه میخواهم
Мадад аз файз шоҳ ме хоҳам
مدد از فیض شاه میخواهم
Ҳарчӣ ӯро айёр ё адад ӣ сет
هرچه او را عیار یا عددیست
Сабаби истиқоматаши мадад ӣ сет
سبب استقامتش مددیست
Вари мадади пеш боргаҳ бошад
ور مدد پیش بارگه باشد
Чор дар чор шонздаҳ бошад
چار در چار شانزده باشد
Ҷбриили м ба чинии қаламам
جبرییلم به چینیقلمم
Бар саҳифа чунин кашад рақамам
بر صحیفه چنین کشد رقمم
Ки ин фусунро ки чинӣ омӯз аст
کهاین فسون را که چینیآموز است
Ҷома нав кун ки фасл наврӯз аст
جامه نو کن که فصل نوروز است
Ончунон кун зи деви пинҳонаш
آنچنان کن ز دیو پنهانش
Ки набинад магари салимонаш
که نبیند مگر سلیمانش
Зу талаб кун маро ки фахр ман ӯст
زو طلب کن مرا که فخر من اوست
Ман кӣам ? бозмондаи лухтии пӯст
من کیام؟ بازمانده لختی پوست
Муми созами зи меҳри хотами давр
موم سازم ز مهر خاتم دور
Холӣ аз ангабин ва аз занбӯр
خالی از انگبین و از زنبور
То сулаймони зи нақши хотами хеш
تا سلیمان ز نقش خاتم خویش
Меҳри ман бар чаҳ сӯрати оради пеш ?
مُهر من بر چه صورت آرد پیش؟
Рӯй агар сурх вагар сиёҳ буд
روی اگر سرخ و گر سیاه بود
Нақшбанди ши дабири шоҳ буд
نقشبندش دبیر شاه بود
Бар ман он шуд ки дар сухан санҷӣ
بر من آن شد که در سخن سنجی
Даҳ диҳии зари даҳум на даҳ панҷӣ
دهدهی زر دهم نه دهپنجی
Нахирадгар касе абири маро
نخرد گر کسی عبیر مرا
Машки ман мояи баси ҳарири маро
مشک من مایه بس حریر مرا
Зон нмтҳо ки рафт пеш аз мо
زان نمطها که رفت پیش از ما
Навбар ӣ каси надод беш аз мо
نوبری کس نداد بیش از ما
Нағзи гӯйон ки гуфтанӣ гуфтанд
نغز گویان که گفتنی گفتند
Мондаи гаштанд ва оқибат хуфтанд
مانده گشتند و عاقبت خفتند
Мо ки аҷрии тарош он гиреҳем
ما که اجری تراش آن گرهیم
Панди вогири доҳёни диҳем
پند واگیر داهیان دهیم
Гарчи зи алфози худ ба тақсир ӣам
گرچه ز الفاظ خود به تقصیریم
Дар маъонии тамоми тадбир ӣам
در معانی تمام تدبیریم
Пӯст бемағз дидаем чу хоб
پوست بیمغز دیدهایم چو خواب
Мағз бепӯст додаем чу об
مغز بیپوست دادهایم چو آب
Бо ҳамаи нодир ӣу нави суханӣ
با همه نادری و نو سخنی
Барнатобем рӯй аз он куҳанӣ
برنتابیم روی از آن کهنی
Ҳосилӣ нест зин дар омўдн
حاصلی نیست زین در آمودن
Ҷуз ба паймонаи бод паймудан
جز به پیمانه باد پیمودن
Чист конрои ман ҷавоҳири санҷ
چیست کانرا من جواهرسنج
Бар нснҷидм аз ҷавоҳиру ганҷ
بر نسنجیدم از جواهر و گنج
Баргушодам басии хазонаи хос
برگشادم بسی خزانه خاص
Ҳам калидӣ наёфтам ба халос
هم کلیدی نیافتم به خلاص
Бо ҳама назулҳои субҳи нузул
با همه نُزْلهای صبح نزول
Ҳам ба астғФри аллоҳами машғӯл
هم به استغفر اللهم مشغول
эй Низомии Масеҳи ту дам туаст
ای نظامی مسیح تو دم توست
Дониши ту дарахт Марям туаст
دانش تو درخت مریم توست
Чун рутаби рези ин дарахт шудӣ
چون رطبریز ِ این درخت شدی
Неки бодат ки нек бахт шудӣ
نیک بادت که نیکبخت شدی