Ончӣ ӯ ҳам наваст ва ҳам куҳан аст
آنچه او هم نو است و هم کهن است
Суханаст ва дар ин сухан , сухан аст
سخن است و در این سخن، سخن است
ЗоФринш назод модар кун
زآفرینش نزاد مادرِ کُن
Ҳеҷ фарзанди хубтар зи сухан
هیچ فرزند خوبتر ز سخُن
То нагӯйӣ суханвар ан марданд
تا نگویی سخنوران مُردند
Сар ба оби сухани фурӯи бурданд
سر به آب سخن فرو بردند
Чун барии ном ҳар киро хоҳӣ
چون بری نام هر کهرا خواهی
Сари براردи зи об чун моҳӣ
سر برآرد ز آب چون ماهی
Сухании ков чу рӯҳ беайб аст
سخنی کاو چو روح بیعیب است
Хозини ганҷи хона ғайб аст
خازن گنجخانهٔ غیب است
Қисса но шунида ӯ донад
قصهٔ ناشنیده او داند
Номаи нои набишта ӯ хонд
نامهٔ نانبشته او خواند
Бингар аз ҳарчӣ офариди худоӣ
بنگر از هرچه آفرید خدای
То азуи ҷузи сухан чаҳ монад ба ҷой ?
تا ازو جز سخن چه ماند به جای؟
Ёдгор ӣ каз одамӣ зод аст
یادگاری کز آدمیزاد است
Суханаст он дигар ҳама бод аст
سخن است آن دگر همه باد است
Ҷаҳд кун каз наботӣу конӣ
جهد کن کز نباتی و کانی
То ба ақлӣ ва то ба ҳайвонӣ
تا به عقلی و تا به حَیوانی
Бози доне ки дар вуҷӯд , он чист
باز دانی که در وجود، آن چیست
Ки абадулдаҳр метавонад зист
کهابدالدهر میتواند زیست
Ҳар ки худро чунонкӣ буд шинохт
هر که خود را چنانکه بود شناخت
То абади сар ба зиндагӣ афрохт
تا ابد سر به زندگی افراخت
Фонӣ он шуд ки нақш хеш нахонд
فانی آن شد که نقش خویش نخواند
Ҳаркии ин нақш хонд , боқӣ монад
هرکه این نقش خواند، باقی ماند
Чун ту худро шинохтӣ ба дуруст
چون تو خود را شناختی بهدرست
Нагузаригар чаҳ бигузарӣ зи нахуст
نگذری گرچه بگذری ز نخست
Ва он касон каз вуҷӯд бехабар над
وآنکسان کز وجود بیخبرند
Зин дар оянду зи ан дигар гузаранд
زین در آیند و زان دگر گذرند
Равзан беғубор ва дар бе дӯд
روزن بیغبار و در بیدود
Кас набинад дар офтоб , чаҳ суд ?
کس نبیند در آفتاب، چه سود؟
Ҳаст хушнӯд ҳар кас аз дили хеш
هست خشنود هر کس از دل خویش
Накунад каси иморати гули хеш
نکند کس عمارت گِل خویش
Ҳаркасӣ дар баҳона тизҳш аст
هرکسی در بهانه تیزهُش است
Кас нагӯяд ки дуғи ман турш аст
کس نگوید که دوغ من ترش است
Болиғоне ки блғаҳ Эй коранд
بالغانی که بُلغهای کارند
Сар ба ҷазри асми фурӯи норинд
سر به جذر اصم فرو نارند
Соҳиби моя дурбин бошад
صاحب مایه دوربین باشد
Моя чун кам буд чунин бошад
مایه چون کم بود چنین باشد
Мард бо моярогар огоҳ аст
مرد بامایه را گر آگاه است
Шаҳна бояд , ки дузд дар роҳ аст
شحنه باید، که دزد در راه است
Хоҷаи чин ки нофа бор кунад
خواجه چین که نافه بار کند
Машкро зи ангжаҳ ҳисор кунад
مشک را ز انگژه حصار کند
Пари ҳудҳуд ба зери пари уқоб
پر هدهد به زیر پر عقاب
Гӯии барад аз парандагон ба шитоб
گوی برد از پرندگان به شتاب
зи офати эмин неанд номвари ан
ز آفت ایمن نیاند ناموران
Бехатар ҳаст кор бе хатарон
بیخطر هست کار بیخطران
Мурғи зирак ба ҷустуҷӯ ӣ таом
مرغ زیرک به جستجوی طعام
Ба ду пои аўФтди ҳаме дар дом
به دو پای اوفتد همی در دام
Ҳркҷо чун замини шиками хории сет
هرکجا چون زمین شکمخواریست
Аз замин хӯрд ӯ шиками вории сет
از زمین خورد او شکمواریست
Бо ҳама хӯрду баради азин анбор
با همه خورد و برد ازین انبار
Кам наёяд ҷӯй ба охири кор
کم نیاید جوی به آخر کار
Ҷӯ ба ҷӯ ҳарчӣ зу сетонеи боз
جو به جو هرچه زو ستانی باز
Як ба як ҳам бадви расонии боз
یک به یک هم بدو رسانی باز
Шамъи вори т чу тоҷи зар бояд
شمعوارت چو تاج زر باید
Гиря аз хандаи бештар бояд
گریه از خنده بیشتر باید
Он муфарраҳ ки лаъл дорад ва дар
آن مفرّح که لعل دارد و دُر
Ханда кам шудаи сету гиряи пар
خنده کم شدهست و گریه پر
Ҳар касеро наҳуфта ёрӣ ҳаст
هر کسی را نهفته یاری هست
Дӯстӣ ҳасту дӯстдор ӣ ҳаст
دوستی هست و دوستداری هست
Хирадаст он казу расад ёр ӣ
خِرد است آن کزو رسد یاری
Ҳамаи дорӣ агар хиради дорӣ
همه داری اگر خرد داری
Ҳарки дод хирад надонад дод
هرکه داد خرد نداند داد
Одамӣ сӯратасту деви ниҳод
آدمیصورت است و دیو نهاد
Ваон фиришта ки одамӣ лақаб аст
وان فرشته که آدمی لقب است
Зирконнду зиракӣ аҷаб аст
زیرکانند و زیرکی عجب است
Дар азал буд ончӣ бояд буд
در ازل بود آنچه باید بود
Ҷаҳди имрӯз мо надорад суд
جهد امروز ما ندارد سود
Кор кун зонка ба буд ба сиришт
کار کن زانکه بِه بود به سرشت
Кору дӯзах , зи коҳилӣу биҳишт
کار و دوزخ، ز کاهلی و بهشت
Ҳарки дар банди кор худ бошад
هرکه در بند کار خود باشد
Бо тугар нек нест бад бошад
با تو گر نیک نیست بد باشد
Бо тани мард бад кунад хешӣ
با تن مرد بد کند خویشی
Дар ҳақи дигарон бдондишӣ
در حق دیگران بداندیشی
Ҳимматиро ки ҳаст неки андеш
همتی را که هست نیکاندیش
Некуии пешаи некии оради пеш
نیکویی پیشه نیکی آرد پیش
Ончунон зӣ ки гар расад хорӣ
آنچنان زی که گر رسد خاری
Нахурӣ таъни душманони борӣ
نخوری طعن دشمنان باری
Ин нагӯяд сар омад оФотш
این نگوید سر آمد آفاتش
Ваон нахандад ки ҳони мкоФотш !
وان نخندد که هان مکافاتش!
Гарчи дасти ту худ нагирад кас
گرچه دست تو خود نگیرد کس
Пой бар ту фурӯи нкўбди бас
پای بر تو فرو نکوبد بس
Онкии рФқи тўош ба ёд буд
آنکه رفق تواش به یاد بود
Ба аз он каз ғами ту шод буд
به از آن کز غم تو شاد بود
Нон махӯр пеши ноштои манашон
نان مخور پیش ناشتا مَنِشان
Вари хурии ҷумларо ба хон бинишон
ور خوری جمله را به خوان بنِشان
Пеши муфлиси зари зиёдаи мснҷ
پیش مفلس زر زیاده مسنج
То напечад чу аждаҳо бар ганҷ
تا نپیچد چو اژدها بر گنج
Гар буд боди боди наврӯз ӣ
گر بود باد باد نوروزی
Ба ки пешаши чароғи нФрўзӣ
به که پیشش چراغ نفروزی
Одамӣ наз паии алафи хории сет
آدمی نز پی علف خواریست
Аз паии зиракӣу ҳушёр ӣ сет
از پی زیرکی و هشیاریست
Саг бар он одамӣ шараф дорад
سگ بر آن آدمی شرف دارد
Ки чу хари дида бар алаф дорад
که چو خر دیده بر علف دارد
Кӯш то халқро ба кори ое
کوش تا خلق را به کار آیی
То ба хилқати ҷаҳони бёроиӣ
تا به خُلقت جهان بیارایی
Чун гули он ба ки хуии хуши дорӣ
چون گل آن به که خوی خوش داری
То дар офоқи буии хуши дорӣ
تا در آفاق بوی خوش داری
Нишнидӣ ки он ҳаким чаҳ гуфт ?
نشنیدی که آن حکیم چه گفت؟
« хоб хуш дид ҳарки ӯ хуш хуфт »
«خواب خوش دید هرکه او خوش خفت»
Ҳаркии бади ху буд гуҳ зодан
هرکه بدخو بود گه زادن
Ҳам барони хуи сети вақти ҷон додан
هم برآن خوست وقت جان دادن
Вонкаҳи зода буд ба хуши ху ӣӣ
وانکه زاده بود به خوشخویی
Мурданаш ҳаст ҳам ба хуши рӯ ӣӣ
مردنش هست هم به خوشرویی
Сахт гирӣ макун ки хоки дурушт
سختگیری مکن که خاک درشت
Чун ту садро зи баҳри нонеи кишт
چون تو صد را ز بهر نانی کشت
Хок перостан чаҳ кор буд ?
خاک پیراستن چه کار بود؟
Ҳомили хок , хоксор буд
حامل خاک، خاکسار بود
Гар касе прсдт ки дониши пок
گر کسی پرسدت که دانش پاک
зи одамии хезади одамӣ аз хок
ز آدمی خیزد آدمی از خاک
Гӯи гулоб аз гулу гул аз хори сет
گو گلاب از گل و گل از خارست
Нӯш дар муҳраи муҳра дар мори сет
نوش در مهره مهره در مارست
Бо ҷаҳон кӯш то дағо назанӣ
با جهان کوش تا دغا نزنی
Хайма дар ком аждаҳо назанӣ
خیمه در کام اژدها نزنی
Дӯстии з аждаҳо нишоед ҷуст
دوستی ز اژدها نشاید جست
Ки аждаҳо одамӣ хӯрд ба дуруст
کهاژدها آدمی خورد به درست
Гар сегӣ худ буд мураққаъи пӯш
گر سگی خود بود مرقعپوش
Саги дилиро куҷо кунад Фрмўш ?
سگدلی را کجا کند فرموش؟
Дӯстоне ки бо нифоқ уфтанд
دوستانی که با نفاق افتند
Душманонро ҳам иттифоқ уфтанд
دشمنان را هم اتفاق افتند
Чун магас бар сияҳ сипед хазанд
چون مگس بر سیه سپید خزند
Ҳардуро ранг бархилоф рузанд
هردو را رنگ برخلاف رزند
Ба каз ин раҳзанон канора кунӣ
به کز این رهزنان کناره کنی
Бар худ ин чори банд пора кунӣ
بر خود این چار بند پاره کنی
Дар чунин давр ки аҳл дайн пастанд
در چنین دور کهاهلِ دین پستند
Юсуфони гургу зоҳидии мустанад
یوسفان گرگ و زاهدان مستند
Натавон баради ҷони магар ба ду чиз
نتوان برد جان مگر به دو چیز
Ба бадӣ ва ба бдпснд ӣ низ
به بدی و به بدپسندی نیز
Ҳоши ллаҳ ки бандагони худоӣ
حاش لله که بندگان خدای
Ин чунин банд бар ниҳанд ба пой
این چنین بند بر نهند به پای
Аз паии дӯзах оташ ангезанд
از پی دوزخ آتش انگیزند
НФти ҷӯянду талқро резанд
نفط جویند و طلق را ریزند
Хез то фитнаи зери пои орем
خیز تا فتنه زیر پای آریم
Шарти Фрмонбр ӣ ба ҷои орем
شرط فرمانبری به جای آریم
Ба ҷӯии зар , ниёзманд ӣ чанд ?
به جوی زر، نیازمندی چند؟
Ҳафт қуфлӣу чорбнд ӣ чанд ?
هفت قفلی و چاربندی چند؟
Лоларо байн ки боди рахти рабӯд
لاله را بین که باد رخت ربود
Аз паии як ду қалб хӯн олуд
از پی یک دو قلبِ خونآلود
Чу дрмнаҳ дирам надорад ҳеҷ
چو درمنه درم ندارد هیچ
Бод дар пайкар ш наёрад ҳеҷ
باد در پیکرش نیارد هیچ
Ганҷ бар сар машав чу абри сифед
گنج بر سر مشو چو ابر سفید
Пой бар ганҷ бош чун хуршед
پای بر گنج باش چون خورشید
То заминӣ каз абр тар гардад
تا زمینی کز ابر تر گردد
Аз замини бӯси ту ба зар гардад
از زمینبوسِ تو به زر گردد
Кӣсаи зар бар офтоб фишон
کیسهٔ زر بر آفتاب فشان
Санг дар лаъли офтоби нишон
سنگ در لعل آفتاب نشان
Ту ба зари чашми равшанӣ ва ба даст
تو به زر چشمروشنی و بهدست
Чашм равшан кун ҷаҳон хирад аст
چشم روشنکنِ جهان خرد است
Зари ду ҳарфаст ҳарду бе пайванд
زر دو حرف است هردو بیپیوند
Зини пароканда чанд лофӣ чанд ?
زین پراکنده چند لافی چند؟
Дил макун чун замини зари огндаҳ
دل مکن چون زمین زر آگنده
То нагардӣ чу зари пароганда
تا نگردی چو زر پراگنده
Ҳар нигорӣ ки зар буд баданаш
هر نگاری که زر بوَد بدنش
Лоҷувардӣ рузанд перҳанаш
لاجوردی رَزَند پیرهنش
Ҳар тарозу ки гирд зар гардад
هر ترازو که گِردِ زر گردد
Сангсори ҳазор дар гардад
سنگسارِ هزار دَر گردد
Карда гират ба ҳам ба бонгӣ чанд
کرده گیرت به هم به بانگی چند
Аз ҳалолу ҳароми донагӣ чанд
از حلال و حرام دانگی چند
Омадаи лоуболӣ ӣӣ барда
آمده لاابالییی بُرده
Сими каши зинда , сими каши мурда
سیمکُشْ زنده، سیمکِشْ مرده
Зар ба хӯрдани муфарраҳи тараби сет
زر به خوردن مفرح طربست
Чун наҳй , ранҷу бимро сабаби сет
چون نهی، رنج و بیم را سببست
Онкии худро зи ранҷу бими кашӣ
آنکه خود را ز رنج و بیم کُشی
Зари парастӣ буд на сими кашӣ
زر پرستی بوَد نه سیم کُشی
Аблаҳии байн ки аз паии сангӣ
ابلهی بین که از پی سنگی
Дӯст бо дӯст мекунад ҷангӣ
دوست با دوست میکند جنگی
Ба ки дил зон хазона бурдорӣ
به که دل زان خزانه برداری
Ки азуи ранҷ ва бим бурдорӣ
که ازو رنج و بیم برداری
Ташнаро кӣ нишот роҳ уфтад ?
تشنه را کی نشاطِ راه افتد؟
Кӣ зайдгар дар об чоҳ уфтад ?
کی زید گر در آبِ چاه افتد؟
Онч зу бугзарад ва бигзорӣ
آنچ زو بگذرد و بگذاری
Чанд бандӣ ва чанд бурдорӣ ?
چند بندی و چند برداری؟
Хона дев шуд ҷаҳон , башитоб
خانه دیو شد جهان، بشتاب
То нагардӣ чу деви хонаи хароб
تا نگردی چو دیو خانهخراب
Хонаи деви диўхонаҳ буд
خانهٔ دیو دیوخانه بود
Гар худ айвони хусравона буд
گر خود ایوانِ خسروانه بود
Чанд ҳмолии ҷаҳон кардан ?
چند حمالیِ جهان کردن؟
Дар замини ҳамли зари ниҳон кардан ?
در زمین حملِ زر نهان کردن؟
Гар се ҳмоли коргари дорӣ
گر سه حمال کارگر داری
Чори ҳмоли хона бар дорӣ
چار حمال خانهبر داری
Хоку бодӣ ки бо ту мухталифи сет
خاک و بادی که با تو مختلفست
Хок беалифу бод бе алифи сет
خاک بیالف و باد بیالفست
Хор каз нахл давр шуд тоҷаш
خار کز نخل دور شد تاجش
Ба ки созанди сихи ттмоҷш
به که سازند سیخ تُتماجش
Ореи онро ки дар шиками дуҳули сет
آری آنرا که در شکم دهلست
Барги ттмоҷ ба зи барги гули сет
برگ تتماج به ز برگ گلست
Ба ки дандон кунӣ з хӯрдани пар
به که دندان کنی ز خوردن پر
То гиромии шӯй чу дона дар
تا گرامی شوی چو دانه در
Шонаи кӯро ҳазор дандон аст
شانه کو را هزار دندان است
Даст дар риш ҳар касе зон аст
دست در ریش هر کسی زآن است
То расӣдан ба нӯши дору ӣ даҳр
تا رسیدن به نوشداروی دهر
Хӯрд бояд ҳазор шарбати заҳр
خورد باید هزار شربت زهر
Бар дар ин дукони қассобӣ
بر در این دکان قصابی
Беҷигар кам нўолаҳ эй ёбӣ
بی جگر کم نوالهای یابی
Сад ҷигари пор шуда ба ҳар сӯе
صد جگر پاره شد به هر سویی
То дар омад пай ӣӣ ба паҳлу ӣӣ
تا در آمد پهی به پهلویی
Гардани сад ҳазор сар бишикаст
گردن صد هزار سر بشکست
То яке гардаи рони з гардан раст
تا یکی گرده ران ز گردن رست
Он яке пои ниҳода бар сари ганҷ
آن یکی پا نهاده بر سر گنج
Венаи зи баҳри яке қуроза ба ранҷ
وین ز بهر یکی قراضه بهرنج
Нест чун кор бар мурод касе
نیست چون کار بر مراد کسی
БеМуродӣ ба аз муроди басӣ
بیمرادی به از مراد بسی
Ҳар Муродӣ ки дайр ёбад мард
هر مرادی که دیر یابد مَرد
Мужда бошад ба умри дайри навард
مژده باشد به عمر دیر نورد
Дайри зӣ ба ки дайр ёбад ком
دیر زی به که دیر یابد کام
Каз тамомии сети кори умри тамом
کز تمامیست کار عمر تمام
Лаъл ки ӯ дайри зоди дайри бақои сет
لعل کهاو دیر زاد دیر بقاست
Лолаи комди сабк сабк бархест
لاله کآمد سبک سبک برخاست
Чанд чун шамъи маҷлиси афрӯз ӣ ?
چند چون شمع مجلس افروزی؟
Ҷилвасозӣу хештани сӯз ӣ ?
جلوه سازی و خویشتن سوزی؟
Пой бигушоӣ азин бҳимии сам
پای بگشای ازین بهیمی سُم
Сари буруни ори азин сафолини хам
سر برون آر ازین سفالین خم
Аз сари ин шохи ҳафт бех бизан
از سرْ این شاخِ هفتبیخ بزن
Вази сами ин наъл чормих бикун
وز سُمْ این نعلِ چارمیخ بکن
Бар чунин чоҳи бӯрё бар сар
بر چنین چاه بوریا بر سر
Мурда чун санг ва бӯрё магзар
مرده چون سنگ و بوریا مگذر
Зинда чун барқи мейр то хндӣ
زنده چون برق میر تا خندی
Ҷони худоӣ ба аз тануманд ӣ
جان خدایی به از تنومندی
Гар мурӣдии чунонкии ронндт
گر مریدی چنانکه رانندت
Бар раҳеи рӯ ки пери хўонндт
بر رهی رو که پیر خوانندت
Аз мурӣдон бемурод мабош
از مریدانْ بیمراد مباش
Дар таваккул кам эътиқод мабош
در توکل کماعتقاد مباش
Ман ки мушкили гушои сад гиреҳам
من که مشکلگشای صد گرهم
Диҳхудо ӣ даҳу буруни даҳум
دهخدای ده و برون دهم
Гар даройади зи роҳи меҳмонӣ
گر درآید ز راه مهمانی
Кист ков дар миён наад хуоне
کیست کاو در میان نهد خوانی
Ақл донад ки ман чаҳ ме гӯям
عقل داند که من چه میگویم
Зини ишорат ки шуд чаҳ ме ҷӯям
زین اشارت که شد چه میجویم
Нест аз нестии шикасти маро
نیست از نیستی شکست مرا
Гилаи зи онкас ки ҳаст ҳаст маро
گله زآنکس که هست هست مرا
Туркӣамро дар ин ҳабаши нхрнд
ترکیام را در این حبش نخرند
Лоҷарами ду ғ бо ӣ хуш нахуранд
لاجرم دوغبای خوش نخورند
То дар ин кӯраи табиати паз
تا در این کوره طبیعت پز
Хомӣ ӣӣ доштам чу миваи руз
خامییی داشتم چو میوه رز
Рӯзгорам ба ҳаср май ме хӯрд
روزگارم به حصر می میخورد
Тўтёҳои ҳаср май ме кард
توتیاهای حصر می میکرد
Чун расидам ба ҳади ангур ӣ
چون رسیدم به حد انگوری
намехӯрам нешҳои занбӯр ӣ
میخورم نیشهای زنبوری
Май ки ҷузи ҷуръа замин набӯд
می که جز جرعه زمین نبود
Қадари ангур беш азин набӯд
قدر انگور بیش ازین نبود
Бар тариқии рӯм ки ронндм
بر طریقی روم که رانندم
Лоҷарами оби хуфтаи хўонндм
لاجرم آب خفته خوانندم
Об гӯйанд чун шавад дар хоб
آب گویند چون شود در خواب
Чашмаи зар буд на чашмаи об
چشمهٔ زر بود نه چشمهٔ آب
Ғалатанд об хуфта бошад сим
غلطند آب خفته باشد سیم
Ях гувоҳӣ диҳад бар ин таслим
یخ گواهی دهد بر این تسلیم
Симро кӣ буд мсобти зар ?
سیم را کی بود مثابت زر؟
Фарқ бошад зи шамс то ба қамар
فرق باشد ز شمس تا به قمر
Сим бе ё зи миси намӯна буд
سیم بی یا ز مس نمونه بود
Хосса онгаҳ ки божгўнаҳ буд
خاصه آنگه که باژگونه بود
Оҳани ман ки зарнигор омад
آهن من که زرنگار آمد
Дар сухани байн ки нуқра кор омад
در سخن بین که نقرهکار آمد
Марди оҳани фуруши зари пӯшад
مرد آهن فروش زر پوشد
Ки оҳаниро ба нуқра бифурӯшад
کهآهنی را به نقره بفروشد
Вой бар заргар ӣ ки вақти шумор
وای بر زرگری که وقت شمار
Зараш аз нуқра кам буд ба айёр
زرش از نقره کم بود به عیار
Аз ҷаҳони ин ҷиноятам сахт аст
از جهان این جنایتم سخت است
Каз ҳунар нест давлат , аз бахт аст
کز هنر نیست دولت، از بخت است
Он мубсир ки ҳаст нақди шинос
آن مُبَصّر که هست نقدشناس
Ним ҷӯ несташ з рӯй қиёс
نیم جو نیستش ز روی قیاس
Вонкаҳ ӯ пунба аз каттон нашнохт
وآنکه او پنبه از کتان نشناخت
Осмонро з ресмон нашнохт
آسمان را ز ریسمان نشناخت
Пари каттон ва қсб шуд анбори ш
پُر کتان و قصب شد انبارش
Зар ба сандӯқ ва хаз ба харвори ш
زر به صندوق و خز به خروارش
Чун чунинаст кори гавҳару сим
چون چنین است کار گوهر و سیم
Аз фароғат чаҳ барад бояд бим ?
از فراغت چه بُرد باید بیم؟
Чанд тимори азин харобаи кашем
چند تیمار ازین خرابه کشیم
Офтобӣ дар офтобаи кашем
آفتابی در آفتابه کشیم
Ояд овоз ҳар кас аз даҳлез
آید آواز هر کس از دهلیز
Рӯзии овоз мо барояд низ
روزی آواز ما برآید نیز
Чун ман ин қисса чанд кас гуфтанд
چون من این قصه چند کس گفتند
Ҳам дар он қисса оқибат хуфтанд
هم در آن قصه عاقبت خفتند
Воҷиб он шуд ки кор дарёбам
واجب آن شد که کار دریابم
Гар нагирад , чу дигарон хобам
گر نگیرد، چو دیگران خوابم
Роҳи рӯро бсичи раҳ шарт аст
راهرو را بسیچِ ره شرط است
Тез рондани зи бимгаҳ шарт аст
تیز راندن ز بیمگه شرط است
Май рӯми ман хуррам наме ояд
میروم من خرم نمیآید
Худ шудан боварам наме ояд
خود شدن باورم نمیآید
Онгаҳ аз рафтанам хабар бошад
آنگه از رفتنم خبر باشد
Ки ошёнами бурун дар бошад
کهآشیانم برون در باشد
Чанд гуёӣ бехабар бӯдан ?
چند گویای بیخبر بودن؟
Дида дар баста дар бар омўдн ?
دیده در بسته در بر آمودن؟
Як раҳ аз дидаҳо Фромш бош
یک ره از دیدهها فرامش باش
Муҳаррам роз бош ва хомаш бош
محرم راز باش و خامش باش
То бадоне ки ҳар чаҳ май доне
تا بدانی که هر چه میدانی
Ғалатӣ , ё ғалати ҳамеи хуоне
غلطی، یا غلط همیخوانی
Пел бификан ки сайл раҳ кунадаст
پیل بفکن که سیل ره کندست
Билкиҳои чарх байн чандаст
بیلکی های چرخ بین چندست
Хокро пел чарх карда муғок
خاک را پیل چرخ کرده مغاک
Ба чунин пел гул надорад бок ?
به چنین پیل گل ندارد باک؟
Бингар аввал ки омадӣ зи нахуст
بنگر اول که آمدی ز نخست
Зончаҳи дорӣ чаҳ доштӣ ба дуруст ?
زآنچه داری چه داشتی به درست؟
Он барии зини ду пели новирдӣ
آن بری زین دو پیلِ ناوردی
Ки аввалин рӯз бо худ оварадӣ
کهاولین روز با خود آوردی
Воми дарёу кӯҳ дар гардан
وام دریا و کوه در گردن
Бо фалаки рақс чун тавон кардан ? !
با فلک رقص چون توان کردن؟!
Кӯш то воми ҷумлаи бози диҳӣ
کوش تا وام جمله باز دهی
То ту Монӣ ва як сутури тиҳӣ
تا تو مانی و یک ستور تهی
Чун зи бори ҷаҳони надории ҷӯ
چون ز بار جهان نداری جو
Дар ҷаҳони ҳркҷо ки хоҳии рӯ
در جهان هرکجا که خواهی رو
Пеш азонт фиканд бояд рахт
پیش ازانت فکند باید رخت
Ки афсари тро фурӯи кашанд аз тахт
کهافسرت را فرو کشند از تخت
Рӯз бошад ки сад шукуфаи пок
روز باشد که صد شکوفه پاک
Аз ғубор ҳасад фитад бар хок
از غبار حسد فتد بر خاک
Ман ки чун гули силаҳ рехта ам
من که چون گل سلاح ریختهام
Ҳам зи хори ҳасад гурехта ам
هم ز خار حسد گریختهام
То магари далқи пӯшии ҷасадам
تا مگر دلق پوشی جسدم
Талқи резад бар оташи ҳасадам
طلق ریزد بر آتش حسدم
Раҳ дар ин бими гоҳ то мурдан
ره در این بیمگاه تا مردن
Ин чунин ме тавон ба сари бурдан
این چنین میتوان به سر بردن
Чун гузаштами азин работи куҳан
چون گذشتم ازین رباط کهن
Гӯи фалакро ҳрончаҳ хоҳӣ кун
گو فلک را هرآنچه خواهی کن
Чанд бошӣ нзомёи дарбанд
چند باشی نظامیا دربند
Хезу овоза Эй барор баланд
خیز و آوازهای برآر بلند
Ҷони дроФкн ба ҳазрати аҳадӣ
جان درافکن به حضرت احدی
То биёбӣ саодати абадӣ
تا بیابی سعادت ابدی
Гӯши печидагон мактаб кун
گوش پیچیدگان مکتبِ کن
Чун дар омухтанд лавҳи сухан
چون در آموختند لوح سخن
Илмро хозин амал карданд
علم را خازن عمل کردند
Мушкили коинот ҳал карданд
مشکل کاینات حل کردند
Ҳаркасии роҳи хоб гоҳе рафт
هرکسی راه خوابگاهی رفت
Чун ки ҳангом хобаш омад хуфт
چون که هنگام خوابش آمد خفت