Мғнии биёи зи аввали субҳи бом
مغنی بیا ز اول صبح بام
Бизан захмаи пухта бар равад хом
بزن زخمهٔ پخته بر رود خام
Аз он захма ков равад об оварад
از آن زخمه کاو رود آب آورد
зи савдои беҳуда хоб оварад
ز سودای بیهوده خواب آورد
Чунин гуяд он нағзи гӯяндаи пер
چنین گوید آن نغز گوینده پیر
Ки дар файласуфон набӯдаш назир
که در فیلسوفان نبودش نظیر
Ки рӯмии камари шоҳи чинии кулоҳ
که رومی کمر شاه چینی کلاه
Нишаст аз баргоҳ рӯзии пагоҳ
نشست از برگاه روزی پگاه
Ба тоқи ду абрӯи баровардаи хам
به طاق دو ابرو برآورده خم
Гиреҳи баста бар хандаи ҷоми ҷам
گره بسته بر خنده جام جم
Маӣ дошт тобанда чун офтоб
مهی داشت تابنده چون آفتاب
зи буҳрон таб ёфта ранҷу тоб
ز بحران تب یافته رنج و تاب
Шикастаи ҷаҳони ком дар ком ӯ
شکسته جهان کام در کام او
Расида ба навмидии анҷом ӯ
رسیده به نومیدی انجام او
Дили шаҳ ки ойӣнае буд пок
دل شه که آیینهای بود پاک
Аз он дардмандӣ шудаи дарднок
از آن دردمندی شده دردناک
Бифармуд то кордонони рӯм
بفرمود تا کاردانان روم
Хироманд наздаш з ҳар марзу бум
خرامند نزدش ز هر مرز و بوم
Магари чораи он париваш кунанд
مگر چارهٔ آن پریوش کنند
Дили нохуши шоҳро хуш кунанд
دل ناخوش شاه را خوش کنند
Касоне ки дар парда муҳаррам шуданд
کسانی که در پرده محرم شدند
Дар он доўригаҳ фароҳам шуданд
در آن داوریگه فراهم شدند
Дар он таби басии чора ҳо сохтанд
در آن تب بسی چارهها ساختند
Танишро зи тобиши напардохтанад
تنش را ز تابش نپرداختند
На он сурхи себ аз табаши гашт ба
نه آن سرخ سیب از تبش گشت به
На зобрўии шаҳи даври гашти он гиреҳ
نه زابروی شه دور گشت آن گره
Аз онҷо ки шаҳи дил даров баста буд
از آنجا که شه دل دراو بسته بود
зи тимори бемори дили хаста буд
ز تیمار بیمار دلخسته بود
Фурӯд омад аз тахту буришад ба бом
فرود آمد از تخت و برشد به بام
Ки шӯридаи камтари пазиради мақом
که شوریده کمتر پذیرد مقام
Яке лаҳзаи пиромни боми гашт
یکی لحظه پیرامن بام گشت
Назар кард аз он бом бар кӯҳу дашт
نظر کرد از آن بام بر کوه و دشت
Дар он пастӣ аз боми қасри баланд
در آن پستی از بام قصر بلند
Шубон дид ва дар пеш ӯ гӯсфанд
شبان دید و در پیش او گوسفند
Ҳумоюни яке пер бо фару ҳуш
همایون یکی پیر با فر و هوش
Кулоҳу сараш ҳар ду кофури пӯш
کلاه و سرش هر دو کافور پوش
Дар он дашт май гашт бе машғала
در آن دشت میگشت بیمشغله
Гуҳаш дар гё рӯйу гуҳ дар гила
گهش در گیا روی و گه در گله
Дилаш зон шубон андакӣ баргушод
دلش زان شبان اندکی برگشاد
Ки зебои маниш буду зираки ниҳод
که زیبامنش بود و زیرکنهاد
Фиристод корндш аз ҷои паст
فرستاد کارندش از جای پست
Бар он хусравии бом олӣ нишаст
بر آن خسرویبام ِ عالی نشست
Рақибон ба фармон шаҳ тохтанд
رقیبان به فرمان شه تاختند
Шубонро ба хондани сроФрохтнд
شبان را به خواندن سرافراختند
Даромад шабона ба наздики шоҳ
درآمد شبانه به نزدیک شاه
Саропарда Эй дид бар авҷи моҳ
سراپردهای دید بر اوج ماه
Хабар дошт кони сади Искандарии сет
خبر داشت کان سد اسکندریست
Намӯдори фолаши баланди ахтарии сет
نمودار فالش بلند اختریست
Замин бӯса додаш ки парварда буд
زمین بوسه دادش که پرورده بود
Дигари хизмат хусравон карда буд
دیگر خدمت خسروان کرده بود
Пас онгоҳи шоҳаш бар хеш хонд
پس آنگاه شاهش بر خویش خواند
Ба густохяши нуктае чанд ронад
به گستاخیش نکتهای چند راند
Бадв гуфт каз қиссаи кӯҳу дашт
بدو گفت کز قصه کوه و دشت
Фурӯ хон ба ман бар яке саргузашт
فرو خوان به من بر یکی سرگذشت
Ки дилтангам аз гардиши рӯзгор
که دلتنگم از گردش روزگار
Магар хуш кунам дил ба омӯзгор
مگر خوش کنم دل به آموزگار
Шубон гуфт к-эии хусрави тахти гир
شبان گفت کای خسروِ تختگیر
Ба тоҷи ту олами иморат пазир
به تاج تو عالم عمارتپذیر
зи тахти зарати малики пурнури бод
ز تخت زرت مُلک پرنور باد
зи тоҷи сарати чашми бади даври бод
ز تاج سرت چشم بد دور باد
Нахустами хабари даҳ ки то шаҳриёр
نخستم خبر ده که تا شهریار
зи баҳр чаҳ бар хотири оради ғубор
ز بهر چه بر خاطر آرد غبار
Бидон то сухан гӯ бидон раҳи барад
بدان تا سخنگو بدان ره برد
Сухани гуфтан ӯ бидон дар хӯрд
سخن گفتن او بدان در خورد
Писандид шоҳ аз шубони ин сухан
پسندید شاه از شبان این سخن
Ки он қиссаро бози ҷусти асл ва бен
که آن قصه را باز جست اصل و بن
Нагуфт аз сар доду дайни парварӣ
نگفت از سر داد و دینپروری
Сухан чун биёбонёни срсрӣ
سخن چون بیابانیان سرسری
Бадви ҳоли он нӯши лаб боз гуфт
بدو حال آن نوشلب باز گفت
Шубон чун шуд огаҳи з роз наҳуфт
شبان چون شد آگه ز راز نهفت
Дигар бораи хоки замин бӯса дод
دگر باره خاک زمین بوسه داد
Вазон ба дуое дигар кард ёд
وزان به دعایی دگر کرد یاد
Чунин гуфт конгаҳ ки будам ҷавон
چنین گفت کانگه که بودم جوان
Накардам ба ҷузи хизмати хусравон
نکردم به جز خدمت خسروان
Азон базми дорон ки ман доштам
ازان بزم داران که من داشتم
Взоишони сар худ барафроштам
وزایشان سر خود برافراشتم
Малики зодае буд дар шаҳри Марв
ملکزادهای بود در شهر مرو
Баӣ талъатӣ чун хромндаҳи сарв
بهیطلعتی چون خرامنده سرو
Сеӣ сарвро карда болоаши паст
سهی سرو را کرده بالاش پست
Димоғи гул аз хуби рӯеи ши маст
دماغ گل از خوبروییش مست
Арӯсии з поин прессатон ӯ
عروسی ز پایینپرستان او
Казу буд хуррами шабистон ӯ
کزو بود خرم شبستان او
Шуд аз гӯшаи чашми захмии нижанд
شد از گوشهٔ چشمزخمی نژند
Таб омад , шуд он нозанини дардманд
تب آمد، شد آن نازنین دردمند
Дар он таб ки ҷузи доғ дӯдӣ надошт
در آن تب که جز داغ دودی نداشت
Басӣ чора карданд ва судӣ надошт
بسی چاره کردند و سودی نداشت
Сеӣ сарв ларзанда чун беди гашт
سهی سرو لرزنده چون بید گشت
Бидон ҳад казу халқи навмеди гашт
بدان حد کزو خلق نومید گشت
Малики зода чун дид кони длстон
ملکزاده چون دید کان دلستان
Ба кори аҷали гашти ҳам достон
به کار اجل گشت همداستان
Аз он пеши кони заҳр бояд чашид
از آن پیش کان زهر باید چشید
Аз он нӯши лаби хештани дркшид
از آن نوشلب خویشتن درکشید
зи навмидӣ ӯ ба якборагӣ
ز نومیدی او به یکبارگی
Гирифт аз ҷаҳони роҳи овораге
گرفت از جهان راه آوارگی
Дар он ноҳит буд аз андешаи давр
در آن ناحیت بود از اندیشه دور
Биёбоне аз кӯҳ ва аз бешаи давр
بیابانی از کوه و از بیشه دور
Басии водӣу ғори вайрон дар ӯ
بسی وادی و غار ویران در او
Кноми палангону шерон дар ӯ
کنام پلنگان و شیران در او
Дар он растаниро на бех ва на барг
در آن رستنی را نه بیخ و نه برگ
Баноми он биёбони биёбони марг
بنام آن بیابان بیابان مرگ
Касе ков шудӣ ноумед аз ҷаҳон
کسی کاو شدی ناامید از جهان
Дар он меҳнати ободи гаштии ниҳон
در آن محنتآباد گشتی نهان
Надиданд касро каз он шӯраи дашт
ندیدند کس را کز آن شورهدشت
Ба мأўои гуҳи хештани бозгашт
به مأوا گه خویشتن بازگشت
Малики зодаи зи андӯҳи он ранҷи сахт
ملکزاده زاندوه آن رنج سخت
Сӯии он биёбонгароӣад рахт
سوی آن بیابان گرایید رخت
Рафиқии вафодор дерина дошт
رفیقی وفادار دیرینه داشت
Ки меҳри малики зода дар сина дошт
که مهر ملکزاده در سینه داشت
Хабар дошт кони шоҳи андӯҳнок
خبر داشت کان شاه اندوهناک
Дар он раҳ кунад хештанро ҳалок
در آن ره کند خویشتن را هلاک
Чу дуздони раҳ рӯйро бозбст
چو دزدان ره روی را بازبست
Сӯй ӯ хиромед теғӣ ба даст
سوی او خرامید تیغی به دست
Бншнохти бонгӣ бар ӯ зад баланд
بنشناخت بانگی بر او زد بلند
Бар ӯ ҳамлае барад ва ӯро фиканд
بر او حملهای برد و او را فکند
Чу афканда будаш чу сарви равон
چو افکنده بودش چو سرو روان
Фурӯи ҳашт бурқаъ ба рӯй ҷавон
فرو هشت برقع به روی جوان
Сӯии хонаи худ ба як трктоз
سوی خانه خود به یک ترکتاز
Ба чашми фурӯи баста ш оварад боз
به چشم فرو بستهش آورد باز
Нҳонхонаҳ Эй дошт дар зери хок
نهانخانهای داشت در زیر خاک
Нишондаш дар он хонаи андӯҳнок
نشاندش در آن خانهٔ اندوهناک
Яке зи устуворон бар ӯ бргмошт
یکی ز استواران بر او برگماشت
Казу рози пӯшида пӯшида дошт
کزو راز پوشیده پوشیده داشت
Ба обӣу ноне қаноат намӯд
به آبی و نانی قناعت نمود
Вазин беш чизяш рухсат набӯд
وزین بیش چیزیش رخصت نبود
Малики зодаи зиндонӣу мустаманд
ملکزاده زندانی و مستمند
Дилу дидау даст ҳар се ба банд
دل و دیده و دست هر سه بهبند
Форуманд саргашта дар кори хеш
فروماند سرگشته در کار خویش
Ки норафта чун омад он роҳи пеш
که نارفته چون آمد آن راه پیش
Ҷавонмарди ков буд ғмхўор ӯ
جوانمرد کاو بود غمخوار او
Камари баст дар чораи кор ӯ
کمر بست در چارهٔ کار او
Арӯси табаши дидаро чораи сохт
عروس تبش دیده را چاره ساخت
Дилашро ба сад гӯна шарбат навохт
دلش را به صد گونه شربت نواخت
Табибӣ талаб кард иллати шинос
طبیبی طلب کرد علتشناس
Гиронмояро дошт як чанд пос
گرانمایه را داشت یک چند پاس
Парии рухи зи дармони он чираи даст
پریرخ ز درمان آن چیرهدست
Аз он тоб ва он таб ба якбора раст
از آن تاب و آن تب به یکباره رست
Ҳамон об ва рангаш даромад ки буд
همان آب و رنگش درآمد که بود
Тамошо талаб кард ва шодӣ намӯд
تماشا طلب کرد و شادی نمود
Чу гашт аз даво ёфтан тундараст
چو گشت از دوا یافتن تندرست
Давои дили хешро бозҷст
دوای دل خویش را بازجست
Ҷавонмард чун дид кони хуби чеҳр
جوانمرد چون دید کان خوبچهر
Малики зодаро ҷӯяд аз баҳри меҳр
ملکزاده را جوید از بهر مهر
Шабии хона аз авд пуртаййиб кард
شبی خانه از عود پرطیب کرد
Яке базми шоҳона тартиб кард
یکی بزم شاهانه ترتیب کرد
Чу орост он базм чун навбаҳор
چو آراست آن بزم چون نوبهار
Нишонди он гули сурхро бар канор
نشاند آن گل سرخ را بر کنار
Шуд оварад шоҳи назари баста ро
شد آورد شاهِ نظربسته را
Маӣ аз дами аждаҳои руста ро
مهی از دَم اژدها رسته را
зи рухи банд бурқаъ барандохташ
ز رخ بند برقع برانداختش
Дар он бзмгаҳ бар ду бнўохтш
در آن بزمگه بر دو بنواختش
Малики зода чун як замон бингаред
ملکزاده چون یک زمان بنگرید
Майу маҷлису нақл ва маъшуқа дид
می و مجلس و نُقل و معشوقه دید
Аз он дӯзахи танги торики зишт
از آن دوزخ تنگ تاریک زشت
Ҳамаш ҳури ҳосил шуда ҳам биҳишт
همش حور حاصل شده هم بهشت
Чаҳ гӯям ки чун буд азин хуррамӣ
چه گویم که چون بود ازین خرمی
Буд шарҳ аз ин беш номаҳрамӣ
بود شرح از این بیش نامحرمی
Шҳншаҳ чу гуфт шубон кард гӯш
شهنشه چو گفت شبان کرد گوش
Ба мағз рамида баровард ҳуш
به مغز رمیده برآورد هوش
Бросўд аз он ранҷ ва ором ёфт
برآسود از آن رنج و آرام یافت
Казон пери пухта мехом ёфт
کزان پیر پخته می خام یافت
Дарин буд хусрав ки аз базми хос
درین بود خسرو که از بزم خاص
Бурун омад овозае бар халос
برون آمد آوازهای بر خلاص
Ки он меҳрбони моҳи хусрави параст
که آن مهربان ماه خسرو پرست
Ба иқболи шаҳи атса Эй дод ва раст
به اقبال شه عطسهای داد و رست
Шубон чун ба шаҳи никхўоҳии расонад
شبان چون به شه نیکخواهی رساند
Мудорои шоҳаш ба шоҳии расонад
مدارای شاهش به شاهی رساند
Касеро ки покӣ буд дар сиришт
کسی را که پاکی بود در سرشت
Чунин қиссаҳо зу тавон дрнўшт
چنین قصهها زو توان درنوشت
Ҳунари тобад аз мардуми гавҳарӣ
هنر تابد از مردم گوهری
Чу нур аз мау тобиш аз муштарӣ
چو نور از مه و تابش از مشتری
Шносндаҳ гар нест шӯридаи мағз
شناسنده گر نیست شوریدهمغز
На баҳраи шиносади зи динори нағз
نه بهره شناسد ز دینار نغز
Касе кови сухан бо ту нағз оварад
کسی کاو سخن با تو نغز آورد
Ба дил бишинаваш кони з мағз оварад
به دل بشنوش کان ز مغز آورد
Забонӣ ки дорад сухани носавоб
زبانی که دارد سخن ناصواب
Ба хомӯшяш дод бояд ҷавоб
به خاموشیش داد باید جواب