Бисоз эй мғнии раҳи дилписанд
بساز ای مغنی ره دلپسند
Бар аўтори ин арғунуни баланд
بر اوتار این ارغنون بلند
Раҳеи кони зи меҳнат раҳоӣ диҳад
رهی کان ز محنت رهایی دهد
Ба торики шаб равшаноӣ диҳад
به تاریک شب روشنایی دهد
Суханро нигорандаи чарби даст
سخن را نگارندهٔ چربدست
Баноми Сикандари чунин нақши баст
بنام سکندر چنین نقش بست
Ки соҳиб дўқрнш бидон буд ном
که صاحب دوقرنش بدان بود نام
Ки бар машриқу мағриби оўрдгом
که بر مشرق و مغرب آوردگام
Ба қавл дигар онкӣ бар ҷои ҷам
به قول دگر آنکه بر جای جم
Ду дастӣ задӣ теғ чун субҳи дам
دو دستی زدی تیغ چون صبحدم
Ба қавл дигар кови басӣ чида дошт
به قول دگر کاو بسی چیده داشت
Ду гесуи пасу пеш печида дошт
دو گیسو پس و پیش پیچیده داشت
Ҳамон қавли дигар ки дар вақти хоб
همان قول دیگر که در وقت خواب
Ду қарни фалаки бастад аз офтоб
دو قرن فلک بستد از آفتاب
Дигар достонӣ зад омӯзгор
دگر داستانی زد آموزگار
Ки умраши ду қарн омад аз рӯзгор
که عمرش دو قرن آمد از روزگار
Дигар гӯна гуяд ҷаҳони файласуф
دگر گونه گوید جهان فیلسوف
Абўмъшри андари китоби алўФ
ابومعشر اندر کتاب الوف
Ки чун бар Сикандари саромади замон
که چون بر سکندر سرآمد زمان
Буд он халали халқро дар гумон
بود آن خلل خلق را در گمان
зи меҳраш ки Юнонён доштанд
ز مهرش که یونانیان داشتند
Ба коғази буриши нақши бнгоштнд
به کاغذ برش نقش بنگاشتند
Чу бар ҷои худ калаки суратгараш
چو بر جای خود کلک صورتگرش
Брорости ороишӣ дар хӯриш
برآراست آرایشی در خورش
Ду нақш дигар басти пайкар нигор
دو نقش دگر بست پیکر نگار
Яке бар ямин ва яке бар ясор
یکی بر یمین و یکی بر یسار
Ду қарн аз сар ҳайкал ангехта
دو قرن از سر هیکل انگیخته
Бар ӯ лоҷуварду зари омехта
بر او لاجورد و زر آمیخته
Лақаб кардашон марди ҳиأти шинос
لقب کردشان مرد هیأتشناس
Ду фаррухи фириштаи з рӯй қиёс
دو فرخ فرشته ز روی قیاس
Ки дар пайкарӣ ки эзад оросташ
که در پیکری کهایزد آراستش
Фиришта буд бар чапу росташ
فرشته بود بر چپ و راستش
Чу он ҳар се пайкар бидон далерӣ
چو آن هر سه پیکر بدان دلیری
Ки барад аз ду пайкар баӣ пайкарӣ
که برد از دو پیکر بهی پیکری
зи Юнон ба дигар савод афтод
ز یونان به دیگر سواد افتاد
Ҳадиси Сикандар бадв кард ёд
حدیث سکندر بدو کرد یاد
Сано рафт аз эшон ба ҳар марзу бум
ثنا رفت از ایشان به هر مرز و بوم
Бар ороиши дсткорони рӯм
بر آرایش دستکاران روم
Араб чун бидон дида багумоштанд
عرب چون بدان دیده بگماشتند
Сикандар дигар сӯрат ингоштанд
سکندر دگر صورت انگاشتند
Гумон будашон кончаҳ қарнаш дарост
گمان بودشان کانچه قرنش دراست
На фаррухи фиришта ки Искандар аст
نه فرخ فرشته که اسکندر است
Аз ин рӯй дар шабаҳат афтода анд
از این روی در شبهت افتادهاند
Ки соҳиби ду қарнаш лақаб дода анд
که صاحب دو قرنش لقب دادهاند
Ҷуз ин гуфт бо ман худованди ҳуш
جز این گفت با من خداوند هوش
Ки берун аз андоза будаш ду гӯш
که بیرون از اندازه بودش دو گوش
Бар он гӯш чун тоҷ ангехта
بر آن گوش چون تاج انگیخته
з зар доштӣ тавқии овехта
ز زر داشتی طوقی آویخته
зи зари гӯшро гунҷадон доштӣ
ز زر گوش را گنجدان داشتی
Чу ганҷаши зи мардум ниҳон доштӣ
چو گنجش ز مردم نهان داشتی
Биҷузи сртрошӣ ки будаш ғулом
بجز سرتراشی که بودش غلام
Сӯии гӯш ӯ кас накардӣ паём
سوی گوش او کس نکردی پیام
Магари кони ғулом аз ҷаҳон даргузашт
مگر کان غلام از جهان درگذشت
Ба дигари трошндаҳи муҳтоҷи гашт
به دیگر تراشنده محتاج گشت
Трошндаҳ устодӣ омад фароз
تراشنده استادی آمد فراز
Ба пӯшидагии мӯӣ ӯ кард боз
به پوشیدگی موی او کرد باز
Чу мӯӣ аз сари марзбон боз кард
چو موی از سر مرزبان باز کرد
Бадви марзбони нармак овоз кард
بدو مرزبان نرمک آواز کرد
Кигар рози ин гӯши перояи пӯш
که گر راز این گوش پیرایه پوش
Ба гӯш оварам коваради кас ба гӯш
به گوش آورم کاورد کس به گوش
Чунонат даҳуми гӯшмоли нафас
چنانت دهم گوشمال نفس
Ки нои гуфтаниро нагӯйӣ ба кас
که نا گفتنی را نگویی به کس
Шуд он мард ва он ҳалқа дар гӯш кард
شد آن مرد و آن حلقه در گوش کرد
Сухани неи забонро фаромӯш кард
سخن نی زبان را فراموش کرد
Нагуфт ин сухан бо касе дар ҷаҳон
نگفت این سخن با کسی در جهان
Чу куфраш ҳаме дошт дар дили ниҳон
چو کفرش همیداشت در دل نهان
зи пӯшидан роз шуд рӯй зард
ز پوشیدن راز شد رویزرد
Ки пӯшидаи розии дили орад ба дард
که پوشیده رازی دل آرد به درد
Яке рӯзи пинҳон бурун шуд зи кох
یکی روز پنهان برون شد ز کاخ
зи дил танагӣ омад ба даштии фарох
ز دلتنگی آمد به دشتی فراخ
Ба байғӯла Эй дид чоҳии шигарф
به بیغولهای دید چاهی شگرف
Фиканд он суханро дар он чоҳи жарф
فکند آن سخن را در آن چاه ژرف
Ки шоҳи ҷаҳонро дарозаст гӯш
که شاه جهان را درازست گوش
Чу гуфт ин сухани дил тиҳӣ шуд зи ҷӯш
چو گفت این سخن دل تهی شد ز جوش
Сӯй хона омад ба оҳистагӣ
سوی خانه آمد به آهستگی
Нигаҳ дошт меҳри забони бастагӣ
نگه داشت مهر زبان بستگی
Хнидаҳ чунин шуд казон чоҳи чуст
خنیده چنین شد کزان چاه چست
Бар оҳанги он нола нолӣ бараст
بر آهنگ آن ناله نالی برست
з чаҳ срброўрд ва боло кашид
ز چه سربرآورد و بالا کشید
Ҳамон дасти дуздӣ ба коло кашид
همان دست دزدی به کالا کشید
Шабоне биёбоне омад зи роҳ
شبانی بیابانی آمد ز راه
Не ӣӣ дид бар руста аз қаъри чоҳ
نییی دید بر رسته از قعر چاه
Ба расми шубонон аз ӯ пешаи сохт
به رسم شبانان از او پیشه ساخت
Нахусташи бузади захм ва онгаҳ навохт
نخستش بزد زخم و آنگه نواخت
Дили худ дар андеша нагузоштӣ
دل خود در اندیشه نگذاشتی
Ба он неи дили хеш хуш доштӣ
به آن نی دل خویش خوش داشتی
Буруни рафтаи бади шоҳи рӯзӣ ба дашт
برون رفته بد شاه روزی به دشت
Дар он дашт бар марди чӯпони гузашт
در آن دشت بر مرد چوپان گذشت
Не ӣӣ дид каз давр мезад шубон
نییی دید کز دور میزد شبان
Шуд он марзи шӯрида бар марзбон
شد آن مرز شوریده بر مرزبان
Чунон буд дар нолаи не ба роз
چنان بود در نالهٔ نی به راز
Ки дорад Сикандари ду гӯши дароз
که دارد سکندر دو گوش دراز
Дар он доварии соъатии паии фишурд
در آن داوری ساعتی پی فشرد
Бар оҳанги сомон ӯ паии набард
بر آهنگ سامان او پی نبرد
Шубонро ба худ хонд ва пурсед роз
شبان را به خود خواند و پرسید راز
Шубони рози он не бадв гуфт боз
شبان راز آن نی بدو گفت باز
Ки ин неи зи чоҳии баромади баланд
که این نی ز چاهی برآمد بلند
Ки ширин тараст аз Нитсаатон қанд
که شیرینترست از نیستان قند
Ба захм худаш кардам аз захми пок
به زخم خودش کردم از زخم پاک
Нашуд захмаи зан то нашуд зхмнок
نشد زخمهزن تا نشد زخمناک
Дар ӯ ҷон нау ишқ ҷон манаст
در او جان نه و عشق جان منست
Бад-ӣн безабонӣ забон манаст
بدین بیزبانی زبان منست
Шигифт омад ин достони шоҳ ро
شگفت آمد این داستان شاه را
Басари баради сӯии ватани роҳ ро
بسر برد سوی وطن راه را
Чу бинишаст хилват фиристод кас
چو بنشست خلوت فرستاد کس
Трошндаҳро сӯй худ хонду бас
تراشنده را سوی خود خواند و بس
Бадв гуфт к-эии марди оҳистаи рой
بدو گفت کای مرد آهستهرای
Суханҳои сарбастаро сргшоӣ
سخنهای سربسته را سرگشای
Ки рози маро бо ки пардохтӣ ?
که راز مرا با که پرداختی؟
Суханро ба гӯш ки андохтӣ ?
سخن را به گوش که انداختی؟
Агар гуфтӣ , озодӣ аз тунди меғ
اگر گفتی، آزادی از تند میغ
Вагарнаи саратро баради сайли теғ
وگرنه سرت را برَد سیل تیغ
Трошндаҳ кин достонро шунид
تراشنده کاین داستان را شنید
Ба аз рости гуфтан ҷавобӣ надид
به از راست گفتن جوابی ندید
Нахустин ба нӯки мижа роҳ рафт
نخستین به نوک مژه راه رفت
Дуо кард ва бо он дуо карда гуфт
دعا کرد و با آن دعا کرده گفت
Ки чун шоҳ бо ман чунон кард аҳд
که چون شاه با من چنان کرد عهد
Ки бурқаъи кашам бар арӯсони маҳд
که برقع کشم بر عروسان مهد
Азон рози пинҳони дилам суфта шуд
ازان راز پنهان دلم سفته شد
Ҳикоят ба чоҳӣ фурӯ гуфта шуд
حکایت به چاهی فرو گفته شد
Нагуфтам ҷузи ин бо кас эй неки рой
نگفتم جز این با کس ای نیکرای
Вагар гуфтаам боди хасмами худоӣ
وگر گفتهام باد خصمم خدای
Чу шаҳ дид рози ҷигари сифт ӯ
چو شه دید راز جگر سفت او
Дурустӣ талаб кард бар гуфт ӯ
درستی طلب کرد بر گفت او
Бифармуд корди рақибии шигарф
بفرمود کارد رقیبی شگرف
Неи нолаи пурвирд азон чоҳи жарф
نیی ناله پرورد ازان چاه ژرف
Чу дар пардаи не нафас ёфт роҳ
چو در پرده نی نفس یافت راه
Ҳамон роз пӯшида бишунид шоҳ
همان راز پوشیده بشنید شاه
Шуд огаҳ ки дар арзи гоҳи ҷаҳон
شد آگه که در عرضگاه جهان
НҳФтидаҳ кас намонад ниҳон
نهفتیدهٔ کس نماند نهان
Ба некии сарояндаро ёд кард
به نیکی سراینده را یاد کرد
Шуд озод ва аз теғаш озод кард
شد آزاد و از تیغش آزاد کرد
Чунон дон ки аз ғунчаи лаъл ва дар
چنان دان که از غنچهٔ لعل و در
Шукуфа кунад ҳар чаҳ он гашти пар
شکوفه کند هر چه آن گشت پر
Бухорӣ ки дар санг хоро шавад
بخاری که در سنگ خارا شود
Саранҷоми кор ошкоро шавад
سرانجام کار آشکارا شود