Мғнии раҳ бостонӣ бизан
مغنی ره باستانی بزن
Муғона навой муғоне бизан
مغانه نوای مغانی بزن
Ман бенаворо ба он як наво
من بینوا را به آن یک نوا
Гиромӣ куну гарм тар кун ҳаво
گرامی کن و گرمتر کن هوا
Гузин файласуфи ҷаҳони озмо ӣ
گزین فیلسوف جهانآزمای
Суханро чунин кард бурқаъи гшо ӣ
سخن را چنین کرد برقعگشای
Ки қибтии занӣ буд дар малики шом
که قبطی زنی بود در مُلک شام
з мерай падари Марӣа аш карда ном
ز میری پدر ماریهاش کرده نام
Басии қалъа номвар дошта
بسی قلعهٔ نامور داشته
зи бедоди бади хоҳи бгзоштаҳ
ز بیداد بدخواه بگذاشته
Бадв гашта бадхоҳ ӯ чираи даст
بدو گشته بدخواه او چیرهدست
Ба кораши даровардаи гетии шикаст
به کارش درآورده گیتی شکست
Чу кораши зи душман ба ҷони омада
چو کارش ز دشمن به جان آمده
Ба даргоҳи шоҳи ҷаҳони омада
به درگاه شاهِ جهان آمده
Бидон то бихоҳад з шаҳ дод хеш
بدان تا بخواهد ز شه داد خویش
Шавад хуррам аз малики ободи хеш
شود خرم از ملک آباد خویش
Ба дастури шаҳи баради худро паноҳ
به دُستورِ شه برد خود را پناه
Бидон доварии гашти азуи додхоҳ
بدان داوری گشت ازو دادخواه
Чу дидаш ки дастури дониш пажӯҳ
چو دیدش که دُستورِ دانشپژوه
Диҳад дарси дониш ба чандини гуруҳ
دهد درس دانش به چندین گروه
Аз он додхоҳии ҳаросон шуда
از آن دادخواهی هراسان شده
Бар ӯ дониш омӯз ӣ осон шуда
بر او دانشآموزی آسان شده
Дил аз қисса доду бедоди шаст
دل از قصهٔ داد و بیداد شست
Ба таълими дониши камари басти чуст
به تعلیم دانش کمر بست چست
Ба хизматгар ӣ пеши донои даҳр
به خدمتگری پیش دانای دهر
Парастандае гашти густохи баҳр
پرستندهای گشت گستاخ بهر
зи дигари канизони поини параст
ز دیگر کنیزان پایین پرست
Ҷуз ӯ кас нашуд муҳаррами оби даст
جز او کس نشد محرم آب دست
зи парҳезгор ӣ ки буд устод
ز پرهیزگاری که بود استاد
Назари баст ҳар гуҳ ки ӯ рухи кушод
نظر بست هر گه که او رخ گشاد
зи дастии чунон коб аз ӯ ме чакид
ز دستی چنان کاب از او میچکید
Ҷузи обӣ ки бар дасташ омад надид
جز آبی که بر دستش آمد ندید
Чу зан дид ки устоди парҳезгор
چو زن دید کهاستاد پرهیزگار
зи кофур ӯ гашти кофури хор
ز کافور او گشت کافورخوار
зи майлӣ ки бошад занонро ба мард
ز میلی که باشد زنان را به مرد
Ҳавои дилаши гашти якбораи сард
هوای دلش گشت یکباره سرد
Маниш дод дар дониши омухтан
منش داد در دانش آموختن
Ба сомон шуд аз дониш андӯхтан
به سامان شد از دانش اندوختن
Арастӯ ӣ доно бидон длнўоз
ارسطوی دانا بدان دلنواز
Дар дониш хеш бикшод боз
در دانش خویش بگشاد باز
Басӣ дар барон дар носуфтаи сифт
بسی دُر بر آن دُر ناسفته سفت
Басии гуфтаниҳои ногуфта гуфт
بسی گفتنیهای ناگفته گفت
Аз он илм ки осон наёяд ба даст
از آن علم کهآسان نیاید به دست
Якояк хабар додаш аз ҳар чаҳ ҳаст
یکایک خبر دادش از هرچه هست
Зан дониш омӯз дониши сиришт
زن دانشآموز دانش سرشت
Чу лавҳии з ҳар донишӣ дар набшат
چو لوحی ز هر دانشی درنبشت
Сӯии кишвар хештан кард рой
سوی کشور خویشتن کرد رای
Ки расми ниёро биорад биҷой
که رسم نیا را بیارد به جای
Бидон доварӣ дастгоҳӣ надошт
بدان داوری دستگاهی نداشت
Ба ойини худ барг роҳӣ надошт
به آیین خود برگ راهی نداشت
Чу дастури доно чунин дид кор
چو دُستورِ دانا چنین دید کار
Ки беганҷ натавон шудани шаҳриёр
که بی گنج نتوان شدن شهریار
Барони ҷавҳари андохти эксири зар
بر آن جوهر انداخت اکسیر زر
Ба эксир худ кардаш эксиргар
به اکسیر خود کردش اکسیرگر
Бидон кимиёи Марӣаи мейри гашт
بدان کیمیا ماریه میر گشت
Лақаби номаи илми эксири гашт
لقبنامهٔ علم اکسیر گشت
Чу аз дониши хеши дастури шоҳ
چو از دانش خویش دُستورِ شاه
Ба ганҷӣ чунон додаш он дастгоҳ
به گنجی چنان دادش آن دستگاه
Ба дастурии шаҳи сӯии кишвари ш
به دستوری شه سوی کشورش
Фиристод бо ганҷ ва бо лашгари ш
فرستاد با گنج و با لشگرش
Шитобанда чун сӯии кишвари шитофт
شتابنده چون سوی کشور شتافت
Ба оҳистагии мамлакати бозёфт
به آهستگی مملکت بازیافت
Чунон гашти мустағнӣ аз сову боҷ
چنان گشت مستغنی از ساو و باج
Ки бардошт аз кишвари худ хароҷ
که برداشت از کشور خود خراج
Ба эксири кор ӣ чунон шуд тамом
به اکسیرکاری چنان شد تمام
Ки кардӣ зари пухта аз сими хом
که کردی زر پخته از سیم خام
зи баси зар ки он симтн соз кард
ز بس زر که آن سیمتن ساز کرد
Дар ганҷ бар хокён боз кард
در گنج بر خاکیان باز کرد
Чаҳ зар дар тарозу ӣ он кас чаҳ санг
چه زر در ترازوی آن کس چه سنگ
Ки оради зар бетарозу ба чанг
که آرد زر بیترازو به چنگ
зи лашгари гуҳаш кас наомад ба даст
ز لشگرگهش کس نیامد به دست
Ки бар борагӣ наалӣ аз зар набаст
که بر بارگی نعلی از زر نبست
Ба даргоҳ ӯ ҳар ки сар доштӣ
به درگاه او هر که سر داشتی
Агар хари бадии зин зар доштӣ
اگر خر بدی زینِ زر داشتی
зи баси зар ки бар зевар анбоштанд
ز بس زر که بر زیور انباشتند
Сегонро ба занҷир зар доштанд
سگان را به زنجیر زر داشتند
Гуруҳеи ҳакямони дониши параст
گروهی حکیمان دانش پرست
зи асбоби дунё шудаи тангдаст
ز اسباب دنیا شده تنگدست
Аз он ганҷи пинҳон хабар ёфтанд
از آن گنج پنهان خبر یافتند
Ба дидор ганҷина бишитофтанд
به دیدار گنجینه بشتافتند
Намуданд хоҳиш бидон кони ганҷ
نمودند خواهش بدان کان گنج
Ки дарвешӣ оварад моро ба ранҷ
که درویشی آورد ما را به رنج
Ндонем чун дигарон пеша Эй
ندانیم چون دیگران پیشهای
Магар дар ҷаҳон кардани андеша Эй
مگر در جهان کردن اندیشهای
зи касби ҷаҳони доман афшонда ем
ز کسب جهان دامن افشاندهایم
Ба қӯти яке рӯз дармонда ем
به قوت یکی روز درماندهایم
Тавонад ки бонӯии оҷизи навоз
تواند که بانوی عاجز نواز
Кушояд ба мо бар дар ганҷи боз
گشاید به ما بر، درِ گنج باز
Дромўзд аз ройу тадбири хеш
درآموزد از رای و تدبیر خویش
Ба мо чизе аз илми эксири хеш
به ما چیزی از علم اکسیر خویش
Ҷаҳонро чунин ганҷи гавҳари басии сет
جهان را چنین گنج گوهر بسیست
Калид дар ганҷ бо ҳар касе сет
کلید در گنج با هر کسیست
Магари қӯтро чора созӣ кунем
مگر قوت را چاره سازی کنیم
зи халқи ҷаҳон бениёзӣ кунем
ز خلق جهان بی نیازی کنیم
Зани кори пиро ӣ равшани замир
زن کار پیرای روشن ضمیر
Бидон хостаи гашти хоҳиш пазир
بدان خواسته گشت خواهشپذیر
Яке манзар ӣ буд бо обу ранг
یکی منظری بود با آب و رنگ
Муқарнаси бароварда аз хораи санг
مقرنس برآورده از خاره سنگ
Арӯсона бар шуд бар он ҷилваи гоҳ
عروسانه برشد بر آن جلوهگاه
Паранд ӣ сияҳи баста бар гирди моҳ
پرندی سیه بسته بر گرد ماه
Бромўдаҳ чун наргису машку бед
برآموده چون نرگس و مشک و بید
Ба мӯии сияҳи муҳраҳои сипед
به موی سیه مهرههای سپید
Салибии ду гесуии мшгини каманд
صلیبی دو گیسوی مشگین کمند
Дар он муҳра оварда бо печу банд
در آن مهره آورده با پیچ و بند
Ба назорагон гуфт гесу ӣ ман
به نظارگان گفت گیسوی من
Бибинед дар тоқи абрӯ ӣ ман
ببینید در طاق ابروی من
Намӯдори эксир пинҳонӣ ам
نمودار اکسیر پنهانیام
Бибинед дар субҳ пешонӣ ам
ببینید در صبح پیشانیام
Ниўшндгонро дар он доварӣ
نیوشندگان را در آن داوری
Ғалат шуд забони зи он забоновар ӣ
غلط شد زبان زآن زبانآوری
Яке гуфт ишорат бидон муҳра буд
یکی گفت اشارت بدان مهره بود
Ки шаффофу тобанда чун Зуҳра буд
که شفاف و تابنده چون زهره بود
Яке рози пӯшида аз мӯии ҷуст
یکی راز پوشیده از موی جست
Ки он муҳра бо мӯӣ дид аз нахуст
که آن مهره با موی دید از نخست
Гирифтанд ҳар як паии он пеша ро
گرفتند هر یک پی آن پیشه را
Хилофӣ падед омад андеша ро
خلافی پدید آمد اندیشه را
Аз он қисса ҳар як дамӣ май шимурд
از آن قصه هر یک دمی میشمرد
Ба фарҳанги доно касе паии набард
به فرهنگ دانا کسی پی نبرد
Дигар рӯзи хоҳиши броростнд
دگر روز خواهش برآراستند
Дар он боби фаслӣ дигар хостанд
در آن باب فصلی دگر خواستند
Парии рӯ ӣ бар тоқ манзар нишаст
پریروی بر طاق منظر نشست
Нишонди он танӣ чандро зери даст
نشاند آن تنی چند را زیر دست
Сухан ронад аз ганҷи дархоста
سخن راند از گنج درخواسته
Чу сарбастаи ганҷии броростаҳ
چو سربسته گنجی برآراسته
Ҳадиси сари кӯҳу мардуми гё
حدیث سر کوه و مردم گیا
Ки созанд аз ӯ зиракони кимиё
که سازند از او زیرکان کیمیا
Ҳамон санги аъзам ки кон зараст
همان سنگ اعظم که کان زرست
Сухани байн ки чун кимиё парвараст
سخن بین که چون کیمیا پرورست
Ба пӯшидагӣ кард рамз ӣ падед
به پوشیدگی کرد رمزی پدید
Дар ӯ оҳанӣни қуфли заррини калид
در او آهنین قفل زرین کلید
Ба доно расед ин сухан ганҷ ёфт
به دانا رسید این سخن گنج یافت
Ба нодон раседанда ва ранҷ ёфт
به نادان رسید انده و رنج یافت
Гар он кимиёро гуҳар дар гёи сет
گر آن کیمیا را گهر در گیاست
Гёии қалам гавҳар кимиёст
گیای قلم گوهر کیمیاست
Аз он кимиё бо ҳамаи чрбдст
از آن کیمیا با همه چربدست
Дареғӣ на чндонкаҳ хоҳанд ҳаст
دریغی نه چندانکه خواهند هست
Касеро буд кимиё дар навард
کسی را بود کیمیا در نورد
Ки ӯ ишва кӣмёгар нахурд
که او عشوهٔ کیمیاگر نخورد
Шунидам хуросонӣ ӣӣ буд чуст
شنیدم خراسانییی بود چست
Ба Бағдод шуд чун шудаш кори суст
به بغداد شد چون شدش کار سست
Дамӣ чанд бар кор кард эй шигифт
دمی چند بر کار کرد ای شگفت
Хуросонӣ омад дамаш дар гирифт
خراسانی آمد دمش در گرفت
Аз он дам ки аҳл хуросон кунанд
از آن دم که اهل خراسان کنند
Ба Бағдодёни бозӣ осон кунанд
به بغدادیان بازی آسان کنند
Ҳазор ши адад буд мисрӣ чу мум
هزارش عدد بود مصری چو موم
Зарӣ ки ончунон зар набошад ба рӯм
زری کهآنچنان زر نباشد به روم
Ба савҳони якояки ҳамаи хиради суд
به سوهان یکایک همه خُرد سود
Бар омехташ бо гули сурхи зуд
بر آمیختش با گِل سرخ زود
Вазони сурхи гули муҳрае чанд сохт
وزان سرخ گِل مهرهای چند ساخت
Ба он муҳраҳо байн ки чун муҳраи бохт
به آن مهرهها بین که چون مهره باخت
Ба аттор ӣ он муҳраҳо бар шимурд
به عطاری آن مهرهها برشمرد
Ба меҳри худ он муҳра ӯро супурд
به مُهر خود آن مهره او را سپرد
Ки ин муҳра дар ҳуққае на ба роз
که این مهره در حُقهای نِه بهراز
Зиҳии муҳраи дузду зиҳии муҳраи боз
زهی مهره دزد و زهی مهره باز
Ба динор ӣ ин бар ту бФрўхтм
به دیناری این بر تو بفروختم
Взўи кӣсаи суди брдўхтм
وزو کیسه سود بردوختم
Чу вақт ояд инро ки дорӣ ба ранҷ
چو وقت آید این را که داری بهرنج
Бидиҳ бозхрми зиҳии кони ганҷ
به ده بازخرم زهی کان گنج
Бипурсед аттор кинро чаҳ ном
بپرسید عطار کاین را چه نام
Бигуфто тбрик сухан шуд тамом
بگفتا طبریک سخن شد تمام
зи дукони аттор чун бозгашт
ز دکان عطار چون بازگشت
Ба афсунгар ӣ кимиёи сози гашт
به افسونگری کیمیاساز گشت
Ба дорулхилофаи хабар боз дод
به دارالخلافه خبر باز داد
Ки эксир ӣ ӣӣ омадаи сети Авестоад
که اکسیرییی آمدهست اوستاد
Манам восили кимиё дар наҳуфт
منم واصل کیمیا در نهفت
Ба гавҳаршиносӣ касам нест ҷуфт
به گوهرشناسی کسم نیست جفت
Амалҳои ман чун даройад ба кор
عملهای من چون درآید به کار
Яке даҳ кунад даҳ сад ва сад ҳазор
یکی ده کند ده صد و صد هزار
Дурустӣ садум дод бояд нахуст
درستی صدم داد باید نخست
Ки гардад ҳазор аз ман он сад дуруст
که گردد هزار از من آن صد درست
Ҳамон устувори ани мардуми шинос
همان استواران مردم شناس
Ба ман баргуморанд ва доранд пос
به من برگمارند و دارند پاس
Гар ояд зи ман дсткор ӣ шигарф
گر آید ز من دستکاری شگرف
Наёранд бо ман дар ин кори ҳарф
نیارند با من در این کار حرف
Вагар хоҳам аз ростӣ даргузашт
وگر خواهم از راستی درگذشت
зи ман хӯну сари вази шумо теғу ташт
ز من خون و سر وز شما تیغ و تشت
Халифа чу эксир созӣ шунид
خلیفه چو اکسیر سازی شنید
Ба ишва зарӣ доду зарқии харид
به عشوه زری داد و زرقی خرید
Ба афсуни рӯбоҳии он шери мард
به افسون روباهی آن شیرمرد
Зари пухтаро бар мехом хӯрд
زر پخته را بر می خام خورد
Чу даҳ гона Эй монад азон зари биҷой
چو ده گانهای ماند ازان زر به جای
Дарон дасткории биФшрди пой
در آن دستکاری بیفشرد پای
Яке кӯрае сохт чун заргари ан
یکی کورهای ساخت چون زرگران
з ҳар доруе кард чизе дар он
ز هر دارویی کرد چیزی در آن
Фиристод дар шаҳри болоу паст
فرستاد در شهر بالا و پست
Тбрик талаб карду номад ба даст
طبریک طلب کرد و نامد به دست
Ҳам охири рақибони он коргоҳ
هم آخر رقیبان آن کارگاه
Ба аттори пешинаи бурданди роҳ
به عطار پیشینه بردند راه
Гули сурх ӯро ба динори зард
گِل سرخ او را به دینار زرد
Хариданду бурданди наздики мард
خریدند و بردند نزدیک مرد
Хуросонии он муҳра ҳо кард хирад
خراسانی آن مهرهها کرد خرد
Намӯд ошкорои яке дастбурд
نمود آشکارا یکی دستبرد
Ба кӯраи дроФкнд ва оташ дамид
به کوره درافکند و آتش دمید
Баҷо монад зар ва он дигарҳо рамед
به جا ماند زر وآن دگرها رمید
Сбикаҳи фурӯи рехт дар ноӣ танг
سبیکه فرو ریخت در نای تنگ
Баромади зари сурхи ёқӯти ранг
برآمد زر سرخ یاقوت رنگ
Ба гӯш Халифа расед ин сухан
به گوش خلیفه رسید این سخن
Ки нақд нав омад зи кони куҳан
که نقد نو آمد ز کان کهن
Зарӣ дид бо суди ҳамраҳ шуда
زری دید با سود همره شده
Дар он кадхудоеи яке даҳ шуда
در آن کدخدایی یکی ده شده
Ба умеди ганҷии чунон гавҳарӣ
به امید گنجی چنان گوهری
Басӣ кард бо ӯ навозиш гарӣ
بسی کرد با او نوازشگری
Аз он мағрибии зари мисрии айёр
از آن مغربی زر مصری عیار
Фиристод наздик ӯ даҳ ҳазор
فرستاد نزدیک او ده هزار
Ки инро ба коровар эй неки рой
که این را به کار آور ای نیکرای
Ки ман ҳақи он бо ту орми биҷой
که من حق آن با تو آرم به جای
Кашанди устувори ани мо аз ту даст
کشند استواران ما از تو دست
Ки наздики мо устуворят ҳаст
که نزدیک ما استواریت هست
Дарон озмоиш чу чуст омадӣ
دران آزمایش چو چُست آمدی
Ба мизони маънӣ дуруст омадӣ
به میزان معنی درست آمدی
Хуросонии он ганҷи бастад ба ноз
خراسانی آن گنج بستد به ناز
Чу ҳиндӯи камари баст бар трктоз
چو هندو کمر بست بر ترکتاز
Гурезони раҳи хонаро пай гирифт
گریزان ره خانه را پی گرفت
Шабӣ чанд бо омилон ме гирифт
شبی چند با عاملان می گرفت
Бихуфт ва ба хуфтани бхсбондшон
بخفت و به خفتن بخسباندشان
Чу бархест бар хоки бншондшон
چو برخاست بر خاک بنشاندشان
Сутури ани тозии ғуломони кор
ستوران تازی غلامان کار
Ба андоза бихаред ва бар басти бор
به اندازه بخرید و بر بست بار
Ба роҳӣ ки дида нишонаш надид
به راهی که دیده نشانش ندید
Чунон шуд ки кас дар ҷаҳонаш надид
چنان شد که کس در جهانش ندید
Халифа чу огоҳ шуд зини фиреб
خلیفه چو آگاه شد زین فریب
Ки баради он хуросонии он зару зеб
که برد آن خراسانی آن زر و زیب
Ҳадиси тбрик ба ёд омадаш
حدیث طبریک به یاد آمدش
Ҷузи он ҳар чаҳ бишунид бод омадаш
جز آن هر چه بشنید باد آمدش
Хабари бозҷст аз тбрики фуруш
خبر بازجست از طبریک فروش
Бихандед кони танз ш омад ба гӯш
بخندید کان طنزش آمد به گوش
Тбрик чу тсҳиФ созад дабир
طبریک چو تصحیف سازد دبیر
Биомузи маънӣу мъниши гир
بیاموز معنی و معنیش گیر
Ҳар афсун каз афсунгар ӣ бишинавӣ
هر افسون کز افسونگری بشنوی
Нигар то ба афсун ӯ негроӣ
نگر تا به افسون او نگروی
Дар ин доварии ҳечкас дам назд
در این داوری هیچکس دم نزد
Ки дар бозии кимиё кам назд
که در بازی کیمیا کم نزد
Сикандар ба Юнон хабардор шуд
سکندر به یونان خبردار شد
Ки бар ганҷи зари Марӣа мор шуд
که بر گنج زر ماریه مار شد
Ба шаҳ боз гуфтанд кони модаи шер
به شه باز گفتند کان ماده شیر
Ба сайди афканӣ гашт хоҳад далер
به صید افکنی گشت خواهد دلیر
Зании кордони сету сомони шинос
زنی کاردانست و سامان شناس
Надонад касе сим ӯро қиёс
نداند کسی سیم او را قیاس
зи пӯшидаи ганҷӣ хабар дошта сет
ز پوشیده گنجی خبر داشتهست
Ба он ганҷи гетии бинбоштаҳи сет
به آن گنج گیتی بینباشتهست
Ба афсунгарии сангро зар кунад
به افسونگری سنگ را زر کند
Садафи резаро лؤлؤ тар кунад
صدف ریزه را لؤلؤ تر کند
Аз он бештари ганҷи зари сохтаи сет
از آن بیشتر گنج زر ساختهست
Ки қорун ба хок андар андохта сет
که قارون به خاک اندر انداختهست
Гараш сари набарди сари теғи шоҳ
گرش سر نبرد سر تیغ شاه
Ҷаҳон зуд гирад ба ганҷу сипоҳ
جهان زود گیرد به گنج و سپاه
Сипоҳ оварад душманонро ба ранҷ
سپاه آورد دشمنان را به رنج
Сипоҳӣ нагардад магари гирди ганҷ
سپاهی نگردد مگر گرد گنج
Ба озор ӯ шаҳи шитобандаи гашт
به آزار او شه شتابنده گشت
зи гармӣ чу хуршеди тобандаи гашт
ز گرمی چو خورشید تابنده گشت
Ба тадбир он шуд казон ҷони пок
به تدبیر آن شد کزان جان پاک
Ба тадбири душмани براردи ҳалок
به تدبیر دشمن برآرد هلاک
Чу аз оташи хашми шоҳаншаҳӣ
چو از آتش خشم شاهنشهی
Ба дастур доно расед огаҳӣ
به دُستورِ دانا رسید آگهی
Басии чид бар хизмати шаҳриёр
بسیچید بر خدمت شهریار
Басӣ чарбӣ оварад бо ӯ ба кор
بسی چربی آورد با او به کار
Ки он зани зании порсои гавҳари сет
که آن زن زنی پارسا گوهرست
Ҷаҳонҷу иро камтарини чокари сет
جهانجوی را کمترین چاکرست
Камар баста туаст дар малики шом
کمر بستهٔ توست در ملک شام
Ба гавҳари каниз ва ба хизмати ғулом
به گوهر کنیز و به خدمت غلام
Басии гашт чун чокарони гирди ман
بسی گشت چون چاکران گرد من
Ба чандини ҳунари гашти шогирди ман
به چندین هنر گشت شاگرد من
Маниши дил ба дониш барафрӯхтам
منش دل به دانش برافروختم
Наоне дар ӯ чизеи омухтам
نهانی در او چیزی آموختم
Ки чандон ба дасти орад аз баргу соз
که چندان به دست آرد از برگ و ساز
Ки гардад зи халқи ҷаҳонии ниёз
که گردد ز خلق جهان بی نیاز
Бар ӯ толеъӣ дидам ороста
بر او طالعی دیدم آراسته
Хабар дода аз ганҷ ва аз хоста
خبر داده از گنج و از خواسته
Ҷуз ӯ ҳар ки ин санъати орад ба кор
جز او هرکه این صنعت آرد به کار
Ҷӯии норад аз ганҷ ӯ дар шумор
جوی نارد از گنج او در شمار
Ба ҳушёрии толеъи моли санҷ
به هشیاری طالع مال سنج
Биҷузи Марӣа кас нашуд мори ганҷ
بجز ماریه کس نشد مارِ گنج
Кунун кони кифоят ба даст омадаш
کنون کان کفایت به دست آمدش
Биҷой ниёкон нишаст омадаш
به جای نیاکان نشست آمدش
Чу шаҳи пӯзиши рой дастур ёфт
چو شه پوزش رای دُستور یافت
Дили хеш аз он доварӣ давр ёфт
دل خویش از آن داوری دور یافت
Чу дастури гирд аз дили шаҳи рабӯд
چو دُستور گرد از دل شه ربود
Сӯии Марӣа кас фиристод зуд
سوی ماریه کس فرستاد زود
Бифармуд то узр шоҳ оварад
بفرمود تا عذر شاه آورد
Ҳамон қосид ӣ сар ба роҳ оварад
همان قاصدی سر به راه آورد
Зани кордон чун шунид ин сухан
زن کاردان چون شنید این سخن
Кушод аз зари тозаи ганҷи куҳан
گشاد از زر تازه گنج کهن
Фиристодаеро брорости кор
فرستادهای را برآراست کار
Фиристод ганҷии сӯии шаҳриёр
فرستاد گنجی سوی شهریار
Ки чандини тарозуии ганҷинаи санҷ
که چندین ترازوی گنجینهسنج
Ба якҷои чандон надидаи сети ганҷ
به یکجای چندان ندیدهست گنج
Чу бар ганҷ додани дилаши роҳи барад
چو بر گنج دادن دلش راه برد
Ҳалок аз худу кӣна аз шоҳи барад
هلاک از خود و کینه از شاه برد
Дирам додан оташ кашад кӣна ро
درم دادن آتش کُشد کینه را
Нишонди зи дили хашми дерина ро
نشانَد ز دل خشم دیرینه را