Мғнӣ бар оҳанги худ сози гир
مغنی بر آهنگ خود ساز گیر
Яке пардаи зи оҳанги худ бозгир
یکی پرده ز آهنگ خود بازگیر
Ки моро сари парда танг нест
که ما را سر پردهٔ تنگ نیست
Биҷузи паии фарохӣ дар оҳанг нест
بجز پی فراخی در آهنگ نیست
Ба ҳар муддатии файласуфони рӯм
به هر مدتی فیلسوفان روم
Фароҳам шудандӣ з ҳар марзу бум
فراهم شدندی ز هر مرز و بوم
Бар оростндӣ ба фарҳангу рой
بر آراستندی به فرهنگ و رای
Суханҳои дилпарвар ҷони Фзо ӣ
سخنهای دلپرور ِ جانفزای
Касеро ки ҳуҷҷати қавӣ тар шудӣ
کسی را که حجت قویتر شدی
Ба ҳуҷҷат бар он сарварон сар шудӣ
به حجت بر آن سروران سر شدی
Дар он доварии ҳирмиси тези мағз
در آن داوری هرمس تیز مغز
Ба ҳақи гуфтани андеша Эй дошт нағз
بهحق گفتن اندیشهای داشت نغز
з ҳар кас ки ӯ ҳуҷҷатӣ беш дошт
ز هر کس که او حجتی بیش داشت
Суханҳои ӯ парвариш беш дошт
سخنهای او پرورش بیش داشت
зи баси гуфтани рози рӯҳонӣон
ز بس گفتن راز روحانیان
Бар ӯ рашки бурданди Юнонён
بر او رشک بردند یونانیان
Ба ҳам ҷамъи гаштанди ҳафтод тан
به هم جمع گشتند هفتاد تن
Ба инкор ӯ сохтанд анҷуман
به انکار او ساختند انجمن
Ки ҳарчӣ ӯ бигӯед бадв негроем
که هرچه او بگوید بدو نگرویم
Сухан гарчи зебо буд нашнавем
سخن گرچه زیبا بوَد نشنویم
Тағайюри диҳемаш ба инкори хеш
تغیّر دهیمش به انکار خویش
Ба инкор натавон сухани баради пеш
به انکار نتوان سخن برد پیش
Чунон аҳди бастанд бо икдгр
چنان عهد بستند با یکدگر
Ки чун ҳирмис аз кони براردи гуҳар
که چون هرمس از کان برآرد گهر
зи дарёӣ ӯ об резӣ кунанд
ز دریای او آبریزی کنند
Барон гунҷадон хок безӣ кунанд
برآن گنجدان خاکبیزی کنند
Ба ҳақи гуфтанаши дрнёрнди ҳуш
به حق گفتنش درنیارند هوش
Бигиранд аз инкори гӯяндаи гӯш
بگیرند از انکار گوینده گوش
Чу ҳирмиси сухани гуфтан оғоз кард
چو هرمس سخن گفتن آغاز کرد
Дар дониши эзадӣ боз кард
در دانش ایزدی باز کرد
Ба ҳар нуктае ҳуҷҷатии бози баст
به هر نکتهای حجتی باز بست
Ки чун нур дар дида ва дил нишаст
که چون نور در دیده و دل نشست
Надид он суханро бар эшон писанд
ندید آن سخن را بر ایشان پسند
Ҷузи инкор кардан ба бонги баланд
جز انکار کردن به بانگ بلند
Дигар бораи ганҷинаи нави кушод
دگر باره گنجینهٔ نو گشاد
Асосии дигаргуна аз нави ниҳод
اساسی دگرگونه از نو نهاد
Беоне чунон равшану дилпазир
بیانی چنان روشن و دلپذیر
Ки дар дил на , дар санг шуд ҷойгир
که در دل نه، در سنگ شد جایگیر
Дигар раҳ надид он суханро шиква
دگر ره ندید آن سخن را شکوه
Ба инкор худ дидашон ҳам гуруҳ
به انکار خود دیدشان همگروه
Сеюм бора аз рои мушкили гушой
سوم باره از رای مشکل گشای
Намӯд ончӣ бошад ҳақиқат намой
نمود آنچه باشد حقیقت نمای
Суханҳои зебандаи длнўоз
سخنهای زیبندهٔ دلنواز
Бар эшон фурӯ хонд фаслии дароз
بر ایشان فرو خواند فصلی دراز
зи ҷнбондни бонги чандон ҷарас
ز جنباندن بانگ چندان جرس
Сиррӣ дар самоъаш наҷунбанд кас
سری در سماعش نجنباند کس
Чу гӯянда оҷиз шуд аз гуфт хеш
چو گوینده عاجز شد از گفت خویش
Забон гашта ҳайрон , гулӯ гашта риш
زبان گشته حیران، گلو گشته ریش
Хабар дошт каз роҳи нобахрадӣ
خبر داشت کز راه نابخردی
Ситезанд бо ҳуҷҷати эзадӣ
ستیزند با حجت ایزدی
Чу дар каси зи ҷунбиш нишоне наёфт
چو در کس ز جنبش نشانی نیافت
Биҷунбед ва рӯй аз рақибон битофт
بجنبید و روی از رقیبان بتافت
Бар эшон яке бонги барзад ки « ҳои
بر ایشان یکی بانگ برزد که «های
Мҷнбиди кас то қиёмати зи ҷой »
مجنبید کس تا قیامت ز جای»
Ҳамон лаҳза бар ҷои ҳафтод мард
همان لحظه برجای هفتاد مرد
з ҷунбиш фитоданду гаштанди сард
ز جنبش فتادند و گشتند سرد
Чу дар пардаи рост каҷ бохтанд
چو در پردهٔ راست کج باختند
Аз ин пардаи шан рахт пардохтанд
از این پردهشان رخت پرداختند
Сарафканда чун об дар пои хеш
سرافکنده چون آب در پای خویش
зи сардии Фсрднд бар ҷои хеш
ز سردی فسردند بر جای خویش
Сикандар чу зини ҳолати огоҳи гашт
سکندر چو زین حالت آگاه گشت
Чу анҷум бар он анҷуман бар гузашт
چو انجم بر آن انجمن بر گذشت
Аз он бешаи сарв бо буии машк
از آن بیشه سرو با بوی مشک
Яке сарвтар монда , ҳафтод хушк
یکی سرو تَر مانده، هفتاد خشک
Бипурседу ҳирмис бадв гуфт роз
بپرسید و هرمس بدو گفت راز
Ки ҳиммат дар осмон кард боз
که همّت در ِ آسمان کرد باز
Сикандар бар ӯ офарини сози гашт
سکندر بر او آفرینساز گشت
Вази онҷо ба даргоҳи худ бозгашт
وز آنجا به درگاه خود بازگشت
Ба хилват чу бинишаст бо ҳар касе
به خلوت چو بنشست با هر کسی
Азон достон достон зад басӣ
ازان داستان داستان زد بسی
Ки ҳирмис ба тӯфони ҳафтод кас
که هرمس به طوفان هفتاد کس
Ба мавҷӣ ҳаме монад ва ҳафтод хас
به موجی همیماند و هفتاد خس
Гуруҳяш каз ҳақ гирифтанд гӯш
گروهیش کز حق گرفتند گوش
Бамурданд чун ёФаҳ карданд ҳуш
بمردند چون یافه کردند هوش
зи пӯшидани дарси омӯзгор
ز پوشیدن درس آموزگار
Кафани байн ки пӯшедашони рӯзгор
کفن بین که پوشیدشان روزگار
Беоне ки бошад ба ҳуҷҷати қавӣ
بیانی که باشد به حجت قوی
з нофаррухӣ бошад ар нашнавӣ
ز نافرخی باشد ار نشنوی
Дариро ки ӯ тоҷи торак буд
دری را که او تاج تارک بود
Задан бар замини номуборак буд
زدن بر زمین نامبارک بود
Ҳунар нест рӯй аз ҳунар тофтан
هنر نیست روی از هنر تافتن
Шақоӣқ даридани хашин бофтан
شقایق دریدن خشن بافتن
Хирадмандро чун мудоро кунӣ
خردمند را چون مدارا کنی
Ҳунарҳои хеш ошкоро кунӣ
هنرهای خویش آشکارا کنی