Мғнии дилами даври гашт аз шикеб
مغنی دلم دور گشت از شکیب
Самоъии даҳ имшаби марои дили фиреб
سماعی ده امشب مرا دلفریب
Самоъӣ ки чун дил ба гӯш оварад
سماعی که چون دل به گوش آورد
з биҳушем боз ҳуш оварад
ز بیهوشیم باز هوش آورد
Сухани санҷи ин дарҷи гавҳар нигор
سخنسنج این درج گوهرنگار
зи дарҷи ин чунин кард гавҳари нисор
ز دُرج این چنین کرد گوهر نثار
Ки чун шаҳи зи машриқи буруни баради рахт
که چون شه ز مشرق برون برد رخت
Ба арзи ҷанӯбии броФрохти тахт
به عرض جنوبی برافراخت تخت
Ҳавои ҷаҳони дидаи созанда тар
هوای جهان دیده سازندهتر
Замонаи заминро навозанда тар
زمانه زمین را نوازندهتر
Чу қорўраҳи субҳи норанҷи буи
چو قاروره صبح نارنج بوی
Туранҷӣ шуд аз оби ин сабзи ҷӯй
ترنجی شد از آب این سبز جوی
Аз он кўчгаҳ рахт пардохтанд
از آن کوچگه رخت پرداختند
Сӯии кўчгоҳӣ дигар тохтанд
سوی کوچگاهی دگر تاختند
Намуданд манзили шиносони роҳ
نمودند منزل شناسان راه
Ки чун шаҳ кунад кӯч аз йени кӯчгоҳ
که چون شه کند کوچ از ین کوچگاه
Диҳӣ бинад ороста чун биҳишт
دهی بیند آراسته چون بهشت
Саводаши пар аз сабзау обу кишт
سوادش پر از سبزه و آب و کشت
Дар ӯ мардумонеи ҳамаи сарпараст
در او مردمانی همه سرپرست
Раҳо карда фармони яздони зи даст
رها کرده فرمان یزدان ز دست
Магари шоҳашон дар паноҳ оварад
مگر شاهشان در پناه آورد
Вазони гмрҳии боз роҳ оварад
وزان گمرهی باز راه آورد
Чу шаби хӯни хуршед дар ҷом кард
چو شب خون خورشید در جام کرد
Дар он манзили он шаби шаҳ ором кард
در آن منزل آن شب شه آرام کرد
Чу тоўс хуршед бикшод бол
چو طاوس خورشید بگشاد بال
Зар андӯд шуд лоҷувардии ҳилол
زراندود شد لاجوردی هلال
Ҷаҳони ҷӯй бар борагии басти рахт
جهانجوی بر بارگی بست رخت
зи фитрок ӯ срброўрдаҳи бахт
ز فتراک او سربرآورده بخت
Хромндаҳ мерафт бар пушти бўр
خرامنده میرفت بر پشت بور
Ба гӯри афкании ҳамчуи баҳроми гӯр
به گور افکنی همچو بهرام گور
Падед омад он сабзау ҷӯйу боғ
پدید آمد آن سبزه و جوی و باغ
Ҷаҳон дар ҷаҳони равшанӣ чун чароғ
جهان در جهان روشنی چون چراغ
Диҳӣ чун биҳиштӣ барафрӯхта
دهی چون بهشتی برافروخته
Биҳиштии сифати ҳалаи брдўхтаҳ
بهشتیصفت حله بردوخته
Чу шаҳ дар даҳ сарпарастон расед
چو شه در دهِ سرپرستان رسید
Диҳӣ дид ва даҳ меҳтар иро надид
دهی دید و دِهمهتری را ندید
Худоӣ на ва даҳ худоёни басӣ
خدایی نه و دهخدایان بسی
На дар каси дҳое , на дар даҳ касе
نه در کس دهایی، نه در ده کسی
Хамӣ ҳар кас аз гули барангехта
خمی هر کس از گِل برانگیخته
зи кунҷиди дарави равғании рехта
ز کنجد درو روغنی ریخته
Ҷудогона дар равған ҳар хамӣ
جداگانه در روغن هر خمی
Фиканда зи номардумии мардумӣ
فکنده ز نامردمی مردمی
Пас сӣ чиҳил рӯз ё бештар
پس سی چهل روز یا بیشتر
Кашидандӣ аз марди саргаштаи сар
کشیدندی از مرد سرگشته سر
Сиррӣ будӣ аз мағз ва аз паии тиҳӣ
سری بودی از مغز و از پی تهی
Фурӯмонда бар тани ҳамаи фарбеҳӣ
فرومانده بر تن همه فربهی
Нҳодндии он каллаи хушки пеш
نهادندی آن کله خشک پیش
Взўи бозҷстндии аҳволи хеш
وزو بازجستندی احوال خویش
Қзибӣ задандӣ бар он устихон
قضیبی زدندی بر آن استخوان
Шудандӣ бар он калла фарёд хон
شدندی بر آن کله فریاد خوان
Ки имшаб чаҳ нек ва бад ояд падед
که امشب چه نیک و بد آید پدید
Ҳамон рӯзи фардо чаҳ хоҳад расед
همان روز فردا چه خواهد رسید
Садое бурун омадӣ аз наҳуфт
صدایی برون آمدی از نهفت
Садое ки монанд бошад ба гуфт
صدایی که مانند باشد به گفت
Ки фардо чунин бошад аз гарму сард
که فردا چنین باشد از گرم و سرد
Чунин нақш дорад ҷаҳон дар навард
چنین نقش دارد جهان در نورد
Гирифтандӣ он нақшро дар хаёл
گرفتندی آن نقش را در خیال
Чунин будашон гардиши моҳу сол
چنین بودشان گردش ماه و سال
Чу донист фармондиҳи чораи соз
چو دانست فرماندهٔ چارهساز
Ки таълим деваст аз онгуна роз
که تعلیم دیوست از آنگونه راز
Бифармуд то калла ҳо башикананд
بفرمود تا کلهها بشکنند
Хами равған аз хонаҳо бркннд
خم روغن از خانهها برکنند
Басӣ ҳуҷҷат ангехт райши дуруст
بسی حجت انگیخت رایش درست
Ки то даврашон кард аз он рои суст
که تا دورشان کرد از آن رای سست
Дар омухташони расми дайнпарвар ӣ
در آموختشان رسم دینپروری
Ҳисоби худоӣу пайғамбарӣ
حساب خدایی و پیغمبری
Бар он қавми соҳиби дилии бргмошт
بر آن قوم صاحبدلی برگماشت
Ки донад дилӣ чандро пос дошт
که داند دلی چند را پاس داشت
Чу шуд кори он кишвари ороста
چو شد کار آن کشور آراسته
Раво рӯ шуд аз роҳи бархеста
روا رو شد از راه برخاسته
Ба фаррухи рикобӣу хуррами дилӣ
به فرخرکابی و خرمدلی
Бурун ронад аз он шоҳи як манзилӣ
برون راند از آن شاه یک منزلی
Раҳи анҷомро зери зин ром кард
ره انجام را زیر زین رام کرد
Чу анҷум дар он раҳ кам ором кард
چو انجم در آن ره کم آرام کرد
Раҳеи печ бар печи торику танг
رهی پیچ بر پیچ تاریک و تنگ
Ҳамаи роҳи пари хору пари хораи санг
همه راه پُرخار و پُر خارهسنگ
Падедор шуд теғи кӯҳии баланд
پدیدار شد تیغ کوهی بلند
Ки аз бар шудан буд ҷонро газанд
که از بر شدن بود جان را گزند
Пасу пеши он кӯҳро дид шоҳ
پس و پیش آن کوه را دید شاه
Зарурат бирав кард боист роҳ
ضرورت برو کرد بایست راه
Буруни баради лашгар бар он теғи кӯҳ
برون برد لشگر بر آن تیغ کوه
зи ранҷи омадаи теғи дорони сутӯҳ
ز رنج آمده تیغداران ستوه
зи тезӣу сахтӣ ки он санг буд
ز تیزی و سختی که آن سنگ بود
Сами чорпоён бар он санги суд
سم چارپایان بر آن سنگ سود
Чу шаҳ дид каз санги пӯлоди соӣ
چو شه دید کز سنگ پولادسای
Харошида мешуд сами чорпоӣ
خراشیده میشد سم چارپای
Бифармуд то аз тани гову гӯр
بفرمود تا از تن گاو و گور
Ба чарми андари оранди сами сутур
به چرم اندر آرند سم ستور
Намадҳоу карбосҳои стбр
نمدها و کرباسهای سطبر
Бабанданд бар пои пӯёни ҳужабр
ببندند بر پای پویان هژبر
Ҳамаи раҳгузарҳо брўбнди пок
همه رهگذرها بروبند پاک
зи сангӣ ки пӯянда шуд зу ҳалок
ز سنگی که پوینده شد زو هلاک
Ба фармони шаҳи роҳ май рўФтнд
به فرمان شه راه میروفتند
Гриўаҳ ба пӯлод ме кӯфтанд
گریوه به پولاد میکوفتند
Аз онон ки буданд фарроши роҳ
از آنان که بودند فراش راه
Танӣ чанд рафтанди наздики шоҳ
تنی چند رفتند نزدیک شاه
Яке мушт санг овареданд пеш
یکی مشت سنگ آوریدند پیش
Ки сами сутурон азинаст риш
که سم ستوران ازین است ریش
Ба наъли сутурон дараш ёфтем
به نعل ستوران درش یافتیم
Ба сахтяш аз он наъл бартофтем
به سختیش از آن نعل برتافتیم
Басии кўФтимш ба пӯлоди сахт
بسی کوفتیمش به پولاد سخت
Нашуд пора , пӯлод шуд лухти лухт
نشد پاره، پولاد شد لخت لخت
Барон санг зад шоҳи шамшери тез
برآن سنگ زد شاه شمشیر تیز
Набаред ва шамшер шуд рези рез
نبرید و شمشیر شد ریز ریز
Ба ҳар ҷавҳарии сохтндши харош
بههر جوهری ساختندش خراش
Ба арзиз бархест аз ваии тарош
به ارزیز برخاست از وی تراش
Чу шаҳ дид кови сангро ос кард
چو شه دید کاو سنگ را آس کرد
зи барандагии номаш алмос кард
ز برندگی نامش الماس کرد
Ҳаме гуфт бо ҳар кас аз ҳар дарӣ
همیگفت با هر کس از هر دری
Ки ҳаст ин гиронмоятар ҷавҳарӣ
که هست این گرانمایهتر جوهری
Бидон то пажӯҳиш сголӣ кунанд
بدان تا پژوهش سگالی کنند
Раҳи хеш аз алмос холӣ кунанд
ره خویش از الماس خالی کنند
Намӯданаш ба ҳар санги ҷӯии супурд
نمودنش به هر سنگ جویی سپرد
Ки то роҳ донад бидон санги барад
که تا راه داند بدان سنگ برد
Чу афтод дар лашгари ин гуфтугӯӣ
چو افتاد در لشگر این گفتگوی
Миёни баст ҳар як бад-ӣни ҷустуҷӯӣ
میان بست هر یک بدین جستجوی
Басии бози ҷустанди болоу паст
بسی باز جستند بالا و پست
Гиронмояи гавҳар кам омад ба даст
گرانمایه گوهر کم آمد بهدست
Камар ба камари гирд бар гирди кӯҳ
کمر به کمر گرد بر گرد کوه
Яке водӣ ӣӣ буд дарёи шиква
یکی وادییی بود دریا شکوه
Фаровон дар он водии алмос буд
فراوان در آن وادی الماس بود
Ки равшантар аз об дар тос буд
که روشنتر از آب در طاس بود
Чу дарё ки гавҳари براردи зи ғор
چو دریا که گوهر برآرد ز غار
На дарёии моҳӣ ки дарёии мор
نه دریای ماهی که دریای مار
зи морон дар ӯ сад ҳазорон ба ҷӯш
ز ماران در او صد هزاران بهجوش
Ки дидаи сети морони гавҳари фуруш ?
که دیدهست ماران گوهرفروش؟
Магар зон шуд он раҳи зи морон ба ранҷ
مگر زان شد آن ره ز ماران به رنج
Ки бемор натавон шудӣ сӯии ганҷ
که بی مار نتوان شدی سوی گنج
Ҳамон роҳи ганҷинаи душвор буд
همان راه گنجینه دشوار بود
Тариқ шудани нопадедор буд
طریق شدن ناپدیدار بود
Чу шаҳ дид кони кони алмоси хез
چو شه دید کآن کانِ الماسخیز
Гузаргоҳ дорад чу алмоси тез
گذرگاه دارد چو الماس تیز
Ҳам аз тарси морони ҳам аз ранҷи роҳ
هم از ترس ماران هم از رنج راه
Касе сӯй водӣ нарафт аз сипоҳ
کسی سوی وادی نرفت از سپاه
Назар кард ҳар сӯ чу назора Эй
نظر کرد هر سو چو نظارهای
Бидон то ба даст оварад чора Эй
بدان تا به دست آورد چارهای
Уқоби сияҳ бар камарҳои санг
عقاب سیه بر کمرهای سنگ
Басӣ дид ҳар як шикорӣ ба чанг
بسی دید هر یک شکاری به چنگ
Чу зон сони уқобон паранда дид
چو زانسان عقابان پرنده دید
Уқобин андешаро сар кашид
عقابین اندیشه را سرکشید
Бифармуд коранд мешайъ ҳазор
بفرمود کارند میشی هزار
Набенанд кони фарбеҳи сет ин назод
نبینند کان فربهست این نزاد
Гулӯ боз баранд як бораи шан
گلو باز برند یکبارهشان
Кунанд онгаҳ аз икдгри пораи шан
کنند آنگه از یکدگر پارهشان
Куҷои кони алмоси бенанди зер
کجا کان الماس بینند زیر
Бар он кон фишонанд як як далер
بر آن کان فشانند یک یک دلیر
Ба Фрмонбрӣ зонка фармон бадваст
به فرمانبری زانکه فرمان بدوست
Аз он гӯсфандон кашиданд пӯст
از آن گوسفندان کشیدند پوست
Куҷои кон алмос бишнохтанд
کجا کان الماس بشناختند
Аз он гӯшти лухтии биндохтнд
از آن گوشت لختی بینداختند
Чу алмос дўсидаҳ шуд бар кабоб
چو الماس دوسیده شد بر کباب
Ба ҷунбиш дар омад з ҳар сӯи уқоб
به جنبش در آمد ز هر سو عقاب
Кабобу намак ҳар ду бардоштанд
کباب و نمک هر دو برداشتند
Дар он ғори ҷуз мор нагузоштанд
در آن غار جز مار نگذاشتند
Ббрднд ва хӯрданд болои кӯҳ
ببردند و خوردند بالای کوه
Пас ҳар уқобии давони даҳ гуруҳ
پس هر عقابی دوان ده گروه
Ҳар алмос каз гӯши афтода буд
هر الماس کز گوش افتاده بود
Бар шоҳи баради онкии озода буд
بر شاه برد آنکه آزاده بود
Шаҳи алмосҳоро ба ҳам гирд кард
شه الماسها را بههم گرد کرد
Бадаши обгун буду некӯаши зард
بدش آبگون بود و نیکوش زرد
Вази онҷои сӯй пастӣ оварад майл
وز آنجا سوی پستی آورد میل
Фурӯд омад аз кӯҳ чун тунди сайл
فرود آمد از کوه چون تند سیل
Дар он пўиаҳ таъҷил ме сохтанд
در آن پویه تعجیل میساختند
Раҳе беқлоўз ҳаме тохтанд
رهی بی قلاوز همیتاختند
Сутурони зи наъл оташ ангехта
ستوران ز نعل آتش انگیخته
Биҷои хуй аз синаи хӯни рехта
بجای خوی از سینه خون ریخته
Чу рафтанди як моҳ аз он роҳи пеш
چو رفتند یک ماه از آن راه پیش
Сами бод поён шуд аз пўиаҳи риш
سم بادپایان شد از پویه ریش
Ҳам охир ба неруии бахти баланд
هم آخر به نیروی بخت بلند
Сипоҳ аз гила расту шоҳ аз газанд
سپاه از گله رست و شاه از گزند
Буруни баради шаҳи рахт аз он санглох
برون برد شه رخت از آن سنگلاخ
Иморат гуҳӣ дид ва ҷое фарох
عمارتگهی دید و جایی فراخ
Дар он заръи гуҳи киштзор ӣ шигарф
در آن زرعگه کشتزاری شگرف
Навозиши гирифтаи зи борону барф
نوازش گرفته ز باران و برف
зи сабзӣ ватарӣу тобандагӣ
ز سبزی و تری و تابندگی
Бар ӯ ҷону дилро шитобандагӣ
بر او جان و دل را شتابندگی
зи тороҷи он сабза пай карда гум
ز تاراج آن سبزه پی کرده گم
Сипанҷи сутурони бегонаи сам
سپنج ستوران بیگانه سم
Ҷавонӣ дар он кушта чун ширмст
جوانی در آن کِشته چون شیرمست
Бараҳнаи сару пои белӣ ба даст
برهنه سر و پای بیلی بهدست
зи хӯбӣу чолокии пайкари ш
ز خوبی و چالاکی پیکرش
Сазовори тоҷи киёнии сараш
سزاوار تاج کیانی سرش
Фурӯзандаи белаш чу заррини калид
فروزنده بیلش چو زرین کلید
Нишони барӯмандӣ аз ваии падед
نشان برومندی از وی پدید
Гуҳии бели бардошт гоҳе ниҳод
گهی بیل برداشت گاهی نهاد
Гуҳии банд май басту гуҳ май кушод
گهی بند میبست و گه میگشاد
Ҷаҳондор хондаш ба озарм ва гуфт
جهاندار خواندش به آزرم و گفت
Ки хуии ту бо хок чун гашти ҷуфт ?
که خوی تو با خاک چون گشت جفت؟
Ҷавонӣу хӯбӣу бедори мағз
جوانی و خوبی و بیدارمغز
з нағзон набояд ба ҷузи кори нағз
ز نغزان نباید به جز کار نغز
На кор ту шуд бел бардоштан
نه کار تو شد بیل برداشتن
Ба вайронае донае коштан
به ویرانهای دانهای کاشتن
Бад-ӣни фаррухии гавҳарии тобнок
بدین فرخی گوهری تابناک
На фаррух буд ҳам тарозуии хок
نه فرخ بود هم ترازوی خاک
Биё то турои подшоҳии даҳум
بیا تا ترا پادشاهی دهم
зи пайкори хокати раҳои даҳум
ز پیکار خاکت رهایی دهم
Ба посухи кишоварзи оҳистаи рой
به پاسخ کشاورز آهستهرای
Чу оварда бади шарти хизмати биҷой
چو آورده بد شرط خدمت بجای
Чунин гуфт к-эии роизи рӯзгор
چنین گفت کای رایض روزگار
Ҳамаи тавсанон аз ту омӯзгор
همه توسنان از تو آموزگار
Чунон мон ба ҳар пешаи вари пеша Эй
چنان مان بههر پیشهور پیشهای
Ки дар хилқаташ ноед андеша Эй
که در خلقتش ناید اندیشهای
Биҷузи донаи кории маро кор нест
بجز دانهکاری مرا کار نیست
Ба ман подшоҳӣ сазовор нест
به من پادشاهی سزاوار نیست
Кишоварзро ҷой бошад дурушт
کشاورز را جای باشد درشت
Чу нармӣ бибинад шавад кўжи пушт
چو نرمی ببیند شود کوژ پشت
Танам дар дуруштии гирифтаи сети чарм
تنم در درشتی گرفتهست چرم
Ҳалоки дуруштон буд ҷои нарм
هلاک درشتان بود جای نرم
Тани сахти кӯ нозанинӣ кунад
تن سخت کو نازنینی کند
Чу самғӣ буд ки ангабинӣ кунад
چو صمغی بود کهانگبینی کند
Хуш омад ҷаҳони ҷӯйро посухаш
خوش آمد جهانجوی را پاسخش
Сано гуфт бар гуфтани фаррухаш
ثنا گفت بر گفتن فرخش
Хабар боз пурседаш аз кирдигор
خبر باز پرسیدش از کردگار
Каз аинсон туро кист парвардгор ?
کز اینسان ترا کیست پروردگار؟
Ки шуд посдори ту дар хуфту хез ?
که شد پاسدار تو در خفت و خیز؟
Паноҳат куҷо кард бозори тез ?
پناهت کجا کرد بازار تیز؟
Киро май парастӣ киро бандае ?
کهرا میپرستی کهرا بندهای؟
Назар бар кадомин раҳи афкандае ?
نظر بر کدامین ره افکندهای؟
Ҷавонмард гуфт эй зи гетии худоӣ
جوانمرد گفت ای ز گیتی خدای
Ба пайғамбарии халқро раҳнамоӣ
به پیغمبری خلق را رهنمای
Дар он каси дили хеши бастам ки ту
در آن کس دل خویش بستم که تو
Ҳамон қибларо май пурситам ки ту
همان قبله را میپرستم که تو
Бароранда осмони кабӯд
برآرنده آسمان کبود
Нигорандаи кӯҳу саҳро ва равад
نگارنده کوه و صحرا و رود
Шабу рӯзи пеши ҷаҳони офарин
شب و روز پیش جهانآفرین
Нуҳум чанд раҳ рӯй худ бар замин
نهم چند ره روی خود بر زمین
Бад-ӣни чашму абрӯии ороста
بدین چشم و ابروی آراسته
Кзинсон ба ман дод нохоста
کزینسان به من داد ناخواسته
Ба дигари карамҳо ки бо ман намӯд
بهدیگر کرمها که با من نمود
Ки аз ҳар якум ҳаст сдгўнаҳи суд
که از هر یکم هست صدگونه سود
Сипосаш барам , воҷиб ояд сипос
سپاسش برم، واجب آید سپاس
Бар онкас ки ӯ бошад эзади шинос
بر آنکس که او باشد ایزدشناس
Турои комдстӣ ба пайғамбарӣ
ترا کامدستی به پیغمبری
Пазируфтам аз роҳи дайни парварӣ
پذیرفتم از راه دین پروری
Туро дидаам пештари зин ба хоб
ترا دیدهام پیشتر زین به خواب
Ба ту зиндаи гаштам чу моҳӣ ба об
به تو زنده گشتم چو ماهی به آب
Кунун комдии вена хабар шуд аён
کنون کامدی وین خبر شد عیان
Ба хизматгарӣ чун набандам миён ?
به خدمتگری چون نبندم میان؟
Нагӯям ҷаҳон чун туе ноўрид
نگویم جهان چون تویی ناورید
Ҷаҳони офарин чун туе ноФарид
جهانآفرین چون تویی نافرید
Ҷаҳонро туе мояи хуррамӣ
جهان را تویی مایهٔ خرمی
зи сад ту дорад ҷаҳони муҳкамӣ
ز سد تو دارد جهان محکمی
Сикандар барон поки сирати ҷавон
سکندر بران پاکسیرت جوان
Ки будаш сару сояи хусравон
که بودش سر و سایه خسروان
Сано гуфт ва бар торакаш бӯса дод
ثنا گفت و بر تارکش بوسه داد
Ҳамон номи яздон баров кард ёд
همان نام یزدان براو کرد یاد
Броростши халъати хусравӣ
برآراستش خلعت خسروی
Ба дайн худо кард пушташи қавӣ
به دین خدا کرد پشتش قوی
Дар он марз ва он марғзори фарох
در آن مرز و آن مرغزار فراخ
Ки ҳам сурхи гул буд ва ҳам сабзи шох
که هم سرخ گل بود و هم سبز شاخ
Шбонрўз ӣ осуд шаҳ бо сипоҳ
شبانروزی آسود شه با سپاه
Сабк тар шуд аз хастагиҳои роҳ
سبکتر شد از خستگیهای راه
Чу солори ин ҳафт харвори кӯс
چو سالار این هفت خروار کوس
Баровард бонг аз гулӯии хурӯс
برآورد بانگ از گلوی خروس
Дигар бораи шаҳ рафтан оғоз кард
دگر باره شه رفتن آغاز کرد
Дигар раҳи бсичи сафар соз кард
دگر ره بسیچ سفر ساز کرد
Чу зон мароҳилаи манзилӣ чанд ронад
چو زان مراحله منزلی چند راند
Ба манзил дигар бори манзили расонад
به منزل دگر بار منزل رساند
Фурӯзандаи марзӣ чу равшани биҳишт
فروزنده مرزی چو روشن بهشت
Заминҳои ваии ҷумла бегову кишт
زمینهای وی جمله بی گاو و کشت
Дарахту гулу сабзаи оби равон
درخت و گل و سبزه آب روان
Иморати гуҳии дархури хусравон
عمارتگهی درخور خسروان
Ҷузи онаш халали не ки нои кушта буд
جز آنش خلل نی که نا کشته بود
Заминӣ ба обӣ дар оғишта буд
زمینی به آبی درآغشته بود
Бипурсед кин марзро ном чист
بپرسید کاین مرز را نام چیست
Сару сарвари ин бар ва бум кист ?
سر و سرور این بر و بوم کیست؟
Кишоварзу гови оҳану гови кӯ ?
کشاورز و گاو آهن و گاو کو؟
Куҷо дар чунин даҳ кунад гови ҳў ?
کجا در چنین ده کند گاو هو؟
Яке аз муқӣмони он заръи гоҳ
یکی از مقیمان آن زرعگاه
Чунин гуфт баъд аз замини бӯси шоҳ
چنین گفت بعد از زمینبوس شاه
Ки ақсои ин даҳ гушояндаи марз
که اقصای این ده گشاینده مرز
Ҳаволӣ басӣ дорад аз баҳри варз
حوالی بسی دارد از بهر ورز
Дар ӯ ҳар чаҳ корӣ ба ҳангоми хеш
در او هر چه کاری به هنگام خویش
Яке зу ҳазор оварад балки беш
یکی زو هزار آورد بلکه بیش
Валикини з бедод ёбад газанд
ولیکن ز بیداد یابد گزند
Нагардад кас аз дахл ӯ баҳраи манд
نگردد کس از دخل او بهرهمند
Агар дод будӣу довари басӣ
اگر داد بودی و داور بسی
Даҳ обод будӣ ва дар даҳ касе
ده آباد بودی و در ده کسی
Ба инсоф ва дод оради ин хок бар
به انصاف و داد آرد این خاک بر
Табоҳии пазиради зи бидодгар
تباهی پذیرد ز بیدادگر
Чу аз дахл ӯ гардад инсоф кам
چو از دخل او گردد انصاف کم
Бисӯзад зи гармии бпўсди зи нам
بسوزد ز گرمی بپوسد ز نم
Ба як ҷӯ ки дар молаши оранди майл
به یک جو که در مالش آرند میل
Ҷӯу гандумашро баради боду сайл
جو و گندمش را برد باد و سیل
Сабк манҷаниқаст бозуӣ ӯ
سبک منجنیق است بازوی او
Ки гардад ба як ҷӯи тарозуӣ ӯ
که گردد به یک جو ترازوی او
Чу хусрав хабар ёфт кони хоку об
چو خسرو خبر یافت کان خاک و آب
зи бедод бидодгар шуд хароб
ز بیداد بیدادگر شد خراب
Дарави садӣ аз адл бунёд кард
درو سدی از عدل بنیاد کرد
Ҳамон номаши Искандар обод кард
همان نامش اسکندر آباد کرد
Ба ободяш дод маншури хеш
به آبادیش داد منشور خویش
Ки ҳар кас диҳад ҳақи муздури хеш
که هر کس دهد حق مزدور خویش
Диҳад ҳар касе моли худро закот
دهد هرکسی مال خود را زکات
Ба тороҷи шан кас наёрад барот
به تاراجشان کس نیارد برات
Дар ӯ раҳ набояд барот оварӣ
در او ره نباید برات آوری
Ҳазор офарин бар чунон доварӣ
هزار آفرین بر چنان داوری