Мғнии мадор аз Ганаи дасти боз
مغنی مدار از غنا دست باز
Ки ин кор бесоз ноед ба соз
که این کار بی ساز ناید بهساز
Касеро ки ин соз ёрӣ кунад
کسی را که این ساز یاری کند
Тараб бо дилаш созгорӣ кунад
طرب با دلش سازگاری کند
Хушо нузҳати боғ дар навбаҳор
خوشا نزهت باغ در نوبهار
Ҷавон гашта ҳам рӯз ва ҳам рӯзгор
جوان گشته هم روز و هم روزگار
Бунафшаи тилоияи кунони гирди боғ
بنفشه طلایه کنان گرد باغ
Ҳамон наргис оварда бар кафи чароғ
همان نرگس آورده بر کف چراغ
зи хӯни мағзи мурғон ба ҷӯши омада
ز خون مغز مرغان به جوش آمده
Дил аз ҷӯши хӯн дар хурӯши омада
دل از جوش خون در خروش آمده
Шикам карда пари зери шамшоду сарв
شکم کرده پر زیر شمشاد و سرو
Хурӯси суроҳеи зи хӯни тзрў
خروس صراحی ز خون تذرو
Ба рақси омадаи оҳӯони яксара
به رقص آمده آهوان یکسره
з дашт омад овози оҳӯи барра
ز دشت آمد آواز آهو بره
Бисоти гули афкандаи бартарафи ҷӯй
بساط گل افکنده برطرف جوی
Ба ромишгар ӣ булбулони нағзи гӯй
به رامشگری بلبلان نغز گوی
Насими гулу нолаи фохта
نسیم گل و نالهٔ فاخته
Чу ёрони муҳаррам ба ҳам сохта
چو یاران محرم بههم ساخته
Чаҳ хуштар дар ин фасли з овоз равад ?
چه خوشتر در این فصل ز آواز رود؟
Взони оби гул каз гул ояд фурӯд ?
وزآن آب گل کز گل آید فرود؟
Сарояндаи тарк бо чашми танг
سرایندهٔ ترک با چشم تنگ
Фрўҳштаҳи гесу ба гесуии чанг
فروهشته گیسو به گیسوی چنگ
Басии сози абрешим аз ноз ӯ
بسی ساز ابریشم از ناز او
Дарида бар абрешими соз ӯ
دریده بر ابریشم ساز او
Суханҳои брсхтаҳ бар бонги соз
سخنهای برسخته بر بانگ ساز
Ту гӯйӣ ва ӯ гуяд аз чанги боз
تو گویی و او گوید از چنگ باز
Азуи бӯсаи вази ту ғазалҳои тар
ازو بوسه وز تو غزلهای تر
Яке чун тбрзди яке чун шукр
یکی چون طبرزد یکی چون شکر
Ба бӯсаи ғазалҳоитар май диҳӣ
به بوسه غزلهای تر میدهی
Тбрзди сетонеи шукр май диҳӣ
طبرزد ستانی شکر میدهی
Дилами бози тӯтии ниҳоди омадаи сет
دلم باز طوطینهاد آمدهست
Ки Ҳиндӯстонаш ба ёди омадаи сет
که هندوستانش به یاد آمدهست
Чу кӯҳ аз раёҳини кФл гирд кард
چو کوه از ریاحین کفل گرد کرد
Бромихти шингарф бо лоҷувард
برآمیخت شنگرف با لاجورد
Гёи хораро гули зи гардани гузашт
گیاخواره را گل ز گردن گذشت
Нафир гавазн омад аз кӯҳу дашт
نفیر گوزن آمد از کوه و دشت
Гултар бурун омад аз хори хушк
گلِ تر برون آمد از خار خشک
Бунафшаи бромихти анбар ба машк
بنفشه برآمیخت عنبر به مشک
Ба анбари харии наргиси хўобнок
به عنبر خری نرگس خوابناک
Чу кофуртар сар бурун зад зи хок
چو کافورِ تر سر برون زد ز خاک
Ба фаслии чунон шоҳи Эрону рӯм
به فصلی چنان شاه ایران و روم
з вайронӣ омад ба ободи бум
ز ویرانی آمد به آباد بوم
Дигарбора бар марзи Ҳиндӯстон
دگرباره بر مرز هندوستان
Гузар кард чун бод бар бӯстон
گذر کرد چون باد بر بوستان
Вази онҷо ба машриқи илми брФрохт
وز آنجا به مشرق علم برفراخت
Яке моҳ бар дашт ва бар кӯҳи тохт
یکی ماه بر دشت و بر کوه تاخت
Аз он роҳ чун дӯзахи тофта
از آن راه ِ چون دوزخ تافته
Казу пушти моҳӣ табаш ёфта
کزو پشت ماهی تبش یافته
Даромад ба он шаҳри минӯи сиришт
درآمد به آن شهر مینو سرشت
Ки тарконаш хонанд лангари биҳишт
که ترکانش خوانند لنگر بهشت
Баҳорӣ дарав дид чун навбаҳор
بهاری درو دید چون نوبهار
Парастиши гуҳии ном ӯ Қандаҳор
پرستشگهی نام او قندهار
Арӯсони бут рӯй дар ваии басӣ
عروسان بتروی در وی بسی
Парастандаи бут шуда ҳар касе
پرستندهٔ بت شده هر کسی
Дар он хона аз зари бутии сохта
در آن خانه از زر بتی ساخته
Бар ӯ хонаи ганҷи пардохта
بر او خانه گنج پرداخته
Сару тоҷи он пайкари дилрабо ӣ
سر و تاج آن پیکر دلربای
Бароварда то тоқи гунбади сарой
برآورده تا طاق گنبد سرای
Ду гавҳар ба чашми андаруни дӯхта
دو گوهر به چشم اندرون دوخته
Чу равшани ду шамъ барафрӯхта
چو روشن دو شمع برافروخته
Фурӯзанда дар саҳни он тозаи боғ
فروزنده در صحن آن تازهباغ
зи баси шаби чароғӣ ба шаб чун чароғ
ز بس شبچراغی به شب چون چراغ
Бифармуд шаҳ то бароранд гирд
بفرمود شه تا برآرند گرد
зи тимсоли он пайкари солхўрд
ز تمثال آن پیکر سالخورد
Зару гавҳараши бргшоинди зуд
زر و گوهرش برگشایند زود
Ки бо бути зиён буд ва бо халқи суд
که با بت زیان بود و با خلق سود
Сухангӯи яке лаъибат аз кунҷи кох
سخنگو یکی لعبت از کنج کاخ
Сӯй шоҳ шуд карда абрӯи фарох
سوی شاه شد کرده ابرو فراخ
Ба гесуи ғубор аз раҳ шоҳ рафт
به گیسو غبار از ره شاه رفت
Басӣ офарин кард бар шоҳ ва гуфт
بسی آفرین کرد بر شاه و گفت
Ки шоҳи ҷаҳони довари додгар
که شاه جهان داور دادگر
Ки аз ховар ӯ рост то бохтар
که از خاور اوراست تا باختر
Ба зар ва ба гавҳар надорад ниёз
به زر و به گوهر ندارد نیاز
Ки гетӣ фурӯзасту гардани фароз
که گیتیفروز است و گردنفراز
Дигар кин бут аз гуфта расатон
دگر کاین بت از گفتهٔ راستان
Фарибанда дорад яке достон
فریبنده دارد یکی داستان
Агар шоҳ фармон диҳад дар сухан
اگر شاه فرمان دهد در سخن
Фурӯ гӯям он достони куҳан
فرو گویم آن داستان کهن
Ҷаҳондор фармуд ки он дили навоз
جهاندار فرمود کهآن دلنواز
Кушояд дар дарҷи ёқӯти боз
گشاید در درج یاقوت باز
Дигар раҳи парии пайкари машки хол
دگر ره پریپیکر مشکخال
Кушод аз лаби чашмаи оби зулол
گشاد از لب چشمه آب زلال
Дуо гуфт ва гуфт ин фурӯзандаи кох
دعا گفت و گفت این فروزنده کاخ
Ки заррини дарахти сету пирӯзаи шох
که زرین درختست و پیروزه شاخ
Аз он пеш ки ойини бут хона дошт
از آن پیش کهآیین بتخانه داشت
Яке гунбади ним вайрона дошт
یکی گنبد نیم ویرانه داشت
Ду мурғ омаданд аз биёбони нахуст
دو مرغ آمدند از بیابان نخست
Гирифтаи ду гавҳар ба минқори чуст
گرفته دو گوهر به منقار چست
Нишастанд бар гунбади ин сарой
نشستند بر گنبد این سرای
зи фирӯзӣу фаррухӣ чун ҳамЭй
ز فیروزی و فرخی چون همای
Ҳамаи шаҳри монда дар эшон шигифт
همه شهر مانده در ایشان شگفت
Ки чун шояд он мурғаконро гирифт !
که چون شاید آن مرغکان را گرفت!
Барин чун баромади замонии дароз
برین چون برآمد زمانی دراز
Фиканданд гавҳар париданд боз
فکندند گوهر پریدند باز
Бузургон ки ин мамлакат доштанд
بزرگان که این مملکت داشتند
Бар он гавҳар андеша багумоштанд
بر آن گوهر اندیشه بگماشتند
Тамаъ бар дил ҳар касе кард роҳ
طمع بر دل هر کسی کرد راه
Ки бар гавҳар ӯро буд дастгоҳ
که بر گوهر او را بود دستگاه
Падед омад андари миёни доварӣ
پدید آمد اندر میان داوری
Хирад кардашон оқибати ёварӣ
خرد کردشان عاقبت یاوری
Бар он рафт мисоқи он анҷуман
بر آن رفت میثاق آن انجمن
Ки аз баҳри бути хонаи хештан
که از بهر بتخانهٔ خویشتن
Бутӣ сохтанд он ҳамаи зар дар ӯ
بتی ساختند آن همه زر در او
Биҷои ду чашми он ду гавҳар дар ӯ
بجای دو چشم آن دو گوهر در او
Дарии кон раҳ оварад мурғи ҳавои сет
دُری کان رهآوردِ مرغ هواست
Гараш осмон брнагирад равои сет
گرش آسمان برنگیرد رواست
з хуршед гирад ҳамаи дидаи нур
ز خورشید گیرد همه دیده نور
зи мо кӣ кунад дидаи хуршеди давр ?
ز ما کی کند دیده خورشید دور؟
Чароғӣ ки кӯрон бидон харманд
چراغی که کوران بدان خرّمند
Дар ӯ равшанони боди камтари дманд
در او روشنان باد کمتر دمند
Макун бевае чандро гарми доғ
مکن بیوهای چند را گرم داغ
Шаби бевагонро макун бе чароғ
شب بیوگان را مکن بی چراغ
Бути хуши забон чун сухан ёд кард
بت خوشزبان چون سخن یاد کرد
Бут безабонро шаҳ озод кард
بت بی زبان را شه آزاد کرد
Набшат аз бар пайкари он нигор
نبشت از بر پیکر آن نگار
Ки бо доғи Искандари сети ин шикор
که با داغ اسکندرست این شکار
Чу дид он парии рух ки дорои даҳр
چو دید آن پریرخ که دارای دهر
Бар он қаҳрамонон наёвард қаҳр
بر آن قهرمانان نیاورد قهر
Яке ганҷ пӯшида додаш нишон
یکی گنج پوشیده دادش نشان
Казу хира шуд чашми гавҳари кашон
کزو خیره شد چشم گوهر کشان
Шаҳи он ганҷи окандаро баргушод
شه آن گنج آکنده را برگشاد
Нигаҳ дошт бархе ва бархе бидод
نگه داشت برخی و برخی بداد
Дигар раҳи зи менавии рӯҳонӣон
دگر ره ز مینوی روحانیان
Дароварди сар бо биёбонён
درآورد سر با بیابانیان
Басӣ ронад бар шӯрау санглох
بسی راند بر شوره و سنگلاخ
Гуҳии манзилаши танг ва гоҳе фарох
گهی منزلش تنگ و گاهی فراخ
Ба ҳар буқъае ки одамӣ зод дид
به هر بقعهای کهآدمیزاد دید
Ба эшон сухан гуфт ва зишон шунид
به ایشان سخن گفت و زیشان شنید
зи яздони парастӣ хабар додашон
ز یزدان پرستی خبر دادشان
зи дайни тўтёӣ назар додашон
ز دین توتیای نظر دادشان
зи паргори машриқи замин бар замин
ز پرگار مشرق زمین بر زمین
Дигар раҳ даромад ба паргори чин
دگر ره درآمد به پرگار چین
Чу хоқон хабар ёфт аз кор ӯ
چو خاقان خبر یافت از کار او
Брорости нзлии сазовор ӯ
برآراست نزلی سزاوار او
Ба даргоҳ шоҳ омад ороста
به درگاه شاه آمد آراسته
Ҷаҳон пар шуд аз ганҷ ва аз хоста
جهان پر شد از گنج و از خواسته
Дигар раҳи замини бӯси шаҳ тоза кард
دگر ره زمینبوس شه تازه کرد
Шаҳаши ҳишматӣ беш аз андоза кард
شهش حشمتی بیش از اندازه کرد
Чу зи омезиши ин хами лоҷувард
چو ز آمیزش این خُم لاجورد
Кабӯдӣ даромад ба дебои зард
کبودی درآمد به دیبای زرد
Нишастанд кишвари худоён ба ҳам
نشستند کشور خدایان بههم
Сухан шуд з ҳар кишварӣ беш ва кам
سخن شد ز هر کشوری بیش و کم
Пас онгаҳ шуд рӯзгории дароз
پس آنگه شد روزگاری دراز
Ҳамаи аҳдҳо тоза карданд боз
همه عهدها تازه کردند باز
Пазируфти хоқони азуи дайн ӯ
پذیرفت خاقان ازو دین او
Дромўхти оёту ойин ӯ
درآموخت آیات و آیین او
Дигар рӯз чун меҳр бар меҳри баст
دگر روز چون مهر بر مهر بست
Қрохон ҳиндӯ шуд оташи параст
قراخانِ هندو شد آتشپرست
Сикандар ба хоқон ишорат намӯд
سکندر به خاقان اشارت نمود
Казин марҳала кӯч созем зуд
کزین مرحله کوچ سازیم زود
Маро гуфт агар чанд ҷое сети гарм
مرا گفت اگر چند جاییست گرم
Ба дарёи нишастани ҳаво ӣӣ сети нарм
به دریا نشستن هواییست نرم
Бидон то чу оҳанг дарё кунам
بدان تا چو آهنگ دریا کنم
Дар ӯ неку бадро тамошо кунам
در او نیک و بد را تماشا کنم
Шигифтӣ ки бошад ба дарёии жарф
شگفتی که باشد به دریای ژرف
Бубинами намӯдорҳои шигарф
ببینم نمودارهای شگرف
Ба шартӣ ки бошӣ ту ҳамроҳи ман
به شرطی که باشی تو همراه من
Барафрӯзӣ аз худ гузаргоҳи ман
برافروزی از خود گذرگاه من
Пазируфти хоқон ки дорам сипос
پذیرفت خاقان که دارم سپاس
Гароем сӯии роҳи бораи шинос
گرایم سوی راه باره شناس
Бидон хатм шуд ҳар дуро гуфтугӯӣ
بدان ختم شد هر دو را گفتگوی
Ки қосид кунад роҳро ҷустуҷӯӣ
که قاصد کند راه را جستجوی
Ба неки ахтарии рӯзӣ аз бомдод
به نیک اختری روزی از بامداد
Ки шаби рӯзро тоҷ бар сари ниҳод
که شب روز را تاج بر سر نهاد
Чунон рой зад тоҷдори ҷаҳон
چنان رای زد تاجدار جهان
Ки пуед сӯии роҳ бо ҳамроҳон
که پوید سوی راه با همراهان
Тании даҳ ҳазор аз сипаҳи баргузед
تنی ده هزار از سپه برگزید
Казу ҳар яке шоҳи шаҳрии сзид
کزو هر یکی شاه شهری سزید
Буна низ чндонкаҳ хор омадаш
بنه نیز چندانکه خوار آمدش
Ба миқдори ҳоҷат ба кор омадаш
به مقدار حاجت به کار آمدش
Дигар мобақиро зи ганҷу сипоҳ
دگر مابقی را ز گنج و سپاه
Яла кард ва бигузашт аз он кӯчгоҳ
یله کرد و بگذشت از آن کوچگاه
Ҳамон хони хонон ба хизматгарӣ
همان خان خانان به خدمتگری
Ҷарида ба ҳамроҳӣу раҳбарӣ
جریده به همراهی و رهبری
Ба андоза ӯ низ бардошти барг
به اندازه او نیز برداشت برگ
Силаҳӣ ки бояд зи шамшеру трг
سلاحی که باید ز شمشیر و ترگ
Сипаҳ низ бо ӯ тании даҳ ҳазор
سپه نیز با او تنی ده هزار
Хирадманду мардонау марди кор
خردمند و مردانه و مرد کار
Азимати сӯй машриқ ангехтанд
عزیمت سوی مشرق انگیختند
Ҳамаи раҳи зар мағрибӣ рехтанд
همه ره زر مغربی ریختند
Ба арз ҷанӯбӣ намуданд майл
به عرض جنوبی نمودند میل
ШкороФкнон ҳар сӯеи хайли хайл
شکارافکنان هر سویی خیل خیل
Чиҳил рӯзи рафтанд аз ин гӯнаи роҳ
چهل روز رفتند از اینگونه راه
Набурданд паҳлу ба оромгоҳ
نبردند پهلو به آرامگاه
Чу наздики об кабӯд омаданд
چو نزدیک آب کبود آمدند
Ба поини дарё фурӯд омаданд
به پایین دریا فرود آمدند
Бар он фарзаи гоҳ анҷуман сохтанд
بر آن فرضهگاه انجمن ساختند
Илмҳо ба анҷум барафрохтанад
علمها به انجم برافراختند
Ҳикоят чунон рафт аз он оби жарф
حکایت چنان رفت از آن آب ژرف
Ки дарёи канории сети ӣнҷои шигарф
که دریا کناریست اینجا شگرف
Арӯсони обӣ чу хуршеду моҳ
عروسان آبی چو خورشید و ماه
Ҳамаи шаби бароянд аз он фарзаи гоҳ
همه شب برآیند از آن فرضه گاه
Бар ин соҳили ором созӣ кунанд
بر این ساحل آرام سازی کنند
Гана ҳо саройанд ва бозӣ кунанд
غناها سرایند و بازی کنند
Касе ков ба гӯш оварад созашон
کسی کاو به گوش آورد سازشان
Шавад биҳш аз лутфи овозашон
شود بیهش از لطف آوازشان
Дарин баҳр байтӣ саройанду бас
درین بحر بیتی سرایند و بس
Ки дар ҳеҷ баҳрӣ нагуфта сети кас
که در هیچ بحری نگفتهست کس
Ҳамаи шаби бад-ӣни сони дарин кунҷи кӯҳ
همه شب بدینسان درین کنج کوه
Тараб мекунанд он гиромии гуруҳ
طرب میکنند آن گرامی گروه
Чу бар нофаи субҳ бӯ ме баранд
چو بر نافهٔ صبح بو میبرند
Ба оби сияҳи сар фурӯ ме баранд
به آب سیه سر فرو میبرند
Ҷаҳондор фармуд то як ду майл
جهاندار فرمود تا یکدو میل
Кунад лашгар аз тарафи дарёи раҳил
کند لشگر از طرف دریا رحیل
Чу шаби нофаи машкро сргшод
چو شب نافه مشک را سرگشاد
Ситора дар ганҷи гавҳари кушод
ستاره در گنج گوهر گشاد
Малик хонд млоҳро як тана
ملک خواند ملاح را یک تنه
Равони гашт белашгар ва бе буна
روان گشت بی لشگر و بی بنه
Бар он фарзаи гуҳи хайма Эй зад зи давр
بر آن فرضهگه خیمهای زد ز دور
Ки гавҳари з дарё баровард нур
که گوهر ز دریا برآورد نور
Дар он лаъибатон дид каз мавҷи об
در آن لعبتان دید کز موج آب
Илм бар кашиданд чун офтоб
علم بر کشیدند چون آفتاب
Парокандаи гесу бар андоми хеш
پراکنده گیسو بر اندام خویش
Зада машк бар нуқраи хоми хеш
زده مشک بر نقرهٔ خام خویش
Сроиидаҳ ҳар як дигаргуни сурӯд
سراییده هر یک دگرگون سرود
Сурӯдии нави ойинтар аз сад дуруд
سرودی نو آیینتر از صد درود
Чу он лаҳни ширин ба гӯш омадаш
چو آن لحن شیرین به گوش آمدش
Ҷигар гарм шуд хӯн ба ҷӯш омадаш
جگر گرم شد خون به جوش آمدش
Бар он лаҳну овоз лухтӣ гирист
بر آن لحن و آواز لختی گریست
Дигар бора хандид кон гиря чист
دیگر باره خندید کان گریه چیست
Шигифтӣ буд лаҳни он зеру Бам
شگفتی بود لحن آن زیر و بم
Ки он хандау гиряи орад ба ҳам
که آن خنده و گریه آرد بههم
Маликро чу шуд ҳоли эшон дуруст
ملک را چو شد حال ایشان درست
Дигар бора шуд бози ҷои нахуст
دگر باره شد باز جای نخست
Чу дебои чин бар фалак зад тароз
چو دیبای چین بر فلک زد طراز
Шуд аз суфи рӯзии ҷаҳон бе ниёз
شد از صوف روزی جهان بی نیاز
Ба устоди киштӣ чунин гуфт шоҳ
به استاد کشتی چنین گفت شاه
Ки киштӣ дар афкани бад-ӣни мавҷи гоҳ
که کشتی در افکن بدین موجگاه
Дар ин об шӯрида хоҳам нишаст
در این آب شوریده خواهم نشست
Ки розии худоро дар ин парда ҳаст
که رازی خدا را در این پرده هست
Хатарнокии кор дониста ам
خطرناکی کار دانستهام
Шудани даври азу кам тавониста ам
شدن دور ازو کم توانستهام
Агар пурсӣ аз ақли омӯзгор
اگر پرسی از عقل آموزگار
Ба корӣ дуанд марои рӯзгор
به کاری دواند مرا روزگار
Нигаҳбони киштии пазирндаи гашт
نگهبان کشتی پذیرنده گشت
Дароварди киштӣ ба дарёи зи дашт
درآورد کشتی به دریا ز دشت
Шаҳи кордони гашти киштии гароӣ
شه کاردان گشت کشتیگرای
Форуманд хоқони чинро ба ҷой
فروماند خاقان چین را بهجای
Намӯдаш ки то наем ӣнҷои фароз
نمودش که تا نایم اینجا فراز
Набояд ки гардии ту зини ҷои боз
نباید که گردی تو زین جای باز
Надонам дарин роҳи кмбўдгӣ
ندانم درین راه کمبودگی
Ҳалокам дуанд ба осӯдагӣ
هلاکم دواند به آسودگی
Гар оем туро худ шавам ҳақи гузор
گر آیم ترا خود شوم حق گزار
Вагарнаи ту донеу тартиби кор
وگرنه تو دانی و ترتیب کار
Чу гуфт ин сухани дида чун равад кард
چو گفت این سخن دیده چون رود کرد
Касеро ки бгзошт бадӯрад кард
کسی را که بگذاشت بدورد کرد
ДроФкнди киштӣ ба дарёии чин
درافکند کشتی به دریای چین
Ки дидаи сети дарёӣ киштӣ нишин ? !
که دیدهست دریای کشتی نشین؟!
Аз он ҳамРаҳон ба кори омада
از آن همرهان به کار آمده
Бабради ончӣ буд ихтиёри омада
ببرد آنچه بود اختیار آمده
зи чандон ҳакямони исои нафас
ز چندان حکیمان عیسی نفس
Блиноси фарзонаро бараду бас
بلیناس فرزانه را برد و بس
Сӯй жарфӣ омад зи дарёи канор
سوی ژرفی آمد ز دریا کنار
Ба дарёии мутлақи дроФкнди бор
به دریای مطلق درافکند بار
Ҷаҳон дар ҷаҳон ронад бар оби шӯр
جهان در جهان راند بر آب شور
Ҷаҳони мидўондши зиҳии дасти зӯр
جهان میدواندش زهی دست زور
Чу як чанд киштӣ равон шуд дар об
چو یک چند کشتی روان شد در آب
Падед омад ани майли дарёи шитоб
پدید آمد ان میل دریا شتاب
Ки сӯии муҳӣти об ҷунбиш намӯд
که سوی محیط آب جنبش نمود
Ҳамон з омадан бозгашташ набӯд
همان ز آمدن بازگشتش نبود
Навоҳии шиносони оби озмоӣ
نواحی شناسان آب آزمای
Ҳросндаҳи гаштанд аз он жарфи ҷой
هراسنده گشتند از آن ژرف جای
зи раҳи нома чун бозҷстнди роз
ز رهنامه چون بازجستند راز
Сӯии бози пас гаштан омад ниёз
سوی باز پس گشتن آمد نیاز
Ҷазираи яке гашти пайдои зи давр
جزیره یکی گشت پیدا ز دور
ДрФшндаҳ монанди як пораи нур
درفشنده مانند یک پاره نور
Гирифтанд лухтӣ дар онҷои қарор
گرفتند لختی در آنجا قرار
зи майли муҳӣтии ҳамаи трсгор
ز میل محیطی همه ترسگار
зи перони киштии яке кордон
ز پیران کشتی یکی کاردان
Чунин гуфт бо шоҳ бисёр дон
چنین گفت با شاه بسیار دان
Ки ин марҳалаи манзилӣ мушкил аст
که این مرحله منزلی مشکل است
Ба раҳи номаҳо дар пасин манзил аст
به رهنامهها در پسین منزل است
Далерӣ макун ки оби ин жарфи ҷой
دلیری مکن کهآب این ژرف جای
Басӯи муҳӣтаст ҷунбиш намой
بسوی محیط است جنبشنمای
Агар манзилии рахт аз онсӯ барем
اگر منزلی رخت از آنسو بریم
Аз он сӯии манзил дигар нагузарем
از آن سوی منزل دگر نگذریم
Сикандар чу зини ҳолати огоҳи гашт
سکندر چو زین حالت آگاه گشت
Казон майли гуҳ пеш натавон гузашт
کزان میلگه پیش نتوان گذشت
Тилисмӣ бифармуд пардохтан
طلسمی بفرمود پرداختن
Ишорати кунони дасташ афрохтан
اشارت کنان دستش افراختن
Казин пештари халқро роҳ нест
کزین پیشتر خلق را راه نیست
Аз онсӯии дарёи кас огоҳ нест
از آنسوی دریا کس آگاه نیست
Чу зинсони тилисмӣ мисин рехтанд
چو زینسان طلسمی مسین ریختند
зи рукн ҷазира барангехтанд
ز رکن جزیره برانگیختند
Ки ҳар киштӣ ӣӣ корди онҷои шитоб
که هر کشتییی کارد آنجا شتاب
Тилисмаши намояди ишора ба об
طلسمش نماید اشاره به آب
Каз ӣнҷоӣ барнагзарад роҳи кас
کز اینجای برنگذرد راه کس
Раҳи одамӣ то бдинҷости бас
ره آدمی تا بدینجاست بس
Ба таълим ӯ кордонони роз
به تعلیم او کاردانان راز
Дигар бораи зи он роҳи гаштанди боз
دگر باره ز آن راه گشتند باز
Чу хусрави тилисмии бдонгўнаҳи сохт
چو خسرو طلسمی بدانگونه ساخت
Дар он таъбияи рози яздони шинохт
در آن تعبیه راز یزدان شناخت
Ба фарзона гуфт ин ҳамаи ранҷи барад
به فرزانه گفت این همه رنجبرد
Туфайли чунин шуғл бояд шимурд
طفیل چنین شغل باید شمرد
Бидон то тилисмӣ муҳайё кунанд
بدان تا طلسمی مهیا کنند
Мробин ки чун Хизр дарё кунанд
مرابین که چون خضر دریا کنند
Ба фармони киштии каши чораи соз
به فرمان کشتیکشِ چارهساز
Ҷаҳони ҷӯй аз он милгаҳи гашти боз
جهانجوی از آن میلگه گشت باز
зи дарё чу даҳ рӯзаи бгзоштнд
ز دریا چو ده روزه بگذاشتند
Ғалат буд манзил хабар доштанд
غلط بود منزل خبر داشتند
Падед омад аз даври кӯҳии баланд
پدید آمد از دور کوهی بلند
зи гирдоб дар кунҷи он кӯҳи банд
ز گرداب در کنج آن کوه بند
Дар он банд агар киштӣ ӣӣ тохтӣ
در آن بند اگر کشتییی تاختی
Дарави солҳо доираи сохтӣ
درو سالها دایره ساختی
Буруни номадӣ то нагаштӣ хароб
برون نامدی تا نگشتی خراب
Нрстӣ касе зиндаи зи он банди об
نرستی کسی زنده ز آن بند آب
Чу устод киштӣ бидон хат расед
چو استاد کشتی بدان خط رسید
Ба паргори киштии хат андар кашид
به پرگار کشتی خط اندر کشید
Фурӯи баради лангар ба поини кӯҳ
فرو برد لنگر به پایین کوه
Бурун рафт ва бо ӯ бурун шуд гуруҳ
برون رفت و با او برون شد گروه
Ба болои он бандгоҳи истод
به بالای آن بندگاه ایستاد
зи пайванд ва фарзанд мекард ёд
ز پیوند و فرزند میکرد یاد
Ҷаҳондор гуфташ чаҳ бад ёфтӣ ?
جهاندار گفتش چه بد یافتی؟
Ки рӯй аз ҷаҳон пок бартофтӣ
که روی از جهان پاک برتافتی
Хабар дод шаҳро шносои кор
خبر داد شه را شناسای کار
Аз он банди дарёии носозгор
از آن بند دریای ناسازگار
Ки ҳар киштӣ ӣӣ ков бдинҷо расед
که هر کشتییی کاو بدینجا رسید
Азин бндгаҳ растгорӣ надид
ازین بندگه رستگاری ندید
Хирадманд хонд варои коми шер
خردمند خواند ورا کام شیر
Ки чун коми шери сет бар хӯни далер
که چون کام شیرست بر خون دلیر
На бас буд моро хатарҳои об
نه بس بود ما را خطرهای آب
Қазоӣ дигар кард бар мо шитоб
قضای دگر کرد بر ما شتاب
Ба бемории андар таб омад падед
به بیماری اندر تب آمد پدید
Рухи ришро обилаи ?бардамӣад
رخ ریش را آبله بردمید
Агар роҳи пешини хатарнок буд
اگر راه پیشین خطرناک بود
Ки аз рафтани ояндаро бок буд
که از رفتن آینده را باک بود
Кунун дар хатаргоҳи ҷони омадем
کنون در خطرگاه جان آمدیم
зи борони сӯии новдони омадем
ز باران سوی ناودان آمدیم
Ҳамон чора бошад казин теғи кӯҳ
همان چاره باشد کزین تیغ کوه
Ба хшгии бурун ҷон баранд ин гуруҳ
به خشگی برون جان برند این گروه
Ба қисўр мегардад ин роҳи боз
به قیصور میگردد این راه باز
Вази онҷо ба чин ҳаст роҳии дароз
وز آنجا به چین هست راهی دراز
зи дарё ба сети он раҳи даври даст
ز دریا بهست آن ره دور دست
Ки даврӣу дайряшро чора ҳаст
که دوری و دیریش را چاره هست
Мисли зад Сикандар дар он кӯҳсор
مثل زد سکندر در آن کوهسار
Ки дайру дурусти ой ваанда мадор
که دیر و درست آی و انده مدار
зи фарзонаи кордони бозҷст
ز فرزانه کاردان بازجست
Ки рое дар андешаи дории дуруст ?
که رایی در اندیشه داری درست؟
Ки он рои пирӯз ёрӣ диҳад
که آن رای پیروز یاری دهد
Ба киштии раҳ растгорӣ диҳад ? !
به کشتی ره رستگاری دهد؟!
Пазируфти фарзона ки « иқболи шоҳ
پذیرفت فرزانه که «اقبال شاه
Кунад раҳнамӯнии марои сӯии роҳ
کند رهنمونی مرا سوی راه
Агар созад ин ҷои шҳншаҳи диранг
اگر سازد اینجا شهنشه درنگ
Тилисмӣ барорам азин рӯй санг
طلسمی برآرم ازین روی سنگ
Кунам гунбадӣ зу бронгизмш
کنم گنبدی زو برانگیزمش
Яке табл дар гардани оўизмш
یکی طبل در گردن آویزمش
Касе ков дар он гунбади оради қарор
کسی کاو در آن گنبد آرد قرار
Бар он табл захмӣ занад устувор
بر آن طبل زخمی زند استوار
Ба жарфӣ расад киштӣ аз бандгоҳ
به ژرفی رسد کشتی از بندگاه
Ба ойини пешини дроФтд ба роҳ »
به آیین پیشین درافتد به راه»
Ғариб омад ин шӯъбадаи шоҳ ро
غریب آمد این شعبده شاه را
Ки фарзона чун созад ин роҳ ро
که فرزانه چون سازد این راه را
Ба фарзона фармуд то ончӣ гуфт
به فرزانه فرمود تا آنچه گفت
Биҷой оварад ошкор ва наҳуфт
بجای آورد آشکار و نهفت
зи боистниҳои ӯ ҳар чаҳ хост
ز بایستنیهای او هر چه خواست
Ҳамаи олати кор ӯ кард рост
همه آلت کار او کرد راست
Ба устоди кории худованди ҳуш
به استاد کاری خداوند هوش
Дар он бозӣ сахт шуд сахт кӯш
در آن بازی سخت شد سخت کوش
Яке гунбад афрохт аз хораи санг
یکی گنبد افراخت از خاره سنگ
Пазироӣ ӯ шуд ба афсуну ранг
پذیرای او شد به افسون و رنگ
Тилисмии мисин дар вай ангехта
طلسمی مسین در وی انگیخته
Ба гардан дараш таблии овехта
به گردن درش طبلی آویخته
Ба шаҳ гуфт чун гунбад афрохтам
به شه گفت چون گنبد افراختم
Тилисмӣу таблии чунин сохтам
طلسمی و طبلی چنین ساختم
Дар андоз киштӣ бидон банди об
در انداز کشتی بدان بند آب
Бизан табл то чун намояди шитоб
بزن طبل تا چون نماید شتاب
Шаҳи он кордонро ки киштӣ раҳанд
شه آن کاردان را که کشتی رهاند
Бифармуд то киштии онҷои расонад
بفرمود تا کشتی آنجا رساند
Чу киштӣ дар он бандгоҳи аўФтод
چو کشتی در آن بندگاه اوفتاد
зи девонагии гашт чун деви бод
ز دیوانگی گشت چون دیو باد
Шаҳ омад сӯии гунбади санги баст
شه آمد سوی گنبد سنگ بست
Ба табли озмоиии дўолӣ ба даст
به طبل آزمایی دوالی به دست
Бузади таблу бонгии зи табли раҳил
بزد طبل و بانگی ز طبل رحیل
Баромад чу бонги пари Ҷабраил
برآمد چو بانگ پر جبرئیل
Буруни ҷусти киштии зи гирдоби танг
برون جست کشتی ز گرداب تنگ
Дар он ҷои гардиши нмондши диранг
در آن جای گردش نماندش درنگ
Шаҳ аз меҳри он кори сари дӯхта
شه از مهر آن کار سر دوخته
Чу меҳр баҳорӣ шуд афрӯхта
چو مهر بهاری شد افروخته
зи шодӣ ба фарзонаи чораи санҷ
ز شادی به فرزانه چاره سنج
Басии тӯҳфа ҳо дод аз молу ганҷ
بسی تحفهها داد از مال و گنج
Дигаргуна дар дафтари оради дабир
دگرگونه در دفتر آرد دبیر
зи рҳномаҳи раҳи шиносони пер
ز رهنامهٔ ره شناسان پیر
Ки он коми шер аз ҳад Бобул аст
که آن کام شیر از حد بابل است
Сухан чун ду қавлӣ буд мушкил аст
سخن چون دو قولی بود مشکل است
зи як баҳр чун нест берун ду равад
ز یک بحر چون نیست بیرون دو رود
Ҳамоно ки мушкил набошад сурӯд
همانا که مشکل نباشد سرود
зи донои пжўҳидми ин роз ро
ز دانا پژوهیدم این راز را
Каз он табл пайдо кун овоз ро
کز آن طبل پیدا کن آواز را
Хабар дод донои ҳиأти шинос
خبر داد دانای هیأت شناس
Ба андозаи он ки будаш қиёс
به اندازهٔ آن که بودش قیاس
Ки чун киштӣ уфтад дар он кунҷи кӯҳ
که چون کشتی افتد در آن کنج کوه
Яке моҳӣ ояд забонии шиква
یکی ماهی آید زبانی شکوه
Занад доираи гирди киштӣ дар об
زند دایره گرد کشتی در آب
Пас ӯ кунад тези киштии шитоб
پس او کند تیز کشتی شتاب
Бидон то чу киштии бадаради зи ҳам
بدان تا چو کشتی بدرّد ز هم
Балои дидагонро кашад дар шикам
بلا دیدگان را کشد در شکم
Чу он табли рӯйин гргинаҳи чарм
چو آن طبل رویین گرگینه چرم
Ба моҳии расонади як овози нарм
به ماهی رساند یک آواز نرم
Ҳаросон шавад моҳӣ аз бонги тез
هراسان شود ماهی از بانگ تیز
Сӯии жарфи дарёи намояди гурез
سوی ژرف دریا نماید گریز
Равон гардад об аз бару ёл ӯ
روان گردد آب از بر و یال او
Кунад майли киштӣ ба дунбол ӯ
کند میل کشتی به دنبال او
Бад-ӣн фан раҳад киштӣ аз тангноӣ
بدین فن رهد کشتی از تنگنای
Надонад дигар розро ҷузи худоӣ
نداند دگر راز را جز خدای
Шаҳ аз бозии он тилисми шигарф
شه از بازی آن طلسم شگرف
Гроиндаҳ шуд сӯии дарёии жарф
گراینده شد سوی دریای ژرف
Барон кӯҳ дигар набӯдаш диранг
بران کوه دیگر نبودش درنگ
Сӯии фарза гуҳ шуд зи болои санг
سوی فرضهگه شد ز بالای سنگ
Чу ҳиндӯии шаби зини равоқи кабӯд
چو هندوی شب زین رواق کبود
Расани баст бар фарза ҳафт равад
رسن بست بر فرضه هفت رود
Барони фарза беонкӣ андеша кард
برآن فرضه بی آنکه اندیشه کرد
Расани бозии ҳиндӯон пеша кард
رسن بازی هندوان پیشه کرد
Дар ин ғам ки бар табли киштии гароӣ
در این غم که بر طبل کشتی گرای
Ки захмӣ занад ков намонад биҷой
که زخمی زند کاو نماند بجای
Чунин кард лутфи худои ёварӣ
چنین کرد لطف خدا یاوری
Ки ҳоҷат набӯдаш бидон доварӣ
که حاجت نبودش بدان داوری
Касе ков кунад доруии чашми соз
کسی کاو کند داروی چشم ساز
Ба доруӣ чашмаш набошад ниёз
به داروی چشمش نباشد نیاز
Басӣ таб зада қурс кофур кард
بسی تب زده قرص کافور کرد
Нахурда шуд он таб чу кофури сард
نخورده شد آن تب چو کافور سرد
Даво кардан аз баҳри дарди касон
دوا کردن از بهر درد کسان
Ба созанда бошад саломати расон
به سازنده باشد سلامت رسان
Шитобандаи млоҳи чолоки чанг
شتابنده ملاح چالاک چنگ
Ба киштӣ дар омад чу пӯёни наҳанг
به کشتی در آمد چو پویان نهنگ
Шиканҷаи кушод аз раҳи бодбон
شکنجه گشاد از ره بادبان
Сутунро қавӣ кард кому забон
ستون را قوی کرد کام و زبان
БроФрохтафзор киштӣ бисоз
برافراخت افزار کشتی بساز
Бидон раҳ ки буд омадаи гашти боз
بدان ره که بود آمده گشت باز
Равон кард киштӣ ба оби сиёҳ
روان کرد کشتی به آب سیاه
Ба кам муддат омад сӯии фарзаи гоҳ
به کم مدت آمد سوی فرضه گاه
Хилоиқи зи киштӣ бурун омаданд
خلایق ز کشتی برون آمدند
зи шодӣ раҳо кун ки чун омаданд
ز شادی رها کن که چون آمدند
Чу Искандар омад зи дарё ба дашт
چو اسکندر آمد ز دریا به دشت
Гузаштаи басари брбсии бргзшт
گذشته بسر بربسی برگذشت
Бросўд бар хок аз он тарсу бок
برآسود بر خاک از آن ترس و باک
Ғаму дарди барад аз дили тарснок
غم و درد برد از دل ترسناک
Басии бандау бандӣ озод кард
بسی بنده و بندی آزاد کرد
зи яздон ба некии басӣ ёд кард
ز یزدان به نیکی بسی یاد کرد
Чу хоқон аз он ҳолат огоҳ шуд
چو خاقان از آن حالت آگاه شد
Хиромону хандони сӯй шоҳ шуд
خرامان و خندان سوی شاه شد
зи шукру шукрона боқӣ намонад
ز شکر و شکرانه باقی نماند
Басии ганҷ дар пой хусрав фишонд
بسی گنج در پای خسرو فشاند
Шаҳ аз дили навозяш дар бар гирифт
شه از دل نوازیش در بر گرفت
Суханҳои пешина аз сар гирифт
سخنهای پیشینه از سر گرفت
Аз он сайли гуҳ ваон хатари сохтан
از آن سیلگه وان خطر ساختن
Тилисмӣ бидон гӯнаи пардохтан
طلسمی بدان گونه پرداختن
Вазони роҳи гум кардан он гуруҳ
وزان راه گم کردن آن گروه
Гирифтор гаштан бидон банди кӯҳ
گرفتار گشتن بدان بند کوه
Вазон бар сари кӯҳи бгрихтн
وزان بر سر کوه بگریختن
Раҳонандаи таблии барангехтан
رهاننده طبلی برانگیختن
Чу ин қисса бишунид хоқони чин
چو این قصه بشنید خاقان چین
Бар иқболи шаҳ тоза кард офарин
بر اقبال شه تازه کرد آفرین
Ки бо шоҳи шоҳон фалак дод кард
که با شاه شاهان فلک داد کرد
Дили хони хонони бадв шоҳ кард
دل خان خانان بدو شاه کرد
Ҷаҳонро дарин омадани роз буд
جهان را درین آمدن راز بود
Ки шоҳи ҷаҳони чораи пардоз буд
که شاه جهان چاره پرداز بود
з ҳар нек ва ҳар бад ки ояд ба дашт
ز هر نیک و هر بد که آید به دشت
Муродӣ дар ӯ рӯй пӯшида ҳаст
مرادی در او روی پوشیده هست
Хаёлӣ ки дар парда шуд рӯй пӯш
خیالی که در پرده شد روی پوش
Набинад дарави ҷузи худованди ҳуш
نبیند درو جز خداوند هوش
Гар онҷои нпрдохтии шаҳриёр
گر آنجا نپرداختی شهریار
зи даст ки бар хостии ин шумор
ز دست که بر خاستی این شمار
Ҷаҳон аз ту дорад гушояндагӣ
جهان از تو دارد گشایندگی
Туро дар ҷаҳони боди пояндагӣ
ترا در جهان باد پایندگی
Чу Искандар осӯда шуд ҳафта Эй
چو اسکندر آسوده شد هفتهای
Наёвард ёд аз чунон рафта Эй
نیاورد یاد از چنان رفتهای
Ҷаҳон тохтани боз ёд омадаш
جهان تاختن باز یاد آمدش
Хатарнокии рафта бод омадаш
خطرناکی رفته باد آمدش
Дароӣ шутур хост кӯчгоҳ
درای شتر خاست کوچگاه
Сроҳнги лашгар дар омад ба роҳ
سرآهنگ لشگر در آمد به راه
Қлоўўзи бардошти оҳанги пеш
قلاووز برداشت آهنگ پیش
Шуд аз пои маҳмили кашони роҳи риш
شد از پای محمل کشان راه ریش
зи рангини илмҳои гавҳар нигор
ز رنگین علمهای گوهر نگار
Ҳама рӯй саҳро шуда чун баҳор
همه روی صحرا شده چون بهار
зи теғу сипарҳои ороста
ز تیغ و سپرهای آراسته
Гулу сӯсан аз дашти бархеста
گل و سوسن از دشت برخاسته
Баромад ба зини шоҳи гетии навард
برآمد به زین شاه گیتی نورد
зи гетӣ ба гардун баровард гирд
ز گیتی به گردون برآورد گرد
Басӯии биёбон равон кард Рахш
بسوی بیابان روان کرد رخش
Сипаҳро зи мол ва хӯриш дод бахш
سپه را ز مال و خورش داد بخش
Биёбон ҷавшанда бигирифт пеш
بیابان جوشنده بگرفت پیش
Ки ҷавшанда дид аз ҳавои мағзи хеш
که جوشنده دید از هوا مغز خویش
Чу даҳ рӯзи роҳи биёбони набшат
چو ده روز راه بیابان نبشت
Иморат падед омаду обу кишт
عمارت پدید آمد و آب و کشت
Яке шаҳри кофури гаван рух намӯд
یکی شهر کافور گون رخ نمود
Ки гуфтӣ на аз гули зи кофур буд
که گفتی نه از گل ز کافور بود
з хоқон бипурсед кин шаҳр кист
ز خاقان بپرسید کاین شهر کیست
Ба раҳи нома дар номи ин шаҳр чист
به رهنامه در نام این شهر چیست
Нишон дод донанда аз кори шаҳр
نشان داد داننده از کار شهر
Ки шаҳрӣаст ин аз ҷаҳони танги баҳр
که شهریست این از جهان تنگ بهر
Биҷузи симу зари кон буд хонаи хез
بجز سیم و زر کان بود خانه خیز
Дигар чизҳо рости бозори тез
دگر چیزها راست بازار تیز
Касеро буд подшоиӣ дар ӯ
کسی را بود پادشایی در او
Ки бенанди фари худоӣ даров
که بینند فر خدایی دراو
Ғарибон гурезанд азин ҷойгоҳ
غریبان گریزند ازین جایگاه
Ки ваҳшат кунад равшанонро сиёҳ
که وحشت کند روشنان را سیاه
Чу хуршеди сари барзанад зин натоқ
چو خورشید سر برزند زین نطاق
Барояд зи дарёи троқои троқ
برآید ز دریا طراقا طراق
Чунон каз чунон наъраи ҳавлнок
چنان کز چنان نعره هولناک
Буд бим кандар дил ояд ҳалок
بود بیم کاندر دل آید هلاک
Ба зери замин дахма доранд бист
به زیر زمین دخمه دارند بیست
Ки Тифлон дар он дахма донанд зист
که طفلان در آن دخمه دانند زیست
Бузургон дар он ҳол гиранд гӯш
بزرگان در آن حال گیرند گوش
Вагарна на дил пой дорад на ҳуш
وگرنه نه دل پای دارد نه هوش
Дили шоҳ шӯрида шуд зини шумор
دل شاه شوریده شد زین شمار
зи фарзонаи дархости тадбири кор
ز فرزانه درخواست تدبیر کار
Чунон дод фарзонаи посух ба шоҳ
چنان داد فرزانه پاسخ به شاه
Ки фармон диҳад бомдодн ба гоҳ
که فرمان دهد بامدادن به گاه
Каз он пеш ки афғони براردи хурӯс
کز آن پیش کهافغان برآرد خروس
Барояд зи лшгргаҳи овози кӯс
برآید ز لشگرگه آواز کوس
Табираи занони табл бозӣ кунанд
تبیره زنان طبل بازی کنند
Ба бонги дуҳули захма созӣ кунанд
به بانگ دهل زخمه سازی کنند
Бидон гӯна то рӯз гардад баланд
بدان گونه تا روز گردد بلند
Ба таблу дуҳули дрнёрнди банд
به طبل و دهل درنیارند بند
Бидон то з дарё барояд хурӯш
بدان تا ز دریا برآید خروش
Ниўшндаҳро мағз ноед ба ҷӯш
نیوشنده را مغز ناید به جوش
Ба фарзона шаҳ гуфт кин бонги сахт
به فرزانه شه گفت کاین بانگ سخت
Казу мағзҳо мешавад лухти лухт
کزو مغزها میشود لخت لخت
Чаҳ бонги сет ки афғон диҳад бодро ?
چه بانگست کهافغان دهد باد را؟
Сабаб чист ин бонгу фарёдро ?
سبب چیست این بانگ و فریاد را؟
Ба шаҳ гуфт фарзона каз Авестоад
به شه گفت فرزانه کز اوستاد
Чунин ёд дорам ки ҳар бомдод
چنین یاد دارم که هر بامداد
Чу бар рӯй оби аўФтди офтоб
چو بر روی آب اوفتد آفتاب
зи гармӣ мқбб шавад рӯй об
ز گرمی مقبب شود روی آب
Пас овозҳо хезад аз мавҷ бар
پس آوازها خیزد از موج بر
Ки уфтанд чун кӯҳ бар якдигар
که افتند چون کوه بر یکدیگر
Ба тундӣ чу тундар шаванд он замон
به تندی چو تندر شوند آن زمان
Ки тундӣ ҳамонасту тундари ҳамон
که تندی همانست و تندر همان
Дигаргуна доно барандохт рой
دگرگونه دانا برانداخت رای
Ки симоб дорад дарони оби ҷой
که سیماب دارد درآن آب جای
Чу хуршед ҷӯшон кунад об ро
چو خورشید جوشان کند آب را
Ба худ дар кунад ҷӯши симоб ро
به خود در کند جوش سیماب را
Дигар бора чун аз уфуқ бугзарад
دگر باره چون از افق بگذرد
Биндозад онро ки болои барад
بیندازد آنرا که بالا برد
Чу симоб дар пастӣ фитад зи авҷ
چو سیماب در پستی فتد ز اوج
Барояд чунон бонги ҳоили зи мавҷ
برآید چنان بانگ هایل ز موج
Ҷаҳони марзбони корфармои даҳр
جهان مرزبان کارفرمای دهر
Дар оварад лашгар ба наздики шаҳр
در آورد لشگر به نزدیک شهر
Фурӯд омад осоиш оғоз кард
فرود آمد آسایش آغاز کرد
Вазони марҳалаи барги раҳ соз кард
وزان مرحله برگ ره ساز کرد
Муқӣмони буқъа чу огаҳ шуданд
مقیمان بقعه چو آگه شدند
Ба коло харидани сӯй шаҳ шуданд
به کالا خریدن سوی شه شدند
Матоъӣ ки дар хӯрд он шаҳр буд
متاعی که در خورد آن شهر بود
Хариданд агар нӯш агар заҳр буд
خریدند اگر نوش اگر زهر بود
з ҳар нақди кон буд перояи шан
ز هر نقد کان بود پیرایهشان
Яке бист мекард сармояи шан
یکی بیست میکرد سرمایهشان
Шаҳ аз хоссаи хештан бе баҳо
شه از خاصه خویشتن بی بها
Ба ҳар муштарӣ кард чизеи раҳо
به هر مشتری کرد چیزی رها
Ҷудогона аз баҳри солорашон
جداگانه از بهر سالارشان
Басӣ нақд биниҳод дар борашон
بسی نقد بنهاد در بارشان
Чу донист солори он анҷуман
چو دانست سالار آن انجمن
Раҳу расми он шоҳи лашгари шикан
ره و رسم آن شاه لشگر شکن
Фиристод нзлӣ ба тартиби хеш
فرستاد نزلی به ترتیب خویش
Хӯришҳо дар он назул аз андоза беш
خورشها در آن نزل از اندازه بیش
Ҳам аз ҷинси моҳии ҳам аз гӯсфанд
هم از جنس ماهی هم از گوسفند
Дигар хӯрданиҳо ҷузи ин низ чанд
دگر خوردنیها جز این نیز چند
Худ омад ба хизмати басии узри хост
خود آمد به خدمت بسی عذر خواست
Ки ноед з мо назул роҳи ту рост
که ناید ز ما نزل راه تو راست
Биёбонёнро набошад наво
بیابانیان را نباشد نوا
Биҷузи гармӣ ӣӣ кон буд дар ҳаво
بجز گرمییی کان بود در هوا
Бар ӯ кард шаҳи арзи ойини хеш
بر او کرد شه عرض آیین خویش
Хабар додаш аз донишу дайни хеш
خبر دادش از دانش و دین خویش
зи шаҳи дайни пазируфт ва бо дайни сипос
ز شه دین پذیرفت و با دین سپاس
Казон гмрҳии гашти яздони шинос
کزان گمرهی گشت یزدان شناس
зи даргоҳи худ шоҳи неки ахтараш
ز درگاه خود شاه نیک اخترش
Гасӣ кард бо хлътӣ дар хӯриш
گسی کرد با خلعتی در خورش
Чу сиФўри шаби қирмизӣ дар набшат
چو سیفور شب قرمزی در نبَشت
Дарафтод ногоҳ азин боми ташт
درافتاد ناگاه ازین بام تشت
ФрўхФти шаҳ бо рақибони роҳ
فروخفت شه با رقیبان راه
зи ранҷ раҳ осуд то субҳгоҳ
ز رنج ره آسود تا صبحگاه
Чу райҳони субҳ аз ҷаҳони ?бардамӣад
چو ریحان صبح از جهان بردمید
Сари оҳанги фарёд дарё шунид
سر آهنگ فریاد دریا شنید
Магари ташти дӯшина ки афтода буд
مگر تشت دوشینه کهافتاده بود
Ба вақти саҳаргаҳ садо дода буд
به وقت سحرگه صدا داده بود
Шаҳ аз ҳавли он бонги Зуҳраи шикоф
شه از هول آن بانگ زَهره شکاف
Буғурред чун кӯси худ дар масоф
بغرید چون کوس خود در مصاف
Бифармуд то лашгари ошўФтнд
بفرمود تا لشگر آشوفتند
Ба як бораи навбат фурӯ кӯфтанд
به یکباره نوبت فرو کوفتند
Хурӯшидани таблу фарёди кӯс
خروشیدن طبل و فریاد کوس
Ҷарас боз кард аз гулӯии хурӯс
جرس باز کرد از گلوی خروس
Ба овози таблӣ ки бардоштанд
به آواز طبلی که برداشتند
Дигар бонгро бод пиндоштанд
دگر بانگ را باد پنداشتند
Бад-ӣни гӯна то сар баровард чошт
بدینگونه تا سر برآورد چاشت
Табираи ҷаҳонро дар ошӯб дошт
تبیره جهان را در آشوب داشت
Ҳамаи шаҳр аз овози он табли тез
همه شهر از آواز آن طبل تیز
Барошуфта гаштанд чун растхез
برآشفته گشتند چون رستخیز
Давиданд бар табли комади нафир
دویدند بر طبل کامد نفیر
Чу бар табли даҷоли бурноу пер
چو بر طبل دجال برنا و پیر
Шигифт омад овози он созашон
شگفت آمد آواز آن سازشان
Ки май буд ғолиб бар овозашон
که میبود غالب بر آوازشان
Чу нимӣ шуд аз рӯз гетӣ фурӯз
چو نیمی شد از روز گیتی فروز
Равони гашт аз онҷои шаҳи нимрўз
روان گشت از آنجا شه نیمروز
Ҳамаи марду зан дар замини бӯси шоҳ
همه مرد و زن در زمینبوس شاه
Ба ҳоҷат намӯдан гирифтанд роҳ
به حاجت نمودن گرفتند راه
Каз ин таблҳои шноът намой
کز این طبلهای شناعت نمای
Чаҳ бошад ки таблии Бамонеи биҷой ?
چه باشد که طبلی بمانی بجای؟
Магар чун хурушон шавад соз ӯ
مگر چون خروشان شود ساز او
Шавад бонги дарё ба овоз ӯ
شود بانگ دریا به آواز او
Ҷаҳондор дар вақти он дасти бӯс
جهاندار در وقت آن دستبوس
Ббхшидшон чанд харвори кӯс
ببخشیدشان چند خروار کوس
Дар он шаҳр аз он рӯзи расми аўФтод
در آن شهر از آن روز رسم اوفتاد
Ки дар ҷунбиш ояд дуҳули бомдод
که در جنبش آید دهل بامداد
Шаҳи он расмро низ бар ҷой дошт
شه آن رسم را نیز بر جای داشت
Ки ҳар субҳдам бо дуҳул пой дошт
که هر صبحدم با دهل پای داشت
Ба моҳӣ каму бештар зон замин
به ماهی کم و بیشتر زان زمین
Даромад ба ободии малики чин
درآمد به آبادی ملک چین
Ба лшгргаҳи хеши раҳ боз ёфт
به لشگرگه خویش ره باز یافت
Фалакро дигар бора дмсоз ёфт
فلک را دگر باره دمساز یافت
Биёсуд як моҳ аз он хастагӣ
بیاسود یک ماه از آن خستگی
Ҳаме кард айшӣ ба оҳистагӣ
همیکرد عیشی به آهستگی