Мғнии дили тангро чора нест
مغنی دل تنگ را چاره نیست
Биҷузи соз кон ҳаст ва биғораҳ нест
بجز ساز کان هست و بیغاره نیست
Димоғи маро каз ғам омад ба ҷӯш
دماغ مرا کز غم آمد به جوش
Ба абрешим соз кун ҳалқаи гӯш
به ابریشم ِ ساز کن حلقه گوش
Чу дар хона хеш рафт офтоб
چو در خانهٔ خویش رفت آفتاب
з гармӣ шуд андоми шерони кабоб
ز گرمی شد اندام شیران کباب
Табашҳои бо ҳурӣ аз дастбурд
تبشهای با حوری از دستبرد
з рӯй ҳавои чирктарӣ стрд
ز روی هوا چرک تری سترد
Гё дона бикшод ва бинвишт барг
گیا دانه بگشاد و بنوشت برگ
Ба лолаи ситон андар афтод марг
به لالهستان اندر افتاد مرگ
Биҷӯшед дар кӯҳу саҳрои бухор
بجوشید در کوه و صحرا بخار
Шукр ханда зад мива бар миваи дор
شکرخنده زد میوه بر میوهدار
зи ҳомӯни сӯй кӯҳ шуд андалеб
ز هامون سوی کوه شد عندلیب
Ба ғурбат ҳаме гуфт чизеи ғариб
به غربت همیگفت چیزی غریب
Ба гӯши андараш аз ҳавои тамӯз
به گوش اندرش از هوای تموز
Навой чаковак наомад ҳануз
نوای چکاوک نیامد هنوز
ДрФшндаҳи хуршеди гардуни навард
درفشنده خورشید ِ گردوننورد
зи боди хазони неш ақраб нахурд
ز باد خزان نیش عقرب نخورد
Шабу рӯз май гашт дар чину занг
شب و روز میگشت در چین و زنگ
Ба дӯди афкании ташти оташ ба чанг
به دود افکنی تشت آتش به چنگ
Чу шерон дарид аз сари дасти зӯр
چو شیران درید از سر دست زور
Гуҳии соқи гову гуҳии сами гӯр
گهی ساق گاو و گهی سم گور
Дар айём бо ҳуру гармои гарм
در ایام با حور و گرمای گرم
Ки аз тоб хуршед шуд санги нарм
که از تاب خورشید شد سنگ نرم
Сикандари зи чини рой хрхиз кард
سکندر ز چین رای خرخیز کرد
Дар хобро танг даҳлез кард
درِ خواب را تنگ دهلیز کرد
Раҳо кард хоқони чинро ба ҷой
رها کرد خاقان چین را بهجای
Дигар бораи сӯй сафар кард рой
دگر باره سوی سفر کرد رای
Басии ганҷ дар пеш хоқон кашид
بسی گنج در پیش خاقان کشید
Вази онҷои сипаҳ дар биёбон кашид
وز آنجا سپه در بیابان کشید
Фурӯи кӯфт бар кӯси давлати дўол
فرو کوفت بر کوس دولت دوال
з машриқ даромад ба ҳади шимол
ز مشرق درآمد به حد شمال
Биёбону рег равон диду бас
بیابان و ریگ روان دید و بس
На паранда дар вай на ҷанбндаи кас
نه پرنده در وی نه جنبنده کس
Басӣ рафту кас дар биёбон надид
بسی رفت و کس در بیابان ندید
Ҳамон роҳро низ поён надид
همان راه را نیز پایان ندید
Замин дид рахшон ва аз рахнаи давр
زمین دید رخشان و از رخنه دور
Дар ӯ реги рухшанда монанди нур
در او ریگ رخشنده مانند نور
Ба шаҳ гуфт раҳбар ки ин реги пок
به شه گفت رهبر که این ریگ پاک
Ҳама нуқра шуд нуқраи тобнок
همه نقره شد نقرهٔ تابناک
Ба андоза бурдор азин роҳи ганҷ
به اندازه بردار ازین راه گنج
На чандон ки маҳмил каш ояд ба ранҷ
نه چندان که محملکش آید به رنج
Ба лашгар магӯ вар на аз ишқи сим
به لشگر مگو ورنه از عشق سیم
Гарон бор гирданд ва ёбанд бим
گرانبار گردند و یابند بیم
Ҳамаи бори шаҳ буд пари зари ноб
همه بار شه بود پر زر ناب
Бидон нуқраи номади дилашро шитоб
بدان نقره نامد دلش را شتاب
Валек орзӯ дар маниш кор кард
ولیک آرزو در منش کار کرد
Азуи уштурӣ чандро бор кард
ازو اشتری چند را بار کرد
Бидон роҳ мерафт чун боди тез
بدان راه میرفت چون باد تیز
Ҳаворо надид аз замини гирди хез
هوا را ندید از زمین گرد خیز
Ба як ҳафта нанишаст бар ҷомаи гирд
به یک هفته ننشست بر جامه گرد
Ки аз нуқра буд он заминро навард
که از نقره بود آن زمین را نورد
Ту гуфтӣ ки шуд хок ва обаш дунем
تو گفتی که شد خاک و آبش دونیم
Яке нимаи симоб ва як нимаи сим
یکی نیمه سیماب و یک نیمه سیم
На дар симаши ором шоист кард
نه در سیمش آرام شایست کرد
На симобро низ шоист хӯрд
نه سیماب را نیز شایست خورد
зи савдо ӣ раҳ ки он на кам дард буд
ز سودای ره کهآن نه کم درد بود
Саводӣ бидон сим дар хӯрд буд
سوادی بدان سیم در خورد بود
Куҷои чашмае буд монанди нӯш
کجا چشمهای بود مانند نوش
Дар он оби симобро буд ҷӯш
در آن آب سیماب را بود جوش
Чу шӯриш набӯдӣ дар оби зулол
چو شورش نبودی در آب زلال
зи симоби касро набӯдӣ малол
ز سیماب کس را نبودی ملال
Бхўрдндии он обҳоро далер
بخوردندی آن آبها را دلیر
Ки об аз зибр буду симоби зер
که آب از زبر بود و سیماب زیر
Чу шӯриш дар об омадӣ пеш ва пас
چو شورش در آب آمدی پیش و پس
Нхўрдндии он обро ҳеҷ кас
نخوردندی آن آب را هیچکس
Вагар хӯрдӣ аз роҳи ғифлат касе
وگر خوردی از راه غفلت کسی
Нмондии дарави зиндагонии басӣ
نماندی درو زندگانی بسی
Бифармуд шаҳ то чу рой оваранд
بفرمود شه تا چو رای آورند
Дар он оби дониш ба ҷой оваранд
در آن آبْ دانش به جای آورند
Чунон баркашанд обро зи обгир
چنان برکشند آب را زآبگیر
Ки сокин буд оби ҷунбиш пазир
که ساکن بود آب جنبش پذیر
Бад-ӣни гӯнаи як моҳи рафтанди роҳ
بدینگونه یک ماه رفتند راه
Басии мардум аз тишнагӣ шуд табоҳ
بسی مردم از تشنگی شد تباه
Расиданд аз он мФрши сими суд
رسیدند از آن مفرش سیم سود
Ба хокӣ казов будашон зод буд
به خاکی کزاو بودشان زاد بود
Ниҳоданд бар хоки рухсори пок
نهادند بر خاک رخسار پاک
Ки хокӣ наёсоед ало ба хок
که خاکی نیاساید الا به خاک
Падед омад оромгоҳии зи давр
پدید آمد آرامگاهی ز دور
Чунон каз шаби тираи тобандаи ҳўр
چنان کز شب تیره تابنده هور
Бар афрохтаи тоқӣ аз теғи кӯҳ
بر افراخته طاقی از تیغ کوه
Ки аз диданаш дар дил омад шиква
که از دیدنش در دل آمد شکوه
Ба болои он тоқи пирӯзаи ранг
به بالای آن طاق پیروزه رنگ
Кашида камари кӯҳӣ аз хораи санг
کشیده کمر کوهی از خاره سنگ
Гуруҳе бар он кӯҳи дайни парварон
گروهی بر آن کوه دین پروران
Мусулмону фориғи зи пайғамбари ан
مسلمان و فارغ ز پیغمبران
Ба илҳоми яздони з рӯй қиёс
به الهام یزدان ز روی قیاس
Дар аҳвол худ гашта яздони шинос
در احوال خود گشته یزدان شناس
Чу диданди симои Искандарӣ
چو دیدند سیمای اسکندری
Пазиро шудандаш ба пайғамбарӣ
پذیرا شدندش به پیغمبری
Ба таълим ӯ хотир оростанд
به تعلیم او خاطر آراستند
Взўи дониш ва дод дархостанд
وزو دانش و داد درخواستند
Сикандари барояшон дар дайни кушод
سکندر برایشان در دین گشاد
Биҷузи дайну дониши басӣ чиз дод
بجز دین و دانش بسی چیز داد
Чу диданди шоҳии чунон чораи соз
چو دیدند شاهی چنان چاره ساز
Ба чорагарӣ дар кушоданд боз
به چاره گری در گشادند باز
Ки шафқат барои довари дастгир
که شفقت برای داور دستگیر
Бар ин зери дастони фармон пазир
بر این زیردستان فرمانپذیر
Пас ин гриўаҳ дар ин санглох
پسِ این گریوه در این سنگلاخ
Яке дашти бинӣ чу дарёи фарох
یکی دشت بینی چو دریا فراخ
Гуруҳе дар он дашти ёҷўҷи ном
گروهی در آن دشت یاجوج نام
Чу мо одамии зодау деви фом
چو ما آدمی زاده و دیو فام
Чу деви ани оҳани дили алмоси чанг
چو دیوانِ آهندلْ الماسچنگ
Чу гиреҳгони бади гавҳари ошуфтаи ранг
چو گرگانِ بدگوهرْ آشفتهرنگ
Расидаи зи сар то қадами мӯишон
رسیده ز سر تا قدم مویشان
Набинӣ нишонеи ту аз рӯишон
نبینی نشانی تو از رویشان
Ба чанголу дандони ҳама чун дада
به چنگال و دندان همه چون دده
Ба хӯни рехтани чанг ва дандон зада
به خون ریختن چنگ و دندان زده
Бигиранд ҳангоми так бод ро
بگیرند هنگام تک باد را
Ба нохуни бснбнди пӯлод ро
به ناخن بسنبند پولاد را
Ҳама дар хирому хӯриши носипос
همه در خرام و خورش ناسپاس
Набинӣ дар эшон каси эзади шинос
نبینی در ایشان کس ایزد شناس
з ҳар туъмае кон буд ҷустанӣ
ز هر طعمهای کان بود جستنی
Таомӣ надоранд ҷузи растанӣ
طعامی ندارند جز رستنی
Надоранд ҷузи хоб ва ҷуз хӯрд кор
ندارند جز خواب و جز خورد کار
Намирад яке то назояд ҳазор
نمیرد یکی تا نزاید هزار
Гёиии сети онҷои замини хезашон
گیاییست آنجا زمین خیزشان
Чу булбул буд донаи тезашон
چو بلبل بود دانه تیزشان
Аз он ҳар шубони рӯз баҳрӣ хуранд
از آن هر شبان روز بهری خورند
Ҳамонҷои бхсбнду дрнгзрнд
همانجا بخسبند و درنگذرند
Чу бар офтоби афканди моҳи ҷурм
چو بر آفتاب افکند ماه جِرم
Биҷӯшанд бар худ ба кирдори карам
بجوشند بر خود به کردار کِرم
Хуранд ончӣ ёбанд бетарсу бим
خورند آنچه یابند بی ترس و بیم
Бад-ӣни гӯна то моҳ гардад ду ним
بدین گونه تا ماه گردد دو نیم
Чу гирад камии моҳи нокоста
چو گیرد کمی ماه ناکاسته
Шара гардад аз ҷумлаи бархеста
شره گردد از جمله برخاسته
Фитад сол то сол аз абри сиёҳ
فتد سال تا سال از ابر سیاه
Ситамкораи тнинии он ҷойгоҳ
ستمکاره تنینی آن جایگاه
Ба андозаи онк дар дашту кӯҳ
به اندازه آنک در دشت و کوه
Аз ӯ сайр гирданд чандон гуруҳ
از او سیر گردند چندان گروه
Ба умеди он кӯҳи дарёи ситез
به امید آن کوه دریا ستیز
Ки андоздши абри сайлоби рез
که اندازدش ابر سیلاب ریز
Чу овози тундар хурӯш оваранд
چو آواز تندر خروش آورند
Заминро зи дӯзах ба ҷӯш оваранд
زمین را ز دوزخ به جوش آورند
зи сармастии хӯни он аждаҳо
ز سرمستی خون آن اژدها
Кунанд обу донаи яке маи раҳо
کنند آب و دانه یکی مه رها
Дигар хӯрдашон нест ҷузи беху барг
دگر خوردشان نیست جز بیخ و برگ
Набошанд бемор то рӯзи марг
نباشند بیمار تا روز مرگ
Чу мерад аз эшон яке он гуруҳ
چو میرد از ایشان یکی آن گروه
Хўрндши ҳамон сон дар он дашту кӯҳ
خورندش همانسان در آن دشت و کوه
На мурдор монад дар он хоки шӯр
نه مردار ماند در آن خاک شور
На каси мурдае низ бинад на гӯр
نه کس مردهای نیز بیند نه گور
Ҷузи ин як ҳунар нест кони обу хок
جز این یک هنر نیست کان آب و خاک
зи мурдори даври сет ва аз мурдаи пок
ز مردار دورست و از مرده پاک
Ба ҳар муддати оранд бар мо шитоб
به هر مدت آرند بر ما شتاب
Кунанд ошёнҳои моро хароб
کنند آشیانهای ما را خراب
зи мо гўспнди ан ба ғорат баранд
ز ما گوسپندان به غارت برند
Хӯришҳои мо ҳар чаҳ бошад хуранд
خورشهای ما هر چه باشد خورند
зи гурги он чунон кам гурезади гила
ز گرگ آن چنان کم گریزد گله
Каз он гургсорон саги машғала
کزآن گرگساران سگ مشغله
Чу дар мо ба куштан ситез оваранд
چو در ما به کشتن ستیز آورند
Бакӯшанд ва бар мо гурез оваранд
بکوشند و بر ما گریز آورند
Гурезем аз эшон бар ин кӯҳи сахт
گریزیم از ایشان بر این کوه سخت
Ба кирдори парандагон бар дарахт
به کردار پرندگان بر درخت
Надоранд поеи чунон он гуруҳ
ندارند پایی چنان آن گروه
Ки моро дар оранд аз он теғи кӯҳ
که ما را درآرند از آن تیغ کوه
Ба дафъи чунон сахти патёра Эй
به دفع چنان سخت پتیارهای
Савобат буд гар кунӣ чора Эй
ثوابت بود گر کنی چارهای
Чу бишунид шаҳи ҳукми иأҷўҷ ро
چو بشنید شه حکم یأجوج را
Ки пели афканд ҳар яке ъўҷ ро
که پیل افکند هر یکی عوج را
Бидон гӯнаи сад ӣ зи пӯлоди баст
بدان گونه سدی ز پولاد بست
Ки то растхез ш набошад шикаст
که تا رستخیزش نباشد شکست
Чу толеъ намӯд он баланди ахтар ӣ
چو طالع نمود آن بلند اختری
Ки шуд сохтаи сади Искандар ӣ
که شد ساخته سد اسکندری
Аз он марҳалаи сӯии шаҳрии шитофт
از آن مرحله سوی شهری شتافت
Ки бисёр каси ҷуст ва онро наёфт
که بسیار کس جست و آن را نیافت
Дигар бора дар кори олам рӯй
دگر باره در کارِ عالم روی
Равон шуд саропардаи хусравӣ
روان شد سراپردهٔ خسروی
Бар он кор чун муддатии бргзшт
بر آن کار چون مدتی برگذشت
Битозед як моҳ бар кӯҳу дашт
بتازید یک ماه بر کوه و دشت
Падед омад оростаи манзилӣ
پدید آمد آراسته منزلی
Ки аз диданаш тоза шуд ҳар дилӣ
که از دیدنش تازه شد هر دلی
Ҷаҳондор бо раҳи бсичони хеш
جهاندار با ره بسیچان خویش
Раҳ оварад чашм аз раҳ оварад пеш
ره آورد چشم از ره آورد پیش
Дигаргуна дид он заминро сиришт
دگرگونه دید آن زمین را سرشت
Ҳам об равон дид ҳам кору кишт
هم آب روان دید هم کار و کشت
Ҳамаи роҳи пари боғу девори не
همه راه پُر باغ و دیوار نی
Гила дар гилаи каси нигаҳдори не
گله در گله کس نگهدار نی
зи лашгари яке дасти барзади фарох
ز لشگر یکی دست برزد فراخ
Казон мивае бргшоиди зи шох
کزان میوهای برگشاید ز شاخ
Начида яке миватар ҳануз
نچیده یکی میوه تر هنوز
зи хушкии таниш чун камони гашти кўз
ز خشکی تنش چون کمان گشت کوز
Савор ӣ дигар гўспнд ӣ гирифт
سواری دگر گوسپندی گرفت
Табаш карду зи он кор пандӣ гирифт
تبش کرد و زآن کار پندی گرفت
Сикандар чу зини ибрати огоҳи гашт
سکندر چو زین عبرت آگاه گشت
зи хушку турши дасти кӯтоҳи гашт
ز خشک و ترش دست کوتاه گشت
Бифармуд то ҳар ки буд аз сипоҳ
بفرمود تا هر که بود از سپاه
зи боғи касон даст дорад нигоҳ
ز باغ کسان دست دارد نگاه
Чу лухтӣ гроиндаҳ шуд дар шитоб
چو لختی گراینده شد در شتاب
Гузар кард аз он сабзау ҷӯии об
گذر کرد از آن سبزه و جوی آب
Падедор шуд шаҳр ӣ ороста
پدیدار شد شهری آراسته
Чу Фирдавсӣ аз неъмату хоста
چو فردوسی از نعمت و خواسته
Чу омад ба дарвозаи шаҳри танг
چو آمد به دروازهٔ شهر تنگ
Надидаш дарии зи оҳану чӯбу санг
ندیدش دری زآهن و چوب و سنگ
Дар он шаҳр шуд бо танӣ чанд пер
در آن شهر شد با تنی چند پیر
Ҳамаи ғояти андешу ибрат пазир
همه غایتاندیش و عبرتپذیر
Дуконҳо басӣ ёфт ороста
دکانها بسی یافت آراسته
Дар ӯ қуфл аз ҷумлаи бархеста
در او قفل از جمله برخاسته
Муқӣмони он шаҳри мардуми навоз
مقیمان آن شهر مردم نواز
Ба пеш омадандаш ба сад узри боз
به پیش آمدندش به صد عذر باز
Фурӯди оўридндш аз раҳ ба кох
فرود آوریدندش از ره به کاخ
Ба кохӣ чу минӯ ӣ минои фарох
به کاخی چو مینوی مینا فراخ
Басӣ хон неъмати броростнд
بسی خوان نعمت برآراستند
Ниҳоданд ва худ пеши бархестанд
نهادند و خود پیش برخاستند
Парастиш намуданд бо сад ниёз
پرستش نمودند با صد نیاز
Зиҳии мизбонони меҳмони навоз
زهی میزبانان مهمان نواز
Чу пзрФт шаҳ назул шанро ба меҳр
چو پذرفت شه نزلشان را به مهر
Бидон хуб чеҳрон барафрӯхт чеҳр
بدان خوب چهران برافروخت چهر
Бпрсидшон кин чунин бе ҳарос
بپرسیدشان کاین چنین بیهراس
Чроиид ва худро надоред пос
چرایید و خود را ندارید پاس
Бад-ӣни эминӣ чун зӣед аз газанд ?
بدین ایمنی چون زیید از گزند؟
Ки бар дар надорад касе қуфлу банд ?
که بر در ندارد کسی قفل و بند؟
Ҳамон боғбон нест дар боғи кас
همان باغبان نیست در باغ کس
Рама низ чӯпон надорад зи пас
رمه نیز چوپان ندارد ز پس
Шабоне на ва сад ҳазорон гила
شبانی نه و صد هزاران گله
Гила карда бар кӯҳу саҳрои яла
گله کرده بر کوه و صحرا یله
Чигуна сет ва ин ноҳифозӣ з чист ?
چگونهست و این ناحفاظی ز چیست؟
Ҳифози шуморо тавалло ба кист ?
حفاظ شما را تولّا به کیست؟
Бузургон он додпарвар диёр
بزرگان آن داد پرور دیار
Дуо тоза карданд бар шаҳриёр
دعا تازه کردند بر شهریار
Ки он кас ки бар фурқати афсари ниҳод
که آن کس که بر فرقَت افسر نهاد
Бақо ӣ ту бар қадари афсари дҳод !
بقای تو بر قدر افسر دهاد!
Худои бод дар корҳо ёварат !
خدا باد در کارها یاورت!
Ҳунари сиккаи номи номоварат !
هنر سکهٔ نامِ نامآورت!
Чу пурседӣ аз ҳоли мо неку бад
چو پرسیدی از حال ما نیک و بد
Бигӯеми шаҳро ҳамаи ҳоли худ
بگوییم شه را همه حال خود
Чунон дони ҳақиқат ки мо ин гуруҳ
چنان دان حقیقت که ما این گروه
Ки ҳастем сокини дарин дашту кӯҳ
که هستیم ساکن درین دشت و کوه
Гуруҳеи заъифони дайнпарвар ӣам
گروهی ضعیفان دینپروریم
Сари мӯе аз ростӣ нагузарем
سر مویی از راستی نگذریم
Надорем бар пардаи каҷи бсич
نداریم بر پردهٔ کج بسیچ
Биҷузи рост бозӣ ндонем ҳеҷ
بجز راستبازی ندانیم هیچ
Дар каҷ рӯй бар ҷаҳон баста ем
در کجروی بر جهان بستهایم
зи дунёи бад-ӣни ростӣ руста ем
ز دنیا بدین راستی رستهایم
Дурӯғӣ нагӯем дар ҳеҷ боб
دروغی نگوییم در هیچ باب
Ба шаб божгўнаҳ набинем хоб
به شب باژگونه نبینیم خواب
Напурсем чизе казу суд нест
نپرسیم چیزی کزو سود نیست
Ки яздон аз он кор хушнӯд нест
که یزدان از آن کار خشنود نیست
Пазирем ҳарчӣ он худоӣ буд
پذیریم هرچه آن خدایی بود
Хусумати худои озмоиӣ буд
خصومت خدای آزمایی بود
Нкўшим бо карда кирдигор
نکوشیم با کردهٔ کردگار
Парастандаро бо хусумат чаҳ кор
پرستنده را با خصومت چهکار
Чу оҷиз буд ёр , ёрӣ кунем
چو عاجز بود یار، یاری کنیم
Чу сахтӣ расад , бурдборӣ кунем
چو سختی رسد، بردباری کنیم
Гар аз мо касеро зӣоне расад
گر از ما کسی را زیانی رسد
Вази он рахнаи моро нишоне расад
وزآن رخنه ما را نشانی رسد
Бар оремаш аз кӣсаи хеши ком
بر آریمش از کیسهٔ خویش کام
Ба сармоя худ кунемаш тамом
به سرمایهٔ خود کنیمش تمام
Надорад зи мо каси зи каси мол беш
ندارد ز ما کس ز کس مال بیش
Ҳама рост қисмем дар моли хеш
همه راست قِسمیم در مال خویش
Шуморем худро ҳамаи ҳамсарон
شماریم خود را همه همسران
Нхндим бар гиряи дигарон
نخندیم بر گریهٔ دیگران
зи дузд ан надорем ҳаргизи ҳарос
ز دزدان نداریم هرگز هراس
На дар шаҳри шаҳна на дар кӯии пос
نه در شهر شحنه نه در کوی پاس
зи дигари касони мо ндздими чиз
ز دیگر کسان ما ندزدیم چیز
зи мо дигарон ҳам ндзднд низ
ز ما دیگران هم ندزدند نیز
Надорем дар хонаҳо қуфлу банд
نداریم در خانهها قفل و بند
Нигаҳбон на бо гов ва бо гӯсфанд
نگهبان نه با گاو و با گوسفند
Худо кард хирадони моро бузург
خدا کرد خردان ما را بزرگ
Сутури ани мо фориғ аз шеру гург
ستوران ما فارغ از شیر و گرگ
Агар гург бар мяши мо дам занад
اگر گرگ بر میش ما دم زند
Ҳалокаш дар он ҳол бар ҳам занад
هلاکش در آن حال بر هم زند
Гар аз кишти мо каси баради хӯша Эй
گر از کشت ما کس برد خوشهای
Расад бар дилаши тирӣ аз гӯша Эй
رسد بر دلش تیری از گوشهای
Бакорем донаи гуҳи кишту кор
بکاریم دانه گه کشت و کار
Сипорем кушта ба парвардгор
سپاریم کشته به پروردگار
Нигарадем бар гирди гоўрсу ҷӯ
نگردیم بر گرد گاوَرس و جو
Магари баъди шаш ма ки бошад дарав
مگر بعد شش مه که باشد درو
Ба мо аз ончӣ бар ҷой худ ме расад
به ما از آنچه بر جای خود میرسد
Яке донаро ҳафтсад ме расад
یکی دانه را هفتصد میرسد
Чунингар яке кор вагар сад кунем
چنین گر یکی کار و گر صد کنیم
Таваккул бар эзад на бар худ кунем
توکل بر ایزد نه بر خود کنیم
Нигаҳдор мо ҳаст яздону бас
نگهدار ما هست یزدان و بس
Ба яздон паноҳему дигар ба кас
به یزدان پناهیم و دیگر به کس
Сухани чинӣ аз кас наёмухтем
سخنچینی از کس نیاموختیم
зи айби касони дида бар дӯхтем
ز عیب کسان دیده بر دوختیم
Гар аз мо касеро расад доварӣ
گر از ما کسی را رسد داوری
Кунемаш сӯии маслиҳати ёварӣ
کنیمش سوی مصلحت یاوری
Набошем касро ба бади раҳнамӯн
نباشیم کس را به بد رهنمون
Нҷўиими фитна , наризем хӯн
نجوییم فتنه، نریزیم خون
Ба ғами хории икдгр ғам хӯрем
به غمخواری یکدگر غم خوریم
Ба шодии ҳамон ёр якдигарем
به شادی همان یار یکدیگریم
Фиреби зару симро дар шумор
فریب زر و سیم را در شمار
Наёрем ва ноед касеро ба кор
نیاریم و ناید کسی را به کار
Надорем хӯрдӣ як аз як дареғ
نداریم خوردی یک از یک دریغ
Нахоҳем ҷӯи сангӣ аз кас ба теғ
نخواهیم جو سنگی از کس به تیغ
Даду домро нест аз мо гурез
دد و دام را نیست از ما گریز
На моро бар озори эшон ситез
نه ما را بر آزار ایشان ستیز
Ба вақти ниёзи оҳӯу Ғарму гӯр
به وقت نیاز آهو و غرم و گور
зи дарҳо дар оянд моро ба зӯр
ز درها در آیند ما را به زور
Аз он ҷумла чун дар шикори оварем
از آن جمله چون در شکار آوریم
Ба миқдори ҳоҷати бакори оварем
به مقدار حاجت بکار آوریم
Дигарҳо ки бошем аз он бе ниёз
دگرها که باشیم از آن بینیاز
Надоремашон аз дару дашти боз
نداریمشان از در و دشت باز
На бисёр хор ӣам чун гову хар
نه بسیارخواریم چون گاو و خر
На лаб низ бар баста аз хушк ва тар
نه لب نیز بر بسته از خشک و تر
Хӯрем он қадари моя аз гарму сард
خوریم آنقدر مایه از گرم و سرد
Ки чандон дигар тавонем хӯрд
که چندان دیگر توانیم خورد
зи мо дар ҷавонӣ намирад касе
ز ما در جوانی نمیرد کسی
Магари пери ков умр дорад басӣ
مگر پیر کاو عمر دارد بسی
Чу мерад касе дил надорем танг
چو میرد کسی دل نداریم تنگ
Ки дармони он дард ноед ба чанг
که درمان آن درد ناید به چنگ
Пас кас нагӯем чизе наҳуфт
پسِ کس نگوییم چیزی نهفت
Ки дар пеш рӯйиш наёрем гуфт
که در پیش رویش نیاریم گفت
Таҷассус насозем кин кас чаҳ кард ?
تجسس نسازیم کاین کس چه کرد؟
Фиғон бар наёварем конро ки хӯрд ?
فغان بر نیاوریم کآن را که خورد؟
Ба ҳар сон ки моро расад хубу зишт
به هر سان که ما را رسد خوب و زشت
Сар худ нтобем аз он сарнавишт
سر خود نتابیم از آن سرنوشت
Ба ҳарчӣ офаринанда карда сети рост
به هرچه آفریننده کردهست راست
Нагӯем кин чун ва он аз куҷост
نگوییم کاین چون و آن از کجاست
Касе гирад аз халқ бо мо қарор
کسی گیرد از خلق با ما قرار
Ки бошад чу мо поку парҳезгор
که باشد چو ما پاک و پرهیزگار
Чу аз сирати мо дигаргун шавад
چو از سیرت ما دگرگون شود
зи паргори мо зуд берун шавад
ز پرگار ما زود بیرون شود
Сикандар чу дид он чунон расму роҳ
سکندر چو دید آن چنان رسم و راه
Фурӯ монад саргашта бар ҷойгоҳ
فرو ماند سرگشته بر جایگاه
Каз он хубтар қисса нашунида буд
کز آن خوبتر قصه نشنیده بود
На дар номаи хусравони дида буд
نه در نامهٔ خسروان دیده بود
Ба дил гуфт азин розҳои шигифт
به دل گفت ازین رازهای شگفت
Агар зиракии панд бояд гирифт
اگر زیرکی پند باید گرفت
Нахоҳам дигар дар ҷаҳон тохтан
نخواهم دگر در جهان تاختن
Ба ҳар сайди гуҳи домӣ андохтан
به هر صیدگه دامی انداختن
Маро бас шуд аз ҳарчӣ андӯхтам
مرا بس شد از هرچه اندوختم
Ҳисобии казин мардуми омухтам
حسابی کزین مردم آموختم
Ҳамоно ки пеши ҷаҳони озмоӣ
همانا که پیش جهان آزمای
Ҷаҳон ҳаст азин неки мардони биҷой
جهان هست ازین نیکمردان بجای
Бадишони гирифтаи сети олами шиква
بدیشان گرفتهست عالم شکوه
Ки аўтод олам шуданд ин гуруҳ
که اوتاد عالم شدند این گروه
Агар сират инаст мо брчаҳем ?
اگر سیرت اینست ما برچهایم؟
Вагар мардум инанд пас мо кием ? !
وگر مردم اینند پس ما کهایم؟!
Фиристодан мо ба дарёу дашт
فرستادن ما به دریا و دشت
Бидон буд то бояд ӣнҷои гузашт
بدان بود تا باید اینجا گذشت
Магари сайри гирдами зи хуии дадон
مگر سیر گردم ز خوی ددان
Дар омӯзам ойини ин бихаради ан
در آموزم آیین این بخردان
Гар ин қавмро пеш азин дидамӣ
گر این قوم را پیش ازین دیدمی
Ба гирди ҷаҳон бар нгрдидмӣ
به گرد جهان بر نگردیدمی
Ба кунҷӣ дар аз кӯҳи бншстмӣ
به کنجی در از کوه بنشستمی
Ба эзади парастии миёни бстмӣ
به ایزد پرستی میان بستمی
Азин расм нагузаштӣ ойини ман
ازین رسم نگذشتی آیین من
Ҷузи ин дайн набӯдӣ дигар дайни ман
جز این دین نبودی دگر دین من
Чу дид он чунон дайну дайни парварӣ
چو دید آن چنان دین و دینپروری
Накард аз бунаи ёди пайғамбарӣ
نکرد از بنه یاد پیغمبری
Чу дар ҳақ худ дидашон ҳақи шинос
چو در حق خود دیدشان حقشناس
Дуруд ва дирам додашон бе қиёс
درود و درم دادشان بیقیاس
Аз он мамлакати шодмони бозгашт
از آن مملکت شادمان بازگشت
Равон кард лашгар чу дарё ба дашт
روان کرد لشگر چو دریا به دشت
зи рангини илмҳои дебо ӣ рӯм
ز رنگین علَمهای دیبای روم
Вшӣ пӯш гашта ҳамаи марзу бум
وشیپوش گشته همه مرز و بوم
Ба ҳар кӯҳу бешаи зи шоху зи шх
به هر کوه و بیشه ز شاخ و ز شخ
Парокандаи лашгар чу мӯру малах
پراکنده لشگر چو مور و ملخ
Ба ҳар ҷо ки ӯ тохтии борагӣ
به هر جا که او تاختی بارگی
Рҳондии басии каси зи бечорагӣ
رهاندی بسی کس ز بیچارگی