Мғнӣ бисоз аз дам ҷон физой

مغنی بساز از دم جان‌فزای

Калидӣ ки шуд ганҷи гавҳари гушой

کلیدی که شد گنج گوهر گشای

Барин дар магар чун калид оварӣ

برین در مگر چون کلید آوری

Азуи ганҷи гавҳари падед оварӣ

ازو گنج گوهر پدید آوری

Чу мива расида шавад шох ро

چو میوه رسیده شود شاخ را

Кдиўр Фромш кунад кох ро

کدیور فرامش کند کاخ را

зи баси миваи боғи ороста

ز بس میوه باغ آراسته

Замин муҳташам гардад аз хоста

زمین محتشم گردد از خواسته

зи шодии лаби писта хандон шавад

ز شادی لب پسته خندان شود

Рутаб бар лабаши тез дандон шавад

رطب بر لبش تیز دندان شود

Шавад чеҳраи нори афрӯхта

شود چهرهٔ نار افروخته

Чу тоҷӣ дар ӯ лаълҳо дӯхта

چو تاجی در او لعلها دوخته

Рухи сурхи себ андар ояд ба ғанҷ

رخ سرخ سیب اندر آید به غنج

Ба гардани кашии сари براردи туранҷ

به گردن‌کشی سر برآرد ترنج

Арӯсони рузро замӣ гашта маст

عروسان رز را زمی گشته مست

Ҳамаи себу норанҷи бинӣ ба даст

همه سیب و نارنج بینی به دست

зи баси нори коўрдаҳи бустони зи шох

ز بس نار کاورده بستان ز شاخ

Пар аз нори пистон шудаи кӯйу кох

پر از نار پستان شده کوی و کاخ

Ба дуздии ҳам аз шохи анҷӣрдор

به دزدی هم از شاخ انجیردار

Дар овехтаи мурғи анҷӣри хор

در آویخته مرغ انجیر‌خوار

з бе равғании хоки бодоми дӯст

ز بی روغنی خاک بادام دوست

зи сари кандаи бодомро мағзу пӯст

ز سر کنده بادام را مغز و پوست

Лаби лаъли унноби шукри шикан

لب لعل عناب شکر شکن

Зада бӯса бар фундуқ бе даҳан

زده بوسه بر فندق بی دهن

Дарахтони магар сур ме сохтанд

درختان مگر سور می‌ساختند

Ки унноб ва фундуқ барандохтанд

که عناب و فندق برانداختند

зи сармастии ангури мшгини кулоҳ

ز سرمستی انگور مشگین کلاه

Бронгшти печидаи зулфи сиёҳ

برانگشت پیچیده زلف سیاه

Каду бар кашида тараб равад ро

کدو بر کشیده طرب رود را

Гаулӯгири кушта ба амрўд ро

گلوگیر کشته به امرود را

Сабадҳои ангури созанда май

سبدهای انگور سازنده می

Зрўии сабади каши баровардаи хуй

زروی سبد کش برآورده خوی

Шудаи хӯшаи полудаи сар то ба дам

شده خوشه پالوده سر تا به دم

зи чархишати шераш шудаи сӯии хам

ز چرخشت شیرش شده سوی خم

Лаби хами баровардаи ҷӯшу нафир

لب خم برآورده جوش و نفیر

Ҳам аз буии шираи ҳам аз буии шер

هم از بوی شیره هم از بوی شیر

Дарин фасли коФоқро сур буд

درین فصل کافاق را سور بود

Сикандари зи сӯрии чунон давр буд

سکندر ز سوری چنان دور بود

Биёбону водӣу дарёу кӯҳ

بیابان و وادی و دریا و کوه

Шабу рӯз май гашт бо он гуруҳ

شب و روز می‌گشت با آن گروه

Басии халқро аз раҳи сулҳу ҷанг

بسی خلق را از ره صلح و جنگ

Бурун оваред аз гузарҳои танг

برون آورید از گذرهای تنگ

Чу паймона умраш омад ба сар

چو پیمانهٔ عمرش آمد به سر

Бар ӯ низ ҳам танг шуд раҳгузар

بر او نیز هم تنگ شد رهگذر

Ҷаҳонро ба омад шудан ҳар ки ҳаст

جهان را به آمد شدن هر که هست

Дўлхтӣ дарӣ дид лухтии шикаст

دولختی دری دید لختی شکست

Азин сарви шаш паҳлавии ҳафт шох

ازین سرو شش پهلوی هفت شاخ

Ки болоаш тангасту паҳлуи фарох

که بالاش تنگست و پهلو فراخ

Чунонаш омад овози ҳотиф ба гӯш

چنانش آمد آواز هاتف به گوش

Казин бештари сӯй бешӣ макуш

کزین بیشتر سوی بیشی مکوش

Расонадии заминро ба охири навард

رساندی زمین را به آخر نورد

Сӯии манзили аввалин бози гирд

سوی منزل اولین باز گرد

Сикандар чу бар хат нагорд дабир

سکندر چو بر خط نگارد دبیر

Буд панҷ ҳарфи ин сухани ёдгир

بود پنج حرف این سخن یادگیر

Басаст инки бар кӯҳу дарёии жарф

بسست اینکه بر کوه و دریای ژرف

Задӣ панҷ навбати бад-ӣни панҷ ҳарф

زدی پنج نوبت بدین پنج حرف

Зкори ҷаҳони панҷа кӯтоҳ кун

زکار جهان پنجه کوتاه کن

Сӯии хона то панҷ ма роҳ кун

سوی خانه تا پنج مه راه کن

Магари ҷон ба Юнони барии зини диёр

مگر جان به یونان بری زین دیار

Ниўшндаҳ маст шуд ҳӯшёр

نیوشندهٔ مست شد هوشیار

Битарседу гӯшӣ броўоз дошт

بترسید و گوشی برآواز داشت

Аз он хуши рикобии Аннани боздошт

از آن خوش رکابی عنان بازداشت

Ба шоистагони роз маълум кард

به شایستگان راز معلوم کرد

Вази онҷои гароиши сӯй рӯм кард

وز آنجا گرایش سوی روم کرد

Ба хушкӣ ватарӣу дарёу дашт

به خشکی و تری و دریا و دشت

Басии роҳ ва бероҳро дар навишт

بسی راه و بی راه را در نوشت

Ба Кирмон расед аз канори ҷаҳон

به کرمان رسید از کنار جهان

з Кирмон даромад ба крмоншҳон

ز کرمان درآمد به کرمانشهان

Вази онҷо ба Бобули буруни баради роҳ

وز آنجا به بابل برون برد راه

зи Бобули сӯй рӯм зад боргоҳ

ز بابل سوی روم زد بارگاه

Чу омад зи Бобули сӯии шаҳри зӯр

چو آمد ز بابل سوی شهر زور

Саломат шуд аз пайкари шоҳи давр

سلامت شد از پیکر شاه دور

Ба сустӣ даромад так борагӣ

به سستی درآمد تک بارگی

зи тоқат фурӯ монад як борагӣ

ز طاقت فرو ماند یک‌بارگی

Бакӯшед корди сӯии рӯми рой

بکوشید کارد سوی روم رای

Фурӯ баста шуд шахсро дасту пой

فرو بسته شد شخص را دست و پای

Гумони баради кобӣ гзоиндаҳ хӯрд

گمان برد کابی گزاینده خورد

Дару заҳру заҳри андар ва кор кард

در و زهر و زهر اندر و کار کرد

Наҳифи таваҳҳуми танишро гудохт

نهیب توهم تنش را گداخت

Нашуд коргар ҳар алоҷӣ ки сохт

نشد کارگر هر علاجی که ساخت

Ду асба фиристод қосиди зи пеш

دو اسبه فرستاد قاصد ز پیش

Ба Юнони замини пеши дастури хеш

به یونان زمین پیش دستور خویش

Ки башитоб ва таъҷил кун сӯии ман

که بشتاب و تعجیل کن سوی من

Магари бозбӣнии яке рӯй ман

مگر بازبینی یکی روی من

Ҳамон зираконро ки кор огаҳанд

همان زیرکان را که کار آگهند

Биовар агар сад ва гар панҷаанд

بیاور اگر صد و گر پنجهند

Чу қосид ба дастур доно расед

چو قاصد به دستور دانا رسید

Дар бастаро ҷуст бо худ калид

در بسته را جست با خود کلید

Надид ончӣ зу растгорӣ буд

ندید آنچه زو رستگاری بود

Дарави нақши умедворӣ буд

درو نقش امیدواری بود

Ҳамаи зираконро зи Юнону рӯм

همه زیرکان را ز یونان و روم

Талаб кард ва омад бидон марзу бум

طلب کرد و آمد بدان مرز و بوم

Ҳам аз раҳ даромад бар шаҳриёр

هم از ره درآمد بر شهریار

Ба рӯзӣ на кони рӯз буд ихтиёр

به روزی نه کان روز بود اختیار

Тани шоҳро бар замин дид паст

تن شاه را بر زمین دید پست

Ба ранҷӣ ки натавон аз он ранҷ раст

به رنجی که نتوان از آن رنج رست

Пас онгоҳ зад бӯса бар дасти шоҳ

پس آنگاه زد بوسه بر دست شاه

Бимолидаши ангушт бар набзгоҳ

بمالیدش انگشت بر نبضگاه

Чу андоза набз дид аз нахуст

چو اندازهٔ نبض دید از نخست

Нишон аз далелӣ дигар бозҷст

نشان از دلیلی دگر بازجست

Бифармуд аз онҷо ки дар хӯрд буд

بفرمود از آنجا که در خورد بود

Дўоӣӣ ки доруии он дард буд

دوائی که داروی آن درد بود

Давогар буд ҷумлаи оби ҳаёт

دواگر بود جمله آب حیات

Вафо чун кунад чун даройади вафот

وفا چون کند چون درآید وفات

Ҷаҳонҷӯйро кор аз он даргузашт

جهانجوی را کار از آن درگذشت

Ки ранҷиш ба роҳат кунад бозгашт

که رنجش به راحت کند بازگشت

Аз он моя каз хонаи асли барад

از آن مایه کز خانهٔ اصل برد

Вадиат ба хоҳандагон май супурд

ودیعت به خواهندگان می‌سپرد

Ҷаҳон чун зараш дод дар дики хос

جهان چون زرش داد در دیک خاص

Халосӣ ки аз хок бояд халос

خلاصی که از خاک باید خلاص

Вуҷӯдаш ки сокин шуд аз тохтан

وجودش که ساکن شد از تاختن

Даромад ба барги адами сохтан

درآمد به برگ عدم ساختن

Шукри хандаи шамъӣ ки ҷон ме навохт

شکر خنده شمعی که جان می‌نواخت

Чу шамъу шукри зи об ва оташ гудохт

چو شمع و شکر ز آب و آتش گداخت

Баромади яке бод ва зад бар чароғ

برآمد یکی باد و زد بر چراغ

Фурӯи рехти барг аз дарахтони боғ

فرو ریخت برگ از درختان باغ

На сабзӣ раҳо кард бар шохи сарв

نه سبزی رها کرد بر شاخ سرو

На пар монад бар навбаҳории тзрў

نه پر ماند بر نوبهاری تذرو

Фурӯзандаи гулҳои бо буии машк

فروزنده گلهای با بوی مشک

Фурӯи пжмриднд бар хоки хушк

فرو پژمریدند بر خاک خشک

Сикандар ки бар сифти маи зини ниҳод

سکندر که بر سفت مه زین نهاد

зи нолндгии сар ба болини ниҳод

ز نالندگی سر به بالین نهاد