Мғнӣ дигар бора бинавоз равад

مغنی دگر باره بنواز رود

Ба ёдор аз он хуфтагон дар сурӯд

به یادآر از آن خفتگان در سرود

Бибин сӯзи ман соз кун сози ту

ببین سوز من ساز کن ساز تو

Магар хуш бихуфтам бар овози ту

مگر خوش بخفتم بر آواز تو

Чу бар гул шабихун кунад змҳрир

چو بر گل شبیخون کند زمهریر

Ба тифлӣ шавад шохи гулбарги пер

به طفلی شود شاخ گلبرگ پیر

Нишоед шудани маргро чораи соз

نشاید شدن مرگ را چاره‌ساز

Дар чора бар кас накарданд боз

درِ چاره بر کس نکردند باز

Таби марг чун қасд мардум кунад

تب مرگ چون قصد مردم کند

Алоҷ аз шносндаҳи пай гум кунад

علاج از شناسنده پی گم کند

Чу шабро гузориш даромад ба зист

چو شب را گزارش درآمد به زیست

Бихандед хуршед ва шабнам гирист

بخندید خورشید و شبنم گریست

Ҷаҳондори нолндаҳ тар шуд зи дӯш

جهاندار نالنده‌تر شد ز دوش

зи бонги ҷарасҳо баромади хурӯш

ز بانگ جرس‌ها برآمد خروش

Арастӯи ҷаҳондидаи чораи соз

ارسطو جهاندیدهٔ چاره‌ساز

Ба бечорагӣ монад аз он чораи боз

به بیچارگی ماند از آن چاره باز

Ки умед баӣ дар шҳншаҳ надид

که امید بهی در شهنشه ندید

Дар андозаи кор ӯ раҳ надид

در اندازهٔ کار او ره ندید

Ба шаҳ гуфт к-эии шамъи равшани равон

به شه گفت کای شمع روشن‌روان

Ба ту чашми равшани ҳамаи хусравон

به تو چشم روشن همه خسروان

Чупарвардагонро назар шуд зи кор

چو پروردگان را نظر شد ز کار

Назари дор бар файзи парвардгор

نظر دار بر فیض پروردگار

Аз он пештари комади ин сайли тез

از آن پیشتر کامد این سیل تیز

Чаро бар наомад зи мо растхез

چرا بر نیامد ز ما رستخیز

Вазони пеш кин май бирезад ба ҷом

وزان پیش کاین می‌ بریزد به جام

Чаро ҷони мо бар наомад зи ком ?

چرا جان ما بر نیامد ز کام؟

Нахоҳам ки мўиит ларзон шавад

نخواهم که موییت لرزان شود

Туро мӯӣ уфтад , маро ҷон шавад

ترا موی افتد، مرا جان شود

Валек аз чунин шарбатии ногузир

ولیک از چنین شربتی ناگزیر

Набошад каси эмини зи бурноу пер

نباشد کس ایمن ز برنا و پیر

На дил медиҳад гуфтан ин ме бануш

نه دل می‌دهد گفتن این می بنوش

Ки михўоргонро براردи зи ҳуш

که میخوارگان را برآرد ز هوش

На гуфтани тавон кин суроҳе бирез

نه گفتن توان کاین صراحی بریز

Ки дар базм шаҳ кард натавон ситез

که در بزم شه کرد نتوان ستیز

Дариғо чароғии бад-ӣни равшанӣ

دریغا چراغی بدین روشنی

Бихоҳад нишастани з бе равғанӣ

بخواهد نشَستن ز بی‌روغنی

Мадор аз тиҳии равғании дил ба доғ

مدار از تهی روغنی دل به داغ

Ки ногуҳи зи паии брФрўзди чароғ

که ناگه ز پی برفروزد چراغ

Ҷаҳондори гуфтои азин даргузар

جهاندار گفتا ازین درگذر

Ки омад марои зиндагонии басар

که آمد مرا زندگانی بسر

Ба фармон ман нест гардони сипеҳр

به فرمان من نیست گردان سپهر

На ман додаам гардиши моҳу меҳр

نه من داده‌ام گردش ماه و مهر

Кафии хокаму қатрае оби суст

کفی خاکم و قطره‌ای آب سست

зи нари модае офарӣдаи нахуст

ز نر ماده‌ای آفریده نخست

зи парвардагиҳои парвардгор

ز پروردگی‌های پروردگار

Ба онҷои расидами саранҷоми кор

به آنجا رسیدم سرانجام کار

Ки чандон ки шояд шудани пеш ва пас

که چندان که شاید شدن پیش و پس

Маро буд бар ҷумлагии дастрас

مرا بود بر جملگی دسترس

Дар он вақт кардам ҷаҳони хусравӣ

در آن وقت کردم جهان خسروی

Ки ҳам ҷони қавӣ буд ва ҳам тани қавӣ

که هم جان قوی بود و هم تن قوی

Чу омад кунун нотавонии падед

چو آمد کنون ناتوانی پدید

Ба дигари кодаи рахт бояд кашид

به دیگر کده رخت باید کشید

Мада беш азинми шароби ғурур

مده بیش ازینم شراب غرور

Ки ҳаст оби ҳайвони азин чоҳи давр

که هست آب حیوان ازین چاه دور

з дӯзах машав ташнаро чораи ҷӯй

ز دوزخ مشو تشنه را چاره‌جوی

Сухан дар биҳиштаст ва он чори ҷӯй

سخن در بهشت است و آن چار جوی

Дуоро ба омурзишовар ба кор

دعا را به آمرزش آور به کار

Магар раҳматӣ бахшад омрзгор

مگر رحمتی بخشد آمرزگار

Чу рахт аз бар кӯҳи баради офтоб

چو رخت از بر کوه بُرد آفتاب

Сари шоҳ шоҳон даромад ба хоб

سر شاه شاهان درآمد به خواب

Шаб омад чаҳ шаби кождҳоиии сиёҳ

شب آمد چه شب کاژدهایی سیاه

Фурӯи басти зулмати пасу пеши роҳ

فرو بست ظلمت پس و پیش راه

Шабии сахт бемеҳру торики чеҳр

شبی سخت بی‌مهر و تاریک‌چهر

Ба торикии андар ки дидаи сети меҳр ?

به تاریکی اندر که دیده‌ست مهر؟

Ситораи гиреҳи баста бар корҳо

ستاره گره بسته بر کارها

Фурӯи дӯхтаи лаб ба мсморҳо

فرو دوخته لب به مسمارها

Фалаки дузду моҳи фалаки дуздгир

فلک دزد و ماه فلک دزدگیر

Ба ҳам ҳар ду афтода дар хами қӣр

به‌هم هر دو افتاده در خُم قیر

Ҷаҳон чун сияҳ дӯдӣ ангехта

جهان چون سیه دودی انگیخته

Ба мӯеи зи дӯзахи дроўихтаҳ

به مویی ز دوزخ درآویخته

Дар он шаби бдонгўнаҳи бгдохти шоҳ

در آن شب بدانگونه بگداخت شاه

Ки дар бисту ҳафтуми шаби хеши моҳ

که در بیست و هفتم شب خویش ماه

Чу аз меҳри модар ба ёд омадаш

چو از مهر مادر به یاد آمدش

Парешонеи андар ниҳод омадаш

پریشانی اندر نهاد آمدش

Бифармуд каз рӯмёни як дабир

بفرمود کز رومیان یک دبیر

Ки бошад хирадманду бедору пер

که باشد خردمند و بیدار و پیر

Ба дӯди сияҳи дркшди хома ро

به دود سیه درکشد خامه را

Нависад сӯии модараши нома ро

نویسد سوی مادرش نامه را

Дар он номаи савгандҳои гарон

در آن نامه سوگندهای گران

Фарибанда чун лобаи модарон

فریبنده چون لابه مادران

Ки аз баҳри ман дили надории нижанд

که از بهر من دل نداری نژند

Нкўшӣ ба фарёди носӯдманд

نکوشی به فریاد ناسودمند

Дабири забоновар аз гуфт шоҳ

دبیر زبان‌آور از گفتِ شاه

Ҷаҳон кард бар нома хонон сиёҳ

جهان کرد بر نامه‌خوانان سیاه

Ду шохаи сари калаки як шох кард

دو‌شاخه سر کلکِ یک‌شاخ کرد

Фалакро ба фарҳанг сӯрох кард

فلک را به فرهنگ سوراخ کرد

Чу бар шақа коғаз омад абир

چو بر شقهٔ کاغذ آمد عبیر

Шуд андоми коғаз чу мшгини ҳарир

شد اندام کاغذ چو مشگین حریر

зи паргори маънӣ ки борӣк шуд

ز پرگار معنی که باریک شد

Нависандаро чашм торик шуд

نویسنده را چشم تاریک شد

Пас аз офарини офаринанда ро

پس از آفرین آفریننده را

Ки бенаӣ ӯ дод бинанда ро

که بینایی او داد بیننده را

Якеу бадв ҳар якеро ниёз

یکی و بدو هر یکی را نیاز

Якояки ҳамаи халқро корсоз

یکایک همه خلق را کارساز

Чунин баста буд он фурӯзон нигор

چنین بسته بود آن فروزان نگار

Аз он парваришҳо ки ояд ба кор

از آن پرورش‌ها که آید به کار

Ки ин нома аз ман ки Искандарам

که این نامه از من که اسکندرم

Сӯии чори модар на як модарам

سوی چار مادر نه یک مادرم

Кигар қатра шуд , чашмаи бадрӯди бод

که گر قطره شد‌، چشمه بدرود باد

Шикастаи сабу бар лаб равад бод

شکسته سبو بر لب رود باد

Агар сурх себӣ даромад ба гирд

اگر سرخ سیبی درآمد به گرد

з равнақ мефитод норанҷи зард

ز رونق میفتاد نارنج زرد

Бар ин зрдглгар ситам кард бод

بر این زردگل گر ستم‌کرد باد

Дарахти гули сурхи сарсабзи бод

درخت گل سرخ سرسبز باد

На ин гӯям эй модари меҳрбон

نه این گویم ای مادر مهربان

Ки меҳр аз дил ояд фузун аз забон

که مهر از دل آید فزون از زبان

Бисӯзӣ якегар хабар бишинавӣ

بسوزی یکی گر خبر بشنوی

Ки чун шуд ба боди он гули хусравӣ

که چون شد به باد آن گل خسروی

Мсўз аз паии дасти пурвирди хеш

مسوز از پی دست‌پرورد خویش

Бунаи даст бар сӯзиши дарди хеш

بنه دست بر سوزش درد خویش

Азин сӯзати айёми даврии дҳод

ازین سوزت ایام دوری دهاد

Худояти дарин ғами сабурии дҳод

خدایت درین غم صبوری دهاد

Ба ширӣ ки хӯрдам зи пистони ту

به شیری که خوردم ز پستان تو

Ба хоби хушам дар шабистони ту

به خواب خوشم در شبستان تو

Ба сӯзи дили модари пеши мейр

به سوز دل مادر پیش میر

Ки бошад ҷавони мурда ва ӯ мондаи пер

که باشد جوان مرده و او مانده پیر

Ба фармонпазирон дунёу дайн

به فرمان پذیران دنیا و دین

Ба фармондиҳи осмону замин

به فرماندهٔ آسمان و زمین

Ба ҳуҷҷат нависон девони хок

به حجت‌نویسان‌ِ دیوان خاک

Ба ҷовиди монони менавии пок

به جاوید‌مانان‌ِ مینوی پاک

Ба зиндониёни замини зери хишт

به زندانیان زمین زیر خشت

Ба нузҳат нишинон хоки биҳишт

به نزهت‌نشینان‌ِ خاک بهشت

Ба ҷонӣ казу ҷонвар шуд набот

به جانی کزو جانور شد نبات

Ба ҷони доварии корд аз ғами наҷот

به جان داوری کارد از غم نجات

Ба мавҷӣ ки хезади зи дарёии ҷӯад

به موجی که خیزد ز دریای جود

Ба амре казу созўр шуд вуҷӯд

به امری کزو سازور شد وجود

Ба он ном каз номҳо бартараст

به آن نام کز نامها برترست

Ба он нақш корояш пайкараст

به آن نقش کارایش پیکرست

Ба паргори ҳафт осмони баланд

به پرگار هفت آسمان بلند

Ба феҳристи ҳафт ахтари арҷманд

به فهرست هفت اختر ارجمند

Ба огоҳии марди яздони шинос

به آگاهی مرد یزدان‌شناس

Ба тарсоеи ақли соҳиби қиёс

به ترسایی عقل صاحب‌قیاس

Ба ҳар шамъ каз дониш афрӯхтанд

به هر شمع کز دانش افروختند

Ба ҳар кӣса каз файз бар дӯхтанд

به هر کیسه کز فیض بر دوختند

Ба фарқӣ ки давлат баров тофтаи сет

به فرقی که دولت براو تافته‌ست

Ба пое ки роҳ ризо ёфта сет

به پایی که راه رضا یافته‌ست

Ба парҳезгорони покизаи рой

به پرهیزگاران پاکیزه‌رای

Ба борӣки байнони мушкили гушой

به باریک بینان‌ِ مشکل گشای

Ба хушбӯеи хоки афтодагон

به خوشبویی‌ِ خاک افتادگان

Ба хуши хуии табъи озодагон

به خوش‌خویی‌ِ طبع‌ آزادگان

Ба озарми султони дарвеши дӯст

به آزرم سلطان‌ِ درویش‌دوست

Ба дарвеши қонеъ ки султон худ ӯст

به درویش قانع که سلطان خود اوست

Ба сарсабзии субҳи ороста

به سرسبزی صبح آراسته

Ба мақбулӣ назул нохоста

به مقبولی نزل ناخواسته

Ба шаби зиндаи дорон бе гоҳи хез

به شب‌زنده‌داران‌ِ بی‌گاه‌خیز

Ба хокии ғарибони хунобаи рез

به خاکی غریبان خونابه ریز

Ба шаби нолаи талхи зиндониён

به شب‌نالهٔ تلخ‌ِ زندانیان

Ба қандили миҳроби рӯҳонӣон

به قندیل محراب روحانیان

Ба муҳтоҷии Тифли ташна ба шер

به محتاجی طفل تشنه به شیر

Ба навмидии дардмандони пер

به نومیدی دردمندان پیر

Ба зли ғарибони бемори туаш

به ذل غریبان بیمار توش

Ба ашки ятемони печидаи гӯш

به اشک یتیمان پیچیده‌گوش

Ба азлат нишинон саҳрои дард

به عزلت‌نشینان صحرای درد

Ба нохуни кабӯдони сармои сард

به ناخن کبودان سرمای سرد

Ба нохФтгиҳои ғмхўоргон

به ناخفتگی‌های غمخوارگان

Ба дармондагиҳои бечорагон

به درماندگی‌های بیچارگان

Ба ранҷӣ ки хусбад бар осӯдагӣ

به رنجی که خسبد بر آسودگی

Ба ишқӣ ки покаст аз олӯдагӣ

به عشقی که پاکست از آلودگی

Ба пирӯзии ақли кӯтоҳи даст

به پیروزی عقل کوتاه‌دست

Ба хурсандии зуҳди хилвати параст

به خرسندی زهد خلوت‌پرست

Ба ҳарфӣ ки дар дафтари мардумии сет

به حرفی که در دفتر مردمی‌ست

Ба нақшӣ ки маҳмили каши одамии сет

به نقشی که محمل‌کش آدمی‌ست

Ба дардӣ ки захмаш падедор нест

به دردی که زخمش پدیدار نیست

Ба захмӣ ки бо марҳамаш кор нест

به زخمی که با مرهمش کار نیست

Ба сабрӣ ки дар ношикеб буд

به صبری که در ناشکیبا بود

Ба шармӣ ки дар рӯй зебо буд

به شرمی که در روی زیبا بود

Ба фарёди фарёди он як нафас

به فریاد فریاد آن یک نفس

Ки навмед бошад зи фарёдрас

که نومید باشد ز فریادرس

Ба сидқӣ ки раведи зи дайни парварон

به صدقی که روید ز دین‌پروران

Ба ваҳйӣ ки ояд ба пайғамбарон

به وحیی که آید به پیغمبران

Бидон раҳ казу нест касро гзир

بدان ره کزو نیست کس را گزیر

Бидон роҳбари ков буд дастгир

بدان راهبر کاو بود دستگیر

Ба он дар казин дргзштн бадваст

به آن در کزین درگذشتن بدوست

Мароу туро бозгаштан бадваст

مرا و ترا بازگشتن بدوست

Ба нодидан рӯй дмсози ту

به نادیدن روی دمساز تو

Ба маҳрӯмии гӯш аз овози ту

به محرومی گوش از آواز تو

Ба он орзӯ каз миннат бас мабод

به آن آرزو کز منت بس مباد

Бад-ӣни оҷизӣ кин чунин кас мабод

بدین عاجزی کاین چنین کس مباد

Ба додоФринӣ ки доранда ӯст

به دادآفرینی که دارنده اوست

Ҳамон ҷони даҳ ва ҷон бароранда ӯст

همان جان‌دِه و جان برآرنده اوست

Ки чун ин васиқат расад сӯии ту

که چون این وثیقت رسد سوی تو

Нагирад гиреҳи тоқи абрӯии ту

نگیرد گره طاق ابروی تو

Мусӣбат надорӣ напӯшӣ пилос

مصیبت نداری نپوشی پلاس

Ба ҳанҷори манзили шӯии раҳи шинос

به هنجار منزل شوی ره‌شناس

Напечӣ ба нола , нагардӣ зи роҳ

نپیچی به ناله‌، نگردی ز راه

Кунӣ дар саранҷоми гетии нигоҳ

کنی در سرانجام گیتی نگاه

Агар монданӣ шуд ҷаҳон бар касе

اگر ماندنی شد جهان بر کسی

Бимон дар ғаму сӯгвории басӣ

بمان در غم و سوگواری بسی

Вари аидўнкаҳ бар кас намонад ҷаҳон

ور ایدونکه بر کس نمانَد جهان

Ту низ ошно бош бо ҳамРаҳон

تو نیز آشنا باش با همرهان

?герат рағбат ояд кианда хурӣ

گرت رغبت آید که انده خوری

Кунӣ сӯгворӣу мотам гарӣ

کنی سوگواری و ماتم‌گری

Аз он пеши кондаҳи хурӣ зинҳор

از آن پیش کانده خوری زینهار

Бророи меҳмонӣ ӣӣ шоҳвор

برآرای مهمانی‌یی شاهوار

Бихон халқро ҷумлаи меҳмони хеш

بخوان خلق را جمله مهمان خویش

Мунодии барангез бар хон хеш

منادی برانگیز بر خوان خویش

Ки он кас хӯрд ин хӯришҳои пок

که آن‌کس خورَد این خورش‌های پاک

Ки ғоиб набошад варои зери хок

که غایب نباشد ورا زیر خاک

Агар зон хӯриш ҳо хӯрд миҳмон

اگر زان خورش‌ها خورد میهمان

Ту низанда ман бихӯр дар замон

تو نیز انده من بخور در زمان

Вагар кас наёрад назар сӯй хӯрд

وگر کس نیارد نظر سوی خوَرد

Ту низанда ғоибон дарнавард

تو نیز انده غایبان درنورد

Ғам ман махӯр кони ман дар гузашт

غم من مخور کان‌ِ من در گذشت

Ба кори ғам хеш кун бозгашт

به کار غم خویش کن بازگشت

Чунон дон ки поем дўчндини диранг

چنان دان که پایم دوچندین درنگ

На ҳам пои умрами даройад ба санг ?

نه هم پای عمرم درآید به سنگ؟

Чу бисёре умри мо андакии сет

چو بسیاری عمر ما اندکی‌ست

Агар даҳ буд сол вагар сад яке сет

اگر ده بود سال و گر صد یکی‌ست

Чаро тарсам аз рафтан ҳашт боғ ?

چرا ترسم از رفتن هشت باغ؟

Ки дар бо калидасту раҳ бо чароғ

که در با کلیدست و ره با چراغ

Чаро сар наёрам сӯии он сарир ?

چرا سر نیارم سوی آن سریر؟

Ки ҷовид бошам бар ӯ ҷойгир

که جاوید باشم بر او جایگیر

Чаро хуш наронам бидон сайдгоҳ ?

چرا خوش نرانم بدان صیدگاه؟

Ки бедӯд абраст ва бе гирди роҳ

که بی دود ابرست و بی گرد راه

Чу бар ман намонад ин сарои фиреб

چو بر من نماند این سرای فریب

зи ман боди вомондагонро шикеб

ز من باد واماندگان را شکیب

Чу шабдизи ман ҷуст аз ин тунд равад

چو شبدیز من جَست از این تند رود

зи ман бод бар дӯстдорони дуруд

ز من باد بر دوستداران درود

Раҳонед моро фалаки зини ҳисор

رهانید ما را فلک زین حصار

Ки бодои ҳамаи кас чу мо растгор

که بادا همه کس چو ما رستگار

Чу номаи басари бараду унвони набшат

چو نامه بسر برد و عنوان نبشت

Фиристод ва худ рафт сӯии биҳишт

فرستاد و خود رفت سوی بهشت

Ба сад меҳнат оварад шабро ба рӯз

به صد محنت آورد شب را به روز

Ҳама рӯз нолид бо дарду сӯз

همه روز نالید با درد و سوز

Дигари шаб ки шаби тахт бар пел зад

دیگر شب که شب تخت بر پیل زد

Замин чун фалаки ҷома дар нил зад

زمین چون فلک جامه در نیل زد

Чу хуршеди гарданда бар гирд рӯй

چو خورشید گردنده بر گِردِ روی

Дар он шаби з нохун баровард мӯӣ

در آن شب ز ناخن برآورد موی

Ситора фурӯрихт нохуни зи чанг

ستاره فروریخت ناخن ز چنگ

Ҳаво шуд пар аз нохуни сими ранг

هوا شد پر از ناخن سیم‌رنگ

зи дидаи фурӯ бастан рӯй шоҳ

ز دیده فرو بستن روی شاه

Ба нохун харошида рӯй моҳ

به ناخن خراشیدهٔ روی ماه

Пилосӣ зи гесуӣ шаб сохтанд

پلاسی ز گیسوی شب ساختند

Заминро ба гардан дарандохтанд

زمین را به گردن درانداختند

зи коми занб заҳрӣ ангехтанд

ز کام ذنب زهری انگیختند

Маи чархро дар гулӯ рехтанд

مه چرخ را در گلو ریختند

Дигаргуна шуд шоҳ аз ойини хеш

دگرگونه شد شاه از آیین خویش

Коҷл дид болои болини хеш

کاجل دید بالای بالین خویش

БиФшрди хӯни рагаши зери пай

بیفشرد خون رگش زیر پی

з ҷӯшидани хӯн бар оварад хуй

ز جوشیدن خون بر آورد خوَی

Сиёҳии зи дидаи бдздиди хол

سیاهی ز دیده بدزدید خال

Сипедаи дамашро даромад завол

سپیده دمش را درآمد زوال

Ба ҷон омаду ҷонаш аз кор шуд

به جان آمد و جانش از کار شد

Дами ҷони супурдан падедор шуд

دم جان سپردن پدیدار شد

Бихандед ва дар ханда чун шамъи мард

بخندید و در خنده چون شمع مرد

Бидон кас ки ҷон дод ҷонро супурд

بدان کس که جان داد جان را سپرد

зи шамъи даманда чунон рафт нур

ز شمع دمنده چنان رفت نور

Каз ӯ монад бинандаро чашми давр

کز او ماند بیننده را چشم دور

Шитобандаи мурғи он чунон бар парид

شتابنده مرغ آن چنان بر پرید

Ки то ошёни ҳеҷ мурғаш надид

که تا آشیان هیچ مرغش ندید

Надидам касеро зи корогҳон

ندیدم کسی را ز کارآگهان

Ки огаҳ шуд аз корҳои ниҳон

که آگه شد از کارهای نهان

Дарин кор агар чораи каси шинохт

درین کار اگر چارهٔ کس شناخت

Чаро чораи кори худро насохт

چرا چارهٔ کار خود را نساخت

Сикандар чу барбаст азин хонаи рахт

سکندر چو بربست ازین خانه رخت

Задандаш ба болои ин хаймаи тахт

زدندش به بالای این خیمه تخت

Чаҳ некӣ ки андари ҷаҳон ӯ накард

چه نیکی که اندر جهان او نکرد

Ҷаҳонаши бёзрд ва некӯ накард

جهانش بیازرد و نیکو نکرد

Саранҷом чун дар пас парда рафт

سرانجام چون در پس پرده رفت

зи бедоди гетии дил озурда рафт

ز بیداد گیتی دل‌آزرده رفت

Агар чаҳ зи раҳ тофтани тафта буд

اگر چه ز ره تافتن تفته بود

Раҳе рафт кони роҳи норафта буд

رهی رفت کان راه نارفته بود

Раҳи анҷомро ҳар куҷо соз дод

ره انجام را هر کجا ساز داد

Аз он раҳ ба гетии хабар боз дод

از آن ره به گیتی خبر باز داد

Чаро чун ба кӯчи адам роҳ рафт

چرا چون به کوچ عدم راه رفت

Хабарҳои он роҳ бо кас нагуфт ?

خبرهای آن راه با کس نگفت؟

Магари ҳаркии даргиради ин роҳи пеш

مگر هرکه درگیرد این راه پیش

Фромш кунад роҳи гуфтори хеш

فرامش کند راه گفتار خویش

Агар гуфтанӣ будӣ ин қиссаи боз

اگر گفتنی بودی این قصه باز

Наҳуфтаи нмондии дарин пардаи роз

نهفته نماندی درین پرده راز

Баҳори Сикандар чу аз боди сахт

بهار سکندر چو از باد سخت

Ба хоки аўФтод аз киёнии дарахт

به خاک اوفتاد از کیانی درخت

Заданд аз камарҳои зркор ӯ

زدند از کمرهای زرکار او

Яке маҳди заррини сазовор ӯ

یکی مهد زرین سزاوار او

Паранд дарунаши зи кофури пар

پرند درونش ز کافور پر

Ба дебои беруни бромўдаҳ дар

به دیبای بیرون برآموده در

Аз андудани машку моўрду авд

از اندودن مشک و ماورد و عود

Ба ҷўдӣ шудаи мавҷи тӯфони ҷӯад

به جودی شده موج طوفان جود

Рақибӣ ки атраши кафан соӣ кард

رقیبی که عطرش کفن سای کرد

Ба тобути заррин дараш ҷой кард

به تابوت زرین درش جای کرد

Чу тани марду андом чун сими суд

چو تن مرد و اندام چون سیم سود

Кафани атру тобути симин чаҳ суд ?

کفن عطر و تابوت سیمین چه سود‌؟

зи тобути фармӯдаи бади шаҳриёр

ز تابوت فرموده بد شهریار

Ки як даст ӯро кунанд ошкор

که یک دست او را کنند آشکار

Дар он дасти хокии тиҳии рехта

در آن دست خاکی تهی ریخته

Мунодии з ҳар сӯи барангехта

منادی ز هر سو برانگیخته

Ки фармондиҳи ҳафт кишвари замин

که فرمانده هفت کشور زمین

Ҳамин як тан омад зи шоҳони ҳамин

همین یک تن آمد ز شاهان همین

з ҳар ганҷи дунё ки дар бори баст

ز هر گنج دنیا که در بار بست

Биҷузи хок чизе надорад ба даст

بجز خاک چیزی ندارد به دست

Шумо низ чун аз ҷаҳон бигузаред

شما نیز چون از جهان بگذرید

Азин хокдони тира хокӣ бурид

ازین خاکدان تیره خاکی برید

Сӯии Мисри бурдандаш аз шаҳри зӯр

سوی مصر بردندش از شهر زور

Ки буд он диёр аз бидонадяши давр

که بود آن دیار از بداندیش دور

Ба Искандаряш ватан сохтанд

به اسکندریش وطن ساختند

зи тахташ ба таҳта дар андохтанд

ز تختش به تخته در انداختند

зи доғи ҷаҳони ҳеҷ каси ҷони набард

ز داغ جهان هیچ‌کس جان نبرد

Каси ин рқъаҳ бо ӯ ба поёни набард

کس این رقعه با او به پایان نبرد

Баробар дар айвони он тахтгоҳ

برابر در ایوان آن تختگاه

Ниҳоданд зери замини тахти шоҳ

نهادند زیر زمین تخت شاه

Надорад ҷаҳони дӯстӣ бо касе

ندارد جهان دوستی با کسی

Наёбӣ дарави меҳрбонии басӣ

نیابی درو مهربانی بسی

Ба хокаш супурданду гаштанди боз

به خاکش سپردند و گشتند باز

Дар дахма карданд бар ваии фароз

در دخمه کردند بر وی فراز

Ҷаҳонро бадингуна шуд расму роҳ

جهان را بدینگونه شد رسم و راه

Ба орад бгоҳ ва надорад нигоҳ

به آرد بگاه و ندارد نگاه

Ба поёни расонданди чандини ҳазор

به پایان رساندند چندین هزار

Наомад ба поён ҳануз ин шумор

نیامد به پایان هنوز این شمار

На зини риштаи сар ме тавон тофтан

نه زین رشته سر می‌توان تافتن

На сари риштаро метавон ёфтан

نه سر رشته را می‌توان یافتن

Таҷассусгарӣ шарти ин кӯй нест

تجسس گری شرط این کوی نیست

Дарин пардаи ҷузи хомшӣ рӯй нест

درین پرده جز خامشی روی نیست

Бибин дар ҷаҳонгар ҷаҳони дида Эй

ببین در جهان گر جهان دیده‌ای

Казу чанд касро зиёни дида Эй

کزو چند کس را زیان دیده‌ای

Ҷаҳонӣ ки бо ин чунин хорӣ аст

جهانی که با این‌چنین خواری است

На дар хӯрд чандин стмгорӣ аст

نه در خورد چندین ستمگاری است

Чаҳ бинии дарин торами серумаи гаван ?

چه بینی درین طارم سرمه گون؟

Ки меояд аз майл ӯ сайли хӯн

که می‌آید از میل او سیل خون

Чу хуршед шуд оташини майл ӯ

چو خورشید شد آتشین میل او

Дар андоз сангӣ ба қандил ӯ

در انداز سنگی به قندیل او

Дарин майли мангар ки заррин вааш аст

درین میل منگر که زرین‌وش است

Ки он зар на , аз сурхӣ оташ аст

که آن زر نه‌، از سرخی آتش است

Сар созгорӣ надорад сипеҳр

سر سازگاری ندارد سپهر

Камари баста бар кини мо моҳу меҳр

کمر بسته بر کین ما ماه و مهر

Машав ҷуфти ин ҷодӯии зарқи соз

مشو جفت این جادوی زرق‌ساز

Ки пинҳони каши сети ошкорои навоз

که پنهان‌کُش‌ست آشکارا نواز

Буруни лофи марҳам парастӣ занад

برون لاف مرهم‌پرستی زند

Даруни захмҳои дўдстӣ занад

درون زخم‌های دودستی زند

зи шуғли ҷаҳони даракаш эй дӯсти даст

ز شغل جهان درکش ای‌دوست دست

Ки моҳии бад-ӣни ҷавшан аз теғ раст

که ماهی بدین جوشن از تیغ رست

Чу тӯфони инсофи хоҳӣ буд

چو طوفان انصاف خواهی بود

Натарсад зи ғарқи онкии моҳӣ буд

نترسد ز غرق آنکه ماهی بود

Ҷаҳон чун дукони бришми кашии сет

جهان چون دکان بریشم‌کشی‌ست

Азуи нимӣ обӣ дигар оташии сет

ازو نیمی آبی دگر آتشی‌ست

Диҳад ҳалқаеро азинсў баӣ

دهد حلقه‌ای را ازینسو بهی

Вазон сӯ кунад ҳалқаеро тиҳӣ

وزان سو کند حلقه‌ای را تهی

Ба гетипажӯҳӣ чаҳ пойем дайр ?

به گیتی پژوهی چه پاییم دیر؟

Ки дӯдии сети болоу гардии сети зер

که دودی‌ست بالا و گَردی‌ست زیر

Бидон монад аҳволи ин дӯду гирд

بدان ماند احوال این دود و گرد

Ки ҳаст осмон бо замин дар набард

که هست آسمان با زمین در نبرد

Агар осмон бо замини сохтӣ

اگر آسمان با زمین ساختی

зи мо ҳар замонаши нпрдохтӣ

ز ما هر زمانش نپرداختی

Низомии гиреҳи барзани ин банд ро

نظامی گره برزن این بند را

Матарс ва матарсон танӣ чанд ро

مترس و مترسان تنی چند را

Ба меҳмонии базми султон шудан

به مهمانی بزم سلطان شدن

Нишоед ба раҳ бар пушаймон шудан

نشاید به ره بر پشیمان شدن

Чу султони салои дрдҳд гӯш кун

چو سلطان صلا دردهد گوش کن

Май талх бар ёд ӯ нӯш кун

می تلخ بر یاد او نوش کن

Сикандар казон ҷом чун гули шкФт

سکندر کزان جام چون گل شکفت

Ситади ҷом ва бар ёд ӯ хӯрд ва хуфт

ستد جام و بر یاد او خورد و خفت

Касеро ки он мехӯрд нӯши бод

کسی را که آن می‌ خورَد نوش‌باد

Биҷузи ёди султони фаромӯши бод

بجز یاد سلطان فراموش باد