Мғнии дилами сайри гашт аз нафир
مغنی دلم سیر گشت از نفیر
Баровари яке нола бар бонги зер
برآور یکی ناله بر بانگ زیر
Магари нола зерам ояд ба гӯш
مگر نالهٔ زیرم آید به گوش
Азин нолаи зор гирдам хамӯш
ازین نالهٔ زار گردم خموش
Сикандар чу зин канда бикшод банд
سکندر چو زین کنده بگشاد بند
Барафканад бар ҳсни гардуни каманд
برافکند بر حصن گردون کمند
Ҳамаи файласуфони даргоҳ ӯ
همه فیلسوفان درگاه او
Дар он пўиаҳи гаштанди ҳамроҳ ӯ
در آن پویه گشتند همراه او
Арастӯ чу воманд аз он офтоб
ارسطو چو واماند از آن آفتاب
Аз абри сияҳи баст бар худ ниқоб
از ابر سیه بست بر خود نقاب
Сиёҳӣ бапушед ва дар ғам нишаст
سیاهی بپوشید و در غم نشست
Чу вақт омад ӯ низ ҳам рахти баст
چو وقت آمد او نیز هم رخت بست
зи сарв сеӣ рафт боландагӣ
ز سرو سهی رفت بالندگی
Табиат даромад ба нолндгӣ
طبیعت درآمد به نالندگی
Нишастанд Юнонёни гирд ӯ
نشستند یونانیان گرد او
зи устод ӯ то ба шогирд ӯ
ز استاد او تا به شاگرد او
Чу диданди кони пайки манзили шинос
چو دیدند کان پیک منزلشناس
Ба манзил шавад бе рақибони пос
به منزل شود بی رقیبان پاس
Хабари бозҷстнд аз он ҳӯшманд
خبر بازجستند از آن هوشمند
Ки пайдо кун аҳволи чархи баланд
که پیدا کن احوال چرخ بلند
Бигӯ то чаҳ ҷавҳар шуд ин осмон
بگو تا چه جوهر شد این آسمان
Казу давр шуд ҳар касеро гумон
کزو دور شد هر کسی را گمان
Шитобандаи роҳи дигари сарой
شتابنده راه دیگر سرای
Чунин гуфт коизд буд раҳнамоӣ
چنین گفت کایزد بود رهنمای
Басии раҳбарӣ бар фалаки сохтам
بسی رهبری بر فلک ساختم
Бад-ӣни дил ки ман парда бишнохтам
بدین دل که من پرده بشناختم
Чу хоҳам шуд акнӯн ба бечорагӣ
چو خواهم شد اکنون به بیچارگی
Дарин раҳ набинам ҷузи овораге
درین ره نبینم جز آوارگی
Ҷаҳони файласуф ҷаҳон хондам
جهان فیلسوفِ جهان خوانَدَم
Расади банди ҳафт осмон донадам
رصد بند هفت آسمان دانَدَم
Ҷаҳони мадхал аз дониш оростам
جهان مدخل از دانش آراستم
Нбштми дарав ҳар чаҳ май хостам
نبشتم درو هر چه میخواستم
Ҳама дар шиносои ахтарон
همه در شناسایی اختران
Фурӯ гуфта аҳволи гардун дар он
فرو گفته احوال گردون در آن
Кунун каз яқин гуфт бояд сухан
کنون کز یقین گفت باید سخن
Раҳо кун расади номаҳои куҳан
رها کن رصد نامههای کهن
Ба яздони пок ар марои огаҳии сет
به یزدان پاک ار مرا آگهیست
Ки ин хон пӯшидаи пар ё тиҳии сет
که این خوان پوشیده پر یا تهیست
Сухан чун бдинҷои расониди соз
سخن چون بدینجا رسانید ساز
Сухани гӯ ӣ мард аз сухан монад боз
سخنگوی مرد از سخن ماند باز
Бполўди равғани зи равшани чароғ
بپالود روغن ز روشن چراغ
Бифармуд коранд себии зи боғ
بفرمود کارند سیبی ز باغ
Ба каф барниҳод он навозандаи себ
به کف برنهاد آن نوازنده سیب
Ба бӯе ҳаме дод ҷонро шикеб
به بویی همیداد جان را شکیب
Нафасро чу зини торами нили ранг
نفس را چو زین طارم نیل رنگ
Гузарга даромад ба даҳлези танг
گذرگه درآمد به دهلیز تنگ
Бихандед ва гуфт алрҳил эй гуруҳ
بخندید و گفت الرحیل ای گروه
Ки субҳи марои сари баромади зи кӯҳ
که صبح مرا سر برآمد ز کوه
зи яздон пок омад ин ҷони пок
ز یزدان پاک آمد این جان پاک
Супурдам дигар раҳ ба яздони пок
سپردم دگر ره به یزدان پاک
Бигуфт ину барзади яке боди сард
بگفت این و برزد یکی باد سرد
Баровард гардуни азу низ гирд
برآورد گردون ازو نیز گرد
Чу бигузашту бгзошти осеб ро
چو بگذشت و بگذاشت آسیب را
Ба ёрони биндохти он себ ро
به یاران بینداخت آن سیب را