Дар он муддат ки ман дар баста будам
در آن مدت که من در بسته بودم
Сухан бо осмон пайваста будам
سخن با آسمان پیوسته بودم
Гуҳии бурҷ кавокиб ме буридам
گهی برج کواکب میبریدم
Гуҳии стар млоик ме даридам
گهی ستر ملایک میدریدم
Ягона дӯстӣ будам худоӣ
یگانه دوستی بودم خدایی
Ба сад дил карда бо ҷони ошноӣ
به صد دل کرده با جان آشنایی
Таассубро камар дар баста чун шер
تعصب را کمر در بسته چون شیر
Шуда бар ман сипар , бар хасми шамшер
شده بر من سپر، بر خصمْ شمشیر
Дар дунё ба дониш банд карда
درِ دنیا به دانش بند کرده
зи дунёи дил бад-ӣн хурсанд карда
ز دنیا دل بدین خرسند کرده
Шабӣ дар ҳам шуда чун ҳалқаи зар
شبی در هم شده چون حلقهٔ زر
Ба нуқра нуқра зад бар ҳалқа дар
به نُقره نَقره زد بر حلقهٔ در
Даромад сари гирифтаи саргирифта
درآمد سر گرفته سرگرفته
Итобии сахт бо ман даргирифта
عتابی سخت با من درگرفته
Ки « аҳсант эй ҷаҳони дори маъонӣ
که «احسنت ای جهاندار معانی
Ки дар малики сухани соҳиби қиронӣ
که در ملک سخن صاحبقرانی
Пас аз панҷоҳ чилла дар чиҳил сол
پس از پنجاه چله در چهل سال
Мазан панҷа дар ин ҳарфи варақи мол
مزن پنجه در این حرفِ ورقمال
Дарин рӯза чу ҳастӣ пой бар ҷой
درین روزه چو هستی پای بر جای
Ба мурдори устихонӣ рӯза магушоӣ
به مردارْ استخوانی روزه مگشای
Накарда орзӯи ҳаргизи туро банд
نکرده آرزو هرگز تو را بند
Ки дунёро набӯдӣ орзӯманд
که دنیا را نبودی آرزومند
Чу дорӣ дар синони нӯки хома
چو داری در سنانِ نوکِ خامه
Калиди қуфли чандини ганҷи нома
کلیدِ قفلِ چندین گنجنامه
Мисиро зар бар андудан ғараз чист ?
مسی را زر بر اندودن غرض چیست؟
Зари андари симтар зин метавон зист
زر اندر سیم تر زین میتوان زیست
Чаро чун ганҷи қоруни хоки баҳрӣ ?
چرا چون گنجِ قارون خاکبهری؟
На устоди сухани гӯйони даҳрӣ ?
نه استادِ سخنگویانِ دهری؟
Дар тавҳиди зан , коўозаҳи дорӣ
درِ توحید زن، کآوازه داری
Чаро расми Муғонро тозаи дорӣ ?
چرا رسم مغان را تازه داری؟
Сухани донони дилатро мурда донанд
سخندانان دلت را مرده دانند
Агар чаҳ зндхўонон зинда хонанд »
اگر چه زندخوانان زنده خوانند»
зи шӯриш кардан он талхи гуфтор
ز شورش کردنِ آن تلخگفتار
Турш рӯе накардам ҳеҷ дар кор
ترشرویی نکردم هیچ در کار
зи ширини кории ширини дили банд
ز شیرینکاریِ شیرینِ دلبند
Фрўхўондм ба гӯшаши нуктае чанд
فروخواندم به گوشش نکتهای چند
Вазони дебо ки май бастами тарозаш
وزان دیبا که میبستم طرازش
Намудем нақшҳои дили навозиш
نمودم نقشهایِ دلنوازش
Чу соҳиб санг дид он нақши Аржанг
چو صاحبسنگ دید آن نقشِ ارژنگ
Форуманд аз сухан чун нақш бар санг
فروماند از سخن چون نقش بر سنگ
Бадв гуфтам « зи хомӯшӣ чаҳ ҷӯӣ ?
بدو گفتم «ز خاموشی چه جویی؟
Забонати кӯ ки аҳсантӣ бигӯе ? »
زبانت کو که احسنتی بگویی؟»
Ба сад таслим гуфт « эй ман ғуломат
به صد تسلیم گفت «ای من غلامت
Забонами вақф бар тасбеҳ науммат
زبانم وقف بر تسبیحِ نامت
Чу бишунидам зи ширини достон ро
چو بشنیدم ز شیرین داستان را
зи ширинии фурӯи барадами забон ро
ز شیرینی فرو بردم زبان را
Чунин саҳарии ту донеи ёд кардан
چنین سِحری تو دانی یاد کردن
Бутиро каъбае бунёд кардан
بتی را کعبهای بنیاد کردن
Магар ширин бидон кардӣ даҳонам
مگر شیرین بدان کردی دهانم
Ки дар ҳалқам шукр гардад забонам
که در حلقم شکر گردد زبانم
Агар хӯрдам забонро ман шкрўор
اگر خوردم زبان را من شکروار
Забон чун туе бодои шкрбор
زبانِ چون تویی بادا شکربار
Ба поён бар чу ин раҳ баргушодӣ
به پایان بر چو این ره برگشادی
Тамомаш кун чу бунёдаш наҳодӣ
تمامش کن چو بنیادش نهادی
Дар ин гуфтани зи давлати ёрии ?ути бод
در این گفتن ز دولت یاریات باد
Барӯмандӣу бархӯрдории ?ути бод
برومندی و برخورداریات باد
Чаро гаштии дарин беғӯла побаст ?
چرا گشتی درین بیغوله پابست؟
Чунин нақди ироқӣ бар кафи даст
چنین نقدِ عراقی بر کفِ دست
Рикоб аз шҳрбнд ганҷа бигушоӣ
رکاب از شهربندِ گنجه بگشای
Аннани шери дорӣ ; панҷа бигушоӣ
عنانِ شیر داری؛ پنجه بگشای
Фарс берун фикан майдон фарох аст
فرس بیرون فکن میدان فراخ است
Ту сарсабзӣу давлати сабз шох аст
تو سرسبزی و دولت سبز شاخ است
Замона нғзгФторӣ надорад
زمانه نغزگفتاری ندارد
Ва гар дорад чу ту борӣ надорад
و گر دارد چو تو باری ندارد
Ҳумое кун барафкан соя бар кор
همایی کن برافکن سایه بر کار
Вилоятро ба ҷғдӣ чанд мспор
ولایت را به جغدی چند مسپار
Чароғанд ин ду се парвонаи хеш
چراغند این دو سه پروانه خویش
Падедори омада дар хонаи хеш
پدیدار آمده در خانه خویش
Ду манзил гар шаванд аз шаҳри худ давр
دو منزل گر شوند از شهر خود دور
Набинӣ ҳеҷ касро равнақу нур
نبینی هیچ کس را رونق و نور
Ту он хуршеди нӯронии қиёсӣ
تو آن خورشید نورانی قیاسی
Ки машриқ то ба мағриби рўшносӣ
ز مشرق تا به مغرب روشناسی
Чу ту ҳоле наҳодӣ пой дар пеш
چو تو حالی نهادی پای در پیش
Ба кунҷӣ ҳар касе гирад сари хеш
به کنجی هر کسی گیرد سر خویش
Ҳам офоқ ҳунар ёбад ҳисорӣ
هم آفاق هنر یابد حصاری
Ҳам иқлӣм сухан бинад саворӣ »
هم اقلیم سخن بیند سواری»
Ба тундӣ гуфтам эй бахти баландам
به تندی گفتم ای بخت بلندم
На ту қассобӣ ва ман гўспндм
نه تو قصابی و من گوسپندم
Мадами дам то чароғ ман намирад
مدم دم تا چراغ من نمیرد
Ки дар Мӯсои дам исо нагирад
که در موسی دم عیسی نگیرد
Ба ҳшўӣ чандам оташи брмиФрўз
به حشوی چندم آتش برمیفروز
Ки ман худ чун чароғами хештани сӯз
که من خود چون چراغم خویشتن سوز
Ман он шишаам кигар бар ман зании санг
من آن شیشهم که گر بر من زنی سنگ
зи ном ва книтм гирад ҷаҳони нанг
ز نام و کنیتم گیرد جهان ننگ
Мисии бинии зарӣ бар вай кашида
مسی بینی زری بر وی کشیده
Ба мурдории клобӣ бар дамида
به مرداری، گلابی بر دمیده
Набинӣ ҷузи ҳавои хеши қӯтам
نبینی جز هوای خویش قوتم
Ба ҷуз бодӣ наёбӣ дар брўтм
به جز بادی نیابی در بروتم
Фалак дар толеъам ширӣ намӯда аст
فلک در طالعم شیری نمودهاست
Валикини шери пшминм , чаҳ судаст ?
ولیکن شیر پشمینم، چه سود است؟
На он шерам ки бо душмани броим
نه آن شیرم که با دشمن برآیم
Марои он бас ки ман бо ман броим
مرا آن بس که من با من برآیم
Нишотии пеши азин буд он қадам рафт
نشاطی پیش ازین بود آن قدم رفت
Ғурурӣ каз ҷавонӣ буд ҳам рафт
غروری کز جوانی بود هم رفت
Ҳадиси кӯдакӣу худпарастӣ
حدیث کودکی و خودپرستی
Раҳо кун кони хаёлӣ буду мастӣ
رها کن کان خیالی بود و مستی
Чу умр аз сӣ гузашт ё худ аз бист
چو عمر از ده گذشتت یا خود از بیست
Наме шояд дигар чун ғофилон зист
نمیشاید دگر چون غافلان زیست
Нишот умр бошад то чиҳил сол
نشاط عمر باشد تا چهل سال
Чиҳил солаи фурӯи резади пару бол
چهلساله فرو ریزد پر و بال
Пас аз панҷа набошад тани дурустӣ
پس از پنجه نباشد تندرستی
Басари кундии пазирад , пои сустӣ
بصر کندی پذیرد، پای سستی
Чу шаст омад нишаст омад падедор
چو شصت آمد نشست آمد پدیدار
Чу ҳафтод омад афтод олат аз кор
چو هفتاد آمد افتاد آلت از کار
Ба ҳаштод ва навад чун дар раседӣ
به هشتاد و نود چون در رسیدی
Басои сахтӣ ки аз гетӣ кашидӣ
بسا سختی که از گیتی کشیدی
Вази он ҷогар ба сад манзили расонӣ
وز آنجا گر به صد، منزل رسانی
Буд маргӣ ба сӯрати зиндагонӣ
بود مرگی به صورت زندگانی
Агар сад соли Монии вари яке рӯз
اگر صد سال مانی ور یکی روز
Бибояд рафт азин кохи дили афрӯз
بباید رفت ازین کاخِ دلافروز
Пас он беҳтар ки худро шоди дорӣ
پس آن بهتر که خود را شاد داری
Дар он шодии худоро ёди дорӣ
در آن شادی خدا را یاد داری
Ба вақти хуши дилӣ чун шамъи партоб
به وقت خوشدلی چون شمعِ پُرتاب
Даҳани пари хандаи дории дидаи пари об
دهن پُر خنده داری دیده پر آب
Чу субҳи он равшанон аз гиряи растанад
چو صبح آن روشنان از گریه رستند
Ки барқи хандаро бар лаб бибастанд
که برقِ خنده را بر لب ببستند
Чу бегиря нишоед буд хандон
چو بی گریه نشاید بود خندان
Вазин ханда нишоед басти дандон
وزین خنده نشاید بست دندان
Биомузами турогар кори бандӣ
بیاموزم تو را گر کار بندی
Ки бе гиряи замонии хуши бихандӣ
که بیگریه زمانی خوش بخندی
Чу хандони гардӣ аз фархундаи фолӣ
چو خندان گردی از فرخندهفالی
Бихандон танги дастиро ба молӣ
بخندان تنگدستی را به مالی
Набинӣ офтоби осмонро ?
نبینی آفتاب آسمان را؟
Каз он хандад ки хандонади ҷаҳон ро
کز آن خندد که خنداند جهان را