Надимии хос будаш номи шопӯр
ندیمی خاص بودش نام «شاپور»
Ҷаҳон гашта зи мағриб то лҳоўр
جهان گشته ز مغرب تا لهاوُر
зи наққошӣ ба Монӣ мужда дода
ز نقاشی به مانی مژده داده
Ба рассомӣ дар Уқлӣдуси кушода
به رسامی در اقلیدس گشاده
Қалами зани чобукии сӯратгарӣ чуст
قلمزنْ چابکی، صورتگری چُست
Ки бекалак аз хаёлаш нақш ме раст
که بیکِلک از خیالش نقش میرُست
Чунон дар лутф будаш оби дастӣ
چنان در لطف بودش آبدستی
Ки бар об аз латофати нақши бастӣ
که بر آب از لطافت نقش بستی
Замин бӯсед пеши тахти парвиз
زمین بوسید پیش تخت پرویز
Фурӯ гуфт ин суханҳои дили овез
فرو گفت این سخنهای دلآویز
Кигар фармон диҳад шоҳи ҷаҳонам
که گر فرمان دهد شاه جهانم
Бигӯям сад як аз чизе ки донам
بگویم صد یک از چیزی که دانم
Ишорат кард хусрави к-эии ҷавони мард
اشارت کرد خسرو کای جوانمرد
Бигӯ гарм ва макун ҳангомаро сард
بگو گرم و مکن هنگامه را سرد
Забон бикшод шопӯри сухани гӯй
زبان بگشاد شاپورِ سخنگوی
Суханро баҳра дод аз ранг ва аз буи
سخن را بهره داد از رنگ و از بوی
Ки то гетӣаст , гетии бандаи бодат
که تا گیتی است، گیتی بنده بادت
Замонаи солу маи фархундаи бодат
زمانه سال و مه فرخنده بادت
Ҷамолатро ҷавонии ҳам нафаси бод
جمالت را جوانی همنفس باد
Ҳамеша бар муродати дасти раси бод
همیشه بر مرادت دسترس باد
Ғамин боди он ки ӯ шодат нахоҳад
غمین باد آن که او شادت نخواهد
Хароби он кас ки ободат нахоҳад
خراب آن کس که آبادت نخواهد
Басии гаштами дарин харгоҳи шаш тоқ
بسی گشتم درین خرگاهِ ششطاق
Шигифтиҳо басӣ дидам дар офоқ
شگفتیها بسی دیدم در آفاق
Аз он сӯии кҳстони манзилӣ чанд
از آن سوی کهستان منزلی چند
Ки бошад фарзаи дарёии дарбанд
که باشد فرضه دریای دربند
Зании фармондиҳи сет аз насли шоҳон
زنی فرماندهست از نسل شاهان
Шудаи ҷӯши сипоҳаш то сипоҳон
شده جوش سپاهش تا سپاهان
Ҳамаи иқлӣм арон то ба армн
همه اقلیم ارّان تا به ارمَن
Муқарар гашта бар фармони он зан
مقرر گشته بر فرمان آن زن
Надорад ҳеҷ марзӣ бе хароҷӣ
ندارد هیچ مرزی بیخراجی
Ҳама дорад магари Тахтӣу тоҷӣ
همه دارد مگر تختی و تاجی
Ҳазораш қалъа бар кӯҳ баланд аст
هزارش قلعه بر کوه بلند است
Хазинаи шро худо донад ки чандаст !
خزینهش را خدا داند که چند است!
зи ҷинси чорпои чандон ки хоҳӣ
ز جنس چارپا چندان که خواهی
Ба афзӯнии фузун аз мурғу моҳӣ
به افزونی فزون از مرغ و ماهی
Надорад шӯй ва дорад Комронӣ
ندارد شوی و دارد کامرانی
Ба шодӣ мегузорад зиндагонӣ
به شادی میگذارد زندگانی
зи мардон беш тар дорад сутургӣ
ز مردان بیشتر دارد سترگی
Маин бонӯаш хонанд аз бузургӣ
«مهینبانو»ش خوانند از بزرگی
Шмиро ном дорад он ҷаҳони гир
شمیرا نام دارد آن جهانگیر
Шмироро маин бонӯаст тафсир
شمیرا را مهینبانوست تفسیر
Нишаст хешро дар ҳар ҳавоӣ
نشستِ خویش را در هر هوایی
Ба ҳар фаслӣ муҳайё карда ҷое
به هر فصلی مهیا کرده جایی
Ба фасли гул ба мўқонаст ҷояш
به فصل گل به موقان است جایش
Ки то сарсабз бошад хоки поиш
که تا سرسبز باشد خاک پایش
Ба тобистон шавад бар кӯҳи армн
به تابستان شود بر کوه ارمن
Хиромади гул ба гули хирман ба хирман
خرامد گل به گل خرمن به خرمن
Ба ҳангом хазон ояд ба абхоз
به هنگام خزان آید به ابخاز
Кунад дар ҷустани нахҷӣри парвоз
کند در جستن نخجیر پرواز
Зимистонаш ба брдъи майл чир аст
زمستانش به بردع مِیل چیر است
Ки брдъро ҳавои гарм сайр аст
که بردع را هوای گرمسیر است
Чаҳораш фасли азин сон дар шумор аст
چهارش فصل ازینسان در شمار است
Ба ҳар фаслии ҳўоииш ихтиёр аст
به هر فصلی هواییش اختیار است
Нафаси як як ба шодӣ май шуморад
نفس یکیک به شادی میشمارد
Ҷаҳони хуши хуш ба бозӣ ме гузорад
جهان، خوشخوش به بازی میگذارد
Дарин зиндони сарои печ бар печ
درین زندانسرایِ پیچ بر پیچ
Бродрзодаҳ Эй дорад дигар ҳеҷ
برادرزادهای دارد دگر هیچ
Парии духтӣ , парӣ бигзор ! моҳӣ !
پریدختی، پری بگذار، ماهی
Ба зери миқнааи соҳиби кулоҳӣ
به زیر مقنعه صاحبکلاهی
Шаби афрӯзӣ чу маҳтоби ҷавонӣ
شبافروزی چو مهتابِ جوانی
Сияҳи чашмӣ чу оби зиндагонӣ
سیهچشمی چو آبِ زندگانی
Кашида қоматӣ чун нахли симин
کشیده قامتی چون نخل سیمین
Ду зангӣ бар сари нахлаши рутаби чин
دو زنگی بر سر نخلش رطبچین
зи баси коваради ёди он нӯши лаб ро
ز بس کآورد یاد آن نوشلب را
Даҳони пари об шукр шуд рутаб ро
دهان پُر آبِ شکر شد رطب را
Ба марвориди дандонҳои чун нур
به مرواریدِ دندانهای چون نور
Садафро об дандон дода аз давр
صدف را آبِ دندان داده از دور
Ду шукр чун ақиқ об дода
دو شکر چون عقیق آبداده
Ду гесу чун каманд тоб дода
دو گیسو چون کمندِ تابداده
Хами гесуаши тоб аз дил кашида
خم گیسوش تاب از دل کشیده
Ба гесуи сабзаро бар гул кашида
به گیسو سبزه را بر گل کشیده
Шудаи гарм аз насими машки безаш
شده گرم از نسیم مشکبیزش
Димоғи наргиси биморхизш
دماغِ نرگسِ بیمارخیزش
Фусунгар карда бар худ чашми худ ро
فسونگر کرده بر خود چشم خود را
Забони баста ба афсуни чашми бад ро
زبان بسته به افسون، چشمِ بد را
Ба саҳарии коٓтши дил ҳо кунад тез
به سِحری کآتشِ دلها کند تیز
Лабашро сад забон ҳар сад шикаррез
لبش را صد زبان هر صد شکرریز
Намак дорад лабаш дар хандаи пайваст
نمک دارد لبش در خنده پیوست
Намак ширин набошад вон ӯ ҳаст
نمک شیرین نباشد وآنِ او هست
Ту гӯйии биниаш теғии сет аз сим
تو گویی بینیاش تیغیست از سیم
Ки кард он теғи себиро ба ду ним
که کرد آن تیغ، سیبی را به دو نیم
зи моҳаши сад қсбро рахнаи ёбӣ
ز ماهش صد قصب را رخنه یابی
Чу моҳаши рахнае бар рух наёбӣ
چو ماهش رخنهای بر رخ نیابی
Ба шамъаш бар басии парвонаи бинӣ
به شمعش بر بسی پروانه بینی
зи нозаши сӯии кас парво набинӣ
ز نازش سوی کس پروا نبینی
Сабо аз зулфу рӯйиши ҳала пӯш аст
صبا از زلف و رویش حلهپوش است
Гуҳии қоқми гуҳии қндз фуруш аст
گهی قاقم گهی قندز فروش است
Муваккил карда бар ҳар ғамзаи ғанҷӣ
موکل کرده بر هر غَمزه غَنجی
Занах чун себу ғабғаб чун туранҷӣ
زَنَخ چون سیب و غبغب چون ترنجی
Рахши тақвими анҷумро зада роҳ
رخش تقویمِ انجُم را زده راه
Фишондаи даст бар хуршед ва бар моҳ
فشانده دست بر خورشید و بر ماه
Ду пистон чун ду симини нори нўхиз
دو پستانْ چون دو سیمیننارِ نوخیز
Бар он пистони гули бустони дирами рез
بر آن پستان گلِ بُستانِ درمریز
зи лаълаши бӯсаро посух нахезад
ز لعلش بوسه را پاسخ نخیزد
Ки лаъл ар вои кушояд дар бирезад
که لعل ار وا گشاید دُر بریزد
Ниҳодаи гардани оҳӯи гарданаш ро
نهاده گردن، آهو گردنش را
Ба оби чашми шастаи доманаш ро
به آب چشم شسته دامنش را
Ба чашми оҳӯони он чашма ӣ нӯш
به چشم آهوان آن چشمهٔ نوش
Диҳад широФкнонро хоби харгӯш
دهد شیرافکنان را خواب خرگوش
Ҳазор оғӯшро пар карда аз хор
هزار آغوش را پُر کرده از خار
Як оғӯш аз гулаши ночидаи диёр
یک آغوش از گلش ناچیده دیار
Шабии сад кас фузун бинад ба хобаш
شبی صد کس فزون بیند به خوابش
Набинад каси шабӣ чун офтобаш
نبیند کس شبی چون آفتابش
Гар андозаи зи чашм хеш гирад
گر اندازه ز چشم خویش گیرد
Бар оҳӯеи сад оҳӯ беш гирад
بر آهویی صد آهو بیش گیرد
зи рашки наргиси масташи хурушон
ز رشک نرگس مستش خروشان
Ба бозори Ирами райҳони фурӯашон
به بازار ارم ریحانفروشان
Ба иди орои абрӯии ҳилолӣ
به عید آرایِ ابرویِ هلالی
Надидаш кас ки ҷон насупурд ҳоле
ندیدش کس که جان نسپُرد حالی
Ба ҳайрати мондаи маҷнӯн дар хаёлаш
به حیرت مانده مجنون در خیالش
Ба қоими рондаи Лайлӣ бо ҷамолаш
به قایم رانده لیلی با جمالش
Ба фурмоне ки хоҳад халқро кишт
به فرمانی که خواهد خلق را کُشت
Ба дасташи даҳ қалам яъне даҳ ангушт
به دستش دَه قلم یعنی دَه انگشت
Ма аз хубяши худро холи хонда
مه از خوبیش خود را خال خوانده
Шаб аз холаши китоби фоли хонда
شب از خالش کتاب فال خوانده
зи гӯшу гарданаши лؤлؤи хурушон
ز گوش و گردنش لؤلؤ خروشان
Ки раҳмат бар чунон лؤлؤи фурӯашон
که رحمت بر چنان لؤلؤ فروشان
Ҳадисӣ ва ҳазор ошӯби дилбанд
حدیثی و هزار آشوب دلبند
Лабӣ ва сад ҳазорон бӯса чун қанд
لبی و صد هزاران بوسه چون قند
Сари зулфии зи нозу дилбарии пар
سر زلفی ز ناز و دلبری پُر
Лабу дандонӣ аз ёқӯт ва аз дар
لب و دندانی از یاقوت و از دُر
Аз он ёқӯт ва он дар шикарханд
از آن یاقوت و آن دُرِّ شکرخند
Муфарраҳи сохтаи сўдоииӣ чанд
مفرح ساخته سوداییی چند
Хиради саргашта бар рӯй чу моҳаш
خرد سرگشته بر روی چو ماهش
Дилу ҷони фитна бар зулфи сиёҳаш
دل و جان فتنه بر زلف سیاهش
Ҳунари фитна шуда бар ҷони покаш
هنر فتنه شده بر جان پاکش
набиштаи ӯҳдаи анбар ба хокаш
نبشته عهده عنبر به خاکش
Рахши насрину бӯяш низ насрин
رخش نسرین و بویش نیز نسرین
Лабаши ширину номаш низ ширин
لبش شیرین و نامش نیز شیرین
ШкрлФзони лабашро нӯш хонанд
شکرلفظان لبش را نوش خوانند
Валиаҳди маин бонӯаш донанд
ولیعهد مهینبانوش دانند
Парии рӯйон казон кишвар амиранд
پریرویان کزان کشور امیرند
Ҳама дар хизматаш фармон пазиранд
همه در خدمتش فرمانپذیرند
зи мҳтрзодгони моҳи пайкар
ز مهترزادگانِ ماهپیکر
Буд дар хизматаши ҳафтод духтар
بود در خدمتش هفتاد دختر
Ба хӯбӣ ҳар яке ороми ҷонӣ
به خوبی هر یکی آرام جانی
Ба зебои диловези ҷаҳонӣ
به زیبایی دلآویزِ جهانی
Ҳамаи ороста бо раваду ҷоманд
همه آراسته با رود و جامند
Чу маи манзил ба манзил ме хироманд
چو مه منزل به منزل میخرامند
Гуҳӣ бар хирмани ма машк пӯшанд
گهی بر خرمنِ مه مشک پوشند
Гуҳӣ дар хирмани гул бода нӯшанд
گهی در خرمن گل باده نوشند
з бурқаъ несташон бар рӯй бандӣ
ز برقع نیستشان بر روی بندی
Ки норади чашми захми онҷои газандӣ
که نارد چشمزخم آن جا گزندی
Ба хӯбӣ дар ҷаҳон ёрӣ надоранд
به خوبی در جهان یاری ندارند
Ба гетии ҷузи тараб корӣ надоранд
به گیتی جز طرب کاری ندارند
Чу бошад вақти зӯри он зўрмндон
چو باشد وقت زور آن زورمندان
Кунанд аз шери чанг аз пели дандон
کنند از شیر چنگ از پیل دندان
Ба ҳамлаи ҷони оламро бисӯзанд
به حمله جان عالم را بسوزند
Ба новаки чашми кавкабро бидӯзанд
به ناوک چشم کوکب را بدوزند
Агар ҳур биҳиштӣ ҳаст машҳур
اگر حور بهشتی هست مشهور
Биҳиштаст он тараф ваон лътбони ҳур
بهشت است آن طرف وان لعتبان حور
Маин бонӯ ки он иқлӣм дорад
مهینبانو که آن اقلیم دارد
Басии зингўнаҳи зар ва сим дорад
بسی زین گونه زر و سیم دارد
Бар охир баста дорад раҳи навардӣ
بر آخر بسته دارد رهنوردی
Каз ӯ дар так наёбади боди гардӣ
کز او در تک نیابد باد گردی
Сабақи бардаи зи ваҳми файласуфон
سبق برده ز وهم فیلسوفان
Чу Мурғобӣ натарсад зоٓби тӯфон
چو مرغابی نترسد زآب طوفان
Ба як сафро ки бар хуршеди ронда
به یک صفرا که بر خورشید رانده
Фалакро ҳафт майдони бози монда
فلک را هفت میدان باز مانده
Ба гоҳ кӯҳ кандан оҳанӣни сам
به گاهِ کوهکندن آهنینسُم
Гуҳи дарё баридани хайзарони дам
گهِ دریا بُریدن خیزران دُم
Замонаи гардишу андешаи рафтор
زمانهگردش و اندیشهرفتار
Чу шаби корогаҳ ва чун субҳи бедор
چو شب کارآگه و چون صبح بیدار
Ниҳодаи номи он шбрнги шабдиз
نهاده نام آن شبرنگ، شبدیز
Бар ӯ ошиқтар аз мурғи шаби овез
بر او عاشقتر از مرغِ شبآویز
Яке занҷири зар пайваста дорад
یکی زنجیر زر پیوسته دارد
Бидон занҷири поиш баста дорад
بدان زنجیر پایش بسته دارد
На ширинтар зи ширин халқ дидам
نه شیرینتر ز شیرین خلق دیدم
На чун шабдиз шбрнгӣ шунидам
نه چون شبدیز شبرنگی شنیدم
Чу бар гуфт ин сухани шопӯри ҳушёр
چو بر گفت این سخن شاپورِ هشیار
Фароғати хуфтаи гашту ишқи бедор
فراغت خفته گشت و عشق بیدار
Якояки меҳр бар ширин ниҳоданд
یکایک مُهر بر شیرین نهادند
Бидон ширини забон иқрор доданд
بدان شیرینزبان اقرار دادند
Ки устодӣ ки дар чини нақши бандад
که استادی که در چین نقش بندد
Писандида буд ҳарч ӯ писандад
پسندیده بود هرچ او پسندد
Чунон ошуфта шуд хусрав бидон гуфт
چنان آشفته شد خسرو بدان گفت
Казон савдо нёсуд ва наме хуфт
کزان سودا نیآسود و نمیخفت
Ҳамаи рӯзи ин ҳикояти боз май ҷуст
همه روز این حکایت باز میجست
Ҷузи ин тухм аз димоғаш барнаме раст
جز این تخم از دماغش برنمیرست
Дар ин андешаи рӯзӣ чанд май буд
در این اندیشه روزی چند میبود
Ба хушки афсона Эй хурсанд май буд
به خشک افسانهای خرسند میبود
Чу кор аз даст шуд дастӣ бар оварад
چو کار از دست شد، دستی بر آورد
Сабуриро ба сарпое дар оварад
صبوری را به سرپایی در آورد
Ба хилвати достони хонандаро хонд
به خلوت، داستانخواننده را خوانْد
Басии зини достон бо вай сухан ронад
بسی زین داستان با وی سخن راند
Бадв гуфт эй ба коромади вафодор
بدو گفت ای به کارآمد وفادار
Ба кор оем кунун , каз даст шуд кор
به کار آیم کنون، کز دست شد کار
Чу бунёдии бад-ӣн хӯбӣ наҳодӣ
چو بنیادی بدین خوبی نهادی
Тамомаш кун ки мардии аўстодӣ
تمامش کن که مردی اوستادی
Магӯ шукр , ҳикоят мухтасар кун
مگو شکر، حکایت مختصر کن
Чу гуфтӣ сӯии хузистон гузар кун
چو گفتی سوی خوزستان گذر کن
Туро бояд шудан чун бут прессатон
تو را باید شدن چون بتپرستان
Ба даст овардан он бутро ба дастон
به دست آوردن آن بت را به دستان
Назар кардан ки дар дил дод дорад ?
نظر کردن که در دل داد دارد؟
Сари пайванди мардум зод дорад ?
سر پیوند مردم زاد دارد؟
Агар чун муми нақшӣ май пазирад
اگر چون موم نقشی میپذیرد
Бар ӯ зани меҳри мо то нақш гирад
بر او زن مُهر ما تا نقش گیرد
Вари оҳани дил буд манишин ва бар гирд
ور آهندل بوَد منشین و برگرد
Хабари даҳ то нкўбми оҳани сард
خبر ده تا نکوبم آهن سرد