Сухани гӯянда , пер порсӣ хон

سخن‌گوینده، پیرِ پارسی‌خوان

Чунин гуфт аз мулӯки порсии дон

چنین گفت از ملوک پارسی‌دان

Ки чун хусрав ба армн кас фиристод

که چون خسرو به ارمن کس فرستاد

Ба пурсиш кардан он сарви озод

به پرسش کردنِ آن سروِ آزاد

Шабу рӯзи интизор ёр ме дошт

شب و روز انتظار یار می‌داشت

Умеди ваъда дидор ме дошт

امید وعدهٔ دیدار می‌داشت

Ба шому субҳи андари хизмати шоҳ

به شام و صبح اندر خدمت شاه

Камар май баст чун хуршед ва чун моҳ

کمر می‌بست چون خورشید و چون ماه

Чу тахт орой шуд тарафи кулоҳаш

چو تخت آرای شد طرف کلاهش

зи шодии тоҷ сар мехонд шоҳаш

ز شادی تاجِ سر می‌خواند شاهش

Гиромӣ буд бар чашми ҷаҳони дор

گرامی بود بر چشم جهان‌دار

Чунин то чашм захм афтод дар кор

چنین تا چشم زخم افتاد در کار

Ки аз пӯлоди кории хасми хӯни рез

که از پولاد کاری خصم خون‌ریز

Дирамро сикка зад бар номи парвиз

درم را سکه زد بر نام پرویز

Ба ҳар шаҳрӣ фиристод он дирам ро

به هر شهری فرستاد آن درم را

Бшўронид аз он шоҳи аҷам ро

بشورانید از آن شاه عجم را

зи бими сиккау неруии шамшер

ز بیم سکه و نیروی شمشیر

Ҳаросон шуд куҳани гург аз ҷавони шер

هراسان شد کهن‌گرگ از جوان‌شیر

Чунон пиндошти он мансӯбаро шоҳ

چنان پنداشت آن منصوبه را شاه

Ки хусрави бохти он шатранҷ ногоҳ

که خسرو باخت آن شطرنج ناگاه

Бар он дил шуд ки лаъибӣ чанд созад

بر آن دل شد که لعبی چند سازد

Бигирад шоҳи навро банд созад

بگیرد شاه نو را بند سازد

Ҳисобӣ бар гирифт аз рӯй тадбир

حسابی بر گرفت از روی تدبیر

Набӯд огаҳи зи бозиҳои тақдир

نبود آگه ز بازی‌های تقدیر

Ки натавон роҳи хусравро гирифтан

که نتوان راه خسرو را گرفتن

На дар уқдаи маи навро гирифтан

نه در عقده مه نو را گرفتن

Чу ҳар кови ростӣ дар дили пазирад

چو هر کاو راستی در دل پذیرد

Ҷаҳон гирад ҷаҳон ӯро нагирад

جهان گیرد جهان او را نگیرد

Бузурги умеди азин маънӣ хабар ёфт

بزرگ امٌید ازین معنی خبر یافت

Шаҳи навро ба хилвати ҷуст ва дарёфт

شه نو را به خلوت جست و دریافت

Ҳикоят кард ки ахтар дар вабол аст

حکایت کرد کاختر در وبال است

Маликро бо ту қасди гӯш мол аст

ملک را با تو قصد گوش‌مال است

Бибояд рафт рӯзӣ чанд азин пеш

بباید رفت روزی چند ازین پیش

Шитоб овардану бурдани сари хеш

شتاب آوردن و بردن سر خویش

Магар кин оташат бедӯд гардад

مگر کاین آتشت بی‌دود گردد

Ваболи ахтарат масъӯд гардад

وبال اخترت مسعود گردد

Чу хусрав дид ки ошӯби замона

چو خسرو دید کآشوب زمانه

Ҳалокашро ҳаме созад баҳона

هلاکش را همی سازد بهانه

Ба мшгў рафт пеши мшги мӯён

به مشگو رفت، پیش مشگ‌مویان

Васият кард бо он моҳи рӯйон

وصیت کرد با آن ماه‌رویان

Ки мехоҳам хиромидан ба нахҷӣр

که می‌خواهم خرامیدن به نخجیر

Ду ҳафта беш ва кам зини кохи дили гир

دو هفته بیش و کم زین کاخ دل‌گیر

Шумо хандону хуррам дил нишинед

شما خندان و خرّم‌دل نشینید

Тараб созед ва рӯй ғам набинед

طرب سازید و روی غم نبینید

Гар ояд нори пастоне дар ин боғ

گر آید نار پستانی در این باغ

Чу товусӣ нишаста бар пари зоғ

چو طاووسی نشسته بر پر زاغ

Фурӯд оред кони меҳмон азиз аст

فرود آرید‌، کآن مهمان عزیز است

Шумо моҳеду хуршеди он каниз аст

شما ماهید و خورشید آن کنیز است

Бмонидш ки то беғам нишинад

بمانیدش که تا بی‌غم نشیند

Тараб месозад ва шодӣ гузинад

طرب می‌سازد و شادی گزیند

Вагар танг ояд аз мшкўии хзро

و گر تَنگ آید از مشکوی خَضرا

Чу Хизр оҳанг созад сӯии саҳро

چو خضر آهنگ سازد سوی صحرا

Дар он саҳро ки ӯ хоҳад битозед

در آن صحرا که او خواهد بتازید

Биҳиштӣ рӯйро қасрӣ бисозед

بهشتی‌روی را قصری بسازید

Бидон сӯрат ки дил додаш гўоиӣ

بدان صورت که دل دادش گوایی

Хабар медод аз илҳоми худоӣ

خبر می‌داد از الهام خدایی

Чу гуфт ин қисса берун рафт чун бод

چو گفت این قصه‌، بیرون رفت چون باد

Сулаймони вор бо ҷамъии парии зод

سلیمان‌وار با جمعی پری‌زاد

Замин кун кӯҳи худро гарм карда

زمین‌کَن کوهِ خود را گرم کرده

Сӯии армни заминро нарм карда

سوی ارمن زمین را نرم کرده

зи бим шоҳ мешуд дили пар аз дард

ز بیم شاه می‌شد دل پر از درد

Ду манзилро ба як манзил ҳаме кард

دو منزل را به یک منزل همی کرد

Қазоро асби шан дар роҳ шуд суст

قضا را اسب‌شان در راه شد سست

Дар он манзил ки он маи мӯӣ май шаст

در آن منزل که آن مه موی می‌شست

Ғуломонро бифармуд истодан

غلامان را بفرمود ایستادن

Сутуронро улӯфаи брнҳодн

ستوران را علوفه برنهادن

Тан танҳо зи наздики ғуломон

تن‌ِ تنها ز نزدیک غلامان

Сӯии он мурғ зор омад хиромон

سوی آن مرغ‌زار آمد خرامان

Тавофӣ зад дар он фирӯзаи гулшан

طوافی زد در آن فیروزه گلشن

Миёни гулшан обӣ дид равшан

میان گلشن آبی دید روشن

Чу товусии уқобии бози баста

چو طاووسی عقابی باز بسته

Тзрўӣ бар лаб кавсар нишаста

تذروی بر لب کوثر نشسته

Гёро зери наъли оҳиста май сифт

گیا را زیر نعل آهسته می‌سفت

Дар он оҳистагӣ оҳиста ме гуфт

در آن آهستگی آهسته می‌گفت

Гар ин бути ҷони ман будӣ чаҳ будӣ

گر این بت جان من بودی، چه بودی؟

Вари ин асби он ман будӣ чаҳ будӣ

ور این اسب آن من بودی، چه بودی؟

Набӯд огаҳ ки он шаби ранг ва он моҳ

نبود آگه که آن شب‌رنگ و آن ماه

Ба бурҷ ӯ фурӯд оянд ногоҳ

به برج او فرود آیند ناگاه

Басои маъшӯқи коиди маст бар дар

بسا معشوق کآید مست بر در

Сбл дар дида бошад хоб дар сар

سبل در دیده باشد خواب در سر

Басои давлат ки ояд бар гузаргоҳ

بسا دولت که آید بر گذرگاه

Чу мард огаҳ набошад гум кунад роҳ

چو مرد آگه نباشد، گم کند راه

з ҳар сӯ кард бар одати нигоҳӣ

ز هر سو کرد بر عادت نگاهی

Назари ногуҳ дар афтодаш ба моҳӣ

نظر ناگه در افتادش به ماهی

Чу лухтӣ дид аз он дидан хатар дид

چو لَختی دید از آن دیدن خطر دید

Ки беш ошуфта шуд то беш тар дид

که بیش آشفته شد تا بیش‌تر دید

Арӯсӣ дид чун моҳии муҳайё

عروسی دید چون ماهی مهیا

Ки бошад ҷои он ма бар сурайё

که باشد جای آن مه بر ثریا

На моҳи ойӣнаи сим об дода

نه ماه‌، آیینهٔ سیماب داده

Чу моҳи Нахшаб аз сими оби зода

چو ماه نخشب از سیماب زاده

Дар оби нили гаван чун гул нишаста

در آب نیل‌گون چون گُل نشسته

Прндии нили гаван то нофи баста

پرندی نیل‌گون تا ناف بسته

Ҳамаи чашмаи зи ҷисми он гули андом

همه چشمه ز جسم آن گل‌اندام

Гули бодом ва дар гули мағзи бодом

گُلِ بادام و در گل مغزِ بادام

Ҳўосл чун буд дар об чун ранг ?

حواصل چون بوَد در آب چون رنگ‌؟

Ҳамон равнақ дар ӯ аз об ва аз ранг

همان رونق در او از آب و از رنگ

з ҳар сӯи шохи гесу шона ме кард

ز هر سو شاخ گیسو شانه می‌کرد

Бунафша бар сари гул дона ме кард

بنفشه بر سر گل دانه می‌کرد

Агар зулфаш ғалат мекард корӣ

اگر زلفش غلط می‌کرد کاری

Ки дорам дар бен ҳар мӯии Марӣ

که دارم در بن هر موی ماری

Ниҳон бо шоҳ мегуфт аз биногваш

نهان با شاه می‌گفت از بناگوش

Ки мавлои туами ҳони ҳалқа дар гӯш

که مولای توام هان حلقه در گوش

Чу ганҷӣ буд ганҷаши кимёснҷ

چو گنجی بود گنجش کیمیاسنج

Ба бозии зулф ӯ чун мор бар ганҷ

به بازی زلف او چون مار بر گنج

Фусунгар морро нагирифта дар мушт

فسون‌گر مار را نگرفته در مشت

Гумони барадӣ ки мори аФсоиро кишт

گمان بردی که مار افسای را کشت

Калид аз дасти бустони бони фитода

کلید از دست بستان‌بان فتاده

зи бустони нори пистон дар кушода

ز بستان نار پستان در گشاده

Дилии кони нори ширини кори дида

دلی کآن نارِ شیرین‌کار دیده

з ҳасрат гашта чун нори кафида

ز حسرت گشته چون نارِ کفیده

Бидон чашма ки ҷой моҳ гашта

بدان چشمه که جای ماه گشته

Аҷаби байн ки офтоб аз роҳ гашта

عجب بین کآفتاب از راه گشته

Чу бар фарқи об май андохт аз даст

چو بر فرق، آب می‌انداخت از دست

Фалак бар моҳи марворид май баст

فلک بر ماه، مروارید می‌بست

Таниш чун кӯҳи барфин тоб ме дод

تنش چون کوهِ برفین تاب می‌داد

зи ҳасрати шоҳро барф об ме дод

ز حسرت شاه را برف‌آب می‌داد

Шаҳ аз дидори он булӯри дили каш

شه از دیدار آن بلورِ دل‌کش

Шудаи хуршед яъне дили пари оташ

شده خورشید یعنی دل پر آتش

Фишонд аз дидаи борони саҳобй

فشاند از دیده باران سحابی

Ки толеъ шуд қамар дар бурҷи обӣ

که طالع شد قمر در برج آبی

Саман бар ғофил аз назораи шоҳ

سمن‌بر غافل از نظارهٔ شاه

Ки сунбули бастаи бад бар наргисаши роҳ

که سنبل بسته بد بر نرگسش راه

Чу моҳ омад бурун аз абри мшгин

چو ماه آمد برون از ابر مشگین

Ба шоҳаншаҳ даромад чашми ширин

به شاهنشه درآمد چشم شیرین

Ҳумое дид бар пушти тзрўӣ

همایی دید بر پشت تَذَروی

Ба болои хадангии рустаи сарвӣ

به بالای خدنگی‌، رَسته سروی

зи шарми чашм ӯ дар чашмаи об

ز شرمِ چشمِ او در چشمهٔ آب

Ҳаме ларзид чун дар чашмаи маҳтоб

همی لرزید چون در چشمه مهتاب

Ҷузи ин чора надид он чашмаи қанд

جز این چاره ندید آن چشمهٔ قند

Ки гесуро чу шаб бар ма пароканд

که گیسو را چو شب بر مه پراکند

Абир ифшоанд бар моҳи шаби афрӯз

عبیر افشاند بر ماهِ شب‌افروز

Ба шаби хуршед май пӯшед дар рӯз

به شب خورشید می‌پوشید در روز

Саводӣ бар тан симин зад аз бим

سوادی بر تن سیمین زد از بیم

Ки хуш бошад саводи нақш бар сим

که خوش باشد سواد نقش بر سیم

Дили хусрав бар он тобандаи маҳтоб

دل خسرو بر آن تابنده مهتاب

Чунон чун зар даромезад ба сими об

چنان چون زر در آمیزد به سیم‌آب

Вале чун дид каз шери шикорӣ

ولی چون دید کز شیر شکاری

Ба ҳам дар шуд гавазни мурғи зорӣ

به هم در شد گوزن مرغزار‌ی

Забун гирӣ накард он шери нахҷӣр

زبون‌گیری نکرد آن شیر نخجیر

Ки набӯд шери сидоФкни забуни гир

که نبوَد شیر صیدافکن زبون‌گیر

Ба сабрии коўрди фарҳанг дар ҳуш

به صبری کآورد فرهنگ در هوش

Нишонди он оташи ҷавшандаро ҷӯш

نشاند آن آتش جوشنده را جوش

Ҷавони мардӣ хуш омадро адаб кард

جوان‌مردی‌، خوش‌آمد را ادب کرد

Назари гоҳи ш дигар ҷое талаб кард

نظر‌گاه‌ش دگر جایی طلب کرد

Ба гирди чашмаи дилро дона ме кошт

به گِرد چشمه دل را دانه می‌کاشت

Назари ҷой дигар бегона ме дошт

نظر جای دگر بیگانه می‌داشت

Ду гули байн каз ду чашмаи хори диданд

دو گل بین کز دو چشمه خار دیدند

Ду ташна каз ду оби озори диданд

دو تشنه کز دو آب آزار دیدند

Ҳамонро рӯзи аввал чашма зад роҳ

همان را روز اول چشمه زد راه

Ҳамин аз чашма Эй афтод дар чоҳ

همین از چشمه‌ای افتاد در چاه

Ба сарчашмаи кушояд ҳар касе рахт

به سرچشمه گشاید هر کسی رخت

Ба чашма нарм гардад тӯшаи сахт

به چشمه نرم گردد توشهٔ سخت

Ҷузи эшонро ки рахт аз чашмаи бурданд

جز ایشان را که رخت از چشمه بردند

зи нармиҳо ба сахтӣ ҳо супурданд

ز نرمی‌ها به سختی‌ها سپردند

Набинӣ чашмае каз оташи дил

نبینی چشمه‌ای کز آتش دل

Надорад ташнаеро пой дар гул

ندارد تشنه‌ای را پای در گل

На хуршеди ҷаҳон кин чашмаи хӯн

نه خورشید جهان کاین چشمهٔ خون

Бад-ӣн кораст гардони гирди гардун

بدین کار است گردان گرد گردون

Чу шаҳ мекард маро пардаи дорӣ

چو شه می‌کرد مه را پرده‌داری

Ки хотун барад натавон бе иморӣ

که خاتون بُرد نتوان بی‌عماری

Бурун омад парии рух чун парии тез

برون آمد پری‌رخ چون پری تیز

Қабои пӯшед ва шуд бар пушти шабдиз

قبا پوشید و شد بر پشت شبدیز

Ҳисобӣ кард бо худ кин ҷавони мард

حسابی کرد با خود کاین جوان‌مرد

Ки зад бар гирди ман чун чархи новирд

که زد بر گِردِ من چون چرخ نآورد

Шигифт ояд марогар ёр ман нест

شگفت آید مرا گر یار من نیست

Дилам чун барад ? агар дили дор ман нест !

دلم چون بُرد؟ اگر دل‌دار من نیست‌‌!

Шунидам лаъл дар лаъласт конаш

شنیدم لعل در لعل است کانش

Агар дили дор ман шуд , кӯи нишонаш ?

اگر دل‌دار من شد، کو نشانش؟

Набӯд огаҳ ки шоҳони ҷомаи роҳ

نبود آگه که شاهان جامهٔ راه

Дигаргуна кунанд аз бими бадхоҳ

دگرگونه کنند از بیم بدخواه

Ҳавои дил раҳаш мезад ки бархез

هوای دل رهش می‌زد که برخیز

Гули худро бад-ӣни шукри баромез

گُل خود را بدین شِکّر برآمیز

Гар он сӯрати бад , ин рухшанда ҷон аст

گر آن صورت بُد‌‌، این رخشنده‌، جان است

Хабар буд он ва ин борӣ аён аст

خبر بود آن و این باری عیان است

Дигар раҳ гуфт аз ин раҳ рӯй бартоб

دگر ره گفت از این ره روی برتاب

Раво набӯд намозӣ дар ду миҳроб

روا نبود نمازی در دو محراب

зи як даврони ду шарбат хӯрд натавон

ز یک دوران دو شربت خورد نتوان

Ду соҳибро парастиш кард натавон

دو صاحب را پرستش کرد نتوان

Ва гар ҳаст ин ҷавони он нозанини шоҳ

و گر هست این جوان آن نازنین‌شاه

На ҷой пурсишаст ӯро дар ин роҳ

نه جای پرسش است او را در این راه

Маро ба ки аз дарун парда бинад

مرا به کاز درونِ پرده بیند

Ки бар бепардагон гардӣ нишинад

که بر بی‌پردگان گَردی نشیند

Ҳануз аз парда берун нест ин кор

هنوز از پرده بیرون نیست این کار

зи парда чун бурун оем ба як бор

ز پرده چون برون آیم به یک‌بار‌؟

Уқоби хешро дар пўиаҳ пар дод

عقاب خویش را در پویه پَر داد

зи наълаши гову моҳиро хабар дод

ز نعلش گاو و ماهی را خبر داد

Так аз боди сабои пешии гирифта

تک از باد صبا پیشی گرفته

Ба ҷунбиш бо фалаки хешии гирифта

به جنبش با فلک خویشی گرفته

Париро мегирифт аз гарми хезӣ

پری را می‌گرفت از گرم‌خیزی

Ба чашми дев дар мешуд зи тезӣ

به چشم دیو در می‌شد ز تیزی

Пас аз як лаҳзаи хусрави боз пас дид

پس از یک لحظه خسرو باز پس دید

Ба ҷузи худ ноксмгар ҳеҷ кас дид

به جز خود ناکسم گر هیچ‌کس دید

з ҳар сӯ кард мураккабро равона

ز هر سو کرد مرکب را روانه

На дил дид ва на дил бар дар миёна

نه دل دید و نه دلبر در میانه

Фурӯд омад бидон чашмаи замонӣ

فرود آمد بدان چشمه زمانی

з ҳар сӯи ҷуст аз он гавҳари нишоне

ز هر سو جُست از آن گوهر نشانی

Шигифт омад дилашро кин чунин тез

شگفت آمد دلش را کاین چنین تیز

Бад-ӣни зӯдӣ куҷо рафт он дили овез ? !

بدین زودی کجا رفت آن دل‌آویز‌؟

Гуҳии сӯй дарахтон дид густох

گَهی سوی درختان دید گستاخ

Ки гӯйӣ мурғ шуд парид бар шох

که گویی مرغ شد پرید بر شاخ

Гуҳии дида ба оби чашма май шаст

گَهی دیده به آب چشمه می‌شست

Чу моҳии моҳро дар об май ҷуст

چو ماهی ماه را در آب می‌جست

Замонии пул бар оби чашми бастӣ

زمانی پل بر آب چشم بستی

Гуҳӣ бар оби чашмаи пули шикастӣ

گَهی بر آب چشمه پل شکستی

зи чашмаши бардаи он чашмаи сиёҳӣ

ز چشمش برده آن چشمه سیاهی

Дар ӯ ғалатед чун дар чашмаи моҳӣ

در او غلطید چون در چشمه ماهی

Чунон нолид каз баси нолш ӯ

چنان نالید کز بس نالش او

Пушаймон шуд сипеҳр аз молаш ӯ

پشیمان شد سپهر از مالش او

Мау шабдизро дар боғ май ҷуст

مه و شبدیز را در باغ می‌جست

Ба чашмии бозу чашмии зоғ май ҷуст

به چشمی باز و چشمی زاغ می‌جست

з ҳар сӯи ҳамла бар чун бози нахҷӣр

ز هر سو حمله‌بر چون بازِ نخجیر

Ки зоғӣ кард бозашро гарави гир

که زاغی کرد بازش را گرو‌گیر

Аз он зоғи сабки пари мондаи пари доғ

از آن زاغ سبک‌پر‌، مانده پُر داغ

Ҷаҳони торик бар вай чун пари зоғ

جهان تاریک بر وی چون پر زاغ

Шудаи зоғи сияҳи бози сипедаш

شده زاغِ سیه‌، بازِ سپیدش

Дарахт хор гашта машки бедаш

درخت خار گشته‌، مشک‌بید‌ش

зи бедашгар ба бед анҷӣр карда

ز بیدش گر به بید انجیر کرده

Сршгши тухми беди анҷӣри хӯрда

سرشگش تخم بید انجیر خورده

Хамидаи бедаш аз савдои хуршед

خمیده بیدش از سودای خورشید

Балӣ расмаст чавгон кардан аз бед

بلی رسم است چوگان کردن از بید

Бар оварад аз ҷигар сӯзанда оҳӣ

بر آورد از جگر سوزنده آهی

Ки оташ дар чу ман мардуми гиёҳӣ

که آتش در چو من مردم گیاهی

Баҳорӣ ёфтам зу бар нахурдам

بهاری یافتم زو بر نخوردم

Фуротӣ дидаму лаб тар накардам

فراتی دیدم و لب تر نکردم

Ба нодонии зи гавҳари доштами чанг

به نادانی ز گوهر داشتم چنگ

Кунун май боядам бар дил задани санг

کنون می‌بایدم بر دل زدن سنگ

Гулӣ дидам начедам бомдоди ш

گلی دیدم نچیدم بامداد‌ش

Дариғо чун шаб омад баради бодаш

دریغا چون شب آمد برد بادش

Дар обӣ наргисӣ дидам шукуфта

در آبی نرگسی دیدم شکفته

Чу обии хуфтаи ваз ӯ оби хуфта

چو آبی خفته وز او آب، خفته

Шунидам коб хуфтад зар шавад хок

شنیدم کآب خفتد‌، زر شود خاک

Чаро сими оби гашти он сарви чолок

چرا سیماب گشت آن سرو چالاک‌؟

Ҳумое бар серум медод соя

همایی بر سرم می‌داد سایه

Сарири мро з гардун кард поя

سریر‌م را ز گردون کرد پایه

Бар он соя чу ма доман фишондам

بر آن سایه چو مه دامن فشاندم

Чу сояи лоҷарам бесанг мондам

چو سایه لاجرم بی‌سنگ ماندم

Намад зинам нагардад хушк аз ин хӯн

نمد زینم نگردد خشک از این خون

Бтрзинми табари зин чун буд чун !

بَترزینم تبر‌زین چون بود چون‌‌!

Бурун омад гулӣ аз чашмаи об

برون آمد گلی از چشمهٔ آب

намегӯям ба бедорӣ ки дар хоб

نمی‌گویم به بیداری که در خواب

Кунун кони чашмаро бо гул набинам

کنون کآن چشمه را با گُل نبینم

Чу хори он ба ки бар оташ нишинам

چو خار آن به که بر آتش نشینم

Ки фармудам ки рӯй аз ма бигардон ?

که فرمودم که روی از مه بگردان‌‌؟

Чу бахт омад ба роҳат раҳ бигардон ?

چو بخت آمد به راهت ره بگردان‌‌؟

Кадомин деви табъамро бар ин дошт

کدامین دیو طبعم را بر این داشت‌‌؟

Ки аз боғ Ирам бигузашту бгзошт

که از باغ ارم بگذشت و بگذاشت

Ҳама ҷое шикебеи сутӯдаи сет

همه جایی شکیبایی ستوده‌ست

Ҷузи ин як ҷо ки сайд аз ман рабӯдаи сет

جز این یک‌جا که صید از من ربوده‌ست

Чу барқ аз ҷони чароғии брФрўзм

چو برق از جان چراغی برفروزم

Шикеби хомро бар вай бисӯзам

شکیب خام را بر وی بسوزم

Агар ман хўрдмӣ зон чашмаи обӣ

اگر من خوردمی زان چشمه آبی

Набоистӣ зи дил кардани кабобӣ

نبایستی ز دل کردن کبابی

Насиҳати байн ки он ҳиндӯ чаҳ фармуд

نصیحت بین که آن هندو چه فرمود

Ки чун молӣ биёбӣ зуди хури зуд

که چون مالی بیابی زود خور زود

Дар ин боғ аз гули сурху гули зард

در این باغ از گل سرخ و گل زرد

Пушаймонӣ нахурд он кас ки бархӯрд

پشیمانی نخورد آن کس که برخورد

Ману зини пас ҷигар дар хӯн кашӣдан

من و زین پس جگر در خون‌کشیدن

зи дили пайкони ғам берун кашӣдан

ز دل پیکانِ غم بیرون کشیدن

Занами чандон тапонча бар сар ва рӯй

زنم چندان تپانچه بر سر و روی

Ки ёрб ёрбӣ хезади з ҳар мӯӣ

که یارب یاربی خیزد ز هر موی

Магар ки осӯдатар гирдам дар ин дард

مگر کآسوده‌تر گردم در این درد

Танури оташам лухтӣ шавад сард

تنور آتشم لَختی شود سرد

зи баҳри дидаи чандон дар баборам

ز بحرِ دیده چندان دُر ببارم

Ки ҷуз гавҳар набошад дар канорам

که جز گوهر نباشد در کنارم

Касе ковро зи хӯни омоси хезад

کسی کاو را ز خون آماس خیزد

Кӣ осӯда шавад то хӯн наризад ?

کی آسوده شود تا خون نریزد؟

Замонии гашти гирди чашмаи нолон

زمانی گشت گرد چشمه نالان

Ба гиряи дастҳо бар чашми молон

به گریه دست‌ها بر چشم مالان

Замонӣ бар замин афтод мадҳуш

زمانی بر زمین افتاد مدهوش

Гирифт он чашмаро чун гул дар оғӯш

گرفت آن چشمه را چون گل در آغوش

Аз он сарви равон каз чанги рафта

از آن سرو روان کز چنگ رفته

зи сарви ши об ва аз гули ранги рафта

ز سرو‌َش آب و از گُل رنگ رفته

Сеӣ сарви ши фитода бар сари хок

سهی سَرو‌ش فتاده بر سر خاک

Шудаи ларзони чунон каз боди хошок

شده لرزان چنان کز باد خاشاک

Ба дили гуфтогар ин моҳи одамӣ буд

به دل گفتا گر این ماه آدمی بود

Куҷои охири қадамгоҳаши замӣ буд !

کجا آخر قدمگاهش زمی بود؟

Вагар буд ӯ парӣ душвор бошад

و گر بود او پری دشوار باشد

Парӣ бар чашмаҳо бисёр бошад

پری بر چشمه‌ها بسیار باشد

Ба кас натавон намӯд ин доварӣ ро

به کس نتوان نمود این داوری را

Ки хусрав дӯст медорад парӣ ро

که خسرو دوست می‌دارد پری را

Марои зини кори комии брнхизд

مرا زین کار کامی برنخیزد

Парии пайваста аз мардуми гурезад

پری پیوسته از مردم گریزد

Ба ҷуфти мурғи обии боз кӣ шуд !

به جفت مرغِ آبی باز کی شد؟

Парӣ бо одамии дами соз кӣ шуд !

پری با آدمی دم‌ساز کی شد؟

Сулаймонам бибояд ном кардан

سلیمانم بباید نام کردن

Пас он гоҳе париро ром кардан

پس آن گاهی پری را رام کردن

Азин андешаи лухтӣ боз ме гуфт

ازین اندیشه لَختی باز می‌گفت

Ҳикоятҳои дил пардоз ме гуфт

حکایت‌های دل‌پرداز می‌گفت

Ба навмидии дил аз дили хоҳи бардошт

به نومیدی دل از دل‌خواه برداشت

Ба доролмлки армни роҳи бардошт

به دارالملک ارمن راه برداشت