Маликро гарм кард он оташи тез
ملک را گرم کرد آن آتش تیز
Чунонк аз хашм шуд бар пушти шабдиз
چنانک از خشم شد بر پشت شبدیز
Ба тундӣ гуфт ман рафтам шабати хуш
به تندی گفت من رفتم شبت خوش
Гарми дарё ба пеш оядгар оташ
گرم دریا به پیش آید گر آتش
Худо донад каз оташ бар нигарадам
خدا داند کز آتش بر نگردم
зи дарё низ мӯе тар нигарадам
ز دریا نیز مویی تر نگردم
Чаҳ пиндорӣ ки хоҳам хуфт азин пас
چه پنداری که خواهم خفت ازین پس
Ба тарк хоб хоҳам гуфт азин пас
به ترک خواب خواهم گفت ازین پس
Заминро пел боло кунад хоҳам
زمین را پیلبالا کند خواهم
Дбаҳ дар пои пел афканд хоҳам
دبه در پای پیل افکند خواهم
Шавам чун пелу ноРоми сар ба болин
شوم چون پیل و نارم سر به بالین
На пелии кӯ буд пели сафолин
نه پیلی کاو بود پیل سفالین
Ба нодонии харии барадам бар ин бом
به نادانی خری بردم بر این بام
Ба донои фурӯди орми саранҷом
به دانایی فرود آرم سرانجام
Сабуеро кидонам сохт охир
سبویی را که دانم ساخت آخر
Тавонам бар замини андохти охир
توانم بر زمین انداخت آخر
Маро бояд ба чашм оташ барафрӯхт ?
مرا باید به چشم آتش برافروخت
Ба оташ сӯхтан бояд дромўхт ?
به آتش سوختن باید درآموخت
Гуҳӣ бар ноМуродии бим кардан
گَهی بر نامرادی بیم کردن
Гуҳии мардонагии таълим кардан
گَهی مردانگی تعلیم کردن
Марои ишқи ту аз афсар баровард
مرا عشق تو از افسر برآورد
Басои танро ки ишқ аз сар баровард
بسا تن را که عشق از سر برآورد
Марогар шӯри ту дар сар набӯдӣ
مرا گر شور تو در سر نبودی
Сари шӯрида беафсар набӯдӣ
سر شوریده بیافسر نبودی
Фикандӣ чун фалак дар сари камандам
فکندی چون فلک در سر کمندم
Раҳо кардӣ чу кардӣ шҳрбндм
رها کردی چو کردی شهربندم
Нахустам бода додӣ маст кардӣ
نخستم باده دادی مست کردی
Ба мастӣ дар марои по баст кардӣ
به مستیدر مرا پا بست کردی
Чу гаштами маст май гӯйӣ ки бархез
چو گشتم مست، میگویی که برخیز
Ба бадхоҳони ҳушёри андари овез
به بدخواهان هشیار اندر آویز
Балии хезам дар овезам ба бадхоҳ
بلی خیزم، در آویزم به بدخواه
Вале онгаҳ ки берун оем аз чоҳ
ولی آنگه که بیرون آیم از چاه
Бар он азмам ки раҳ дар пеши гирам
بر آن عزمم که ره در پیش گیرم
Шавам дунболи кори хеши гирам
شوم دنبال کار خویش گیرم
Бигирам панди ту бар ёди азин бор
بگیرم پند تو بر یاد ازین بار
Бакӯшам ҳар чаҳ бодои боди азин бор
بکوشم هر چه بادا باد ازین بار
Маро аз ҳоли худ огоҳ кардӣ
مرا از حال خود آگاه کردی
Ба неку бади сухан кӯтоҳ кардӣ
به نیک و بد سخن کوتاه کردی
Ман аввали баси ҳумоюн бахт будам
من اول بس همایونبخت بودم
Ки ҳам бо тоҷ ва ҳам бо тахт будам
که هم با تاج و هم با تخت بودم
Ба гирди олам овораам ту кардӣ
به گِرد عالم آوارهم تو کردی
Чунин бдрўз ва бечораам ту кардӣ
چنین بدروز و بیچارهم تو کردی
Гарм нагирифтӣ андӯҳи ту фитрок
گرم نگرفتی اندوه تو فتراک
Кадомин бодам оварадӣ бад-ӣни хок
کدامین بادم آوردی بدین خاک؟
Балӣ то бо миннати хуш буд як чанд
بلی تا با مَنَت خوش بود یکچند
Ҳадисат буд бо ман хуштар аз қанд
حدیثت بود با من خوشتر از قند
Кунун каз меҳр худ даврем додӣ
کنون کز مهر خود دوریم دادی
Бибояд шуд ки дастурем додӣ
بباید شد که دستوریم دادی
Ман аз кор шудан ғофил набудам
من از کارِ شدن، غافل نبودم
Ки меҳмонии чунон бад дил набудам
که مهمانی چنان بَددل نبودم
Нишастам то ҳаме хонам наҳодӣ
نشستم تا همی خوانم نهادی
Рӯм чун нон дар анбонам наҳодӣ
روم چون نان در انبانم نهادی
Пас онгаҳ пой бар гӣлии биФшрд
پس آنگه پای بر گیلی بیفشرد
зи роҳи гилкони лашгар ба дар барад
ز راه گیلَکان لشگر بهدر برد
Дил аз ширин ғборонгиз карда
دل از شیرین غبارانگیز کرده
Ба азми рӯм рафтан тез карда
به عزم روم رفتن تیز کرده
Дар он раҳ рафтан аз ташвиши тороҷ
در آن ره رفتن از تشویش تاراج
Ба тарк тоҷ карда таркро тоҷ
به تَرک تاج کرده ترک را تاج
зи бими теғи раҳи дорони баҳром
ز بیم تیغ رهداران بهرام
зи раҳ рафтан набӯдаш як дами ором
ز ره رفتن نبودش یکدم آرام
Уқобии чори пар яъне ки дар зер
عقابی چار پر یعنی که در زیر
Наҳангӣ дар миён яъне ки шамшер
نهنگی در میان یعنی که شمشیر
Фарс меронад то рҳбони он дайр
فَرَس میراند تا رهبان آن دِیر
Ки ронад аз ахтарон бо ӯ басии сайр
که راند از اختران با او بسی سِیر
Бар он раҳи бон дайр афтод роҳаш
بر آن رهبان دِیر افتاد راهش
Ки доно хонд ғайб омӯз шоҳаш
که دانا خواند غیبآموز شاهش
зи рأиш рӯй давлатро барафрӯхт
ز رایَش روی دولت را برافروخت
Ва зу бисёр ҳикматҳо дар омухт
و زو بسیار حکمتها در آموخت
Вази он ҷо то дар дарё ба таъҷил
وز آنجا تا در دریا به تعجیل
Ду асба кард кӯчии майл дар майл
دو اسبه کرد کوچی میل در میل
Вази он ҷо низ икрон ронад як сар
وز آن جا نیز یکران راند یکسر
Ба қстнтиниаҳ шуд сӯии қайсар
به قسطنطینیه شد سوی قیصر
Азим омад чу гашти он ҳоли маълум
عظیم آمد چو گشت آن حال معلوم
Азими алрўмро он фол дар рӯм
عظیمالروم را آن فال در روم
Ҳисоби толеъ аз иқбол кардаш
حساب طالع از اقبال کردش
Ба Авни толеъ истиқбол кардаш
به عون طالع استقبال کردش
Чу қайсар дид комд бар дараш бахт
چو قیصر دید کآمد بر درش بخت
Бадв таслим кард он тоҷ бо тахт
بدو تسلیم کرد آن تاج با تخت
Чунон дар кеш исо шуд бадви шод
چنان در کیش عیسی شد بدو شاد
Ки духти хеш , Марямро бадв дод
که دخت خویش، مریم را بدو داد
Ду шаҳро дар зифофи хусравона
دو شه را در زفاف خسروانه
Фаровони шарт ҳо шуд дар миёна
فراوان شرطها شد در میانه
Ҳадиси он арӯсу шоҳи фаррух
حدیث آن عروس و شاه فرخ
Ки аҳли рӯмро чун дод посух
که اهل روم را چون داد پاسخ
Ҳамон лашгар кашӣдан бо нётўс
همان لشگر کشیدن با نیاطوس
Ҷиноҳ оростан чун пари товус
جناح آراستن چون پّر طاووس
Нагӯям чун дигар гӯянда Эй гуфт
نگویم چون دگر گویندهای گفت
Ки ман бедорам ар пӯянда Эй хуфт
که من بیدارم ار پویندهای خفت
Чу ман нархи касонро башиканам соз
چو من نرخ کسان را بشکنم ساز
Касе нархи марои ҳам бишиканади боз
کسی نرخ مرا هم بشکند باز