Маин бонӯ дилаш додӣ шабу рӯз
مهینبانو دلش دادی شب و روز
Бидон то нашканад моҳи дили афрӯз
بدان تا نشکند ماهِ دلافروز
Яке рӯзаш ба хилвати пеш худ хонд
یکی روزش به خلوت پیش خود خواند
Ки умраши остин бар давлат ифшоанд
که عمرش آستین بر دولت افشاند
Калиди ганҷ ҳо додаш ки баргир
کلید گنجها دادش که برگیر
Ки пешат мард хоҳад модари пер
که پیشت مرد خواهد مادر پیر
Даромад кори андомаш ба сустӣ
درآمد کارِ اندامش به سستی
Ба беморӣ кашид аз тани дурустӣ
به بیماری کشید از تندرستی
Чу рӯзӣ чанд бар вай ранҷ шуд чир
چو روزی چند بر وی رنج شد چیر
Тан аз ҷон сайр шуд ҷон аз ҷаҳони сайр
تن از جان سیر شد جان از جهان سیر
Ҷаҳон аз ҷони ширинаш ҷудо кард
جهان از جان شیرینش جدا کرد
Ба ширини ҳам ҷаҳони ҳам ҷон раҳо кард
به شیرین هم جهان هم جان رها کرد
Фурӯ шуд офтобаш дар сиёҳӣ
فرو شد آفتابش در سیاهی
Буна дар хоки барад аз тахти шоҳӣ
بنه در خاک برد از تخت شاهی
Чунинаст офаринишро вилоят
چنین است آفرینش را ولایت
Ки бошад ҳар баҳориро ниҳоят
که باشد هر بهاری را نهایت
Наомад шишае аз санг дар даст
نیامد شیشهای از سنگ در دست
Ки бози он шишаро ҳам санг нишкаст
که باز آن شیشه را هم سنگ نشکست
Фиғони зини чарх каз найранг созӣ
فغان زین چرخ کز نیرنگسازی
Гуҳӣ шиша кунад гуҳи шишаи бозӣ
گَهی شیشه کند گَه شیشهبازی
Ба аввали аҳди занбӯр ангабин кард
به اول عهد زنبور انگبین کرد
Ба охири аҳди бози он ангабин хӯрд
به آخر عهد باز آن انگبین خورد
Бад-ӣни қолаб ки бодаш дар кулоҳ аст
بدین قالب که بادش در کلاه است
Машав ғарра ки муштии хок роҳ аст
مشو غَره که مشتی خاک راه است
зи бодии кови кулоҳ аз сар кунад давр
ز بادی کاو کلاه از سر کند دور
Гиёҳ осӯда бошад сарви ранҷур
گیاه آسوده باشد سرو رنجور
Бад-ӣни хони кови банно бар бод дорад
بدین خان کاو بنا بر باد دارد
Машав ғарра ки бад бунёд дорад
مشو غَره که بد بنیاد دارد
Чаҳ май пайчии дарин доми глўпич ?
چه میپیچی درین دام گلوپیچ؟
Ки ҷўзии пудаи бинӣ дар миёни ҳеҷ
که جوزی پوده بینی در میانْ هیچ
Чу рӯбоҳон ва харгӯшон манеҳ гӯш
چو روباهان و خرگوشان منه گوش
Ба рӯбаҳи бозии ин хоби харгӯш
به روبهبازیِ این خوابِ خرگوش
Басои шери шикору гурги ҷангӣ
بسا شیر شکار و گرگ جنگی
Ки шуд дар зери ин рӯбаҳи палангӣ
که شد در زیر این روبه پلنگی
Назар кардам з рӯй тҷрбт ҳаст
نظر کردم ز روی تجربت هست
Хушиҳои ҷаҳон чун хораши даст
خوشیهای جهان چون خارش دست
Ба аввали дастро хораш хуш уфтад
به اول دست را خارش خوش افتد
Ба охири даст бар даст оташ уфтад
به آخر دست بر دست آتش افتد
Ҳмидўни ҷоми гетии хуш гўор аст
همیدون جام گیتی خوشگوار است
Ба аввали мастӣу охир хумор аст
به اول مستی و آخر خمار است
Раҳо кун ғам ки дунё ғам наярзад
رها کن غم که دنیا غم نَیَرزد
Макун шодӣ ки шодӣ ҳам наярзад
مکن شادی که شادی هم نَیَرزد
Агар хоҳии ҷаҳон дар пеш кардан
اگر خواهی جهان در پیش کردن
Шикам ворӣ нахоҳӣ беш хӯрдан
شکمواری نخواهی بیش خوردن
?герати сад ганҷ ҳаст ар як дирам нест
گرت صد گنج هست ار یک درم نیست
Насибати зини ҷаҳони ҷузи як шикам нест
نصیبت زین جهان جز یک شکم نیست
Ҳаме то пой дорад тани дурустӣ
همی تا پای دارد تندرستی
зи сахтӣ ҳо нагирад табъи сустӣ
ز سختیها نگیرد طبع سستی
Чу баргардади мизоҷ аз истиқомат
چو برگردد مزاج از استقامت
Ба душворӣ ба даст ояд саломат
به دشواری به دست آید سلامت
Даҳони чандон намояди нӯши хндӣ
دهان چندان نماید نوشخندی
Ки ёбад дар табиати нӯши мандӣ
که یابد در طبیعت نوشمندی
Чу гирад ноумедии мардро гӯш
چو گیرد ناامیدی مرد را گوش
Кунад роҳи раҳоиро фаромӯш
کند راه رهایی را فراموش
Ҷаҳон талхаст хуии талхи нокаш
جهان تلخ است خوی تلخناکش
Ба кам хӯрдан тавон раст аз ҳалокаш
به کم خوردن توان رست از هلاکش
Машав прхўораҳ чун Кирмон дар ин гӯр
مشو پرخواره چون کرمان در این گور
Ба кам хӯрдани камари дарбанд чун мӯр
به کم خوردن کمر دربند چون مور
з кам хӯрдан касеро таб нагирад
ز کم خوردن کسی را تب نگیرد
зи пар хӯрдан ба рӯзии сад бимирад
ز پر خوردن به روزی صد بمیرد
Ҳаром омад алафи тороҷ кардан
حرام آمد علف تاراج کردن
Ба доруи табъро муҳтоҷ кардан
به دارو طبع را محتاج کردن
Чу бошад хӯрдани нони гули шкрўор
چو باشد خوردن نان گلشکروار
Набошад табъро бо гули шукри кор
نباشد طبع را با گلشکر کار
Чу гули бен ҳар чаҳ бигзорӣ бихандад
چو گلبن هر چه بگذاری بخندد
Чу хӯрдигар шукр бошад бгндд
چو خوردی گر شکر باشد بگندد
Чу дунёро нахоҳӣ , чанд ҷӯӣ ?
چو دنیا را نخواهی، چند جویی؟
Бадви пўиӣ , бад ӯ чанд гӯйӣ ?
بِدو پویی، بَدِ او چند گویی؟
Ғами дунё касе дар дил надорад
غم دنیا کسی در دل ندارد
Ки дар дунё чу мо манзил надорад
که در دنیا چو ما منزل ندارد
Дарин саҳро касе кови ҷой гир аст
درین صحرا کسی کاو جایگیر است
зи муштии обу Нонаш ногузир аст
ز مُشتی آب و نانش ناگزیر است
Макун дили танагӣ эй шахсати гулии танг
مکن دلتنگی ای شخصت گلی تنگ
Ки бад бошад дилии тангу гулии танг
که بد باشد دلی تنگ و گلی تنگ
Ҷаҳон аз номи он кас нанг дорад
جهان از نام آن کس ننگ دارد
Ки аз баҳри ҷаҳони дил танг дорад
که از بهر جهان دل تنگ دارد
Ғам рӯзӣ махӯр то рӯз монад
غم روزی مخور تا روز ماند
Ки худ рӯзии расони рӯзии расонад
که خود روزیرسان روزی رساند
Фалак бо ин ҳамаи номӯсу найранг
فلک با این همه ناموس و نیرنگ
Шабу рӯз аблақӣ дорад куҳани ланг
شب و روز ابلقی دارد کهن لنگ
Бар ин аблақ ки омад шуд гузинад
بر این ابلق که آمد شد گزیند
Чу ин омад фурӯди он брншинд
چو این آمد فرود آن برنشیند
Дар ин сайлоби ғам каз мо падари барад
در این سیلاب غم کز ما پدر برد
Писар чун зинда монад чун падари мард ?
پسر چون زنده مانَد چون پدر مرد؟
Касе кови хӯни ҳиндӯеи бирезад
کسی کاو خون هندویی بریزد
Чу ворис бошад он хӯни брнхизд
چو وارث باشد آن خون برنخیزد
Чаҳ фарзандии ту бо ин тарки тозӣ ?
چه فرزندی تو با این تُرکتازی؟
Ки ҳиндӯии пдркшро навозӣ
که هندوی پدرکش را نوازی
Бизан тирии бад-ӣни кўжи камони пушт
بزن تیری بدین کوژ کمانپشت
Ки чандини пушт бар пушти туро кишт
که چندین پشت بر پشت تو را کشت
Фалакро то камон безиҳ нагардад
فلک را تا کمان بیزه نگردد
Шикори кас дар ӯ фарбеҳ нагардад
شکار کس در او فربه نگردد
Гавазниро ки раҳ бар шер бошад
گوزنی را که ره بر شیر باشد
Гё дар зери пай шамшер бошад
گیا در زیر پی شمشیر باشد
Ту эмин чун шудӣ бар мондани хеш ?
تو ایمن چون شدی بر ماندن خویش؟
Ки дории бод дар пас чоҳ дар пеш
که داری باد در پس چاه در پیش
Мабош эмин ки ин дарёии хомӯш
مباش ایمن که این دریای خاموش
Накардааст одамӣ хӯрдани фаромӯш
نکرده است آدمی خوردن فراموش
Кадомин рубъро бинии рабиъӣ ?
کدامین ربع را بینی ربیعی؟
Казон буқъа бурун ноед бақиъӣ
کزان بُقعه برون ناید بقیعی
Ҷаҳони он ба ки доно талх гирад
جهان آن به که دانا تلخ گیرد
Ки ширини зиндагонӣ талх мерад
که شیرینزندگانی تلخ میرد
Касе каз зиндагӣ бо дард ва доғ аст
کسی کز زندگی با درد و داغ است
Ба вақти марги хандон чун чароғ аст
به وقت مرگ خندان چون چراغ است
Сароне каз чунин сари прФсўснд
سرانی کز چنین سر پُرفسوسند
Чу гули гардани занонро даст бӯсанд
چو گل گردنزنان را دستبوسند
Агар воъиз буд гуяд ки чун коҳ
اگر واعظ بود گوید که چون کاه
Ту бификан то маниш бурдорам аз роҳ
تو بفکن تا منش بردارم از راه
Вагар зоҳид буд сад мурда кӯшад
و گر زاهد بود صد مرده کوشد
Ки ту берун кунӣ то ӯ бипушад
که تو بیرون کنی تا او بپوشد
Чу номад дар ҷаҳони пояндаи чизе
چو نامد در جهان پاینده چیزی
Ҳамаи малики ҷаҳони нрзди пашизӣ
همه ملک جهان نَرزَد پشیزی
Раҳ оварад адами раҳи тӯшаи хок
رهآورد عدم رهتوشهٔ خاک
Сиришт софӣ омад гавҳари пок
سرشت صافی آمد گوهر پاک
Чунин гуфтанд доноёни ҳушёр
چنین گفتند دانایان هشیار
Ки неку бад ба марг ояд падедор
که نیک و بد به مرگ آید پدیدار
Басои зани номи кони ҷои марди ёбӣ
بسا زننام کآن جا مرد یابی
Басои мрдо ки рӯйиши зарди ёбӣ
بسا مردا که رویش زرد یابی
Худовандо чу ояд пой бар санг
خداوندا چو آید پای بر سنگ
Фитад киштӣ дар он грдобаҳи танг
فتد کشتی در آن گردآبهٔ تنگ
Низомиро ба осоиши расонӣ
نظامی را به آسایش رسانی
Бубахшӣ ва ба бахшоиши расонӣ
ببخشی و به بخشایش رسانی