Дар андеш эй ҳаким аз кори айём

در اندیش ای حکیم از کار ایام

Ки подош амал бошад саранҷом

که پاداش عمل باشد سرانجام

Намонад зойеъ ар некаст агар дун

نماند ضایع ار نیک است اگر دون

Камари бастаи бад-ӣн кораст гардун

کمر‌بسته بدین کار است گردون

Чу хусрав бар фусӯси марги Фарҳод

چو خسرو بر فسوس مرگ فرهاد

Ба ширини он чунон талхӣ фиристод

به شیرین آن چنان تلخی فرستاد

Чунон афтод тақдири илоҳӣ

چنان افتاد تقدیر الهی

Ки бар Марями саромади подшоҳӣ

که بر مریم سرآمد پادشاهی

Чунин гӯйанд ширини талхи заҳрӣ

چنین گویند شیرین تلخ‌زهری

Ба хӯрдаш дод аз он ков хӯрд баҳрӣ

به خوردش داد از آن کاو خورد بهری

Вагар май рост хоҳӣ бигузар аз заҳр

و گر می‌راست خواهی بگذر از زهر

Ба заҳролӯди ҳиммати барадаш аз даҳр

به زهرآلود همت بردش از دهر

Ба ҳиммати ҳиндӯон чун брстизнд

به همت هندوان چون برستیزند

зи шохи хушки барг тар бирезанд

ز شاخ خشک برگ تَر بریزند

Фусуни созон ки аз маи муҳраи созанд

فسون‌سازان که از مَه مُهره سازند

Ба чашми аФсои ҳиммат ҳуққа бозанад

به چشم‌افسای همت حقه بازند

Чу Марями рӯзаи Марям нигаҳ дошт

چو مریم روزهٔ مریم نگه داشت

Даҳони дарбаст аз он шукр ки шаҳ дошт

دهان دربست از آن شِکّر که شه داشت

Бараст аз чанги Марями шоҳи олам

برست از چنگ مریم شاه عالم

Чунонк обистанон аз чанги Марям

چنانک آبستنان از چنگ مریم

Дарахти Марямаш чун аз бар афтод

درخت مریمش چون از بر افتاد

з ғам шуд чун дарахти Марями озод

ز غم شد چون درخت مریم آزاد

Валек аз баҳри ҷоҳу эҳтиромаш

ولیک از بهر جاه و احترامش

з мотам дошт ойинии тамомаш

ز ماتم داشت آیینی تمامش

Нарафт аз ҳурмати ш бар тахти моҳӣ

نرفت از حرمت‌ش بر تخت ماهی

Напушед аз салбҳо ҷузи сиёҳӣ

نپوشید از سلب‌ها جز سیاهی

Чу ширинро хабар доданд аз ин кор

چو شیرین را خبر دادند از این کار

Ҳамаш гул дар ҳисоб афтод , ҳам хор

همش گل در حساب افتاد، هم خار

Ба навъе шоди мони гашт аз ҳалокаш

به نوعی شاد‌مان گشت از هلاکش

Ки раст аз рашки бурдани ҷони покаш

که رست از رشک بردن جان پاکش

Ба дигари навъи ғами гини гашту дили сӯз

به دیگر نوع غم‌گین گشت و دل‌سوز

Ки оқил буд ва метарсид аз он рӯз

که عاقل بود و می‌ترسید از آن روز

зи баҳри хотири хусрави яке моҳ

ز بهر خاطر خسرو یکی ماه

з шодӣ кард дасти хеши кӯтоҳ

ز شادی کرد دست خویش کوتاه

Пас аз моҳӣ ки хор аз риш бархест

پس از ماهی که خار از ریش برخاست

Ҷаҳонро ин ғубор аз пеш бархест

جهان را این غبار از پیش برخاست

Дилаши тухм ҳавас фармуд куштан

دلش تخم هوس فرمود کشتن

Ҷавоби номаи хусрави навиштан

جواب نامهٔ خسرو نوشتن

Суханҳоӣ ки ӯро буд дар дил

سخن‌هایی که او را بود در دل

Фишонд аз тиргӣ чун дона дар гул

فشاند از طَیرَگی چون دانه در گل

Нависанда чу бар коғаз қалам зад

نویسنده چو بر کاغذ قلم زد

Ба тартиби он суханҳоро рақам зад

به ترتیب آن سخن‌ها را رقم زد

Суханро аз ҳаловат кард чун қанд

سخن را از حلاوت کرد چون قند

Сари оғози суханро дод пайванд

سر‌آغاز سخن را داد پیوند

Баноми подшоҳи подшоҳон

بنام پادشاه پادشاهان

Гуноҳи омрзи муштии узри хоҳон

گناه‌آمرز مشتی عذر‌خواهان

Худовандӣ ки моро корсоз аст

خداوندی که ما را کارساز است

зи моу хизмати мо бениёз аст

ز ما و خدمت ما بی‌نیاز است

На пайкари холиқи пайкар нигорон

نه پیکر خالق پیکر‌نگاران

Ба ҳайрати зини шумори ахтари шуморон

به حیرت زین شمار اختر‌شماران

Замин то осмони хуршед то моҳ

زمین تا آسمان خورشید تا ماه

Ба туркистони фазлаши ҳиндӯии роҳ

به ترکستان فضلش هندوی راه

Диҳад бе ҳақи хизмати халқро қӯт

دهد بی‌حق خدمت خلق را قوت

Нагорд беқалам дар санги ёқӯт

نگارد بی‌قلم در سنگ یاقوت

зи мурғу мӯр дар дарё ва дар кӯҳ

ز مرغ و مور در دریا و در کوه

Намонад ҷовдони касро дар андӯҳ

نماند جاودان کس را در اندوه

Гуҳ неъмат диҳад нуқсони пазирӣ

گه نعمت دهد نقصان‌پذیری

Кунад ҳангоми ҳайрати даст гирӣ

کند هنگام حیرت دست‌گیری

Чу аз шукраши Фромш кор гирдем

چو از شکرش فرامش‌کار گردیم

Бимолад гӯш то бедор гирдем

بمالد گوش تا بیدار گردیم

Ба ҳукм ӯст дар қонӯни бениш

به حکم اوست در قانون بینش

Тағайюрҳои ҳоли офариниш

تغیُّر‌های حال آفرینش

Гуҳӣ роҳат кунад қисмати гуҳии ранҷ

گَهی راحت کند قسمت گَهی رنج

Гуҳии ифлоси пеши оради гуҳии ганҷ

گَهی افلاس پیش آرد گَهی گنج

Ҷаҳонро нест кории ҷузи дўрнгӣ

جهان را نیست کاری جز دورنگی

Гуҳии рӯмии намояд , гоҳи зангӣ

گَهی رومی نماید، گاه زنگی

Гуҳ аз бе дод ин , онро диҳад дод

گَه از بی‌داد این، آن را دهد داد

Гуҳ аз тимори он , инро кунад шод

گَه از تیمار آن، این را کند شاد

Чаҳ хуши гуфтои лҳоўрӣ ба тӯсӣ

چه خوش گفتا لهاوری به طوسی

Ки марги хар буд сагро арӯсӣ

که مرگ خر بود سگ را عروسی

На ҳар қисмат ки пеш ояд нишот аст

نه هر قسمت که پیش آید نشاط است

На ҳар поя ки зер уфтад бисот аст

نه هر پایه که زیر افتد بساط است

Чу рӯзии бахши мо рӯзӣ чунин кард

چو روزی‌بخش ما روزی چنین کرد

Гуҳии рӯзӣ даво бошад , гуҳии дард

گَهی روزی دوا باشد، گَهی درد

Хирадманди он буд ков дар ҳамаи кор

خردمند آن بود کاو در همه کار

Бисозад гоҳ бо гул , гоҳ бо хор

بسازد گاه با گُل، گاه با خار

Ҷаҳони дори маин хуршеди офоқ

جهان‌دار مهین‌، خورشیدِ آفاق

Ки зад бар фарқи ҳафт авранги шаш тоқ

که زد بر فرق هفت اورنگ شش طاق

Ҷаҳон дорад ба зери подшоҳӣ

جهان دارد به زیر پادشاهی

Сиррӣ ва бо сиррии соҳиби кулоҳӣ

سری و با سری صاحب‌کلاهی

Биҳишт аз ҳазраташи меод гоҳе аст

بهشت از حضرتش میعاد‌گاهی است

зи боғи давлаташи тўбо гиёҳӣ аст

ز باغ دولتش طوبا گیاهی است

Дарин даврон ки ма то моҳӣ ӯрост

درین دوران که مه تا ماهی اوراست

зи моҳӣ то ба моҳ огоҳӣ ӯрост

ز ماهی تا به ماه آگاهی اوراست

Хабар дорад ки рӯзу шаби ду рангаст ?

خبر دارد که روز و شب دو رنگ است

Нўолши гуҳи шукр гоҳе шрнг аст

نَوالش گه شکر گاهی شرنگ است

Дарин сандали сарои обнӯсӣ

درین صندل‌سرای آبنوسی

Гуҳии мотам буд , гоҳе арӯсӣ

گَهی ماتم بود، گاهی عروسی

Арӯси шоҳ агар дар зер хок аст

عروس شاه اگر در زیر خاک است

Арӯсон дигар дорад , чаҳ бок аст

عروسان دگر دارد‌، چه باک است

Фалак зон дод бар рафтани далеряш

فلک زان داد بر رفتن دلیریش

Ки буд огаҳи зи шоҳу зўдсириш

که بود آگه ز شاه و زودسیریش

Аз ӯ багар чаҳ шаҳро ҳам дамӣ нест

از او بِهْ گر چه شه را هم‌دمی نیست

Шҳншаҳи зуд сайр омад ғамӣ нест

شهنشه زود سیر آمد غمی نیست

Назар бар гули сетонеи дигари орад

نظر بر گل‌سِتانی دیگر آرد

Ва зу ба дили сетоне дар бар орад

و زو بِهْ دل‌سِتانی در بر آرد

Дареғ онаст кон лаъибат намонад

دریغ آن است کآن لعبت نماند

Вагар на ҳар ки монад айш ронад

و گر نه هر که ماند عیش راند

Маранҷ эй шоҳи нозуки дили бад-ӣни ранҷ

مرنج ای شاه نازک‌دل بدین رنج

Ки ганҷаст он санам дар хок ба ганҷ

که گنج است آن صنم در خاک به گنج

Махӯр ғами кодмӣ ғам барнатобад

مخور غم کآدمی غم برنتابد

Чу ғам гуфтӣ замин ҳам барнатобад

چو غم گفتی زمین هم برنتابد

Биринҷади нозанин аз ғам кашӣдан

برنجد نازنین از غم کشیدن

Насозад нозуконро ғам чашедан

نسازد نازکان را غم چشیدن

Аннани он ба ки аз Марям битобӣ

عنان آن بِهْ که از مریم بتابی

Кигар исои шӯй гардиш наёбӣ

که گر عیسی شوی گَردَش نیابی

Агар дар таҳта рафт он нозанини ҷуфт

اگر در تخته رفت آن نازنین‌جفت

Ба тарки тахти шоҳӣ чун тавон гуфт

به ترک تخت شاهی چون توان گفت

Ба мебиншин , зи мижгон май чаҳ резӣ ?

به مِی بنشین، ز مژگان مِی چه ریزی؟

Ғамати хезадгар аз ғами брнхизӣ

غمت خیزد گر از غم برنخیزی

На ҳар каш пеш мерай пеш мерад

نه هر کش پیش‌میری پیش میرد

Бад-ӣни сахтии ғамӣ дар пеш гирад

بدین سختی غمی در پیش گیرد

Ту зӣ ! кови мард ва ҳар кови зоди рӯзӣ

تو زی! کاو مُرد و هر کاو زاد روزی

Ба маргаши тан бибояд дод рӯзӣ

به مرگش تن بباید داد روزی

Ба нолидан макун бар мурда бе дод

به نالیدن مکن بر مرده بی‌داد

Ки мурда собирӣ хоҳад на фарёд

که مرده صابری خواهد نه فریاد

Чу кор колбуд гирад табоҳӣ

چو کار کالبد گیرد تباهی

На дарвешӣ ба кор ояд на шоҳӣ

نه درویشی به کار آید نه شاهی

зи баҳри чашмае мхрўшу мхрош

ز بهر چشمه‌ای مخروش و مخراش

зи файзи диҷлае гӯи як қатра кам бош

ز فیض دجله‌ای گو یک قطره کم باش

Ба шодӣ бар лаби шати ҷоми ҷами гир

به شادی بر لب شط جام‌جم گیر

Куҳани занбилӣ аз Бағдод кам гир

کهن‌زنبیلی از بغداد کم گیر

Дил нағунуда бе ӯ бғнўоди т

دل نغنوده‌، بی‌او بغنواد‌َت

Чунон коз дида рафт аз дили равоади т

چنان که‌ز دیده رفت‌، از دل رواد‌ت

Агар сарвӣ шуд аз бустони олам

اگر سروی شد از بُستان عالم

Ту боқии мон ки ҳастӣ ҷони олам

تو باقی مان که هستی جان عالم

Махӯр ғам то туоне бодаи хури шод

مخور غم تا توانی باده خور شاد

Мабодо каз сарати мӯеи баради бод

مبادا کز سرت مویی برَد باد

Агар ҳастӣ шавад давр аз ту аз даст

اگر هستی شود دور از تو از دست

Биҳамдиллоҳ чу ту ҳастӣ ҳама ҳаст

بحمدالله چو تو هستی همه هست

Ту дрқдрӣ ва дар , танҳо накӯтар

تو دُرقدری و دُر، تنها نکوتر

Ту лаълӣ , лаъл , бе ҳамтои накӯтар

تو لعلی، لعل، بی‌همتا نکوتر

Ба танҳоӣ қаноат кун чу хуршед

به تنهایی قناعت کن چو خورشید

Ки ҳам сар ширк шуд дар роҳи ҷамшед

که هم‌سر شرک شد در راه جمشید

Агар бо мурғ бояд мурғро хуфт

اگر با مرغ باید مرغ را خفت

Ту сӣ мурғӣ , буд сӣ мурғ бе ҷуфт

تو سیمرغی‌، بُوَد سیمرغْ بی‌جفت

Маранҷ ар бо ту он гавҳар намонад

مرنج ار با تو آن گوهر نماند

Ту конӣ , кони зи гавҳар дар намонад

تو کانی‌‌، کان ز گوهر دَر نمانَد

Сари он батар ки ӯ ҳам сар надорад

سر آن به‌تر که او هم‌سر ندارد

Гуҳари он ба ки ҳам гавҳар надорад

گُهر آن بِهْ که هم‌گوهر ندارد

Гар оҳӯеи з саҳро рафт бигзор

گر آهویی ز صحرا رفت بگذار

Ки дар саҳро буд зини ҷинс бисёр

که در صحرا بود زین جنس بسیار

Вагар як дона рафт аз хирмани шоҳ

و گر یک دانه رفت از خرمن شاه

Фидои бодаши фалак бо хирмани моҳ

فدا بادش فلک با خرمن ماه

Гулӣ гар шуд чаҳ бояд дид хорӣ

گلی گر شد چه باید دید خاری

Иваз бошад гулиро навбаҳор ӣ

عوض باشد گلی را نوبهار‌ی

Бутигар каср шуд касрии бмонод

بتی گر کسر شد کسری بماناد

Ғам Марям махӯр исои бмонод

غم مریم مخور عیسی بماناد