Ҷаҳони хусрав ки то гардуни камари баст
جهان خسرو که تا گردون کمر بست
Каллаи дорӣ чун ӯ бар тахт нанишаст
کُلَهداری چون او بر تخت ننشست
Ба рӯзи бори ковро рой будӣ
به روز بار کاو را رای بودی
Ба пешаши панҷ саф бар пой будӣ
به پیشش پنج صف بر پای بودی
Нахустин сафи тавон гар дошт дар пеш
نخستین صف توانگر داشت در پیش
Дуюми саф буд ҳоҷати гору дарвеш
دویم صف بود حاجتگار و درویش
Сеюм сафи ҷои беморон бе зӯр
سوم صف جای بیماران بیزور
Ҳамаи руста ба мӯе аз лаби гӯр
همه رسته به مویی از لب گور
Чаҳоруми саф ба қавмии муттасил буд
چهارم صف به قومی متصل بود
Ки банди поишони мсмори дил буд
که بند پایشان مسمار دل بود
Сафи панҷуми гунаҳи корони хӯнӣ
صف پنجم گنهکاران خونی
Ки каси касро нпрсидӣ ки чунӣ
که کس کس را نپرسیدی که چونی
Ба пеши хӯнёни зи умедворӣ
به پیش خونیان ز امیدواری
Мисол оварда хати растгорӣ
مثال آورده خط رستگاری
Нидо бардошта дорандаи бор
ندا برداشته دارندهٔ بار
Ки ҳар сафи зери худ бенанди зинҳор
که هر صف زیر خود بینند زنهار
Тавонгар чун сӯй дарвеш дидӣ
توانگر چون سوی درویش دیدی
Шумори шукр бар худ беш дидӣ
شمار شکر بر خود بیش دیدی
Чу дар бемор дидӣ чашми дарвеш
چو در بیمار دیدی چشم درویش
Гирифтӣ бар саломати шукр дар пеш
گرفتی بر سلامت شکر در پیش
Чу дидӣ сӯии бандии марди бемор
چو دیدی سوی بندی مرد بیمار
Ба озодӣ намӯдӣ шукр бисёр
به آزادی نمودی شکر بسیار
Чу бар хӯнӣ фитодӣ чашми бандӣ
چو بر خونی فتادی چشم ِ بندی
Кушодии лаб ба шукр ба писандӣ
گشادی لب به شکر بِهْپسندی
Чу хӯнӣ дидӣ умеди раҳоӣ
چو خونی دیدی امید رهایی
Фузудӣ шамъи шукраши равшаноӣ
فزودی شمع شکرش روشنایی
Дар хусрави ҳамаи сола бад-ӣн дод
درِ خسرو همهساله بدین داد
Чу Миср аз шукр будӣ шкробод
چو مصر از شُکر بودی شکّرآباد
Ба мебинишаст рӯзӣ бар сари тахт
به مِی بنشست روزی بر سر تخت
Бад-ӣни ҳарфат ҳарифӣ кард бо бахт
بدین حرفت حریفی کرد با بخت
Ба гирдогирди тахти тоқдиси ш
به گِرداگرد تخت طاقدیسش
Даҳони тоҷи дорони хоки лӣсаш
دهان تاجداران خاکلیسش
Ҳамаи тимсолҳои осмонӣ
همه تمثالهای آسمانی
Расади баста бар он тахти киёнӣ
رصد بسته بر آن تخت کیانی
зи мехи моҳ то харгоҳи кайвон
ز میخ ماه تا خرگاه کیوان
Дар ӯ пардохтаи айвон бар айвон
در او پرداخته ایوان بر ایوان
Кавокибро зи собит то ба сайёр
کواکب را ز ثابت تا به سیار
Дақоиқ бо дарҷи паймӯдаи миқдор
دقایق با دَرَج پیموده مقدار
Ба тартиби гуҳарҳои шаби афрӯз
به ترتیب گُهرهای شبافروز
Хабар дода зи соъоти шабу рӯз
خبر داده ز ساعات شب و روز
Шиносоӣ ки анҷумро расад ронад
شناسایی که انجم را رصد راند
Аз он тахти осмонро таҳта бархонад
از آن تخت آسمان را تخته برخواند
Касе кови тахти хусрав дар назар дошт
کسی کاو تخت خسرو در نظر داشت
Ҳазорон ҷоми Кайхусрави з бар дошт
هزاران جام کیخسرو ز بر داشت
Чунин Тахтӣ на Тахтии космонӣ
چنین تختی نه تختی کآسمانی
Бар ӯ шоҳӣ на шаҳи соҳиби қиронӣ
بر او شاهی نه شه، صاحبقرانی
Чу пелигар буд пели одамӣ рӯй
چو پیلی، گر بوَد پیل آدمیروی
Чу шер ар шер бошад анбарин мӯӣ
چو شیر، ار شیر باشد عنبرینموی
Замин то осмони ронии кушода
زمین تا آسمان رانی گشاده
Сурайё то срии хуонеи ниҳода
ثریا تا ثری خوانی نهاده
Ирамро хушки бад дар маҷлисаши ҷом
ارم را خشک بُد در مجلسش جام
Фалакро ҳалқаи бад бар даргааши ном
فلک را حلقه بُد بر درگهش نام
Бузургӣ боядат дил дар сахои банд
بزرگی بایدت دل در سخا بند
Сари кӣса ба барги гнднои банд
سر کیسه به برگ گندنا بند
Дирами дорӣ ки аз сахтии даройад
دِرمداری که از سختی درآید
Сару кораш ба бадбахтӣ гароед
سر و کارش به بدبختی گراید
Ба шодии шуғли олам дарҷ ме кун
به شادی شغل عالم دَرج میکن
Хароҷаш май ситон ва харҷ ме кун
خراجش میستان و خرج میکن
Чунин май даҳ чунон каш май сетоне
چنین میده چنان کش میستانی
Вагар бидиҳӣу нстонӣ , ту доне
و گر بدْهی و نستانی، تو دانی
Ҷаҳони дорӣ ба танҳо кард натавон
جهانداری به تنها کرد نتوان
Ба танҳои ҷаҳонро хӯрд натавон
به تنهایی جهان را خورد نتوان
Бидонад ҳар ки бо тадбир бошад
بداند هر که باتدبیر باشد
Ки тнҳохўор тнҳомир бошад
که تنهاخوار تنهامیر باشد
Махӯр танҳо ?герати худ об ҷӯй аст
مخور تنها گرت خود آب جوی است
Ки тнҳохўр чу дарёи талх хуй аст
که تنهاخور چو دریا تلخخوی است
Бибояд хештанро шамъ кардан
بباید خویشتن را شمع کردن
Ба кори дигарон пои ҷамъ кардан
به کار دیگران پا جمع کردن
Бибин қорун чаҳ барад аз ганҷи дунё
ببین قارون چه برد از گنج دنیا
Наярзад ганҷи дунё , ранҷи дунё
نیَرزد گنج دنیا، رنج دنیا
Ба ранҷ ояд ба дасти ин худ салим аст
به رنج آید بهدست این خود سلیم است
Чу аз дастат равад ранҷӣ азим аст
چو از دستت رود، رنجی عظیم است
Чу ояд ранҷ бошад , чун шавад ранҷ
چو آید رنج باشد، چون شود رنج
Тиҳии дастӣ шараф дорад бад-ӣни ганҷ
تهیدستی شرف دارد بدین گنج
Малики парвиз ки з ҷамшед бигузашт
ملک پرویز کهز جمشید بگذشت
Ба ганҷи афшонӣ аз хуршед бигузашт
به گنجافشانی از خورشید بگذشت
Бадаш бо ганҷ додани ханда нокӣ
بُدش با گنج دادن خندهناکی
Чу хокаши ганҷ ва ӯ чун ганҷи хокӣ
چو خاکش گنج و او چون گنج خاکی
Ду навбат хон наҳодӣ субҳ то шом
دو نوبت خوان نهادی صبح تا شام
Хӯриш бо коса додӣ , бода бо ҷом
خورش با کاسه دادی، باده با جام
Кашида моидаи як майл дар майл
کشیده مائده یک میل در میل
Магасро гов додӣ , пашшаро пел
مگس را گاو دادی، پشه را پیل
зи ҳалвоҳо ки будӣ гирди хониш
ز حلواها که بودی گرد خوانش
Надонистӣ чаҳ хӯрдӣ миҳмонаш
ندانستی چه خوردی میهمانش
зи гову гӯсфанду мурғу моҳӣ
ز گاو و گوسفند و مرغ و ماهی
Надонам чанд чандоне ки хоҳӣ
ندانم چند چندانی که خواهی
Чу базмаши буии хушро соз додӣ
چو بزمش بوی خوش را ساز دادی
Сабои воми раёҳин боз додӣ
صبا وام ریاحین باز دادی
Ба ҳангом бихӯр авду анбар
به هنگام بخور عود و عنبر
Хароҷи ҳинд будӣ харҷи миҷмар
خراج هند بودی خرج مجمر
Чу хӯрд хос ӯ бар хон раседӣ
چو خورد خاص او بر خوان رسیدی
Гувориш то ба хузистон раседӣ
گوارش تا به خوزستان رسیدی
Кабобӣ тар бихӯрадӣ аввали рӯз
کبابی تر بخوردی اول روز
Бар ӯ судаи яке дар шаби афрӯз
بر او سوده یکی در شبافروز
зи бозаргони Аммон дар наоне
ز بازرگان عُمان دُر نهانی
Ба даҳ ман зар харида , зари конӣ
به دَه مَن زر خریده، زر کانی
Шунидам каз чунон дар бошад ором
شنیدم کز چنان دُر باشد آرام
Рутӯбатҳои аслиро дар андом
رطوبتهای اصلی را در اندام
Як асби бўри азрақи чашми навзод
یک اسب بور ازرقچشم نوزاد
Муаттар карда чун райҳони Бағдод
معطر کرده چون ریحان بغداد
зи шери модараши чӯпони бурӣда
ز شیر مادرش چوپان بریده
Ба шери гӯсфандаши парварида
به شیر گوسفندش پروریده
Бифармудӣ танурӣ бастан аз сим
بفرمودی تنوری بستن از سیم
Ки будӣ харҷ ӯ дахли як иқлӣм
که بودی خرج او دخل یک اقلیم
Дар ӯ даҳ понздаҳи ман авд чун машк
در او دَه پانزده مَن عود ِ چون مشک
Бсўзондӣ ба ҷои ҳемаи хушк
بسوزاندی به جای هِیمه خشک
Чу бирён шуд кабоби хониши ин буд
چو بریان شد کباب خوانش این بود
Тануру оташу барӣонаши ин буд
تنور و آتش و بریانش این بود
Ба хон зари нҳодндии Фропиш
به خوان زر نهادندی فراپیش
Ҳазор ва ҳафтсад мисқол кам беш
هزار و هفتصد مثقال کم بیش
Бихӯрадӣ зон нўолаҳи луқмае чанд
بخوردی زان نواله لقمهای چند
Чу мағзи пистау полудаи қанд
چو مغز پسته و پالودهٔ قند
Назар кардӣ ба муҳтоҷони даргоҳ
نظر کردی به محتاجان درگاه
Куҷои чашмаши дарафтодии з ногоҳ
کجا چشمش درافتادی ز ناگاه
Бадв бахшедӣ он заррина хон ро
بدو بخشیدی آن زرینهخوان را
Танур ва ҳар чаҳ олат будӣ он ро
تنور و هر چه آلت بودی آن را
Зиҳии хуоне ки таббохони нураш
زهی خوانی که طباخان نورش
Чунин ноне бароранд аз танураш
چنین نانی برآرند از تنورش
Дигар рӯзӣ ки хон лоҷувардӣ
دگر روزی که خوان لاجوردی
Гирифтӣ аз танури субҳи зардӣ
گرفتی از تنور صبح زردی
Ҳамон пешинаи расм оғоз кардӣ
همان پیشینه رسم آغاز کردی
Тануру хуоне аз нав соз кардӣ
تنور و خوانی از نو ساز کردی
Ҳамаи рӯзи ин шигарфӣ буд кораш
همه روز این شگرفی بود کارش
Ҳамаи умри ин равиш буд ихтиёраш
همه عمر این روش بود اختیارش
Чу вақт омад намонад он подшоиӣ
چو وقت آمد نماند آن پادشایی
Ба кории номади он кору киёе
به کاری نامد آن کار و کیایی
Шарафи хоҳӣ ба гирди мқблони гирд
شرف خواهی به گرد مقبلان گرد
Ки зуд аз мқблон мқбл шавад мард
که زود از مقبلان مقبل شود مَرد
Чу бар сунбул чарад оҳӯии тотор
چو بر سنبل چَرَد آهوی تاتار
Насимаши буии машки орад ба бозор
نسیمش بوی مشک آرد به بازار
Дигар оҳӯ ки хошок аст хӯрдаш
دگر آهو که خاشاک است خوردش
Ба ҷои машк хошокаст гардиш
به جای مشک خاشاک است گِردش
Падари кози ман рӯонаши боди пурнур
پدر کاز من روانش باد پرنور
Марои перона пандӣ дод машҳур
مرا پیرانه پندی داد مشهور
Ки аз бедувалатон бигурез чун тир
که از بیدولتان بگریز چون تیر
Саро дар кӯии соҳиби дувалатони гир
سرا در کوی صاحبدولتان گیر
Чу субҳатгар шабӣ бояд ба аз рӯз
چو صبحت گر شبی باید بِهْ از روز
Чароғ аз машъал равшан барафрӯз
چراغ از مشعل روشن برافروز
Баҳои дар бузург аз баҳр ин аст
بهای در بزرگ از بهر این است
Каз аввал бо бузургон ҳам нишин аст
کز اول با بزرگان همنشین است