Чу олами барзади он заррини илм ро
چو عالم برزد آن زرینعلم را
Каз ӯ тороҷ бошад хайли ғам ро
کز او تاراج باشد خیل غم را
Маликро рағбат нахҷӣр бархест
مَلک را رغبت نخجیر برخاست
зи толеъи тӯҳмат тақсир бархест
ز طالع تهمت تقصیر برخاست
Ба фолӣ чун рухи ширини ҳумоюн
به فالی چون رخ شیرین همایون
Шҳншаҳи сӯй саҳро рафт берун
شهنشه سوی صحرا رفت بیرون
Хурӯши кӯсу бонг ноӣ бархест
خروش کوس و بانگ نای برخاست
Замин чун осмон аз ҷой бархест
زمین چون آسمان از جای برخاست
Илми дорони илм боло кашиданд
عَلمداران عَلم بالا کشیدند
Далерони рахт дар саҳро кашиданд
دلیران رخت در صحرا کشیدند
Бурун омад маин шаҳсаворон
برون آمد مهینِ شهسواران
Пиёда дар рикобаши тоҷдорон
پیاده در رکابش تاجداران
зи як сӯи даст дар зини бастаи фағфур
ز یکسو دست در زین بسته فغفور
зи дигари сӯи сипаҳи солори қисўр
ز دیگر سو سپهسالار قیصور
Камари дарбастау абрӯи кушода
کمر دربسته و ابرو گشاده
Кулоҳи киқбодии кажи ниҳода
کلاه کیقبادی کژ نهاده
Ниҳодаи ғошияаш хуршед бар дӯш
نهاده غاشیهاش خورشید بر دوش
Рикобаш карда маро ҳалқа дар гӯш
رکابش کرده مه را حلقه در گوش
Дирафши Ковиёнӣ бар сари шоҳ
درفش کاویانی بر سر شاه
Чу лухтии абри кофтад бар сари моҳ
چو لَختی ابر کاُفتد بر سر ماه
Камари шамшерҳои зарнигори ш
کمر شمشیرهای زرنگارش
Ба гирди андар шудаи заррини ҳисораш
به گرد اندر شده زرین حصارش
Набӯд аз теғҳо пиромни шоҳ
نبود از تیغها پیرامُن شاه
Ба як майдон касеро пеш ва пас роҳ
به یک میدان کسی را پیش و پس راه
Дар он беша ки буд аз тиру шамшер
در آن بیشه که بود از تیر و شمشیر
Забони гови бардаи Зуҳраи шер
زبانِ گاو برده زَهرهٔ شیر
Даҳони дўрбош аз ханда май сифт
دهانِ دورباش از خنده میسفت
Фалакро дўрбош аз давр ме гуфт
فلک را دورباش از دُور میگفت
Саводи чатри заррини боз бар сар
سواد چتر زرین باز بر سر
Чу бар мишкӣни ҳисории бурҷӣ аз зар
چو بر مشکینحصاری برجی از زر
Гар афтодӣ сари як сӯзан аз меғ
گر افتادی سر یک سوزن از میغ
Набӯдӣ ҷои сӯзани ҷузи сари теғ
نبودی جای سوزن جز سر تیغ
Нафири човашон аз даври шӯи давр
نفیر چاوشان از دور شو دور
зи гетии чашми бадро карда маҳҷӯр
ز گیتی چشم بد را کرده مهجور
Троқи мқръаҳ бар хок ва бар санг
طراق مقرعه بر خاک و بر سنگ
Адаб карда заминро чанд фарсанг
ادب کرده زمین را چند فرسنگ
Замин аз бори оҳани хами гирифта
زمین از بار آهن خم گرفته
Ҳаворо аз равои рӯи дами гирифта
هوا را از رُوارو دم گرفته
Ҷнибти каши вшоқони сарое
جنیبتکش وشاقان سرایی
Равонаи сдсд аз ҳар сӯи ҷудоӣ
روانه صدصد از هر سو جدایی
Ғариви кӯсҳо бар кӯҳаи пел
غریو کوسها بر کوههٔ پیل
Гирифтаи кӯҳу саҳрои майл дар майл
گرفته کوه و صحرا میل در میل
зи ҳулқум дароҳои дирафшон
ز حلقوم دَراهای دِرَفشان
Мушаббакҳои заррини ънброФшон
مشبکهای زرین عنبرافشان
Сад ва панҷоҳ саққо дар сипоҳаш
صد و پنجاه سقا در سپاهش
Ба оби гул ҳаме шастанд роҳаш
به آب گُل همیشستند راهش
Сад ва панҷоҳ миҷмари дори дили каш
صد و پنجاه مجمردار دلکش
Фиканда буиҳои хуш дар оташ
فکنده بویهای خوش در آتش
Ҳазорон тарафи заррини тавқи баста
هزاران طُرف زرین طوقبسته
Ҳамаи мехи дрсткҳо шикаста
همه میخ درستکها شکسته
Бидон то ҳар куҷои кӯ асб ронад
بدان تا هر کجا کو اسب راند
Ба ҳар комии дурустии бозмонд
به هر گامی، درستی بازماند
Ғарибигар гузар кардӣ бар он роҳ
غریبی گر گذر کردی بر آن راه
Бдонстӣ ки кард онҷои гузари шоҳ
بدانستی که کرد آنجا گذر شاه
Бад-ӣни ойин чу берун омад аз шаҳр
بدین آیین چو بیرون آمد از شهر
Ба истиқболаш омад гардиши даҳр
به استقبالش آمد گردش دهر
Шуда бар оризи лашкари ҷаҳони танг
شده بر عارض لشکر جهان تنگ
Ки шоҳаншаҳ куҷо медорад оҳанг
که شاهنشه کجا میدارد آهنگ
Чунин фармуд хуршеди ҷаҳони гир
چنین فرمود خورشید جهانگیر
Ки хоҳам кард рӯзӣ чанд нахҷӣр
که خواهم کرد روزی چند نخجیر
Чу дар нолидан омад таблаки боз
چو در نالیدن آمد طبلک باز
Даромад мурғи сидоФкн ба парвоз
درآمد مرغ صیدافکن به پرواز
Равон шуд дар ҳавои бози сабки пар
روان شد در هوا بازِ سبکپر
Ҷаҳон холӣ шуд аз Кебеку кабӯтар
جهان خالی شد از کبک و کبوتر
Яке ҳафта дар он кӯҳу биёбон
یکی هفته در آن کوه و بیابان
Нрстнд аз ъқобинши уқобон
نرستند از عقابینش عقابان
Паёпай ҳар замон нахҷӣр ме кард
پیاپی هر زمان نخجیر میکرد
Ба нахҷӣрӣ дигар тадбир ме кард
به نخجیری دگر تدبیر میکرد
Буна дар як шкорстон наме монад
بُنه در یک شکارستان نمیماند
ШкороФкни шкороФкн ҳаме ронад
شکارافکن شکارافکن همی راند
Вази он ҷои ҳам чунон бар дасти зерин
وز آن جا همچنان بر دست زیرین
Рикоб ифшоанд сӯии қасри ширин
رکاب افشاند سوی قصر شیرین
Ба як фарсангии қасри дили ором
به یک فرسنگی قصر دلآرام
Фурӯд омад чу бода дар дили ҷом
فرود آمد چو باده در دل جام
Шаб аз анбари ҷаҳонро каллаии баст
شب از عنبر جهان را کِلّه میبست
Зимистон буду боди сард май ҷуст
زمستان بود و باد سرد میجست
Замин каз сардӣ оташ дошт дар зер
زمین کز سردی آتش داشت در زیر
Паранд обро мекард шамшер
پَرند آب را میکرد شمشیر
Агар чаҳ ҷой бошад гарми сирӣ
اگر چه جای باشد گرمسیری
Нишоед кард бо сармои далерӣ
نشاید کرد با سرما دلیری
Малик фармуд котши брФрўзнд
مَلک فرمود کآتش برفروزند
Ба ман анбар , ба хирман авд сӯзанд
به من عنبر، به خرمن عود سوزند
Бхўронгиз шуд авди қиморӣ
بخورانگیز شد عود قماری
Ҳаво мекард худ коФўрборӣ
هوا میکرد خود کافورباری
Ба осоиш тавоно шуд тани шоҳ
به آسایش توانا شد تن شاه
Ғунуд аз аввали шаб то саҳаргоҳ
غنود از اول شب تا سحرگاه
Чу лаъли офтоб аз кон бар омад
چو لعل آفتاب از کان بر آمد
зи ишқи рӯз , шабро ҷон бар омад
ز عشق روز، شب را جان بر آمد
Фалаки сармаст буд аз пўиаҳ чун пел
فلک سرمست بود از پویه چون پیل
Хноқи шаб кабӯдаш кард чун нил
خناق شب کبودش کرد چون نیل
Табибони шафақ мадхал кушоданд
طبیبان شفق مدخل گشادند
Фалакро сурхӣ аз акҳл кушоданд
فلک را سرخی از اکحل گشادند
Малики зи ором гуҳ бархест шодон
ملک ز آرامگه برخاست شادان
Нишот оғоз кард аз бомдодон
نشاط آغاز کرد از بامدادان
Нбизӣ чанд хӯрд аз дасти соқӣ
نبیذی چند خورد از دست ساقی
Намонад аз шодмонии ҳеҷ боқӣ
نماند از شادمانی هیچ باقی
Чу ошӯби нбизш дар сар афтод
چو آشوب نبیذش در سر افتاد
Тақозои муродаш дар бар афтод
تقاضای مرادش در بر افتاد
Бурун шуд маст ва бар шабдиз бинишаст
برون شد مست و بر شبدیز بنشست
Сӯии қаср нигорин ронад сармаст
سوی قصر نگارین راند سرمست
Дил аз мастӣ шудаи раққос бо ӯ
دل از مستی شده رقاص با او
Ғуломӣ чанд хоси алхос бо ӯ
غلامی چند خاص الخاص با او
Хабар карданд ширинро рақибон
خبر کردند شیرین را رقیبان
Ки инак хусрав омад бе нақибон
که اینَک خسرو آمد بینقیبان
Дили покаши зи нанг ва ном тарсид
دل پاکش ز ننگ و نام ترسید
Вазони парвоз беҳангом тарсид
وزان پرواز بیهنگام ترسید
Ҳисори хешро дар дод бастан
حصار خویش را در داد بستن
Рақибӣ чандро бар дар нишастан
رقیبی چند را بر در نشستن
Ба даст ҳар як аз баҳри нисораш
به دست هر یک از بهر نثارش
Яке хон зар ки бе ҳади бади шумориш
یکی خوان زر که بیحد بُد شمارش
зи миқрозӣу чинӣ бар гузаргоҳ
ز مقراضی و چینی بر گذرگاه
Яке майдони бисоти афканд бар роҳ
یکی میدان بساط افکند بر راه
Ҳамаи раҳро тарози ганҷи брдўхт
همه ره را طراز گنج بردوخت
Гулоб ифшоанд ва худ чун авд май сӯхт
گلاب افشاند و خود چون عود میسوخت
Ба боми қасри буришад чун яке моҳ
به بام قصر برشد چون یکی ماه
Ниҳодаи гӯш бар дар , дида бар роҳ
نهاده گوش بر در، دیده بر راه
з ҳар нӯк мижа карда синоне
ز هر نوک مژه کرده سنانی
Бар ӯ аз хӯни нишондаи дидаи бонӣ
بر او از خون نشانده دیدهبانی
Баромади гардӣ аз раҳи тўтёрнг
برآمد گردی از ره توتیارنگ
Ки равшани чашм аз ӯ шуд чашма дар санг
که روشن چشم از او شد چشمه در سنگ
Бурун омад зи гирди он субҳи равшан
برون آمد ز گرد آن صبح روشن
Падед омад аз он гули хонаи гулшан
پدید آمد از آن گلخانه گلشن
Дар он машъал ки барад аз шамъҳо нур
در آن مشعل که برد از شمعها نور
Чароғи ангушт бар лаби монда аз давр
چراغ انگشت بر لب مانده از دور
Хадангии руста аз зини хадангаш
خدنگی رُسته از زین خدنگش
Ки шамшоди оби гашт аз обу рангаш
که شمشاد آب گشت از آب و رنگش
Мурассаъи пайкарӣ дар нимаи дӯш
مرصعپیکری در نیمهٔ دوش
Кулоҳи хусравӣ бар гӯшаи гӯш
کلاه خسروی بر گوشهٔ گوش
Рухӣ чун сурхи гули навбари дамида
رخی چون سرخگل نوبر دمیده
Хаттӣ чун ғолия гардиш кашида
خطی چون غالیه گِردش کشیده
Гирифтаи дастаи наргис ба дасташ
گرفته دستهٔ نرگس به دستش
Ба хуши хобӣ чу наргисҳои масташ
به خوشخوابی چو نرگسهای مستش
Гулаши зери арақ ғаввос гашта
گلش زیر عرق غواص گشته
Тзрўши зери гул раққос гашта
تذروش زیر گل رقاص گشته
Камарбандон ба гардиши дастаи баста
کمربندان به گِردش دسته بسته
Ба даст ҳар як аз гули дастаи даста
به دست هر یک از گل دسته دسته
Чу ширин дид хусравро чунон маст
چو شیرین دید خسرو را چنان مست
з пой афтод ва шуд як бора аз даст
ز پای افتاد و شد یکباره از دست
з бе ҳушии замонӣ бехабар монад
ز بیهوشی زمانی بیخبر ماند
Ба ҳуш омад ба кори хеши дармонд
به هوش آمد به کار خویش درماند
Ки гар нагузорам акнӯн дар всоқш
که گر نگذارم اکنون در وثاقش
Надорам тоқати захми фироқаш
ندارم طاقت زخم فراقش
Вагар лухтии зи тундии роми гирдам
و گر لَختی ز تندی رام گردم
Чу виса дар ҷаҳони бадноми гирдам
چو ویسِه در جهان بدنام گردم
Бакӯшам то хато пӯшида бошам
بکوشم تا خطا پوشیده باشم
Чу натавонам на ман кӯшида бошам ?
چو نتوانم نه من کوشیده باشم؟
Чу шоҳ омад нигаҳбонон давиданд
چو شاه آمد نگهبانان دویدند
Зар афшоданад ва дебоҳо кашиданд
زر افشاندند و دیباها کشیدند
Басо ногаштаро каз дар дрорнд
بسا ناگشته را کز دَر درآرند
Сипеҳру даври байн то дар чаҳ коранд
سپهر و دور بین تا در چه کارند
Малик бар фарши дебоҳои гули ранг
مَلک بر فرش دیباهای گلرنگ
Ҷнибт ронаду сӯй қаср шуд танг
جنیبت راند و سوی قصر شد تنگ
Дарӣ дид оҳанӣн дар санги баста
دَری دید آهنین در سنگ بسته
з ҳайрат монад бар дар дили шикаста
ز حیرت ماند بر دَر دلشکسته
На рӯй он ки аз дар бозгардад
نه روی آن که از در بازگردد
На рои он ки қуфл андоз гардад
نه رای آن که قفلانداز گردد
Рақибиро ба назд хештан хонд
رقیبی را به نزد خویشتن خواند
Ки моро нозанин бар дар чаро монад
که ما را نازنین بر در چرا ماند
Чаҳ талхӣ дид ширин дар ман охир ?
چه تلخی دید شیرین در من آخر؟
Чаро дар баст аз ин сон бар ман охир ?
چرا در بست از اینسان بر من آخر؟
Даруни шӯи гӯ на шоҳаншаҳи ғуломӣ
درون شو گو نه شاهنشه غلامی
Фиристодааст наздикати паёмӣ
فرستاده است نزدیکت پیامی
Ки меҳмонӣ ба хизмат ме гароед
که مهمانی به خدمت میگراید
Чаҳ фармое даройад ё наёяд ?
چه فرمایی درآید یا نیاید؟
Ту кандар лаби намаки пайвастаи дорӣ
تو کاَندر لب نمک پیوسته داری
Ба меҳмон бар чаро дар бастаи дорӣ ?
به مهمان بر چرا در بسته داری؟
Дирам бигушоӣ кохри подшоҳам
درم بگشای کآخر پادشاهم
Ба пои хештани узр ту хоҳам
به پای خویشتن عذر تو خواهم
Ту худ доне ки ман аз ҳеҷ рое
تو خود دانی که من از هیچ رایی
Надорам бо ту дар хотири хато ӣӣ
ندارم با تو در خاطر خطایی
Бибояд бо миннати дами сози гаштан
بباید با مَنت دمساز گشتن
Туро нодида натавон бозгаштан
تو را نادیده نتوان بازگشتن
Вагар хоҳӣ ки ин ҷо кам нишинам
و گر خواهی که این جا کم نشینم
Раҳо кун каз сари пояти бубинам
رها کن کز سر پایت ببینم
Бад-ӣни зории паёмӣ шоҳ ме гуфт
بدین زاری پیامی شاه میگفت
Шукр лаб мешунид ва оҳ ме гуфт
شکرلب میشنید و آه میگفت
Канизии кордонро гуфт он моҳ
کنیزی کاردان را گفت آن ماه
Ба хизмати хезу беруни рӯи сӯии шоҳ
به خدمت خیز و بیرون رو سوی شاه
Фалони шаш тоқи деборо бурун бар
فلان ششطاق دیبا را برون بر
Бизан бо тоқи ин айвони баробар
بزن با طاق این ایوان برابر
зи хору хора холӣ кун майонаш
ز خار و خاره خالی کن میانش
Муаттар кун ба машку заъфаронаш
معطر کن به مشک و زعفرانش
Бисоти гавҳарин дар ваии бгстр
بساط گوهرین در وی بگستر
Биор он курсии шаш пояи зар
بیار آن کرسی ششپایه زر
Буна дар пеши гоҳу шақаи дарбанд
بِنه در پیشگاه و شقه دربند
Пас он гуҳи шоҳро гӯи к-эии худованд
پس آن گَه شاه را گو کاِی خداوند
На тарки ин сарои ҳиндӯии ин бом
نه تُرک این سرا هندوی این بام
Шҳншаҳро чунин додааст пайғом
شهنشه را چنین داده است پیغام
Парастори ту ширини ҳаваси ҷуфт
پرستار تو شیرین هوسجفت
Ба лафзи ман шҳншаҳро чунин гуфт
به لفظ من شهنشه را چنین گفت
Кигар меҳмони мое ноз манимоӣ
که گر مهمان مایی ناز منمای
Ба ҳар ҷо ки ти фурӯди орми фурӯди ой
به هر جا کهت فرود آرم فرود آی
Савоб он шуд з рӯй пеши бинӣ
صواب آن شد ز روی پیشبینی
Ки имрӯзӣ дар ин манзари нишинӣ
که امروزی در این منظر نشینی
Ман оем худ ба хизмат бар сари кох
من آیم خود به خدمت بر سر کاخ
Замини бӯсам ба неруии ту густох
زمین بوسم به نیروی تو گستاخ
Бигӯеми он чаҳ моро гуфт бояд
بگوییم آن چه ما را گفت باید
Чу гуфтем он кунем он гуҳ ки шояд
چو گفتیم آن کنیم آن گَه که شاید
Канизи кордон берун шуд аз дар
کنیز کاردان بیرون شد از در
Буруни баради он чаҳ фармуд он саман бар
برون برد آن چه فرمود آن سمنبر
Ҳама тартиб кард ойини зарбафт
همه ترتیب کرد آیین زَربَفت
Фурӯд оварад хусравро ва худ рафт
فرود آورد خسرو را و خود رفت
Рухи ширини з хиҷлат гашта пари хуй
رخ شیرین ز خجلت گشته پُرخوی
Ки назул шоҳ чун созад паёпай
که نُزل شاه چون سازد پیاپی
Чу аз назул зарафшонӣ бипардохт
چو از نزل زرافشانی بپرداخت
зи ҷлобу шукри нзлӣ дигар сохт
ز جُلاب و شکر نزلی دگر ساخت
Ба дасти чошнигирӣ чу маҳтоб
به دست چاشنیگیری چو مهتاب
Фиристодаш зи шарбатҳои ҷлоб
فرستادش ز شربتهای جُلاب
Пас он гуҳи моҳро пероя барбаст
پس آن گه ماه را پیرایه بربست
Ниқоби офтоб аз соя барбаст
نقاب آفتاب از سایه بربست
Фурӯи пӯшеди гули нораии прндӣ
فرو پوشید گلناری پرندی
Бар ӯ ҳар шохи гесу чун камандӣ
بر او هر شاخ گیسو چون کمندی
Камандии ҳалқаи вори афканда бар дӯш
کمندی حلقهوار افکنده بر دوش
з ҳар ҳалқаи ҷаҳонии ҳалқа дар гӯш
ز هر حلقه جهانی حلقه در گوش
Ҳамоили пайкарӣ аз зари конӣ
حمایلپیکری از زرِ کانی
Кашида бар прндии арғавонӣ
کشیده بر پرندی ارغوانی
Сроғўшии бромўдаҳ ба гавҳар
سرآغوشی برآموده به گوهر
Ба расми чинёни афканда бар сар
به رسم چینیان افکنده بر سر
Сияҳи шеърӣ чу зулфи ънброФшон
سیهشعری چو زلف عنبرافشان
Фурӯд овехт бар моҳи дирафшон
فرود آویخت بر ماه درفشان
Бад-ӣни тоўси кирдории ҳумое
بدین طاوسکرداری همایی
Равон шуд чун тзрўӣ дар ҳавоӣ
روان شد چون تذروی در هوایی
Нишоти дили барӣ дар сари гирифта
نشاط دلبری در سر گرفته
Ниёзии дида нозӣ даргирифта
نیازی دیده نازی درگرفته
Сӯии девор қаср омад хиромон
سوی دیوار قصر آمد خرامان
Замин бӯсед шаҳро чун ғуломон
زمین بوسید شه را چون غلامان
Кушод аз гӯши гавҳаракаши басии лаъл
گشاد از گوش گوهرکش بسی لعل
Сами шабдизро кард оташини наъл
سم شبدیز را کرد آتشیننعل
Ҳамон сад донаи марвориди хуши об
همان صد دانه مروارید خوشآب
Ба фарқи афшон хусрав кард партоб
به فرقافشان خسرو کرد پرتاب