зи роҳи посухи он моҳи қсби пӯш

ز راه پاسخ آن ماه قصب‌پوش

з шукр кард шаҳро ҳалқа дар гӯш

ز شکر کرد شه را حلقه در گوش

Кушод аз дарҷи гавҳари қуфли ёқӯт

گشاد از درج گوهر قفل یاقوت

Рутабро қанд доду қандро қӯт

رطب را قند داد و قند را قوت

Мисолӣ дод маро дар саворӣ

مثالی داد مه را در سواری

Баротии машк ва дар пардаи дорӣ

براتی مشک را در پرده‌داری

Сутуни сарвро рафтан дар омухт

ستون سرو را رفتن در آموخت

Чу ғунча тез шуд чун гул барафрӯхт

چو غنچه تیز شد چون گل برافروخت

Ба хизмат бӯса зад бар гӯшаи бом

به خدمت بوسه زد بر گوشهٔ بام

Ки бошад хишти пухта , анбари хом

که باشد خشت پخته، عنبر خام

Чу навбат дошт дар хизмати намӯдан

چو نوبت داشت در خدمت نمودن

Бурун зад навбатӣ дар дил рубудан

برون زد نوبتی در دل ربودن

Нахустин гуфт к-эии дорои олам

نخستین گفت کاِی دارای عالم

Бар оварда илми болои олам

بر آورده عَلم بالای عالم

зи чин то рӯм дар тўқиъ науммат

ز چین تا روم در توقیع نامت

Қдрхони бандау қайсари ғуломат

قدرخان بنده و قیصر غلامت

На танҳо хоки ту хоқон чин аст

نه تنها خاک تو خاقان چین است

Чунинат чанд хокӣ бар замин аст

چنینت چند خاکی بر زمین است

Ҳар он полудае кови худ буд зард

هر آن پالوده‌ای کاو خود بوَد زرد

Ба чарбӣ ё ба ширинӣ тавон хӯрд

به چربی یا به شیرینی توان خورد

Ман он полудаи равғани гузорам

من آن پالودهٔ روغن‌گذارم

Ки ҷузи номии з ширинӣ надорам

که جز نامی ز شیرینی ندارم

Балӣ то гаштам аз олами падедор

بلی تا گشتم از عالم پدیدار

Туро будам ба ҷону дили харидор

تو را بودم به جان و دل خریدار

На пай дар ҷустуҷӯии каси фишурдам

نه پی در جست‌وجوی کس فشردم

На ҷуз рӯй ту касро саҷдаи барадам

نه جز روی تو کس را سجده بردم

Надидам дар ту буии меҳрбонӣ

ندیدم در تو بوی مهربانی

Ба ҷузи гардани кашӣу дили гаронӣ

به جز گردن‌کشی و دل‌گرانی

Ҳисоби орзӯии хеш кардан

حساب آرزوی خویش کردن

Ба рӯй дигарон дар пеш кардан

به روی دیگران در پیش کردن

На ишқи ин шаҳватӣ бошад ҳавоӣ

نه عشق این شهوتی باشد هوایی

Куҷои ишқ ва ту эй фориғи куҷое

کجا عشق و تو ای فارغ کجایی

Маро пелӣ сазад ковро кунам банд

مرا پیلی سزد کاو را کنم بند

Ту шоҳӣ , бар ту натавон бидқи афканд

تو شاهی، بر تو نتوان بیدق افکند

Ба меҳмонӣ , Ғаззолӣ чун шавад шер ?

به مهمانِ غزالی، چون شود شیر‌؟

зи гунҷишкӣ , уқобӣ кӣ шавад сайр ?

ز گنجشکی، عقابی کی شود سیر‌؟

Тугар сарвӣ ва ман пеши ту хошок

تو گر سروی و من پیش تو خاشاک

На охир ҳар ду ҳастем аз яке хок ?

نه آخر هر دو هستیم از یکی خاک‌؟

Сапанду авд бар миҷмари яке дон

سپند و عود بر مجمر یکی دان

Бихӯру дӯду хокистари яке дон

بُخور و دود و خاکستر یکی دان

Кабобӣ бояд ин хонро намаки суд

کبابی باید این خان را نمک سود

Магас дар пои пелон кӣ кунад суд ?

مگس در پای پیلان کی کند سود؟

Забонати оташӣ хуш ме фурӯзад

زبانت آتشی خوش می‌فروزد

Хуш он бошад ки дегатро насузад

خوش آن باشد که دیگت را نسوزد

Чу силии комдӣ дар ҳавзи моҳӣ

چو سِیلی کآمدی در حوضِ ماهی

Муроди хештанро баради хоҳӣ

مراد خویشتن را برد خواهی

зи тӯфон ту хоҳам кард парҳез

ز طوفان تو خواهم کرد پرهیز

Бар ин дар , хоҳ биншин хоҳ бархез

بر این در، خواه بنشین خواه برخیز

Каманд афканданат бар қалъаи моҳ

کمند افکندنت بر قلعهٔ ماه

Чаҳ бояд чун наёбӣ бар фалаки роҳ

چه باید چون نیابی بر فلک راه

Ба шаби бозии фалакро дар нагирӣ

به شب‌بازی فلک را در نگیری

Ба афсун , моҳро дар бар нагирӣ

به افسون، ماه را در بر نگیری

Дар носуфтарогар сифт бояд

درِ ناسفته را گر سفت باید

Сухан дар гӯш дарё гуфт бояд

سخن در گوش دریا گفت باید

Бар боғи Ирами пӯшида шох аст

بر باغ ارم پوشیده شاخ است

Ғалат гуфтам , дар рӯзӣ фарох аст

غلط گفتم، درِ روزی فراخ است

Ман обам , номи оби зиндагонӣ

من آبم، نامِ آبِ زندگانی

Ту оташ , номи он оташи ҷавонӣ

تو آتش، نامِ آن آتش جوانی

Нахоҳам обу оташ дар ҳам уфтад

نخواهم آب و آتش در هم افتد

Каз эшон фитнаҳо дар олам уфтад

کز ایشان فتنه‌ها در عالم افتد

Ба ар то зинда бошам гирди он кас

به ار تا زنده باشم گرد آن کَس

Нигарадам каз ман ӯро бас буд бас

نگردم کز من او را غم بود بس

Бирав ҳам бо шукр мекун шикорӣ

بُرو هم با شکر می‌کن شکاری

Туро бо шаҳд ширин нест корӣ

تو را با شهد شیرین نیست کاری

Шкрбўсии лаби касро нишоед

شکربوسی لب کَس را نشاید

Магари дандон ки ӯ хирадаши бхоид

مگر دندان که او خردش بخاید

Ба ширини бӯсаро бозор тез аст

به شیرین بوسه را بازار تیز است

Ки ширинии лабашро хона хез аст

که شیرینی لبش را خانه خیز است

Ба ширин аз шукр чандин мазан лоф

به شیرین از شکر چندین مزن لاف

Ки аз қассоб давр уфтад қсби боф

که از قصاب دور افتد قصب‌باف

Ду бошад манҷаниқ аз рӯй фарҳанг

دو باشد منجنیق از روی فرهنگ

Яке абрешим андозад яке санг

یکی ابریشم اندازد یکی سنگ

Ба шукр нашканад ширинии кас

به شکر نشکند شیرینی کس

Лаби ширин буд шикаршикани бас

لب شیرین بود شکرشکن بس

Турогар ногуворӣ буд аз ин беш

تو را گر ناگواری بود از این بیش

зи шукри сохтӣ гули шукри хеш

ز شکر ساختی گل‌شکر خویش

Шукри хоҳӣу ширин низ хоҳӣ

شکر خواهی و شیرین نیز خواهی

Шикор моҳ кун ё сайди моҳӣ

شکار ماه کن یا صید ماهی

Ҳавои қасри ширинат тамом аст

هوای قصر شیرینت تمام است

Сари кӯии шукри доне кадомаст ?

سر کوی شکر دانی کدام است

Ман аз хӯни ҷигар боридани хеш

من از خون جگر باریدن خویش

Напардозам ба сари хоридни хеш

نپردازم به سر خاریدن خویش

Наёяд шаҳи парастии дигар аз ман

نیاید شه‌پرستی دیگر از من

Парастории талаби чобуктар аз ман

پرستاری طلب چابک‌تر از من

Ба ёди ман ки боди ин ёд ба дуруд

به یاد من که باد این یاد بِدرود

Навои хуш май занигар нгслд равад

نوا خوش می‌زنی گر نگسلد رود

Ба тундӣ чанд гӯйӣ бо асирон

به تندی چند گویی با اسیران

Ту май гӯ то нўисндти дабирон

تو می‌گو تا نویسندت دبیران

зи ғам хӯрдани дилии озоди дорӣ

ز غم خوردن دلی آزاد داری

Ба дам додани сиррии пурбоди дорӣ

به دم دادن سری پرباد داری

Чаҳ бояд бо ту хӯн хӯрдан ба соғар

چه باید با تو خون خوردن به ساغر

Ба дами фарбеҳ шудан чун мяши лоғар

به دم فربه شدن چون میش لاغر

зи тугар кори ман бад гашт бигзор

ز تو گر کار من بد گشت بگذار

Худоӣ ҳаст кӯ некӯ кунад кор

خدایی هست کو نیکو کند کار

Нишинам ҳам дар ин вайронаи водӣ

نشینم هم در این ویرانه وادی

Бар ангезами мунодӣ бар мунодӣ

بر انگیزم منادی بر منادی

Ки бо ширин чаҳ бозӣ кард парвиз

که با شیرین چه بازی کرد پرویز

Арӯси ин ҷо куҷо кард ӯ шикаррез

عروس این جا کجا کرد او شکرریز

Баси он як раҳ ки дар доми аўФтодм

بس آن یک ره که در دام اوفتادم

Ҳам аз нарх ва ҳам аз номи аўФтодм

هم از نرخ و هم از نام اوفتادم

Чу шуд дар номҳо , номами шикаста

چو شد در نام‌ها، نامم شکسته

Дар беному нанагони боди баста

درِ بی‌نام و ننگان باد بسته

з дар бастани рақибам руста бошад

ز در بستن رقیبم رسته باشد

Хазина ба ки ӯ дар баста бошад

خزینه بِهْ که او در بسته باشد

зи қанди ман смрҳо дар ҷаҳон аст

ز قند من سمرها در جهان است

Дар қасрами самарқандӣ аз он аст

درِ قصرم سمرقندی از آن است

Агар бар дар кушодан нестам даст

اگر بر در گشادن نیستم دست

Тавонам бар ту аз гесуи расани баст

توانم بر تو از گیسو رسن بست

Гарм бояд чу май дар ҷомати орм

گرم باید چو مِی در جامت آرم

Ба зулф чун расан бар бомати орм

به زلف چون رسن بر بامت آرم

Вале бод аз расани поят рабӯд аст

ولی باد از رسن پایت ربود است

Расани бозӣ наме доне , чаҳ судаст ?

رسن‌بازی نمی‌دانی‌، چه سود است‌؟

Ҳамон ба кон чаҳ ман дидам ба доғат

همان بِهْ کآن چه من دیدم به داغت

Насузам равғани худ дар чароғат

نسوزم روغن خود در چراغت

зи ҷӯши хӯни дил чун боз гуфтам

ز جوش خونِ دل چون باز گفتم

Шабати хуши боду рӯзати хуш ки рафтам

شبت خوش باد و روزت خوش که رفتم

Бигуфт ин ва чу сарв аз ҷой бархест

بگفت این و چو سرو از جای برخاست

Ҷабинро каҷ гирифту фарқро рост

جبین را کج گرفت و فرق را راست

Паранд ифшоанд ва аз тарафи прндш

پرند افشاند و از طَرْف پرندش

Ҷаҳон пар шуд зи қолабҳои қандаш

جهان پر شد ز قالب‌های قندش

Бидон ойин ки хубонро буд даст

بدان آیین که خوبان را بُوَد دست

Занхдон май кушоду зулф май баст

زَنَخدان می‌گشاد و زلف می‌بست

Ҷамоли хешро дар хазу хоро

جمال خویش را در خز و خارا

Ба пӯшидан ҳаме кард ошкоро

به پوشیدن همی‌کرد آشکارا

Гуҳӣ мекард насринро қсби пӯш

گَهی می‌کرد نسرین را قصب‌پوش

Гуҳӣ мезад шақоӣқ бар биногваш

گَهی می‌زد شقایق بر بناگوش

Гуҳӣ бар фарқи банди ошуфта май буд

گَهی بر فرق‌بند آشفته می‌بود

Гиреҳ май баст ва бар маи машк май суд

گره می‌بست و بر مه مشک می‌سود

Ба зевари рост кардан дайр ме шуд

به زیور راست کردن دیر می‌شد

Ки поиш бар сар шамшер ме шуд

که پایش بر سر شمشیر می‌شد

зи некӯ кардани занҷири халхол

ز نیکو کردن زنجیر خلخال

На некӯ кард бар занҷирёни ҳол

نه نیکو کرد بر زنجیریان حال

зи гесуи гуҳ камар мекарду гуҳи тоҷ

ز گیسو گَه کمر می‌کرد و گَه تاج

Бидон тоҷу камар шаҳ гашта муҳтоҷ

بدان تاج و کمر شه گشته محتاج

Шақоӣқ бастанаш бар гардани моҳ

شقایق بستنش بر گردن ماه

Каманд андохта бар гардани шоҳ

کمند انداخته بر گردن شاه

Дар он ҳлўопзӣ кард оташии нарм

در آن حلواپزی کرد آتشی نرم

Ки ҳалворо бисӯзад оташи гарм

که حلوا را بسوزد آتش گرم

Чу ҳар ҳафт он чаҳ боист аз никуӣ

چو هر هفت آن چه بایست از نکویی

Бикради он хуб рӯй аз хуби рӯе

بکرد آن خوب‌روی از خوب‌رویی

Ба шухии пушт бар шаҳ кард ҳоле

به شوخی پشت بر شه کرد حالی

зи хуршеди осмонро кард холӣ

ز خورشید آسمان را کرد خالی

Дар он печиш ки зулфаш тоб ме дод

در آن پیچش که زلفش تاب می‌داد

Сринши соқро сим об ме дод

سرینش ساق را سیماب می‌داد

Ба гесуии расани вор аз пас пушт

به گیسوی رسن‌وار از پس پشت

Чу афъӣ ҳар киро медид май кишт

چو افعی هر که را می‌دید می‌کشت

Булӯрӣни гарданаш дар тавқ созӣ

بلورین گردنش در طوق سازی

Бидон мшгин расан мекард бозӣ

بدان مشگین رسن می‌کرد بازی

Дилӣ каз ишқи он гардани ҳамеи мард

دلی کز عشق آن گردن همی مُرد

Расан дар гарданаш бо худ ҳамеи барад

رسن در گردنش با خود همی برد

Ба раъноеи гузашт аз гӯшаи бом

به رعنایی گذشت از گوشهٔ بام

зи шоҳ ором шуд , чун шуд дили ором

ز شاه آرام شد، چون شد دل‌آرام

Басӣ додаш ба ҷони хеши савганд

بسی دادش به جان خویش سوگند

Ки то боз омад он раънои дили банд

که تا باز آمد آن رعنای دل‌بند

Нишасту лؤлؤ аз наргиси ҳамеи рехт

نشست و لؤلؤ از نرگس همی‌ریخت

Бидон об аз ҷаҳони оташи барангехт

بِدان آب از جهان آتش برانگیخت

Ба ҳар дастон ки дил шояд рубудан

به هر دستان که دل شاید ربودن

Намӯд онч аз фусун бояд намӯдан

نمود آنچ از فسون باید نمودن

Амалҳоӣ ки ошиқро кунад суст

عمل‌هایی که عاشق را کند سست

Аҷаб суст ояд аз маъшуқаи чуст

عجب سست آید از معشوقه چُست