Иҷозат дод ширини бози лаб ро
اجازت داد شیرین باز لب را
Ки дар гуфт оварад ширини рутаб ро
که در گفت آوَرَد شیرین رطب را
Ақиқ аз тораки лؤлؤи барангехт
عقیق از تارک لؤلؤ برانگیخت
Гуҳар май басту марворид май рехт
گهر میبست و مروارید میریخت
Нахустин гуфт к-эии шоҳи ҷавони бахт
نخستین گفت کاِی شاه جوانبخت
Ба ту оростаи ҳам тоҷ ва ҳам тахт
به تو آراسته هم تاج و هم تخت
Ба неруии ту бар бадхоҳи пайваст
به نیروی تو بر بدخواه پیوست
Илмро пои боду теғро даст
علَم را پای باد و تیغ را دست
Ба болои ту давлатро қабои чуст ?
به بالای تو دولت را قبا چُست
Ба бозуии ту гардунро камони суст ?
به بازوی تو گردون را کمان سست
зи ёрати бахти бод аз бахти ёрӣ
زیادت بخت باد از بخت یاری
Ки пштиўони пушти рӯзгорӣ
که پشتیوان پشت روزگاری
Пас он гуҳ тунд шуд чун кӯҳи оташ
پس آنگه تند شد چون کوه آتش
Ба хусрав гуфт : кӣ солори саркаш !
به خسرو گفت: کی سالار سرکش!
Ту шоҳӣ , рӯ ! ки шаҳро ишқи бозӣ
تو شاهی، رو! که شه را عشقبازی
Такаллуф карданӣ бошад маҷозӣ
تکلف کردنی باشد مجازی
Набошад ошиқии ҷузи кори он кас
نباشد عاشقی جز کار آن کس
Ки маъшӯқяш бошад дар ҷаҳони бас
که معشوقیش باشد در جهان بس
Мазан таънаи маро дар ишқи Фарҳод
مزن طعنه مرا در عشق فرهاد
Ба некӣ кун ғарибии мурдаро ёд
به نیکی کن غریبی مرده را یاد
Марои Фарҳод бо он меҳрбонӣ
مرا فرهاد با آن مهربانی
Бародари хондае буд он ҷаҳонӣ
برادر خواندهای بود آن جهانی
На як соъат ба ман дар тези дида
نه یک ساعت به من در تیز دیده
На аз ширини ҷуз овозӣ шунида
نه از شیرین جز آوازی شنیده
Бидон талхӣ ки ширин кард рӯзаш
بدان تلخی که شیرین کرد روزش
Чу авди талх , ширин буд сӯзиш
چو عودِ تلخ، شیرین بود سوزش
Аз ӯ дидам ҳазор озарми дили сӯз
از او دیدم هزار آزرم دلسوز
Ки нишнидам паёмӣ аз ту як рӯз
که نشنیدم پیامی از تو یک روز
Марои хорӣ ки гул бошад бар он хор
مرا خاری که گل باشد بر آن خار
Ба аз сарвӣ ки ҳаргизи новирди бор
بِهْ از سروی که هرگز ناورد بار
зи оҳани зери сар кардани сутунам
ز آهن زیر سر کردن ستونم
Ба аз заррини камар бастан ба хӯнам
بِهْ از زرین کمر بستن به خونم
Мисӣ каз ваии марои дстинаҳи созанд
مسی کز وی مرا دستینه سازند
Ба аз симӣ ки дар дастам гудозанд
بِهْ از سیمی که در دستم گدازند
Чароғии кови шабамро брФрўзд
چراغی کاو شبم را برفروزد
Ба аз шамъӣ ки рахтамро бисӯзад
بِهْ از شمعی که رختم را بسوزد
Буд ошиқ чу дарёи санг дар бар
بود عاشق چو دریا سنگ در بر
Манам чун кӯҳ , доими санг бар сар
منم چون کوه، دایم سنگ بر سر
Ба зиндони монда чун оҳани дарин санг
به زندان مانده چون آهن درین سنگ
Дил аз шодӣу даст аз дӯстони танг
دل از شادی و دست از دوستان تنگ
Мабодои танги дилро танги дастӣ
مبادا تنگدل را تنگدستی
Ки бо девонагӣ саъбаст мастӣ
که با دیوانگی صعب است مستی
Чу мастӣ дорам ва девонагӣ ҳаст
چو مستی دارم و دیوانگی هست
Ҳарифӣ ноед аз девонаи маст
حریفی ناید از دیوانهٔ مست
Қалам дар каш ба ҳарф даст соем
قلم درکش به حرف دست سایم
Ки дасти ҳарфи гиронро нишоем
که دست حرفگیران را نشایم
Ҳамон ингори комди тунди бодӣ
همان انگار کآمد تند بادی
зи боғати баради баррагии бомдод ӣ
ز باغت بُرد برگی بامدادی
Марои силоби меҳнати дарба дар кард
مرا سیلآب محنت دربهدر کرد
Ту рахт хештан баргиру баргард
تو رخت خویشتن برگیر و برگرد
Ман инак мондаам дар оташи тез
من اینک ماندهام در آتش تیز
Ту дар ман байну ибрати гир ва бигурез
تو در من بین و عبرت گیر و بگریز
Ҳавои кофури безӣ май намояд
هوا کافور بیزی مینماید
Ҳавои мо агар сардаст шояд
هوای ما اگر سرد است شاید
Чу абр аз шӯр бахтӣ шуд намаки бор
چو ابر از شوربختی شد نمک بار
Дил аз ширин шӯрангез бурдор
دل از شیرین شورانگیز بردار
Ҳаводор ӣ макун шабро чу хафоаш
هواداری مکن شب را چو خفاش
Чу бози ҷираи хури рӯз рӯ бош
چو بازِ جُرّه’ خور، روزرو باش
Шуд он афсонаҳо каз ман шунидӣ
شد آن افسانهها کز من شنیدی
Гузашти он меҳрбониҳо ки дидӣ
گذشت آن مهربانیها که دیدی
Шъир ӣ зи он шиор нав намонда аст
شَعیری زآن شَعار نو نماندهست
Вагар тозӣ ндонӣ ҷӯ намонда аст
و گر تازی ندانی جو نماندهست
На он таркам ки ман тозӣ надонам
نه آن تُرکم که من تازی ندانم
Шикани корӣ ва таннозӣ надонам
شکنکاری و طنازی ندانم
Фалакро танзи гуҳи кӯй ман омад
فلک را طنزگه، کوی من آمد
Шикани худ кори гесуӣ ман омад
شکن خود کار گیسوی من آمد
Дилатгар мурғ бошад , пар нагирад
دلت گر مرغ باشد، پر نگیرد
Даматгар субҳ бошад , дар нагирад
دمت گر صبح باشد، در نگیرد
Агар сад хоби Юсуфи дорӣ аз бар
اگر صد خواب یوسف داری از بر
Ҳамоне ва ҳамон исоу баси хар
همانی و همان عیسی و بس خر
Гар он гуҳ мезадӣ як ҳарба чун меғ
گر آن گه میزدی یک حربه چون میغ
Чу субҳ акнӯн ду дастӣ май зании теғ
چو صبح اکنون دو دستی میزنی تیغ
Бадии Дайлам , киёеи баргузедӣ
بُدی دیلم، کیایی برگزیدی
Табари бФрўхтӣ , зубини харидӣ
تبر بفروختی، زوبین خریدی
Бирав каз ҳеҷ рӯе дар наганҷӣ
برو کز هیچ رویی در نگنجی
Агар мӯе ки мӯе дар наганҷӣ
اگر مویی که مویی در نگنجی
Ба зӯру зарқи касби андӯзии хеш
به زور و زرق کسباندوزی خویش
Нишоед хӯрд беш аз рӯзии хеш
نشاید خورد بیش از روزی خویش
Гиреҳ бар синаи зан , бе ранҷи мхрўш
گره بر سینه زَن، بی رنج مخروش
Адаб кун ишваро , яъне ки хомӯш
ادب کن عشوه را، یعنی که خاموش
Ҳалолии хур чу бозони шикорӣ
حلالی خور چو بازان شکاری
Макун чун каркасони мурдори хор ӣ
مکن چون کرکسان مردارخواری
Маро ширин бидон хонанд пайваст
مرا شیرین بدان خوانند پیوست
Ки бозиҳои ширини орм аз даст
که بازیهای شیرین آرم از دست
Якеро талхтар гирёнам аз ҷом
یکی را تلختر گریانم از جام
Якеро айши хуш тар дорам аз ном
یکی را عیش خوشتر دارم از نام
Гулобам , гар кунам талхӣ чаҳ бокаст ?
گلابم، گر کنم تلخی چه باک است؟
Гулоби он ба , ки ӯ худ талх нок аст
گلاب آن بِهْ، که او خود تلخناک است
Нбизии қотилам , бигзорам аз даст
نَبیذی قاتلم، بگذارم از دست
Ки аз бӯем Бамонеи солҳо маст
که از بویم بمانی سالها مست
Чу номи ман ба ширинӣ бар ояд
چو نام من به شیرینی بر آید
Агар гуфтори ман талхаст шояд
اگر گفتار من تلخ است شاید
Ду ширинӣ куҷо бошад ба ҳам нағз
دو شیرینی کجا باشد بههم نغز؟
Рутаб бо устихон ба , ҷўз бо мағз
رطب با استخوان بِه، جوز با مغز
Дуруштӣ карданам наз хорпуштӣ аст
درشتی کردنم نَز خارپشتی است
Басои нармӣ ки дар зер дуруштӣ аст
بسا نرمی که در زیر درشتی است
Гуҳар дар санг ва хурмо ҳаст дар хор
گهر در سنگ و خرما هست در خار
Вази ин сон дар харобии ганҷ бисёр
وز اینسان در خرابی گنج بسیار
Таҳаммулро ба худ кун раҳнамӯнӣ
تحمل را به خود کن رهنمونی
На чандоне ки бори оради забунӣ
نه چندانی که بار آرد زبونی
Забунии кони зи ҳади берун тавон кард
زبونی کآن ز حد بیرون توان کرد
Ҷуҳуд ӣ шуд , ҷуҳудӣ чун тавон кард
جهودی شد، جهودی چون توان کرد؟
Чу хар , гӯши афканд дар бурдбор ӣ
چو خر، گوش افکنَد در بردباری
Кунад ҳар кӯдакӣ бар ваии саворӣ
کند هر کودکی بر وی سواری
Чу шоҳин , боз монад аз паридан
چو شاهین، باز مانَد از پریدن
зи гунҷишкаши лагад бояд чашедан
ز گنجشکش لگد باید چشیدن
Шутур каз ҳам ҷудо гардад қатори ш
شتر کز هم جدا گردد قطارش
з хомӯшӣ кашад мӯшии маҳори ш
ز خاموشی کِشد موشی مهارش
Касе кови ҷанги шерони озмоид
کسی کاو جنگ شیران آزماید
Чу шери он ба ки дандонии намояд
چو شیر آن به که دندانی نماید
Сегон вақте ки ваҳшат соз гирданд
سگان وقتی که وحشتساز گردند
зи як дигар ба дандон боз гирданд
ز یکدیگر به دندان باز گردند
Пас он гуҳ бар забон оварад савганд
پس آن گَه بر زبان آورد سوگند
Ба ҳуши зираку ҷони хирадманд
به هوش زیرک و جان خردمند
Ба қадари гунбади пирӯзаи гулшан
به قدر گنبد پیروزه گلشن
Ба нури чашмаи хуршеди равшан
به نور چشمهٔ خورشید روشن
Ба ҳар нақшӣ ки дар фирдавс пок аст
به هر نقشی که در فردوس پاک است
Ба ҳар ҳарфӣ ки дар маншур хок аст
به هر حرفی که در منشورِ خاک است
Бидон зинда ки ӯ ҳаргиз намирад
بدان زنده که او هرگز نمیرد
Ба бедорӣ ки хоб ӯро нагирад
به بیداری که خواب او را نگیرد
Ба доро ӣӣ ки танҳоро хӯриш дод
به دارایی که تنها را خورش داد
Ба маъбуд ӣ ки ҷонро парвариш дод
به معبودی که جان را پرورش داد
Ки бе ковин агар чаҳ подшоҳӣ
که بی کاوین اگر چه پادشاهی
зи ман брноидт , комӣ ки хоҳӣ
ز من برنآیدت، کامی که خواهی
Бад-ӣни тундии зи хусрав рӯй бартофт
بدین تندی ز خسرو روی برتافت
зи дасти афканди ганҷиро ки дарёфт
ز دست افکند گنجی را که دریافت