Шбоҳнгоми коҳуии хутани гирд
شباهنگام کاهوی ختنگَرد
зи нофи машки худ хурро расан кард
ز نافِ مشکِ خود خوَر را رسن کرد
Ҳазор оҳўбраҳи лабҳо пар аз шер
هزار آهوبره لبها پر از شیر
Бар ин сабза шуданд оромгаҳи гир
بر این سبزه شدند آرامگه گیر
Малик чун оҳӯ ӣ нофаи дарида
مَلِک چون آهویِ نافهدریده
Итоби ёри оҳӯи чашми дида
عتابِ یارِ آهوچشم دیده
з ҳар сӯи қатраҳои барфу борон
ز هر سو قطرههای برف و باران
Шудаи боранда чун абри баҳорон
شده بارنده چون ابر بهاران
зи ҳайбати кӯҳ чун гул ме гудозед
ز هیبت کوه چون گِل میگدازید
зи барфи арзиз бар дил ме гудозед
ز برف ارزیز بر دل میگدازید
Ба зери хусрав аз барфи дирами рез
به زیر خسرو از برف درم ریز
Ниқоби нуқраи бастаи хинги шабдиз
نقاب نقره بسته خنگ شبدیز
Забонаш мӯӣ шуд вази ҳеҷ рӯе
زبانش موی شد وز هیچ رویی
Ба мшгини мӯӣ дар нагирифт мӯе
به مشگینموی در نگرفت مویی
Басӣ нолид то раҳмат кунад ёр
بسی نالید تا رحمت کند یار
Ба сад фурсат нашуд як нукта бар кор
به صد فرصت نشد یک نکته بر کار
Нафири ш гарчи ҳар дами тезтар буд
نفیرش گرچه هر دم تیزتر بود
Ҷавобаш ҳар замони хӯни резтар буд
جوابش هر زمان خونریزتر بود
Чу посӣ аз шаб диҷўр бигузашт
چو پاسی از شب دیجور بگذشت
Аз он дар шоҳи дил ранҷур бигузашт
از آن در شاهِ دلرنجور بگذشت
Фарс меронад чун бемори хези ан
فَرَس میراند چون بیمارخیزان
зи дида бар фарси хуноби резон
ز دیده بر فرس خوناب ریزان
Сар аз пас монда мешуд бо дили риш
سر از پس مانده میشد با دل ریش
Раҳе бехештан бигрифта дар пеш
رهی بیخویشتن بگرفته در پیش
На пой онкӣ ронад асбро тез
نه پای آنکه راند اسب را تیز
На дасти он ки баради пои шабдиз
نه دست آن که بُرّد پای شبدیز
Сиришку оҳро раҳи тӯшаи баста
سرشک و آه را رهتوشه بسته
зи марворид бар гули хӯшаи баста
ز مروارید بر گُل خوشه بسته
Дарин ҳасрат ки оўхгар дарин роҳ
درین حسرت که آوخ گر درین راه
Падедор омадӣ ё кӯҳ ё чоҳ
پدیدار آمدی یا کوه یا چاه
Магар будӣ дирангамро баҳона
مگر بودی درنگم را بهانه
Бимонадӣ рахтами ин ҷои ҷоўодонаҳ
بماندی رختم این جا جاوادانه
Гуҳӣ мезад зи тундии даст бар даст
گهی میزد ز تندی دست بر دست
Гуҳии дсторчаҳ бар дида май баст
گهی دستارچه بر دیده میبست
Чу омад сӯии лашкаргоҳи навмед
چو آمد سوی لشکرگاه نومید
Дилаш май сӯхт аз гармӣ чу хуршед
دلش میسوخت از گرمی چو خورشید
Дарид абри сиёҳ аз сабзи гулшан
درید ابر سیاه از سبز گلشن
Бар омад моҳтобии сахти равшан
بر آمد ماهتابی سخت روشن
Шҳншаҳи навбатӣ бар чархи пайваст
شهنشه نوبتی بر چرخ پیوست
Канори навбатиро шақа бар баст
کنار نوبتی را شقه بر بست
На аз дил дар ҷаҳон назора ме кард
نه از دل در جهان نظاره میکرد
Биҷои ҷомаи дилро пора ме кард
بجای جامه دل را پاره میکرد
Ба осоиши намӯдан сар наме дошт
به آسایش نمودن سر نمیداشت
Сар аз зонуии ҳасрат барнаме дошт
سر از زانوی حسرت برنمیداشت
Надиму ҳоҷибу ҷондору дастур
ندیم و حاجب و جاندار و دستور
Ҳамаи рафтанд ва хусрав монаду шопӯр
همه رفتند و خسرو ماند و شاپور
Ба санъат ҳар дами он устоди наққош
به صنعت هر دم آن استاد نقاش
Бар ӯ нақши тараби бастӣ ки хуш бош
بر او نقش طرب بستی که خوش باش
Задӣ бар оташи сӯзон ӯ об
زدی بر آتش سوزان او آب
Ба рӯйиш дар бхндидӣ чу маҳтоб
به رویش در بخندیدی چو مهتاب
Дилаш додӣ ки ширини меҳрбони сет
دلش دادی که شیرین مهربانست
Бад-ӣни талхии мубини каш дар забони сет
بدین تلخی مبین کش در زبانست
Агар ширини сар пайкор дорад
اگر شیرین سر پیکار دارد
Рутаби доне ки сар бо хор дорад
رطب دانی که سر با خار دارد
Макун савдо ки ширини хашми резад
مکن سودا که شیرین خشم ریزد
зи ширинии биҷузи сафро чаҳ хезад ?
ز شیرینی بجز صفرا چه خیزد؟
Маранҷ аз гармии ширини ранҷур
مرنج از گرمیِ شیرینِ رنجور
Ки ширинӣ ба гармӣ ҳаст машҳур
که شیرینی به گرمی هست مشهور
Малик чун ҷой холӣ дид аз ағёр
ملک چون جای، خالی دید از اغیار
Шикоят кард бо шопӯр бисёр
شکایت کرد با شاپور بسیار
Ки дидӣ то чаҳ рафт имрӯз бо ман ? !
که دیدی تا چه رفت امروز با من؟!
Чаҳ кард он шӯхи олами сӯз бо ман ?
چه کرد آن شوخِ عالَمسوز با من؟
Чаҳ бешармӣ намӯд он нохудои тарс !
چه بیشرمی نمود آن ناخدا ترس!
Чу зан гуфтӣ , куҷои шарму куҷои тарс !
چو زن گفتی، کجا شرم و کجا ترس!
Калла чун норвани пешаши ниҳодам
کله چون نارون پیشش نهادم
Ба истиғфор чун сарви истодам
به استغفار چون سرو ایستادم
Табар бар норван густох ме зад
تبر بر نارون گستاخ میزد
Ба даҳраи сарви бенро шох ме зад
به دهره سرو بن را شاخ میزد
На зи он сармои навозиши гарми гашташ
نه زآن سرما نوازش گرم گشتش
На дили зи он сахти рӯеи нарми гашташ
نه دل زآن سخترویی نرم گشتش
Забонаши сар ба сари тиру табар буд
زبانش سر بهسر تیر و تبر بود
Якояки узраш аз ҷурмаши бтар буд
یکایک عذرش از جرمش بتر بود
Балии тезии намояди ёр бо ёр
بلی تیزی نماید یار با یار
На то ин ҳад ки бошад хор бо хор
نه تا این حد که باشد خار با خار
зи тезӣ низ ман дорам нишоне
ز تیزی نیز من دارم نشانی
Маро дар колбуд ҳам ҳаст ҷонӣ
مرا در کالبد هم هست جانی
Агар Њорут Бобул шуд ҷамолаш
اگر هاروتِ بابِل شد جمالش
Вагар саҳари Бобули ҳиндӯи сети холаш
و گر سحر بابل هندوست خالش
зи баси сардӣ ки чун ях шуд сириштам
ز بس سردی که چون یخ شد سرشتم
Фусун ҳар дуро бар ях навиштам
فسون هر دو را بر یخ نوشتم
Ғамашро каз шикебеи фузуни сет
غمش را کز شکیبایی فزونست
Ман ғмхўораҳ медонам ки чун сет
من غمخواره میدانم که چونست
Сиришти Тифли бадро доя донад
سرشت طفل بد را دایه داند
Бади ҳамсояро ҳамсоя донад
بد همسایه را همسایه داند
Маро ӯ душманӣ омад наоне
مرا او دشمنی آمد نهانی
Наҳуфтаи кину зоҳири меҳрбонӣ
نهفته کین و ظاهر مهربانی
Чаҳ хоҳиш кон накардам дӯш бо ӯ !
چه خواهش کان نکردم دوش با او!
НпзрФт ва ҷудо шуд ҳуш бо ӯ
نپذرفت و جدا شد هوش با او
Суханҳои хуш аз ҳар расму роҳӣ
سخنهای خوش از هر رسم و راهی
Бигуфтам солӣ ва нишнид моҳӣ
بگفتم سالی و نشنید ماهی
Шаб омад равшаноӣ ҳам набахшид
شب آمد روشنایی هم نبخشید
Шикасту мумиёе ҳам набахшид
شکست و مومیایی هم نبخشید
Агар чаҳ васли ширин бенамак нест
اگر چه وصل شیرین بینمک نیست
Взўи ширинтарӣ зер фалак нест
وزو شیرینتری زیر فلک نیست
Марои пайванд ӯ хорӣ наярзад
مرا پیوندِ او خواری نیرزد
Намак хӯрдан ҷгрхўорӣ наярзад
نمکخوردن جگرخواری نیرزد
Ба зери пои пелон дар шудани паст
به زیر پای پیلان در شدن پست
Ба аз пеши хасисони доштани даст
به از پیش خسیسان داشتن دست
Ба оби андар шудани ғарқа чу моҳӣ
به آب اندر شدن غرقه چو ماهی
Аз он ба каз вазағи зинҳори хоҳӣ
از آن به کز وزغ زنهار خواهی
Ба нохуни санг бар кандан зи кҳсор
به ناخن سنگ بر کندن ز کهسار
Ба аз ҳоҷат ба назд носазовор
به از حاجت به نزد ناسزاوار
Ҳамаи кас дар дар об пок ёбад
همه کس دُر در آبِ پاک یابد
Касе ков хок ҷӯяд хок ёбад
کسی کاو خاک جوید خاک یابد
Чаро дар санги реза кон кунам кон ?
چرا در سنگریزه کان کَنم کان؟
Чу бе равғани чароғӣ ҷон кунам ҷон
چو بیروغن چراغی جان کنم جان
Чаҳ бояд малики ҷон додан ба шухӣ ?
چه باید مُلکِ جان دادن به شوخی؟
Ки нанишинад калоғаш бар кулӯхӣ
که ننشیند کلاغش بر کلوخی
Маро чун ман касе бояд бномўс
مرا چون من کسی باید بناموس
Ки бошад ҳамсари товуси товус
که باشد همسر طاووس طاووس
Нахустин , хокро бӯсед шопӯр
نخستین، خاک را بوسید شاپور
Пас онгаҳ зад бар оташи оби кофур
پس آنگه زد بر آتش آبِ کافور
Каз ин тундӣ набояд тез бӯдан
کز این تندی نباید تیز بودن
Ҷавонмардии сети ъзронгиз бӯдан
جوانمردیست عذرانگیز بودن
Ситези ошиқон чун барқ бошад
ستیزِ عاشقان چون برق باشد
Миёни нозу ваҳшат фарқ бошад
میان ناز و وحشت فرق باشد
Агар гармаст ширин , ҳаст маъзӯр
اگر گرمست شیرین، هست معذور
Ки ширинӣ ба гармӣ ҳаст машҳур
که شیرینی به گرمی هست مشهور
На ширини худ ҳамаи хурмои даҳоне
نه شیرین خود همه خرما دهانی
Надорад луқмае бе устихонӣ
ندارد لقمهای بیاستخوانی
?герат сар гардад аз сафрои ширин
گرت سر گردد از صفرای شیرین
зи сар берун макун савдои ширин
ز سر بیرون مکن سودای شیرین
Магари ширин аз он сафро хабар дошт ?
مگر شیرین از آن صفرا خبر داشت؟
Ки чандон сирка дар зер шукр дошт
که چندان سرکه در زیرِ شکر داشت
Чу ширинӣ ва туршӣ ҳаст дар кор
چو شیرینی و ترشی هست در کار
Аз ин сафроу савдо даст магузор
از این صفرا و سودا دست مگذار
Аҷаб ноед зи хубони зуди сирӣ
عجب ناید ز خوبان زود سیری
Чунон ки зи саги сегӣ вази шери ширӣ
چنان کهز سگ سگی وز شیر شیری
Шабаҳ бо дар буд одат чунин аст
شَبَه با دُر بود عادت چنین است
Калиди ганҷи заррин оҳанӣн аст
کلید گنج زرین آهنین است
Ба ҷавр аз некӯон натавон баридан
به جور از نیکوان نتوان بریدن
Бибояд ноз маъшӯқон кашӣдан
بباید ناز معشوقان کشیدن
Ҳамаи хубон чунин бошанд бдхўӣ
همه خوبان چنین باشند بدخوی
Арӯсӣ кӣ буд беранг ва бебуи ?
عروسی کی بود بیرنگ و بیبوی؟
Кадомин гул буд бе заҳмати хор ?
کدامین گل بوَد بیزحمت خار؟
Кадомин хат буд бе захми паргор ?
کدامین خط بوَد بیزخمِ پرگار؟
зи хубони тавсании расми қадими сет
ز خوبان توسنی رسم قدیمست
Чу мори обӣ буд захмаши салими сет
چو مار آبی بود زخمش سلیمست
Раҳои хоҳӣ аз сайлоби андӯҳ
رهایی خواهی از سیلاب اندوه
Қадам бар ҷой бояд буд чун кӯҳ
قدم بر جای باید بود چون کوه
Гар аз ҳар бод чун коҳӣ билразӣ
گر از هر باد چون کاهی بلرزی
Агар кӯҳии шӯй коҳӣ наярзӣ
اگر کوهی شوی کاهی نیرزی
Ба ар комат ба нокомӣ барояд
به ار کامت به ناکامی برآید
Ки буии анбар аз хомӣ барояд
که بوی عنبر از خامی برآید
Бар он ма трктозӣ кард натавон
بر آن مه ترکتازی کرد نتوان
Ки бар маи даст ёзӣ кард натавон
که بر مه دستیازی کرد نتوان
Зани сети охир дар андари банду мштоб
زنست آخر در اندر بند و مشتاب
Ки аз равзан фурӯд ояд чу маҳтоб
که از روزن فرود آید چو مهتاب
Магари моҳу зан аз як фан дар оянд ?
مگر ماه و زن از یک فن در آیند؟
Ки чун дарбандӣ аз равзан дар оянд
که چون دربندی از روزن در آیند
Чаҳ пиндорӣ ки ӯ зини ғуссаи даври сет ?
چه پنداری که او زین غصه دورست؟
На давраст ӯ вале донам сабури сет
نه دورست او ولی دانم صبورست
Гар аз кӯҳи ҷафои сангӣ дар уфтад
گر از کوه جفا سنگی در افتد
Туро бар соя ӯро бар сар уфтад
ترا بر سایه او را بر سر افتد
Вагар хории зи ваҳшат ҳосил ояд
و گر خاری ز وحشت حاصل آید
Туро бар доман ӯро бар дил ояд
ترا بر دامن او را بر دل آید
Як имшаб ар сабурӣ кард бояд
یک امشب ار صبوری کرد باید
Шаби обистан буд то худ чаҳ зояд
شب آبستن بود تا خود چه زاید
Надорад ҷовдони толеъи яке хуй
ندارد جاودان طالع یکی خوی
Намонад оби доим дар яке ҷӯй
نمانَد آب دایم در یکی جوی
Ҳама сола набошад комкор ӣ
همه ساله نباشد کامکاری
Гуҳӣ бошад азизии гоҳи хорӣ
گهی باشد عزیزی گاه خواری
Ба ҳар нозӣ ки бар давлат кунад бахт
به هر نازی که بر دولت کند بخت
Набояд давлатиро доштани сахт
نباید دولتی را داشتن سخت
Куҷои паргори гардиш соз гардад
کجا پرگار گردشساز گردد
Ба гардиши гоҳи аввал боз гардад
به گردشگاهِ اول باز گردد
Ҳар он роиз ки ӯ тавсан кунад ром
هر آن رایض که او توسن کند رام
Кунад оҳистагӣ бо караи хом
کند آهستگی با کُرّه خام
Ба сабраши оқибат ҷое расонад
به صبرش عاقبت جایی رسانَد
Ки бар ваии ҳаркиро хоҳад нишонд
که بر وی هرکه را خواهد نشانَد
Ба сабр аз банд гардад марди руста
به صبر از بند گردد مرد رَسته
Ки сабр омад калиди кори баста
که صبر آمد کلید کارِ بسته
Кушояди банд чун душвор гардад
گشاید بند چون دشوار گردد
Бихандади субҳ , чун шаб тор гардад
بخندد صبح، چون شبْ تار گردد
Умед м ҳаст кин сахтии сроид
امیدم هست کاین سختی سرآید
Муроди шаҳи бад-ӣн зӯдӣ барояд
مراد شه بدین زودی برآید
Бад-ӣни ваъдаи маликро шод ме кард
بدین وعده ملک را شاد میکرد
Харобиро ба рФқ обод ме кард
خرابی را به رفق آباد میکرد
зи давлат бар рухи шаҳ хол ме зад
ز دولت بر رخ شه خال میزد
Чу ахтар май гузашт ӯ фол ме зад
چو اختر میگذشت او فال میزد