Ҳамон соҳиби сухани пери куҳани сол
همان صاحبسخن پیر کهنسال
Чунин огоҳ кард аз сӯрати ҳол
چنین آگاه کرد از صورت حال
Ки чун бешоҳ шуд ширини дилтанг
که چون بیشاه شد شیرین دلتنگ
Ба дил бар мезад аз сангини дилии санг
به دل بر میزد از سنگین دلی سنگ
зи мижгони хӯн беандоза май рехт
ز مژگان خون بیاندازه میریخت
Ба ҳар навҳаи сршгии тоза май рехт
به هر نوحه سرشگی تازه میریخت
Чу мурғии ним кишти афтодану хезон
چو مرغی نیمکُشت افتان و خیزان
зи наргис бар самани симоби резон
ز نرگس بر سمن سیماب ریزان
Мижа бар наргисон маст ме зад
مژه بر نرگسان مست میزد
зи дасти дил ба сар бар даст ме зад
ز دست دل به سر بر دست میزد
Ҳаворо ташна кард аз оҳи бирён
هوا را تشنه کرد از آه بریان
Заминро об дод аз чашми гирён
زمین را آب داد از چشم گریان
На дасти онкии ғамро пой дорад
نه دستِ آنکه غم را پای دارد
На ҷои онкии дил бар ҷой дорад
نه جای آنکه دل بر جای دارد
Чу аз бе тоқатии шӯрида дил шуд
چو از بیطاقتی شوریدهدل شد
Аз он густохи рӯеҳо хаҷал шуд
از آن گستاخروییها خجل شد
Ба гулгун бар кашид он тнгдли танг
به گلگون بر کشید آن تنگدل تنگ
Фарси гулгуну оби дидаи гулранг
فرس گلگون و آب دیده گلرنگ
Бурун омад бар он Рахши хуҷаста
برون آمد بر آن رخش خجسته
Чу обӣ бар сар оташ нишаста
چو آبی بر سر آتش نشسته
Раҳеи борӣк чун паргори абрӯаш
رهی باریک چون پرگارِ ابروش
Шабии торик чун зулмоти гесуаш
شبی تاریک چون ظلمات گیسوش
Ткоўр бар раҳ борӣк ме ронад
تکاور بر ره باریک میراند
Худоро дар шаб торик ме хонд
خدا را در شب تاریک میخواند
Ҷаҳони паймоиш аз гетии навардӣ
جهانپیمایش از گیتینوردی
Гарави бардаи зи чархи лоҷувардӣ
گرو برده ز چرخ لاجوردی
Ба ойини ғуломони роҳи бардошт
به آیین غلامان راه برداشت
Паии шабдизи шоҳаншоҳи бардошт
پی شبدیز شاهنشاه برداشت
Ба ҳар гомӣ ки гулгунаш гузар кард
به هر گامی که گلگونش گذر کرد
Ба гулгуни оби дидаи хок тар кард
به گلگون آب دیده خاک تر کرد
Ҳаме шуд то ба лашкаргоҳи хусрав
همیشد تا به لشکرگاه خسرو
Ҷнибт ронад то харгоҳи хусрав
جنیبت راند تا خرگاه خسرو
Забон посбонон дид баста
زبان پاسبانان دید بسته
Ҳамоилҳои сарҳангони гусаста
حمایلهای سرهنگان گسسته
Ҳамаи афюни хур маҳтоб гашта
همه افیونخورِ مهتاب گشته
зи пои афтодаи маст хоб гашта
ز پای افتاده مست خواب گشته
Ба ҳам бар шуд дар он назора кардан
به هم بر شد در آن نظاره کردن
намедонист худро чора кардан
نمیدانست خود را چاره کردن
зи даргоҳ малик медид шопӯр
ز درگاه ملک میدید شاپور
Ки меронад савории пари так аз давр
که میراند سواری پر تک از دور
Ба афсунҳо дар он тобандаи маҳтоб
به افسونها در آن تابنده مهتاب
Маликро барда буд он лаҳза дар хоб
ملک را برده بود آن لحظه در خواب
Бурун омад сӯии ширини хиромон
برون آمد سوی شیرین خرامان
Накард огаҳ касеро аз ғуломон
نکرد آگه کسی را از غلامان
Бадв гуфт эй парии пайкар чаҳ мардӣ ?
بدو گفت ای پریپیکر چه مردی؟
Паригар нестии ӣнҷо чаҳ гардӣ ?
پری گر نیستی اینجا چه گردی؟
Ки шер ӣнҷо расад безӯр гардад
که شیر اینجا رسد بیزور گردد
Вагар мор ояд ӣнҷо мӯр гардад
و گر مار آید اینجا مور گردد
Чу глрх дид дар шопӯр бишнохт
چو گلرخ دید در شاپور بشناخت
Сабки худро зи гулгуни андари андохт
سبک خود را ز گلگون اندر انداخت
Аҷаб дар монад шопӯр аз сипосаш
عجب در ماند شاپور از سپاسش
Фаротар шуд ки гардад рўшносш
فراتر شد که گردد روشناسش
Назар чун бар ҷамол нозанин зад
نظر چون بر جمال نازنین زد
Калла бар осмони сар бар замин зад
کله بر آسمان سر بر زمین زد
Бпрсидш ки чун афтод роят ?
بپرسیدش که چون افتاد رایت؟
Ки моро тўтё шуд хоки поят
که ما را توتیا شد خاک پایت
Парии пайкар навозишҳо намӯдаш
پریپیکر نوازشها نمودش
Ба лафзи модагон лухтӣ ситудаш
به لفظ مادگان لختی ستودش
Гирифташ дасту иксўи барад аз он пеш
گرفتش دست و یکسو برد از آن پیش
Ҳикоят кард бо ӯ қиссаи хеш
حکایت کرد با او قصه خویش
Аз он шухӣу нодонии намӯдан
از آن شوخی و نادانی نمودن
Хаҷали гаштани пушаймонӣ фузудан
خجل گشتن پشیمانی فزودن
Вазони афсонаҳои хоми гуфтан
وزان افسانههای خام گفتن
Сухан чун мурғ бе ҳангоми гуфтан
سخن چون مرغ بیهنگام گفتن
Намӯд онгаҳ ки чун шаҳ борагӣ ронад
نمود آنگه که چون شه بارگی راند
Дилам дар банди ғам якборагӣ монад
دلم در بند غم یکبارگی ماند
Чунон дар кори худ бечораи гаштам
چنان در کار خود بیچاره گشتم
Ки манзилҳо зи ақли овораи гаштам
که منزلها ز عقل آواره گشتم
Вазон бечорагӣ кардам далерӣ
وزان بیچارگی کردم دلیری
Кунад вақти зарурати гӯри ширӣ
کند وقت ضرورت گور شیری
Ту давлати байн ки тақдири худованд
تو دولت بین که تقدیر خداوند
Маро дар дасти бадхоҳии ниФкнд
مرا در دست بدخواهی نیفکند
Чу ин бархуоста бар хост омад
چو این برخواسته بر خواست آمد
Ба ҳукм рост омад рост омад
به حکم راست آمد راست آمد
Кунун худро зи ту бебим кардам
کنون خود را ز تو بیبیم کردم
Ба омадро ба ту таслим кардам
به آمد را به تو تسلیم کردم
Ду ҳоҷат дорам ва дар банди онам
دو حاجت دارم و در بند آنم
Баровар зонка ҳоҷатманди онам
برآور زانکه حاجتمند آنم
Яке шаҳ чун тарабро гӯш гирад
یکی شه چون طرب را گوش گیرد
Ҷаҳони овоз нўшонўш гирад
جهان آواز نوشانوش گیرد
Маро дар гӯшае танҳо нишоне
مرا در گوشهای تنها نشانی
Нагӯйӣ рози ман шаҳро наоне
نگویی راز من شه را نهانی
Бидон то лаҳву нозашро бубинам
بدان تا لهو و نازش را ببینم
Ҷамоли ҷони навозишро бубинам
جمال جاننوازش را ببینم
Дувуми ҳоҷат ки гар ёбад ба ман роҳ
دوم حاجت که گر یابد به من راه
Ба ковин сӯй ман бинад шаҳаншоҳ
به کاوین سوی من بیند شهنشاه
Гар ин маънӣ биҷой оварад хоҳӣ
گر این معنی بجای آورد خواهی
Бикун тартиб то монад сиёҳӣ
بکن ترتیب تا ماند سیاهی
Ва гарна то раҳи худ пеши гирам
و گرنه تا ره خود پیش گیرم
Сари хешу сарои хеши гирам
سر خویش و سرای خویش گیرم
Чу равшани гашт бар шопӯри кораш
چو روشن گشت بر شاپور کارش
Ба сад савганд шуд пзрФтгорш
به صد سوگند شد پذرفتگارش
Бар охири басти гулгунро чу шабдиз
بر آخُر بست گلگون را چو شبدیز
Дар айвони баради ширинро чу парвиз
در ایوان برد شیرین را چو پرویز
Ду харгаҳ доштӣ хусрави муҳайё
دو خرگه داشتی خسرو مهیا
Бар омўдаҳ ба гавҳар чун сурайё
بر آموده به گوهر چون ثریا
Яке зоҳири зи баҳри бода хӯрдан
یکی ظاهر ز بهر باده خوردن
Яке пинҳони зи баҳри хоб кардан
یکی پنهان ز بهر خواب کردن
Прирхро басони пораи нур
پریرخ را بسان پاره نور
Сӯии он хобгоҳ оварад шопӯр
سوی آن خوابگاه آورد شاپور
Гирифташ дасту бншондш бар он даст
گرفتش دست و بنشاندش بر آن دست
Бурун омад дар харгаҳи фурӯи баст
برون آمد در خرگه فرو بست
Ба болин шаҳ омад дили кушода
به بالین شه آمد دل گشاده
Ба хизмат кардани шаҳи дили ниҳода
به خدمت کردنِ شه دل نهاده
Замонӣ тўФ мезад гирди гулшан
زمانی طوف میزد گِردِ گلشن
Замонии шамъро мекард равшан
زمانی شمع را میکرد روشن
зи хоби хуш дар омад ногаҳони шоҳ
ز خواب خوش در آمد ناگهان شاه
Ҷабини афрӯхта чун бар фалаки моҳ
جبین افروخته چون بر فلک ماه
Ситоиш кард бар шопӯр бисёр
ستایش کرد بر شاپور بسیار
Ки эй ман хуфтау бахтами ту бедор
کهای من خفته و بختم تو بیدار
Ба иқболи ту хобӣ хуб дидам
به اقبال تو خوابی خوب دیدم
Каз он шодӣ ба гардун сар кашидам
کز آن شادی به گردون سر کشیدم
Чунон дидам ки андари паҳни боғӣ
چنان دیدم که اندر پهن باغی
Ба дасти оўрдмии равшани чароғӣ
به دست آوردمی روشن چراغی
Чароғамро ба нури шамъу маҳтоб
چراغم را به نور شمع و مهتاب
Бикун таъбир то чун бошад ин хоб ?
بکن تعبیر تا چون باشد این خواب؟
Ба таъбираш забон бикшод шопӯр
به تعبیرش زبان بگشاد شاپور
Ки чашмат равшанӣ ёбад бидон нур
که چشمت روشنی یابد بدان نور
Ба рӯзи оради худои ин тираи шаб ро
بهروز آرد خدای این تیره شب را
Бигирӣ дар канори он нӯши лаб ро
بگیری در کنار آن نوش لب را
Бад-ӣни муждаи биё то бода нӯшем
بدین مژده بیا تا باده نوشیم
Заминро кимиёӣ лаъл пӯшем
زمین را کیمیای لعل پوشیم
Бёроиими фардои маҷлисии нав
بیاراییم فردا مجلسی نو
Ба бодаи солхўрду наргисии нав
به باده سالخورد و نرگسی نو
Чу аз машриқ бар ояд чашмаи нур
چو از مشرق بر آید چشمه نور
Барангезади зи дарёи гирди кофур
برانگیزد ز دریا گرد کافور
Май кофури бӯ дар ҷом резем
می کافور بو در جام ریزیم
Вази ин дарё дар он заврақ гурезем
وز این دریا در آن زورق گریزیم
Рухи шоҳ аз тараб чун лолаи бушковат
رخ شاه از طرب چون لاله بشکفت
Чу наргис дар нишоти ин сухан хуфт
چو نرگس در نشاط این سخن خفت
Саҳаргаҳ чун равон шуд маҳди хуршед
سحرگه چون روان شد مهد خورشید
Ҷаҳони пӯшеди зеварҳои ҷамшед
جهان پوشید زیورهای جمشید
Баромади дуздӣ аз машриқи сабки даст
برآمد دزدی از مشرق سبکدست
Арӯси субҳро зевар ба ҳам баст
عروس صبح را زیور به هم بست
Бҷнбониди мурғонро пару бол
بجنبانید مرغان را پر و بال
Бароварданд хубони бонги халхол
برآوردند خوبان بانگ خلخال
Дар омад шаҳриёр аз хоби нӯшин
در آمد شهریار از خواب نوشین
Дилаши хуррам шуда зон хоби дӯшин
دلش خرم شده زان خواب دوشین
з нав фармуд бастани боргоҳӣ
ز نو فرمود بستن بارگاهی
Ки бо ӯ буд кӯҳӣ кам зи коҳӣ
که با او بود کوهی کم ز کاهی
Бар омад навбатиро сар бар афлок
بر آمد نوبتی را سر بر افلاک
Ниҳон шуд чашми бад чун ганҷ дар хок
نهان شد چشم بد چون گنج در خاک
Кашида боргоҳии шаст бар шаст
کشیده بارگاهی شصت بر شصت
Ситодаи халқ бар дар даст бар даст
ستاده خلق بر در دست بر دست
Ба сарҳангони султонии ҳамоил
به سرهنگان سلطانی حمایل
Дарави дарга шудаи заррини шамоил
درو درگه شده زرین شمایل
з ҳар сӯи дайламии гардан ба Айюқ
ز هر سو دیلمی گردن به عیوق
Фурӯи ҳашта калла чун ҷаъди мнҷўқ
فرو هشته کله چون جعد منجوق
Ба даҳлези саропардаи сиёҳон
به دهلیز سراپرده سیاهان
Ҳабашро бастаи доман дар сипоҳон
حبش را بسته دامن در سپاهان
Сиёҳони ҳабаши таркони чинӣ
سیاهان حبش ترکان چینی
Чу шаб бо моҳ карда ҳамнишинӣ
چو شب با ماه کرده همنشینی
Саборо буд дар поини авранг
صبا را بود در پایین اورنگ
зи теғи танги чашмони раҳгузари танг
ز تیغ تنگچشمان رهگذر تنگ
Таноби навбатии як майл дар майл
طناب نوبتی یک میل در میل
Ба навбати баста бар дар пел дар пел
به نوبت بسته بر در پیل در پیل
зи грдкҳои дўродўри баста
ز گردکهای دورادور بسته
Мау хуршеди чашм аз нури баста
مه و خورشید چشم از نور بسته
Дар ин грдк нишаста хусрави чин
در این گردک نشسته خسرو چین
Дар он дигари фитодаи шӯри ширин
در آن دیگر فتاده شور شیرین
Бисотии шоҳвори афкандаи зарбафт
بساطی شاهوار افکنده زربفت
Ки ганҷии барад ҳар бодӣ каз ӯ рафт
که گنجی برد هر بادی کز او رفت
зи хокаши бодро ганҷи равон буд
ز خاکش باد را گنج روان بود
Магари худ ганҷи бодоўрди он буд
مگر خود گنجِ بادآورد آن بود
Мунодӣ ҷамъ карда ҳамдамон ро
منادی جمع کرده همدمان را
Бурун карда з дар номаҳрамон ро
برون کرده ز در نامحرمان را
Намонда дар ҳарими подшоиӣ
نمانده در حریم پادشایی
Вшоқии ҷузи ғуломони сарое
وشاقی جز غلامان سرایی
Адабпарвар надимонеи хирадманд
ادب پرور ندیمانی خردمند
Нишаста бар сари курсии танӣ чанд
نشسته بر سر کرسی تنی چند
Ниҳодаи тӯдаи тӯда бар кронҳо
نهاده توده توده بر کرانها
зи ёқӯту зумурради нақли донҳо
ز یاقوت و زمرد نقل دانها
Ба даст ҳар касе бар турфаи ганҷӣ
به دست هر کسی بر طرفه گنجی
Мклл карда аз анбари туранҷӣ
مکلل کرده از عنبر ترنجی
Маликро зари дасти Афшор дар мушт
ملک را زر دست افشار در مشت
Каз афшурдан бурун мешуд аз ангушт
کز افشردن برون میشد از انگشت
Лаболаб карда соқии ҷом чун нӯш
لبالب کرده ساقی جام چون نوش
Пёшӣ карда мутриби нағма дар гӯш
پیاپی کرده مطرب نغمه در گوش
Нишаста борбади барбати гирифта
نشسته باربد بربط گرفته
Ҷаҳонро чун фалак дар хати гирифта
جهان را چون فلک در خط گرفته
Ба дастони дӯстонро кӣсаи пардоз
به دستان دوستان را کیسه پرداز
Ба захмаи захми дилҳоро шифои соз
به زخمه زخم دلها را شفا ساز
зи дӯди дили гиреҳ бар авд ме зад
ز دود دل گره بر عود میزد
Ки авдаши бонг бар Довӯд ме зад
که عودش بانگ بر داود میزد
Ҳамон нағмаи димоғаш дар ҷарас дошт
همان نغمه دماغش در جرس داشت
Ки мўсиқори исо дар нафас дошт
که موسیقار عیسی در نفس داشت
з дилҳо карда дар миҷмар фурӯзӣ
ز دلها کرده در مجمر فروزی
Ба вақти авдсозӣ авди сӯзӣ
به وقت عود سازی عود سوزی
Чу бар дастон задӣ дасти шикаррез
چو بر دستان زدی دست شکرریز
Ба хоб андар шудӣ мурғи шаби овез
به خواب اندر شدی مرغ شبآویز
Бдонсони гӯши барбатро бимолид
بدانسان گوش بربط را بمالید
Каз он молаши дил бар бт бинолед
کز آن مالش دل بر بط بنالید
Чу бар захма фиканд абршими соз
چو بر زخمه فکند ابریشم ساز
Дар оварад офаринишро ба овоз
در آورد آفرینش را به آواز
Нкисои номи мардӣ буд чангӣ
نکیسا نام مردی بود چنگی
Надимии хоси амӣрии сахти сангӣ
ندیمی خاص امیری سخت سنگی
Каз ӯ хўшгўтрӣ дар лаҳни овоз
کز او خوشگوتری در لحن آواز
Надид ин чанги пушти арғунуни соз
ندید این چنگ پشت ارغنون ساز
з равад овози мавзун ӯ баровард
ز رود آواز موزون او برآورد
Ганаро расми тақтеъ ӯ даровард
غنا را رسم تقطیع او درآورد
Навоҳоеи чунон чолок ме зад
نواهایی چنان چالاک میزد
Ки мурғ аз дарди пар бар хок ме зад
که مرغ از درد پر بر خاک میزد
Чунон бар сохтӣ алҳони мавзун
چنان بر ساختی الحان موزون
Ки Зуҳра чарх мезад гирди гардун
که زُهره چرخ میزد گرد گردون
Ҷуз ӯ коФзўни шимурд аз Зуҳраи худ ро
جز او کافزون شمرد از زهره خود را
Надодии ёреи каси борбад ро
ندادی یاریی کس باربد را
Дар он маҷлис ки айш оғоз карданд
در آن مجلس که عیش آغاز کردند
Ба як ҷои чангу барбат соз карданд
به یک جا چنگ و بربط ساز کردند
Навой ҳар ду соз аз барбату чанг
نوای هر دو ساز از بربط و چنگ
Ба ҳам дар сохта чун буи бо ранг
به هم در ساخته چون بوی با رنگ
Тараннумашони хумор аз гӯш май барад
ترنمشان خمار از گوش میبرد
Яке дил доду дигари ҳуш май барад
یکی دل داد و دیگر هوش میبرد
Ба нолаи синаро сӯрох карданд
به ناله سینه را سوراخ کردند
Ғуломонро ба шаҳ густох карданд
غلامان را به شه گستاخ کردند
Малик фармуд то яксар ғуломон
ملک فرمود تا یکسر غلامان
Буруни рафтанд чун Кебеки хиромон
برون رفتند چون کبک خرامان
Мғнӣ монаду шоҳаншоҳу шопӯр
مغنی ماند و شاهنشاه و شاپور
Шуданд он дигарон аз боргаҳи давр
شدند آن دیگران از بارگه دور
Стои борбади дастон ҳаме зад
ستای باربد دستان همیزد
Ба ҳушёрии раҳи мисатон ҳаме зад
به هشیاری ره مستان همیزد
Нкисои чангро хуш карда оғоз
نکیسا چنگ را خوش کرده آغاز
Фиканда арғунунро захма бар соз
فکنده ارغنون را زخمه بر ساز
Малик бар ҳар ду ҷон андоз карда
ملک بر هر دو جان انداز کرده
Дар ганҷ ва дар дил боз карда
در گنج و در دل باز کرده
Чу зини харгоҳи гардон давр шуд шоҳ
چو زین خرگاه گردان دور شد شاه
Бар омад чун рухи харгоҳёни моҳ
بر آمد چون رخ خرگاهیان ماه
Ба гирди харгаҳи он чашмаи нур
به گرد خرگه آن چشمه نور
Тавофӣ кард чун парвонаи шопӯр
طوافی کرد چون پروانه شاپور
зи ганҷ парда гуфт он ҳотифи ҷон
ز کُنج پرده گفت آن هاتف جان
Каз ин мутриби якеро сӯй ман хон
کز این مطرب یکی را سوی من خوان
Бад-ӣни даргаи нишонаши соз дар чанг
بدین درگه نشانش ساز در چنگ
Ки то бар сӯз ман бардорад оҳанг
که تا بر سوز من بردارد آهنگ
Ба ҳасби ҳоли ман пеш оварад соз
به حسب حال من پیش آورد ساز
Бигӯед ончӣ ман гӯям бадви боз
بگوید آنچه من گویم بدو باز
Нкисоро бар он дар баради шопӯр
نکیسا را بر آن در برد شاپور
Нишондаши як ду гом аз пишгаҳи давр
نشاندش یک دو گام از پیشگه دور
Каз ин харгоҳи муҳаррами дида бар дуз
کز این خرگاه محرم دیده بردوز
Самоъи харгаҳӣ аз вай дар омӯз
سماع خرگهی از وی در آموز
Наво бар тарзи ин харгоҳ май зан
نوا بر طرز این خرگاه میزن
Раҳе ков гуядат он роҳ май зан
رهی کاو گویدت آن راه میزن
Аз ин сӯи борбад чун булбули маст
از این سو باربد چون بلبل مست
зи дигари сӯи нкисои чанг дар даст
ز دیگر سو نکیسا چنگ در دست
Фурӯғи шамъҳои анбаролӯд
فروغ شمعهای عنبرآلود
Биҳиштӣ буд аз оташи боғӣ аз дӯд
بهشتی بود از آتش باغی از دود
Навои бозии кунон дар пардаи танг
نوا بازی کنان در پرده تنگ
Ғазали гисўкшон дар домани чанг
غزل گیسوکشان در دامن چنگ
Ба гӯши чанг дар абрешими соз
به گوش چنگ در ابریشم ساز
Фиканда ҳалқаҳои муҳаррами овоз
فکنده حلقههای محرم آواز
Малик дил дода то мутриб чаҳ созад
ملک دل داده تا مطرب چه سازد
Кадомин роҳу дастонро навозад
کدامین راه و دستان را نوازد
Нигор харгаҳӣ бо мутриби хеш
نگار خرگهی با مطرب خویش
Ғам дил гуфт кин баргӯ миндиш
غم دل گفت کاین برگو میندیش