Чун рояти ишқи он ҷаҳони гир
چون رایت عشق آن جهانگیر
Шуд чун маи Лайлии осмони гир
شد چون مه لیلی آسمانگیر
Ҳар рӯзи хамидаи номтар гашт
هر روز خنیدهنامتر گشت
Дар шефтагии тамомтар гашт
در شیفتگی تمامتر گشت
Ҳар шефтагӣ каз он навард аст
هر شیفتگی کز آن نورد است
Занҷир бар сдоъ мард аст
زنجیربُر صداع مرد است
Бардошта дили зи кор ӯ бахт
برداشته دل ز کار او بخت
Дармондаи падар ба кор ӯ сахт
درمانده پدر به کار او سخت
намекард ниёйиш аз сари сӯз
میکرد نیایش از سر سوز
То зони шаби тираи брдмди рӯз
تا زآن شب تیره بردمد روز
Ҳоҷат гоҳе нарафта нагузошт
حاجتگاهی نرفته نگذاشت
Ало ки бирафту дасти бардошт
الا که برفت و دست برداشت
Хуишони ҳама дар ниёз бо ӯ
خویشان همه در نیاز با او
Ҳар як шудаи чораи соз бо ӯ
هر یک شده چارهساز با او
Бечорагии варо чу диданд
بیچارگی ورا چو دیدند
Дар чорагарӣ забон кашиданд
در چارهگری زبان کشیدند
Гуфтанд ба иттифоқи як сар
گفتند به اتفاق یک سر
Каз каъба кушода гардад ин дар
کز کعبه گشاده گردد این در
Ҳоҷтгаҳи ҷумла ҷаҳон ӯст
حاجتگه جملهٔ جهان اوست
Миҳроби замин ва осмон ӯст
محراب زمین و آسمان اوست
ПзрФт ки мавсим ҳаҷ ояд
پذرفت که موسم حج آید
Тартиб кунад чунонкӣ бояд
ترتیب کند چنانکه باید
Чун мавсим ҳаҷ расед бархест
چون موسم حج رسید برخاست
Уштур талабед ва маҳмил орост
اشتر طلبید و محمل آراست
Фарзанди азизро ба сад ҷаҳд
فرزند عزیز را به صد جهد
Бинишонад чу моҳ дар яке маҳд
بنشاند چو ماه در یکی مهد
Омад сӯии каъбаи синаи пурҷӯш
آمد سوی کعبه سینه پرجوش
Чун каъбаи ниҳоди ҳалқа бар гӯш
چون کعبه نهاد حلقه بر گوش
Гавҳар ба миёни зари бромихт
گوهر به میان زر برآمیخت
Чун рег бар аҳли рег май рехт
چون ریگ بر اهل ریگ میریخت
Шуд дар раҳаш аз басии хазона
شد در رهش از بسی خزانه
Он хонаи ганҷ , ганҷи хона
آن خانهٔ گنج، گنجخانه
Он дам ки ҷамол каъба дарёфт
آن دم که جمال کعبه دریافت
Дар ёфтан мурод бишитофт
در یافتن مراد بشتافت
Бигирифт ба рФқ , дасти фарзанд
بگرفت به رفق، دست فرزند
Дар соя каъба дошт як чанд
در سایهٔ کعبه داشت یکچند
Гуфт эй писари ин на ҷой бозӣ аст
گفت ای پسر این نه جای بازی است
Башитоб ки ҷои чора созӣ аст
بشتاب که جای چارهسازی است
Дар ҳалқаи каъба , ҳалқа кун даст
در حلقهٔ کعبه، حلقه کن دست
Каз ҳалқаи ғами бадв тавон раст
کز حلقهٔ غم بدو توان رست
Гӯ ёрб аз ин газофи корӣ
گو یارب از این گزافکاری
Тавфиқи даҳум ба растгорӣ
توفیق دِهم به رستگاری
Раҳмат кун ва дар паноҳам овар
رحمت کن و در پناهم آور
Зини шефтагӣ ба роҳам овар
زین شیفتگی به راهم آور
Дарёб ки мубталои ишқам
دریاب که مبتلای عشقم
Ва озод кун аз балои ишқам
و آزاد کن از بلای عشقم
Маҷнӯн чу ҳадис ишқ бишунид
مجنون چو حدیث عشق بشنید
Аввал бигирист пас бихандед
اول بگریست پس بخندید
Аз ҷой чу мор ҳалқа бурҷаст
از جای چو مار حلقه برجست
Дар ҳалқаи зулф каъба зад даст
در حلقهٔ زلف کعبه زد دست
намегуфт гирифтаи ҳалқа дар бар
میگفت گرفته حلقه در بر
Ки имрӯзи манам чу ҳалқа бар дар
کهامروز منم چو حلقه بر در
Дар ҳалқаи ишқи ҷони фурушам
در حلقهٔ عشق جان فروشم
Беҳалқа ӯ мабод гӯшам
بیحلقهٔ او مباد گوشم
Гӯйанд з ишқ кун ҷудоӣ
گویند ز عشق کن جدایی
Ин нест тариқи ошноӣ
این نیست طریق آشنایی
Ман қӯти зи ишқ май пазирам
من قوت ز عشق میپذیرم
Гар мерад ишқ , ман бимирам
گر میرد عشق، من بمیرم
Парварда ишқ шуд сириштам
پروردهٔ عشق شد سرشتم
Ҷуз ишқ мабод сарнавиштам
جز عشق مباد سرنوشتم
Он дил ки буд зи ишқи холӣ
آن دل که بود ز عشق خالی
Сайлоби ғамаши бароади ҳоле
سیلاب غمش براد حالی
Ёрб ба худои худои т
یارب به خدایی خداییت
Вонгаҳ ба камоли подшо ӣӣ т
وآنگه به کمال پادشاییت
Каз ишқ ба ғоятии расонам
کز عشق به غایتی رسانم
Кӯ монад агар чаҳ ман нмонм
کو ماند اگر چه من نمانم
Аз чашмаи ишқи даҳ марои нур
از چشمهٔ عشق ده مرا نور
Вена серума макун зи чашми ман давр
وین سرمه مکن ز چشم من دور
Гарчи зи шароби ишқи мастам
گرچه ز شراب عشق مستم
Ошиқтар азин кунам ки ҳастам
عاشقتر ازین کنم که هستم
Гӯйанд ки хуи зи ишқи вокн
گویند که خو ز عشق واکن
Лайлии талабии зи дил раҳо кун
لیلیطلبی ز دل رها کن
Ёрб ту маро ба рӯй Лайлӣ
یارب تو مرا به روی لیلی
Ҳар лаҳза бидиҳ зиёдаи майлӣ
هر لحظه بده زیاده میلی
Аз умри ман ончӣ ҳаст бар ҷой
از عمر من آنچه هست بر جای
Бустон ва ба умри Лайлии афзой
بستان و به عمر لیلی افزای
Гарчи шудаам чу мӯяш аз ғам
گرچه شدهام چو مویش از غم
Як мӯӣ нахоҳам аз сараш кам
یک موی نخواهم از سرش کم
Аз ҳалқа ӯ ба гӯшмолӣ
از حلقهٔ او به گوشمالی
Гӯш адабам мабод холӣ
گوش ادبم مباد خالی
Бебода ӯ мабод ҷомам
بیبادهٔ او مباد جامم
Бесикка ӯ мабод номам
بیسکهٔ او مباد نامم
Ҷонами Фдии ҷамоли бодаш
جانم فدی جمال بادش
Гар хӯн хӯрдам ҳалоли бодаш
گر خون خورَدم حلال بادش
Гарчи зи ғамаш чу шамъи сӯзам
گرچه ز غمش چو شمع سوزم
Ҳам беғам ӯ мабод рӯзам
هم بی غم او مباد روزم
Ишқӣ ки чунин ба ҷои худ бод
عشقی که چنین به جای خود باد
Чндонкаҳ буд яке ба сад бод
چندانکه بود یکی به صد باد
намедошт падар ба сӯй ӯ гӯш
میداشت پدر به سوی او گوش
Кин қисса шунид гашти хомӯш
کاین قصه شنید گشت خاموش
Донист ки дил асир дорад
دانست که دل اسیر دارد
Дардӣ на даво пазир дорад
دردی نه دواپذیر دارد
Чун рафт ба хонаи сӯии хуишон
چون رفت به خانه سوی خویشان
Гуфт ончӣ шунид пеши эшон
گفت آنچه شنید پیش ایشان
Кин силсилае ки банд бишикаст
کاین سلسلهای که بند بشکست
Чун ҳалқа каъба дид дар даст
چون حلقهٔ کعبه دید در دست
Зу замзама Эй шунид гӯшам
زو زمزمهای شنید گوشم
Ки оварад чу замзамӣ ба ҷӯшам
کهآورد چو زمزمی به جوشم
Гуфтам магари он саҳифа хонд
گفتم مگر آن صحیفه خواند
Каз меҳнати Лайлӣ ш раҳанд
کز محنت لیلیش رهاند
ӯ худ ҳамаи кому рой ӯ гуфт
او خود همه کام و رای او گفت
Нафрини худу дуоӣ ӯ гуфт
نفرین خود و دعای او گفت
Чун гашт ба олами ин сухани фош
چون گشت به عالم این سخن فاش
Афтод варақ ба дасти авбош
افتاد ورق به دست اوباش
Каз ғояти ишқи длстонӣ
کز غایت عشق دلستانی
Шуд шефтаи нозанини ҷавонӣ
شد شیفته نازنین جوانی
Ҳар неку бадӣ казов шуниданд
هر نیک و بدی کزاو شنیدند
Дар неку бадӣ забон кашиданд
در نیک و بدی زبان کشیدند
Лайлии зи газофи ёваи гӯйон
لیلی ز گزاف یاوهگویان
Дар хона ғам нишаст мӯён
در خانهٔ غم نشست مویان
Шахсеи ду зи хайли он Ҷамила
شخصی دو ز خِیل آن جمیله
Гуфтанд ба шоҳи он қабӣла
گفتند به شاه آن قبیله
Ки ошуфтаи ҷавонӣ аз фалони дашт
کهآشفتهجوانی از فلان دشت
Бадном кун диёри мо гашт
بدنام کنِ دیار ما گشت
Ояд ҳамаи рӯзи саргушода
آید همه روز سرگشاده
Ҷўқӣ чу саг аз паии аўФтодаҳ
جوقی چو سگ از پی اوفتاده
Дар ҳалаи мо зи роҳи афсӯс
در حِلّهٔ ما ز راه افسوس
Гуҳ рақс кунад гуҳии замини бӯс
گه رقص کند گهی زمین بوس
Ҳар дами ғазалӣ дигар кунад соз
هردم غزلی دگر کند ساز
Ҳам хуш ғазаласт ва ҳам хуши овоз
هم خوش غزل است و هم خوش آواز
ӯ гуяду халқ ёд гиранд
او گوید و خلق یاد گیرند
Моро ва туро ба бод гиранд
ما را و تو را به باد گیرند
Дар ҳар ғазалӣ ки ме сарояд
در هر غزلی که میسراید
Сад пардаи дарии ҳамеи намояд
صد پردهدری همینماید
Лайлии зи нафир ӯ ба доғ аст
لیلی ز نفیر او به داغ است
Кин боди ҳалоки он чароғ аст
کاین باد هلاک آن چراغ است
Бинмоӣ ба қаҳри гӯшмоли ш
بنمای به قهر گوشمالش
То боз раҳад ма аз ваболи ш
تا باز رهد مه از وبالش
Чун огаҳи гашти шаҳнаи зини ҳол
چون آگه گشت شحنه زین حال
Дузди обилаи пойу шаҳнаи қаттол
دزد آبله پای و شحنه قتال
Шамшер кашид ва дод тобиш
شمشیر کشید و داد تابَش
Гуфто ки бад-ӣни даҳуми ҷавобаш
گفتا که بدین دهم جوابش
Аз омирёни яке хабар дошт
از عامریان یکی خبر داشت
Ин қисса ба ҳии хеши бардошт
این قصه به حی خویش برداشت
Бо Сайиди омирӣ дар он боб
با سید عامری در آن باب
Гуфт офат норасида дарёб
گفت آفت نارسیده دریاب
Кони шаҳнаи ҷони ситони хўнриз
کآن شحنهٔ جانستان خونریز
Обӣ тундасту оташии тез
آبی تند است و آتشی تیز
Тарсами маҷнӯн хабар надорад
ترسم مجنون خبر ندارد
Онгаҳ дорад ки сар надорад
آنگه دارد که سر ندارد
Зони чоҳи кушодаи сар ки пеш аст
زآن چاه گشاده سر که پیش است
Дарёфтани ш ба ҷой хеш аст
دریافتنش به جای خویش است
Саргаштаи падари зи меҳрбонӣ
سرگشته پدر ز مهربانی
Бурҷаст ба шафқатӣ ки доне
برجست به شفقتی که دانی
Фармуд ба дӯстони ҳамзод
فرمود به دوستان همزاد
То бар пай ӯ раванд чун бод
تا بر پی او روند چون باد
Он сӯхтаро ба дили навоз ӣ
آن سوخته را به دلنوازی
Оранди зи роҳи чораи соз ӣ
آرند ز راه چارهسازی
Ҳрсў ба талаби штоФтндш
هرسو به طلب شتافتندش
Ҷустанд вале нёФтндш
جستند ولی نیافتندش
Гуфтанд магар ки аҷал раседаш
گفتند مگر کهاجل رسیدش
ё чанги даранда Эй даридаш
یا چنگ درندهای دریدش
Ҳар дӯстӣ аз қабӣла гоҳе
هر دوستی از قبیله گاهی
намехӯрд дареғ ва мезад оҳӣ
میخورد دریغ و میزد آهی
Гирёни ҳамаи аҳли хона ӯ
گریان همه اهل خانهٔ او
Аз гум шудани нишона ӯ
از گم شدن نشانهٔ او
Вон гӯша нишин гӯши суфта
وآن گوشهنشین گوش سفته
Чун ганҷ ба гӯшае наҳуфта
چون گنج به گوشهای نهفته
Аз машғалаҳои ҷӯш бар ҷӯш
از مشغلههای جوش بر جوش
Ҳам гӯшаи гирифта буд ва ҳам гӯш
هم گوشه گرفته بود و هم گوش
Дар тарафи чунон шикор гоҳе
در طرف چنان شکارگاهی
Хурсанд шуда ба гирди роҳӣ
خرسند شده به گرد راهی
Гиреҳгӣ ки ба зӯр шер бошад
گرگی که به زور شیر باشد
Рӯбаҳ ба азу , чу сайр бошад
روبه به ازو، چو سیر باشد
Бозӣ ки нашуд ба хӯрд муҳтоҷ
بازی که نشد به خورد محتاج
Рағбат накунад ба ҳеҷ дроҷ
رغبت نکند به هیچ دراج
Хшгор , гуруснаро клич аст
خشگار، گرسنه را کلیچ است
Бо сайр ӣ , нон медаҳ ҳеҷ аст
با سیری، نان میده هیچ است
Чун табъ ба иштиҳо шавад гарм
چون طبع به اشتها شود گرم
Гоўрси дуруштро кунад нарм
گاورس درشت را کند نرم
Ҳалво ки таоми нӯш баҳр аст
حلوا که طعام نوشبهر است
Дар ҳизаҳи хурӣ , ба ҷой заҳр аст
در هیضه خوری، به جای زهر است
Маҷнӯн ки зи нӯш буд бе баҳр
مجنون که ز نوش بود بیبهر
намехӯрд нўолаҳҳои чун заҳр
میخورد نوالههای چون زهر
намедод зи роҳи бенаво ӣӣ
میداد ز راه بینوایی
Колои касодро равое
کالای کساد را روایی
На на ғам ӯ на ончунон буд
نه نه غم او نه آنچنان بود
Каз ғоят ӯ ғамии тавон буд
کز غایت او غمی توان بود
Кони ғам ки бадв барот ме дод
کآن غم که بدو برات میداد
Аз банди худаш наҷот ме дод
از بند خودش نجات میداد
Дар ҷустани ганҷи ранҷ май барад
در جستن گنج رنج میبرد
Бе он ки раҳе ба ганҷ май барад
بیآن که رهی به گنج میبرد
Шахсеи зи қабӣла банӣ саъд
شخصی ز قبیله بنیسعد
Бигузашт бар ӯ чу толеъи саъд
بگذشت بر او چو طالع سعد
Дидаш ба канораи саробӣ
دیدش به کنارهٔ سرابی
Афтодаи хароб дар харобӣ
افتاده خراب در خرابی
Чун лангари байти хештани ланг
چون لنگر بیت خویشتن لنگ
Маънии ши фароху қофяти танг
معنیش فراخ و قافیت تنگ
Яъне ки касе надорам аз пас
یعنی که کسی ندارم از پس
Беқофятаст мард бе кас
بیقافیت است مرد بی کس
Чун толеъи хештани камони гир
چون طالع خویشتن کمان گیر
Дар саҷдаи камон ва дар вафои тир
در سجده کمان و در وفا تیر
Яъне ки ваболаши он нишон дошт
یعنی که وبالش آن نشان داشت
Ки омезиши тир дар камон дошт
کهآمیزش تیر در کمان داشت
Ҷузи нола касе надошт ҳамдам
جز ناله، کسی نداشت همدم
Ҷузи соя касе наёфт муҳаррам
جز سایه کسی نیافت محرم
Марди гузаранда чун дар ӯ дид
مرد گذرنده چون در او دید
Шаклӣу шамоилӣ накӯ дид
شکلی و شمایلی نکو دید
Пурсед сухани з ҳар шуморӣ
پرسید سخن ز هر شماری
Ҷуз хомшиш надид корӣ
جز خامشیش ندید کاری
Чун аз суханаши умеди бардошт
چون از سخنش امید برداشت
Бигузашту варо ба ҷои бгзошт
بگذشت و ورا به جای بگذاشت
Зонҷо ба диёр ӯ гузар кард
زآنجا به دیار او گذر کرد
Зу аҳли қабӣларо хабар кард
زو اهل قبیله را خبر کرد
Коинк ба фалони харобии танг
کاینک به فلان خرابی تنگ
Май печади ҳамчуи мор бар санг
میپیچد همچو مار بر سنگ
Девонау дардманду ранҷур
دیوانه و دردمند و رنجور
Чун деви зи чашми одамии давр
چون دیو ز چشم آدمی دور
Аз хӯрдани захми суфтаи ҷонаш
از خوردن زخم سفته جانش
Пайдо шудаи мағзи устихонаш
پیدا شده مغز استخوانش
Бечораи падар чу зу хабар ёфт
بیچاره پدر چو زو خبر یافت
Рӯй аз ватан ва қабӣла бартофт
روی از وطن و قبیله برتافت
Май гашт чу деви гирд ҳар ғор
میگشت چو دیو گرد هر غار
Девонаи хешро талаби кор
دیوانهٔ خویش را طلبکار
Дидаш ба рФоқи гӯшае танг
دیدش به رفاق گوشهای تنگ
Афтодау сари ниҳода бар санг
افتاده و سر نهاده بر سنگ
Бо худ ғазалии ҳамеи сголид
با خود غزلی همی سگالید
Гуҳ навҳа намӯд ва гоҳ нолид
گه نوحه نمود و گاه نالید
Хуноби ҷигари зи дидаи резон
خوناب جگر ز دیده ریزان
Чун бахти худ аўФтону хезон
چون بخت خود اوفتان و خیزان
Аз бода бе худии чунон маст
از بادهٔ بیخودی چنان مست
Когаҳ на ки дар ҷаҳон касе ҳаст
کاگه نه که در جهان کسی هست
Чун дид падар , салом додаш
چون دید پدر، سلام دادش
Пас дилхушӣ эй тамом додаш
پس دلخوشیای تمام دادش
Маҷнӯн чу салобат падар дид
مجنون چو صلابت پدر دید
Дар пои падар чу соя ғалтид
در پای پدر چو سایه غلتید
Кӣ тоҷи сару сарири ҷонам
کی تاج سر و سریر جانم
Узрам бипазир нотавонам
عذرم بپذیر ناتوانم
Май байн ва мапурс ҳолатам ро
میبین و مپرس حالتم را
намекун ба қазои ҳўолтм ро
میکن به قضا حوالتم را
Чун хоҳам чун ? ки дар чунин рӯз
چون خواهم چون؟ که در چنین روز
Чашми ту ббиндми бад-ӣни рӯз
چشم تو ببیندم بدین روز
Аз омадан ту рӯсиёҳам
از آمدن تو روسیاهم
Узрат ба кадом рӯй хоҳам
عذرت به کدام روی خواهم
Доне ки ҳисоби кор чун аст
دانی که حساب کار چون است
Сарриштаи зи дасти мо бурун аст
سررشته ز دست ما برون است