Созандаи арғунуни ин соз
سازندهٔ ارغنون این ساز
Аз пардаи чунин براردи овоз
از پرده چنین برآرد آواز
Кони мурғ ба коми норасида
کان مرغ به کام نارسیده
Аз нўФлён чу шуд бурӣда
از نوفلیان چو شد بریده
Тайёраи тундро шитобон
طیارهٔ تند را شتابان
намеронад чу бод дар биёбон
میراند چو باد در بیابان
намехонд сурӯд бе вафое
میخواند سرود بیوفایی
Бар нўФл ва он хилоф рое
بر نوفل و آن خلاف رایی
Бо ҳар дмнӣ аз он вилоят
با هر دمنی از آن ولایت
намекард зи бахти бади шикоят
میکرد ز بخت بد شکایت
намерафт сиришки резу ранҷур
میرفت سرشکریز و رنجور
Андохта дид домӣ аз давр
انداخته دید دامی از دور
Дар доми фитодаи оҳӯе чанд
در دام فتاده آهویی چند
Муҳкам шудаи дасту пой дар банд
محکم شده دست و پای در بند
Сайёди бад-ӣни тамаъ ки хезад
صیاد بدین طمع که خیزد
Хӯн аз тани оҳӯони бирезад
خون از تن آهوان بریزد
Маҷнӯн ба шафоати асбро ронад
مجنون به شفاعت اسب را راند
Сайёд савор диду дармонд
صیاد سوار دید و درماند
Гуфто ки ба расми домёрӣ
گفتا که به رسم دامیاری
Меҳмони туам бидонча дорӣ
مهمان توام بدانچه داری
Дом аз сари оҳӯон ҷудо кун
دام از سر آهوان جدا کن
Ин як ду рамидаро раҳо кун
این یک دو رمیده را رها کن
Беҷон чаҳ кунӣ рамидаеро ?
بیجان چه کنی رمیدهای را؟
Ҷонӣаст ҳар офарӣдае ро
جانی است هر آفریدهای را
Чашмӣу сринӣ инчунин хуб
چشمی و سرینی اینچنین خوب
Бар ҳар ду набиштаи ғайри мағзуб
بر هر دو نبشته غیر مغضوب
Дил чун диҳадат ки бар ситезӣ ?
دل چون دهدت که برستیزی؟
Хӯни ду се бегунаҳ бирезӣ ?
خون دو سه بیگنه بریزی؟
Он кас ки на одамӣаст гург аст
آن کس که نه آدمی است گرگ است
Оҳўкшии оҳӯе бузург аст
آهوکُشی آهویی بزرگ است
Чашмаш на ба чашм ёр монад ?
چشمش نه به چشم یار ماند؟
Рӯйиш на ба навбаҳор монад ?
رویش نه به نوبهار ماند؟
Бигзор ба ҳақи чашми ёраш
بگذار به حقِ چشم یارش
Бинавоз ба боди навбаҳораш
بنواز به باد نوبهارش
Гардан мазанаш ки бевафо нест
گردن مزنش، که بیوفا نیست
Дар гардан ӯ расан раво нест
در گردن او رسن روا نیست
Он гардани тавқи банди озод
آن گردنِ طوقبند آزاد
Афсӯс буд ба теғи пӯлод
افسوس بود به تیغ پولاد
Ваон чашми сиёҳи серумаи суда
وان چشم سیاهِ سرمهسوده
Дар хоки хато буд ғунуда
در خاک خطا بود غنوده
Ваон сина ки рашки сим ноб аст
وان سینه که رشک سیمِ ناب است
На дар хури оташ ва кабоб аст
نه در خور آتش و کباب است
Ваон содаи сарин нозпрўрд
وان ساده سرین نازپرورد
Доне ки ба захм нест дар хӯрд
دانی که به زخم نیست درخوَرد
Ваон нофа ки машк ноб дорад
وان نافه که مشک ناب دارد
Хӯни рехтанаш чаҳ об дорад ?
خون ریختنش چه آب دارد؟
Ваон пои латифи хайзаронӣ
وان پای لطیف خیزَرانی
Дархурад шиканҷа нест доне
درخورد شکنجه نیست دانی
Ваон пушт ки бор кас насинҷид
وان پشت که بار کس نسنجد
Бар пушти замини занӣ , биринҷад
بر پشت زمین زنی، برنجد
Сайёд бидон ншид ков хонд
صیاد بدان نشید کاو خواند
Ангушти гирифта дар даҳан монад
انگشت گرفته در دهن ماند
Гуфтои сухан ту кардамӣ гӯш
گفتا سخن تو کردمی گوش
Гар фақри нбўдмии ҳам оғӯш
گر فقر نبودمی همآغوش
Нахҷӣри ду моҳаи қайдам ин аст
نخجیر دو ماهه قیدم این است
Як хонаи аёлу сайдам ин аст
یک خانه عیال و صیدم این است
Сайёди бад-ӣни ниёзмандӣ
صیاد بدین نیازمندی
Озодии сайд чун писандӣ ?
آزادی صید چون پسندی؟
Гар бар сари сайди сояи дорӣ
گر بر سر صید سایه داری
Ҷони бози хараш ки мояи дорӣ
جان بازخرش که مایه داری
Маҷнӯн ба ҷавоби он тиҳии даст
مجنون به جواب آن تهیدست
Аз мураккаби худ сабки фурӯи ҷуст
از مرکب خود سبک فرو جست
Оҳўтки хешро бадв дод
آهوتک خویش را بدو داد
То гардан оҳӯон шуд озод
تا گردن آهوان شد آزاد
ӯ монад ва яке ду оҳӯии хирад
او ماند و یکی دو آهوی خرد
Сайёд бирафту борагии барад
صیاد برفت و بارگی برد
намедод зи дӯстӣ на зи афсӯс
میداد ز دوستی نه زافسوس
Бар чашми сиёҳи оҳӯони бӯс
بر چشم سیاه آهوان بوس
Кин чашм агарна чашм ёр аст
کاین چشم اگرنه چشم یار است
Зон чашми сиёҳ ёдгор аст
زان چشم سیاه یادگار است
Бисёр бар оҳӯон дуо кард
بسیار بر آهوان دعا کرد
Вонгоаҳи зи домашон раҳо кард
وانگاه ز دامشان رها کرد
Рафт аз пас оҳӯони шитобон
رفت از پس آهوان شتابان
Фарёди кунон дар он биёбон
فریادکنان در آن بیابان
Бе кӣнаи варии силаҳи баста
بی کینهوری سلاح بسته
Чун гул ба силаҳи хеши хаста
چون گل به سلاح خویش خسته
Дар марҳалаҳои реги ҷӯшон
در مرحلههای ریگ جوشان
Гашта зи табаш чу деги ҷӯшон
گشته ز تَبِش چو دیگ جوشان
Аз дил ба ҳаво бухор дода
از دل به هوا بخار داده
Хороу қсб ба хор дода
خارا و قصب به خار داده
Шаб чун қсби сиёҳи пӯшед
شب چون قصب سیاه پوشید
Хуршеди қсби зи моҳи пӯшед
خورشید قصب ز ماه پوشید
Он шефтаи маи ҳисорӣ
آن شیفتهٔ مه حصاری
Чун тор қсб шуд аз нзорӣ
چون تار قصب شد از نزاری
Зон сон ки ба ҳеҷ ҷустуҷӯе
زانسان که به هیچ جستجویی
Фарқаш накунад касе зи мӯе
فرقش نکند کسی ز مویی
Шаб чун сари зулфи ёри торик
شب چون سر زلف یار تاریک
Раҳ чун тани дўстори борӣк
ره چون تن دوستار باریک
Шуд навҳаи кунони даруни ғорӣ
شد نوحهکنان درون غاری
Чун мори гузидаи сусморӣ
چون مار گزیده سوسماری
Аз баҳри ду дида гавҳар ифшоанд
از بحر دو دیده گوهر افشاند
Бинишаст зи пой ва мавҷ бинишонад
بنشست ز پای و موج بنشاند
Печиди чунонкӣ бар замини мор
پیچید چنانکه بر زمین مار
ё бар сари оташи афкании хор
یا بر سر آتش افکنی خار
То рӯз нахуфт аз оҳ кардан
تا روز نخفت از آه کردن
Вази нома чу шаби сиёҳ кардан
وز نامه چو شب سیاه کردن
Чун субҳ ба фоли никрўзӣ
چون صبح به فال نیکروزی
Барзади илм ҷаҳон фурӯзӣ
برزد علم جهان فروزی
Абрӯии ҳабаш ба чин даромад
ابروی حبش به چین درآمد
Ки ойӣнаи чини зи чини баромад
کهآیینهٔ چین ز چین برآمد
Он оинаи хаёл дар чанг
آن آینهٔ خیال در چنگ
Чун оина буд , лек дар занг
چون آینه بود، لیک در زنگ
Бархест чунонкии дӯд аз оташ
برخاست چنانکه دود از آتش
Чун дӯди абири буи ӯ хуш
چون دود عبیر بوی او خوش
Раҳ пеш гирифт байт хонон
ره پیش گرفت بیتخوانان
Бардошта бонги меҳрбонон
برداشته بانگ مهربانان
Ногоҳ расед дар мақомӣ
ناگاه رسید در مقامی
Андохта дид бози домӣ
انداخته دید باز دامی
Дар доми гавазнии аўФтодаҳ
در دام گوزنی اوفتاده
Гардани зи расан ба теғ дода
گردن ز رسن به تیغ داده
Сайёд бар он гавазни гулранг
صیاد برآن گوزن گلرنگ
Оварда чу шери шарзаи оҳанг
آورده چو شیر شرزه آهنگ
То бе гҳниши хӯни бирезад
تا بی گهنیش خون بریزد
Хӯнӣ ки чунин аз ӯ чаҳ хезад
خونی که چنین از او چه خیزد
Маҷнӯн чу расед пеши сайёд
مجنون چو رسید پیش صیاد
Бикшод забон чу неши Фсод
بگشاد زبان چو نیش فصاد
К-эй чун саги золимони забуни гир
کای چون سگ ظالمان زبونگیر
Дом аз сари оҷизони буруни гир !
دام از سر عاجزان برون گیر!
Бигзор ки ин асири бандӣ
بگذار که این اسیرِ بندی
Рӯзӣ ду кунад нишоти мандӣ
روزی دو کند نشاطمندی
Зини ҷуфтаи хӯн карона гирад
زین جفتهٔ خون کرانه گیرد
Бо ҷуфти худ ошиёна гирад
با جفت خود آشیانه گیرد
Он ҷуфт ки имшабаш наҷуед
آن جفت که امشبش نجوید
Аз гум шуданаши туро чаҳ гуяд ?
از گم شدنش ترا چه گوید؟
К-эии онкии турои зи ман ҷудо кард
کای آنکه ترا ز من جدا کرد
Махӯз мабод ҷузи бад-ӣни дард
مأخوذ مباد جز بدین درد
Сайёди ту рӯзи хуши мубиноад
صیادِ تو روز خوش مبیناد
Яъне ки ба рӯзи ман ншинод
یعنی که به روز من نشیناد
Гар тарсӣ аз оҳи дардмандон
گر ترسی از آه دردمندان
Бркни зи чунин шикори дандон
برکن ز چنین شکار دندان
Рои ту чаҳ кардӣ ар ба тақдир
رای تو چه کردی ار به تقدیر
Нахҷӣргар ӯ шудӣ ту нахҷӣр
نخجیرگر او شدی تو نخجیر
Шукронаи ин чаҳ май пазирӣ
شکرانهٔ این چه میپذیری
Ков сайд шуд ва ту сидгирӣ
کاو صید شد و تو صیدگیری
Сайёди бад-ӣни сухани гузорӣ
صیاد بدین سخنگزاری
Шуд даври зи хӯни он шикорӣ
شد دور ز خون آن شکاری
Гуфто накунам ҳалоки ҷонаш
گفتا نکنم هلاک جانش
Аммо надаҳум ба ройгонаш
اما ندهم به رایگانش
Ваҷҳи хӯриши ман ин шикор аст
وجه خورش من این شکار است
Гар бозхриши вақт кор аст
گر بازخریش وقت کار است
Маҷнӯни ҳамаи созу олати хеш
مجنون همه ساز و آلت خویش
Барканду сабки ниҳод дар пеш
برکند و سبک نهاد در پیش
Сайёди силеҳу сози бардошт
صیاد سلیح و ساز برداشت
Сайдӣ сира диду сайди бгзошт
صیدی سره دید و صید بگذاشت
Маҷнӯни сӯии он шикори дилбанд
مجنون سوی آن شکار دلبند
Омад чу падар ба сӯии фарзанд
آمد چو پدر به سوی فرزند
Молида бар ӯ чу дӯстони даст
مالید بر او چو دوستان دست
Ҳарҷо ки шикаста дид май баст
هرجا که شکسته دید میبست
Сар то поиш ба каф бухоред
سر تا پایش به کف بخارید
Зу гирду зи дида ашк борид
زو گرد و ز دیده اشک بارید
Гуфт эй зи рафиқи хештани давр
گفت ای ز رفیقِ خویشتن دور
Ту низ чу ман зи дӯсти маҳҷӯр
تو نیز چو من ز دوست مهجور
эй пешрави сипоҳи саҳро
ای پیشرو سپاه صحرا
Харгоҳ нишин кӯҳи хзро
خرگاهنشینِ کوهِ خضرا
Буии ту зи дӯсти ёдгори м
بویِ تو ز دوست یادگارم
Чашми ту назири чашми ёрам
چشم تو نظیر چشم یارم
Дар сояи ҷуфти боди ҷоят
در سایهٔ جفت باد جایت
Вази доми кушодаи боди поят
وز دام گشاده باد پایت
Дандони ту аз даҳонаи зар
دندان تو از دهانهٔ زر
Ҳам дар садафи лаби ту беҳтар
هم در صدفِ لب تو بهتر
Чарми ту ки созманд зиҳ шуд
چرم تو که سازمند زِه شد
Ҳам бар зиҳи ҷомаи ту ба шуд
هم بر زه جامهٔ تو به شد
Ашки ту агар чаҳ ҳаст тирёк
اشک تو اگر چه هست تریاک
Норехта ба чу заҳр бар хок
ناریخته بِه چو زهر بر خاک
эй синаи гшо ӣ гардани афроз
ای سینهگشایِ گردنافراز
Дар сӯхтаи сина Эй бипардоз !
در سوختهسینهای بپرداز!
Донам ки дар ин ҳисор сурбаст
دانم که در این حصارِ سربست
Зон моҳи ҳисорят хабар ҳаст
زان ماه حصاریت خبر هست
Вақте ки чаро кунӣ дар он бум
وقتی که چرا کنی در آن بوم
Ҳоли дил ман куняш маълум
حال دل من کنیش معلوم
К-эии монда ба коми дшмнонм
کای مانده به کام دشمنانم
Чунон ки бихоҳӣ ончунонам
چونان که بخواهی آنچنانم
Ту давр ва ман аз ту низ ҳам давр
تو دور و من از تو نیز هم دور
Ранҷури ман ва ту низ ранҷур
رنجور من و تو نیز رنجور
Перӣ на ки дар миёна уфтад
پیری نه که در میانه افتد
Тирӣ на ки бар нишона уфтад
تیری نه که بر نشانه افتد
Бодӣ ки надорад аз ту бӯе
بادی که ندارد از تو بویی
Номаш набарам ба ҳеҷ рӯе
نامش نبرم به هیچ رویی
Ёдӣ ки зи ту асар надорад
یادی که ز تو اثر ندارد
Бар хотири ман гузар надорад
بر خاطر من گذر ندارد
Зингўнаҳи яке на балки сад беш
زینگونه یکی نه بلکه صد بیش
намегуфт ба ҳасби ҳолати хеш
میگفت بهحسبِ حالت خویش
Аз пои гавазн банд бикшод
از پای گوزن بند بگشاد
Чашмаш бӯсед ва кардаш озод
چشمش بوسید و کردش آزاد
Чун рафт гавазни доми дида
چون رفت گوزن دام دیده
Зон буқъа равон шуд орамида
زان بقعه روان شد آرمیده
Сайёраи шаб чу бар сари чоҳ
سیارهٔ شب چو بر سر چاه
Юсуфи рӯеи харид чун моҳ
یوسف رویی خرید چون ماه
Аз анҷумани расади фурӯашон
از انجمن رصد فروشان
Шуд Мисри фалак чу нили ҷӯшон
شد مصر فلک چو نیل جوشان
Он майл кашида майл бар майл
آن میل کشیده میل بر میل
намерафт чу нили ҷома дар нил
میرفت چو نیل جامه در نیل
Чандон ки забон ба дар кунад мор
چندان که زبان به در کند مار
ё мурғ занад ба оби минқор
یا مرغ زند به آب منقار
Носуда чу мор бар дарида
ناسوده چو مار بر دریده
Нағунуда чу мурғи пари бурӣда
نغنوده چو مرغ پر بریده
Мағзи ши зи ҳарорати димоғаш
مغزش ز حرارت دماغش
Сӯзанда чу равғани чароғаш
سوزنده چو روغن چراغش
Гар худ ба мисли чу шамъи мардӣ
گر خود به مثَل چو شمع مردی
Паҳлу ба сӯии замини набардӣ
پهلو به سوی زمین نبردی