Саррофи сухан ба лафз чун зар
صراف سخن به لفظ چون زر
Дар ришта чунин кашид гавҳар
در رشته چنین کشید گوهر
Каз нақди кунони ҳоли маҷнӯн
کز نقد کنان حال مجنون
Перии сира буд холи маҷнӯн
پیری سره بود خال مجنون
Соҳиби ҳунарии ҳалоли зода
صاحب هنری حلالزاده
Ҳам хостаҳ ва ҳам аўФтодаҳ
هم خاسته و هم اوفتاده
Дар номи салими омирӣ буд
در نام سلیم عامری بود
Дар чорагарӣ чу сомрӣ буд
در چارهگری چو سامری بود
Он бар ҳамаи риши марҳам ӯ
آن بر همه ریش مرهم او
Будӣ ҳамаи сола дар ғам ӯ
بودی همه ساله در غم او
Ҳар моҳи зи ҷомау таомаш
هر ماه ز جامه و طعامش
Барадии ҳамаи олатии тамомаш
بردی همه آلتی تمامش
Як рӯз нишаст бар наҷибӣ
یک روز نشست بر نجیبی
Шуд дар талаби чунон ғарибӣ
شد در طلب چنان غریبی
Май тохти наҷиби дашт бар дашт
میتاخت نجیب دشت بر دشت
Девона чу диўбод май гашт
دیوانه چو دیوباد میگشت
То ёфт варо ба кунҷи кӯҳӣ
تا یافت ورا به کنج کوهی
Озоди зи банд ҳар гуруҳе
آزاد ز بند هر گروهی
Бар ваҳшати халқи роҳи баста
بر وحشت خلق راه بسته
Ваҳшии ду се гирд ӯ нишаста
وحشی دو سه گرد او نشسته
Додаш чу мусофирони ранҷур
دادش چو مسافران رنجور
Аз бими дадони саломӣ аз давр
از بیم ددان سلامی از دور
Маҷнӯни зи шунидани саломаш
مجنون ز شنیدن سلامش
Пурсед нишону ҷусти номаш
پرسید نشان و جست نامش
Гуфто ки манам салими омир
گفتا که منم سلیم عامر
Саркӯби замонаи мқомр
سرکوب زمانهٔ مقامر
Холи ту вале з рӯй ту фард
خال تو ولی ز روی تو فرد
Рӯй ту ба хол нест дар хӯрд
روی تو به خال نیست در خورد
Ту худ ҳамаи чеҳраи холи гаштӣ
تو خود همه چهره خال گشتی
Яъне ҳабашии мисоли гаштӣ
یعنی حبشی مثال گشتی
Маҷнӯн чу шинохт пеш хондаш
مجنون چو شناخت پیش خواندش
Ҳам зонуии хештани нишондаш
هم زانوی خویشتن نشاندش
Ҷустани хабарии з ҳар нишоне
جستن خبری ز هر نشانی
Восўд ба суҳбаташи замонӣ
وآسود به صحبتش زمانی
Чун ёфт салимаши ончунон ъўр
چون یافت سلیمش آنچنان عور
Бегӯру кафани миёни он гӯр
بی گور و کفن میان آن گور
Он ҷомаи тан ки дошт дар бор
آن جامهٔ تن که داشت در بار
Оварад ва намӯд узр бисёр
آورد و نمود عذر بسیار
Кин ҷома ҳалолӣаст дар пӯш
کاین جامه حلالی است در پوش
Бо ман ба ҳалол зодагӣ кӯш
با من به حلالزادگی کوش
Гуфтои тани ман зи ҷома давр аст
گفتا تن من ز جامه دور است
Кин оташи тез ва он бихӯр аст
کاین آتش تیز و آن بخور است
Пиндор дар ӯ назора кардам
پندار در او نظاره کردم
Пӯшедаму боз пора кардам
پوشیدم و باز پاره کردم
Аз бас ки салим боз кушед
از بس که سلیم باز کوشید
Он ҷомаи чунонкӣ буд пӯшед
آن جامه چنانکه بود پوشید
Оварад сабки таом дар пеш
آورد سبک طعام در پیش
Ҳалвоу кличаҳ аз адад беш
حلوا و کلیچه از عدد بیش
Чндонкаҳ дар ӯ намӯд нола
چندانکه در او نمود ناله
Зон суфра нахурд як нўолаҳ
زان سفره نخورد یک نواله
Буд ӯ зи нўолаҳ хӯрдани озод
بود او ز نواله خوردن آزاد
Зу май ситад ва ба ваҳш ме дод
زو میستد و به وحش میداد
Пурсед салим кӣ ҷигари сӯз
پرسید سلیم کی جگر سوز
Охири ту чаҳ май хурии шабу рӯз ?
آخر تو چه میخوری شب و روز؟
Аз туъма тавонад одамӣ зист
از طعمه تواند آدمی زیست
Гар одамӣ эй таом ту чист ?
گر آدمیای طعام تو چیست؟
Гуфт эй чу дилам салим науммат
گفت ای چو دلم سلیم نامت
Тўқиъи саломатами саломат
توقیع سلامتم سلامت
Аз бе хӯришии танам фусурда аст
از بیخورشی تنم فسرده است
Неруии хўрндгиш мурда аст
نیروی خورندگیش مرده است
Ху боз буридам аз хӯриш ҳо
خو باز بریدم از خورشها
Фориғ шудаам зи парвариш ҳо
فارغ شدهام ز پرورشها
Дар ноӣ гулӯам нон нагунҷад
در نای گلوم نان نگنجد
Гар зонка фурӯ барам биринҷад
گر زانکه فرو برم برنجد
Зини сон ки манам бад-ӣни нзорӣ
زینسان که منم بدین نزاری
Мустағнӣам аз таоми хор ӣ
مستغنیام از طعامخواری
Аммо нагузорам аз хӯриши даст
اما نگذارم از خورش دست
Гар ман нахӯрам хӯранда Эй ҳаст
گر من نخورم خورندهای هست
Хӯрдӣ ки хӯрд гавазн ё шер
خوردی که خورد گوزن یا شیر
Эшон хоинд ва ман шавам сайр
ایشان خایند و من شوم سیر
Чун дид салими кони ҳунарманд
چون دید سلیم کان هنرمند
Аз нон ба гиёҳ гашта хурсанд
از نان به گیاه گشته خرسند
Бар рағбати он дурушти хорӣ
بر رغبت آن درشتخواری
Кардаш ба ҷавоби нарми ёрӣ
کردش به جواب نرم یاری
Каз хӯрдани донаҳои айём
کز خوردن دانههای ایام
Баси мурғ ки аўФтод дар дом
بس مرغ که اوفتاد در دام
Онро ки ҳавои дона беш аст
آنرا که هوای دانه بیش است
Ранҷу хатари замона беш аст
رنج و خطر زمانه بیش است
Ҳар кӯ чу ту қонеъ гиёҳ аст
هر کو چو تو قانع گیاه است
Дар олами хеш подшоҳ аст
در عالم خویش پادشاه است
Рӯзии мулкии зи номдорон
روزی ملکی ز نامداران
намерафт ба расми шаҳриёрон
میرفت به رسم شهریاران
Бар хонаи зоҳидӣ гузар дошт
بر خانهٔ زاهدی گذر داشت
Кони зоҳид аз он ҷаҳон хабар дошт
کان زاهد از آن جهان خبر داشت
Омад аҷабаш ки ончунон мард
آمد عجبش که آنچنان مرد
Мأўои гуҳи худ хароб чун кард
مأوا گه خود خراب چون کرد
Пурсед зи хоссагони худ шоҳ
پرسید ز خاصگان خود شاه
Кин шахс чаҳ мекунад дар ин роҳ ?
کاین شخص چه میکند در این راه؟
Хӯрдаш чаҳу хобгоҳ ӯ чист ?
خوردش چه و خوابگاه او چیست؟
Андозааш то куҷо ва ӯ кист ?
اندازهاش تا کجا و او کیست؟
Гуфтанд ки зоҳидӣаст машҳур
گفتند که زاهدی است مشهور
Аз хоби ҷудо ва аз хӯриши давр
از خواب جدا و از خورش دور
Аз халқи ҷаҳони гирифтаи даврӣ
از خلق جهان گرفته دوری
Дрсохтаҳ бо чунин сабурӣ
درساخته با چنین صبوری
Шаҳ чун варақи салоҳ ӯ хонд
شه چون ورق صلاح او خواند
Бо ҳоҷиби хоси сӯй ӯ ронад
با حاجب خاص سوی او راند
Ҳоҷиби сӯй зоҳид омад аз роҳ
حاجب سوی زاهد آمد از راه
То оварадаш ба хизмати шоҳ
تا آوردش به خدمت شاه
Гуфт эй зи ҷаҳони бурӣдаи пайванд
گفت ای ز جهان بریده پیوند
Гашта ба чунин хароб хурсанд
گشته به چنین خراب خرسند
Ёрӣ на , чаҳ мекунӣ дар ин кор ?
یاری نه، چه میکنی در این کار؟
Қӯтӣ на , чаҳ май хурӣ дар ин ғор ?
قوتی نه، چه میخوری در این غار؟
Зоҳид қадре гиёҳи суда
زاهد قدری گیاه سوده
Аз матраҳи оҳӯони дуруда
از مطرح آهوان دروده
Бардошти бадв ки хӯрдам ин аст
برداشت بدو که خوردم این است
Раҳи тӯшау раҳи наварди м ин аст
رهتوشه و رهنوردم این است
Ҳоҷиби зи ғурури подшоиӣ
حاجب ز غرور پادشایی
Гуфташ ки дар ин бало чарое ?
گفتش که در این بلا چرایی؟
Гар хизмати шоҳ мо кунӣ соз
گر خدمت شاه ما کنی ساز
Аз хӯрдан ин гёи раҳеи боз
از خوردن این گیا رهی باز
Зоҳиди гуфто чаҳ ҷой ин аст
زاهد گفتا چه جای این است
Ин нест гёи гул ангабин аст
این نیست گیا گلانگبین است
Гар ту сари ин гё биёбӣ
گر تو سر این گیا بیابی
Аз хизмати шоҳ сар битобӣ
از خدمت شاه سر بتابی
Шаҳ чун суханӣ шунид аз ин даст
شه چون سخنی شنید از این دست
Шуд гарму зи борагии фурӯи ҷуст
شد گرم و ز بارگی فرو جست
Дар пои ризоӣ зоҳид афтод
در پای رضای زاهد افتاد
намекард дуо ва бӯса ме дод
میکرد دعا و بوسه میداد
Хурсанд ҳамеша нозанин аст
خرسند همیشه نازنین است
Хурсандиро вилоят ин аст
خرسندی را ولایت این است
Маҷнӯни зи нишоти ин фасона
مجنون ز نشاط این فسانه
Бурҷаст ва нишаст шодмона
برجست و نشست شادمانه
Дил дод ба дӯстони замонӣ
دل داد به دوستان زمانی
Пурсед з ҳар касе нишоне
پرسید ز هر کسی نشانی
Вонгоаҳ гирифт гиря дар пеш
وانگاه گرفت گریه در پیش
Пурсед зи ҳоли модари хеш
پرسید ز حال مادر خویش
Кони мурғи шикастаи бол чунаст ?
کان مرغ شکسته بال چون است؟
Кораш чаҳ раседу ҳол чунаст ?
کارش چه رسید و حال چون است؟
Бо инки азу сиёҳ рӯем
با اینکه ازو سیاهرویم
Ҳам ҳндўк сиёҳ ӯем
هم هندوک سیاه اویم
Ранҷур танаст ё тануманд ?
رنجور تن است یا تنومند؟
Ҳастам ба ҷамолаши орзӯманд
هستم به جمالش آرزومند
Чун дид салими кони ҷигари риш
چون دید سلیم کان جگر ریش
Дорад сари меҳри модари хеш
دارد سر مهر مادر خویش
Бекон нагузошт гавҳараш ро
بی کان نگذاشت گوهرش را
Оварад зи хонаи модараш ро
آورد ز خانه مادرش را