Чун шоҳи савори чархи гардон

چون شاه‌سوار چرخ گردان

Майдони бастади зи ҳам набардон

میدان بستد ز هم‌نبردان

Хуршеди зи бими аҳли офоқ

خورشید ز بیم اهل آفاق

Қробаҳ май ниҳод бар тоқ

قرابهٔ مِی‌ نهاد بر طاق

Субҳ аз сари шӯришӣ ки ангехт

صبح از سر شورشی که انگیخت

Қробаҳи шикаст ва май буруни рехт

قرابه شکست و می برون ریخت

Маҷнӯн ба ҳамон қасидаи хуоне

مجنون به همان قصیده‌خوانی

намезад дуҳули ҷаридаи ронӣ

می‌زد دهل جریده‌رانی

намеронад ҷарида бар ҷарида

می‌راند جریده بر جریده

намехонд қасида бар қасида

می‌خواند قصیده بر قصیده

Аз модари худ хабар набӯдаш

از مادر خود خبر نبودش

Комади аҷал аз ҷаҳони рабӯдаш

کامد اجل از جهان ربودش

Якбор дигар салими дилдор

یکبار دگر سلیم دلدار

Омад бар он ғариби ғами хор

آمد بر آن غریب غم‌خوار

Додаш хӯришу либоси пӯшед

دادش خورش و لباس پوشید

Мотами здгонаҳи брхрўшид

ماتم زدگانه برخروشید

Кони перзани балои расида

کان پیرزن بلا رسیده

Давр аз ту ба ҳам ниҳоди дида

دور از تو به هم نهاد دیده

Рахт аз бунгоҳи ин сарои барад

رخت از بنگاه این سرا برد

Дар орзӯии ту чун падари мард

در آرزوی تو چون پدر مرد

Маҷнӯни зи раҳили модари хеш

مجنون ز رحیل مادر خویش

Зад дасти дареғ бар сари хеш

زد دست دریغ بر سر خویش

Нолид чунонкӣ дар саҳари чанг

نالید چنانکه در سحر چنگ

Афтод чунонкии шиша дар санг

افتاد چنانکه شیشه در سنگ

намекард зи модару падари ёд

می‌کرد ز مادر و پدر یاد

Шуд бар сари хокашон ба фарёд

شد بر سر خاکشان به فریاد

Бар турбат ҳар ду зор нолид

بر تربت هر دو زار نالید

Дар Машҳад ҳар ду рӯй молида

در مشهد هر دو روی مالید

Гуҳ рӯй дар ину гуҳ дар он суд

گه روی در این و گه در آن سود

Доруи пас марг кӣ кунад суд ?

دارو پس مرگ کی کند سود؟

Хуишон чу хурӯш ӯ шуниданд

خویشان چو خروش او شنیدند

Як як з қабӣла ме давиданд

یک یک ز قبیله می‌دویدند

Диданд варо бидон нзорӣ

دیدند ورا بدان نزاری

Афтода ба хок бар , ба хорӣ

افتاده به خاک بر، به خواری

Хунобаи з дидагон кушоданд

خونابه ز دیدگان گشادند

Дар пои фитода дар фитоданд

در پای فتاده در فتادند

Ҳар дидаи з рӯй сусти хезӣ

هر دیده ز روی سست خیزی

намекард бар ӯ гулоби резӣ

می‌کرد بر او گلاب‌ریزی

Чун ҳуши рамидаи гашти ҳушёр

چون هوش رمیده گشت هشیار

Доданд бар ӯ дуруд бисёр

دادند بر او درود بسیار

Карданд ба бози бурданаши ҷаҳд

کردند به باز بردنش جهد

То бо ватанаш кунанд ҳам аҳд

تا با وطنش کنند هم عهد

Оҳӣ заду роҳи кӯҳи бардошт

آهی زد و راه کوه برداشت

Рахти худ аз он гуруҳи бардошт

رخت خود از آن گروه برداشت

Май гашт ба гирди кӯҳу ҳомӯн

می‌گشت به گرد کوه و هامون

Дили пари ҷигару ҷигари пар аз хӯн

دل پر جگر و جگر پر از خون

Муштии ддгони фитода аз пас

مشتی ددگان فتاده از پس

На ёри кас ва на ёр ӯ кас

نه یار کس و نه یار او کس

Саҷҷода бурун фиканд аз он дайр

سجاده برون فکند از آن دیر

Зеро ки надид дар шараши хайр

زیرا که ندید در شرش خیر

Зини умр чу барқи пой дар роҳ

زین عمر چو برق پای در راه

намекард чу абри дасти кӯтоҳ

می‌کرد چو ابر دست کوتاه

Умрӣ ки банноаш бар завол аст

عمری که بناش بر زوال است

Як дами шимур ар ҳазор сол аст

یک دم شمر ار هزار سال است

Чун умри нишон марг дорад

چون عمر نشان مرگ دارد

Бо ишва ӯ ки барг дорад ?

با عشوهٔ او که برگ دارد؟

эй ғофил аз онкӣ мурданӣ ҳаст

ای غافل از آنکه مردنی هست

Вогаҳ на ки ҷон супурданӣ ҳаст

واگه نه که جان سپردنی هست

То кӣ ба худат ғурур бошад

تا کی به خودت غرور باشد

Марги ту зи барг давр бошад

مرگ تو ز برگ دور باشد

Худро магар аз заъиф рое

خود را مگر از ضعیف رایی

Санҷида нае ки то куҷое

سنجیده نه‌ای که تا کجایی

Ҳар зарра ки дар мсом арзӣ аст

هر ذره که در مسام ارضی است

ӯро бар хеши тӯл ва арзӣ аст

او را بر خویش طول و عرضی است

Лекин бар кӯҳи қофи пайкар

لیکن بر کوه قاف پیکر

Ҳамчун алифаст ҳеҷ дар бар

همچون الف است هیچ در بر

Бингар ту чаҳ барг ё чаҳ шохӣ

بنگر تو چه برگ یا چه شاخی

Дар мазраъае бад-ӣни фарохӣ

در مزرعه‌ای بدین فراخی

Сартосар худ бибин ки чанде

سرتاسر خود ببین که چندی

Бар сари фалакии бад-ӣни баландӣ

بر سر فلکی بدین بلندی

Бар умри худ ар бсичи ёбӣ

بر عمر خود ار بسیچ یابی

Худро зи муҳӣти ҳеҷ ёбӣ

خود را ز محیط هیچ یابی

Пиндоштае туро қабӯлӣ аст

پنداشته‌ای ترا قبولی است

ё дар ҷиҳати ту арз ва тӯлӣ аст

یا در جهت تو عرض و طولی است

Ин паҳну дарозят ба ҳам ҳаст

این پهن و درازیت به هم هست

Дар қолаби ин қавораи паст

در قالب این قوارهٔ پست

Чун бар гузарии зи ҳади пастӣ

چون بر گذری ز حد پستی

Дар худ на гумони барӣ ки ҳастӣ

در خود نه گمان بری که هستی

Бар хок нишин ва бод мафруш

بر خاک نشین و باد مفروش

Нанагӣ чу туро ба хок май пӯш

ننگی چو ترا به خاک می‌پوش

Он завқ нашуд ҳанузат аз ёд

آن ذوق نشد هنوزت از یاد

Каз ҳоҷат халқ бошӣ озод

کز حاجت خلق باشی آزاد

То ҳаст ба чун худии ниёзат

تا هست به چون خودی نیازت

Бо сӯз буд ҳамеша созат

با سوز بود همیشه سازت

Онгоҳи рисӣ ба сарбаландӣ

آنگاه رسی به سربلندی

Коимни шӯй аз ниёзмандӣ

کایمن شوی از نیازمندی

Ҳон то саги нон кас набошӣ

هان تا سگ نان کس نباشی

ё гурба хон кас набошӣ

یا گربهٔ خوان کس نباشی

Чун машъалаи дастранҷи худ хур

چون مشعله دسترنج خود خور

Чун шамъ ҳамеша ганҷи худ хур

چون شمع همیشه گنج خود خور

То бо ту ба суннати Низомӣ

تا با تو به سنت نظامی

Султон ҷаҳон кунад ғуломӣ

سلطان جهان کند غلامی